p.0
RERUM
DANICARUM
HISTORIA.
LIBRIS X
Unoque Tomo ad Domum usque
Oldenburgicam deducta
AUTHORE
IOH. ISACIO PONTANO
Regio Historiographo.
Accedit Chorographica
REGNI DANIAE
tractusque eius universi borealis
Urbiumque DESCRIPTIO eodem Authore.
Cum Indicibus locupletissimis.
AMSTELODAMI.
Sumptibus Ioannis Ianssonii
ANNO 1631.

p.1
RERVM
DANICARVM
HISTORIAE.
LIBER I.
Auctore
IOHANNE ISACIO PONTANO
Regio Historiographo.
Qui res Danorum a primis initijs ad posterorum memoriam literis
consignatas tradiderunt quos inter praecipue Saxo Grammaticus
alijque eum secuti, Danum gentis conditorem uno
omnes consensu memorant. Nos, sepositis aut omissis paulisper
istis auspicium potius ab ipsa Cimbrorum e sua chersoneso egressione
faciendum censuimus. Quod ea maximis authoribus
prodita, ista vero, quae vicem eorum ut vetustissima recitantur,
ejusmodi multa sint, qualia esse quoque illa, quae ante conditam
condendamque Romam a scriptoribus sunt memorata decora
magis relatu quam incorruptis rerum gestarum monumentis
tradita summus authorum Livius retulit. Interim tamen in medium adduxisse
quae historiam praesertim spectant haud omittendum existimavi quamvis et alias antiquitati,
et rebus illis a memoriam nostra remotissimis, sua debeatur ut reverentia sic etiam
venia. Sed priusquam ad ea ex Saxone nostro recognoscenda veniamus, ipsam nunc historiae
seriem ac gentis, quem diximus, e suis sedibus primum egressum Graecorum Latinorumque
ante natum inter homines Christum monumentis celebratum propius
attendamus.
Anno ante Christum in terris natum centesimo, undecimo: qui fuit conditae Romae sex:
centesimus quadragesimus, C. Coelio Metello et Cn. Papirio Carbone consulibus cum
bellum in Africa adversus Iugurtham gereretur, et Hipparchus paulo ante, sub finem fere
monarchiae Graecorum, novum in coelo sidus haud sine prodigio deprehendisset, excesserunt
chersonesi suae finibus nec non sinus Codani, nunc Danici aut Balthici dicti, insulis
Cimbri ac Theutones. Qui dum terras suas aut aestu maris, ut traditur, aut gloriae victoriae
que cupidine ultro relinquunt vi et armis quaerere novas apud exteros sategerunt. Eorum
in hostem ducendi ritum bellique auspicandi cujusmodi eum Strabo prodidit, libet
paucis praemittere. Ita enim habet Geographus libro septimo: "Morem hunc fuisse Cimbris usitatum
ferunt. Sequentibus eos in bellum uxoribus, vates quaedam comitabantur canae, albo vestitu, carbasinis
supparis desuper fibulis affixis, cinctu aereo, pedius nudis. Eae per castra captivis occurrebant strictis
gladijs, prostratosque ad crateram aeneam adducebant aphoras circiter viginti capientem. Super

p.2
eam pulpitum erat, quo concenso vates sublimis, singulis supra lebetem elevatis guttur incidebat. e sanguine
in crateram fuso suam captabant quandam divinationem. reliquae cadavera sic caesorum scindebant,
intestinisque spectatis, victoriam suis vaticinabantur. In praelijs, pelles pulsabant cratibus curruum praetentas,
quibus sonitus terribilis edebatur." Hactenus Strabo. Primo impetu, quod satis constat,
finitima loca infestare suamque in potestatem redigere caeperunt. Successu deinde rerum
blandiente alios atque alios pervagati terrarum tractus, Rheno tandem transmisso in
Gallias se effudere. Ijsque passim vexatis, soli ab hac clade immunes ac liberi Belgae fuere,
dum intra suos fines ingredi eos, Caesare teste, prohiberent. Referunt authores ccc millia
armatorum fuisse: genus hominum procera statura, caesis oculis et perinde ac corporibus
etiam armis ingentibus ut plane ad stragem urbium, ac populorum interitum prosati viderentur. 10
Plutarchus triginta hominum arma ferentium myriades numerat. turbam vero
virorum mulierumque quae sedem atque urbes quae rebant in quibus habitacula figerent,
multo extitisse ampliorem prodidit. Priusquam, quod Caesar memorat, iter in provinciam
atque Italiam facerent, impedimentis quae secum agere ac portare non poterunt citra flumen
Rhenum depositis custodiae ex suis ac praesidio sex millia hominum una reliquerunt.
Hi postmodum multos annos a finitimis exagitati, cum alias bellum inferrent, alias
illatum defenderent, pace cum Belgis facta, sibi in Advaticis domicilio locum delegerunt,
ut inde referemus. De adventu eorum cum ad urbem esset perlatum, vix fidem nuncius
invenit. At mox relatis omnia maiora comperta sunt. Nam terribili, ut ille inquit, Marte
ululantes animo, ferocia ac strenuitate in praelijs invicta tum et pernicitate tantam velut 20
fulgur quoddam imminebant. Nec obsistere impressioni eorum quisquam potuit, sed quoscunque
aggrederentur obvios aut pessum egerunt aut clade affecerunt. Unde inter Gallos,
qui compulsi in opida resistebant, adeo pertinaces fuisse quosdam refert apud Caesarem
Critognatus, ut corporibus eorum, qui aetate inutiles ad bellum erant, tolerare vitam, quam
se obsidentibus dedere maluerunt. Plures etiam atque ingentes exercitus ducesque qui ad
claustra Italiae, et Galliae praesertim Transalpinae defensionem excubabant, faede obtriti.
Quibus initiis, et jam adoreis spolijsque permultis animosi ac laeti statuerunt nusquam
gentium consistere priusquam, vastata Italia, ipsam quoque Romam, quae jam, subiugata
quodammodo Graecia, ad Orbis imperium adspirabat, in totum excidissent. Quum ergo,
pervasa Gallia, Italiam quasi oculis usurparent, sibi metuere Romanus caepit. Divisi bifariam 30
erant et castra partim locata habebant versus eam Galliae partem, quae Pyrenaeos atque
Hispaniam spectat, partim qua Illyricum Alpes attingunt. Romani quam maxime eo
districtu impetum atque irruptionem veriti, misero eo cum Imperio Papirium Carbonem,
qui armis obviam eundo hostes aditu Italiae prohiberet. Hic ad Noreiam, quae supra Aquiliam
sita est urbs, ubi pervenisset primus Romanorum conflictum cum is iniit. Verum
signis collatis, re infecta retrocedere coactus est. Cimbri populato Illyrico iterum ad
belli aleam lacessere consulem coeperunt. Qui deinde haud auspicatius, quam prius, congressus
perquam infeliciter dimicavit. Nam et fusus fugatusque est cum ingenti caede ac
clade Romani exercitus. Mox ad Helvetios versi, sociatis sibi Tigurinis et Ambronibus,
totam paene Galliam inundarunt: Versus Pyreneos progressi Hispaniam petituri, sed impediti 40
a Celtiberis remigrare in Gallias consultius judicarunt. Hinc in castra Silani, qui
secundo illis obviam missus, legatos miserunt: atque inde ad senatum, petentes ut Romanus
populus sedem et agros sibi concederent, velut salarium: ceterum ut vellet, manibus
suis atque armis uteretur. Memorat Plinius spectatum per id tempus in foro Romano artifici
manu depictum pastorem senem cum baculo deque eo Cimbrorum Theutonumque
legatum interrogatum, quanti eum aestimaret respondisse sibi donari nolle talem vivum
verumque. Legatio autem ipsa vel ideo irrita fuit, quod ut habet Florus, ipsum populo Romano
terra quam daret vix esset utpote agrarijs mox legibus intra se dimicaturo.
Repulsi itaque, quod nequierunt precibus armis impetrare constituunt. Silanum enim
aggressi in fugam, ut ante Carbonem vertunt, castris exuunt ac toto cum exercitu ad internecionem 50
propemodum delent. Tigurini et Ambrones Helvetica eique vicina gens,
cum Cimbris, ut diximus cumque Theutonibus foederati, percepta Romanorum clade
iterata, arctius se suaque cum ijsdem coniungunt: Dux eorum Divico castra circa Rhodani
ostia tenebat. Quo cum maximo atque instructissimo exercitu Cassus Longinus
profectus ad oceanum usque Mediterraneum Tigurinos est insecutus: et ipse vicissim,
eorundem armis atque insidijs circumventus occidione occiditur. Interfectus quoque
Lucius Calphurnius Piso, vir consularis Cassij consulis legatus. C. Popilius vel ut alij, C.

p.3
Publius alter ejusdem Cassij legatus, ne residua exercitus portio, quae in castra confugerat,
penitus deleretur, obsides et dimidiam rerum omnium partem Tigurinis turpissimo faedere
dedit: Qui Romam reversus a Caelio tribuno plebis die dicta, quod obsides dedisset,
in exilium profugit. Caesar exercitum Cassij sub jugum missum simpliciter memorat.
Praeter vero Tigurinos et Ambrones, ejusdem etiam tractus populum Tugenos accessisse,
praesertim Theutonis socios atque auxiliares, testatur, authore Posidonio, Strabo. Qui
et causam eius conjunctionis refert, quod ipsi totaque Helvetia licet auri ac divitiarum
non indigerent, tamen cum viderent suis majores esse Cimbrorum opes, bello ac direptionibus
partas, animum ad praedas quoque adjecisse, et una in expeditionem cum illis profectos.
10 Proximo qui secutus est ante Christum natum, anno CVI. qui fuit ab urbe condita
circiter DCXLII, novus adversus eosdem surrogatur exercitus, duce et consule Aurelio
Scauro. Hic nequaquam secundiore, quam priores, fortuna confligens, fuso exercitu, ipse
captus ac tandem interfectus est. Nam in consilium a victoribus adhibitus, cum eos deterrere
conaretur, ne superatis Alpium jugis, in Italiam se demitterent, quod vinci non
posse Romanos diceret. Bolus rex, ingenio feroci juvenis, sua eum manu confestim peremit.
Duo ejus filij simul caesi, octoginta Romanorum sociorumque trucidata millia cum aliquot
insuper calonum ac lixarum millibus, ut refert, Antia teste, Orosius. Qui eodem in praelio C.
Manlium et C. Caepionem proconsulem dum inter se gravissima invidia ac contentione
disceptant, cum summa ignominia ac periculo Romani nominis una eum ceteris fusos et fugatos
20 commemorat. Cimbri binis castris atque ingenti praeda potiti nova quadam atque insolita
laetitia exsultavere. Romae non solum ingens luctus sed metus fuit, ut confestim Cimbri Alpes
transgressi Italiam delerent. Quapropter et Caepio, quod illius culpa exercitus Romanus
a Cimbris et Theutonis videretur superatus in carcerem conjectus est. Et mox in publicis
vinculis debito spiritu, corpus eius funesti carnificis manibus laceratum, in scalis Gemonijs,
magno cum horrore totius fori, conspectum jacuit. Quod sane miserabile spectaculum
indicio fuerit, quam incertum et volubile habendum, quodcunque fortunae acceptum debetur:
praesertim cum jam antea idem Caepio, ut refert de eo Val. Maximus, praeturae splendore,
triumphi claritate, consulatus fascibus, maximi pontificatus sacerdotio, ut senatus patronus
diceretur, assecutus fuisset. Atque ita Cimbri praeter Silanum et Pisonem, Carbone et Cassio,
30 Aurelio item Scauro et Caepione, M. quoque Manlio Cossssss. fusis aut captis, quinque simul
consulares exercitus Romano populo abstulerunt. Quo metu cum omnis Italia contremisceret,
vovit populus Iovi. Opt. Max. ludos et solennia, si rempub. in meliorem statum vertisset.
Sed praecipue in Caio Mario spes atque opes urbis tum sitae fuerunt. Et quamvis absens, contra
quam leges majorumque instituta permittunt. Consul tamen tertium factus, decreto eidem
bello hoc Cimbrico. Unde hac de re tota breviter, sed accurate Florus, nisi quod omissa
clade Carbonis, primum impetum in castra Silani factum velit, tum et Tigurinos e littoribus
Galliae ac Cimbrorum deducat, cum, ut ante relatum, illi se postmodum illis conjunxerit.
Ait enim: "Cimbri, Theutoni ac Tigurini ab extremis Galliae profugi, quum terras eorum
inundasset Oceanus, novas sedes toto orbe quaerebant: exclusique Gallia et Hispania, quum
40 in Italiam remigrarent [remigarent ed.], misere legatos in castra Silani, inde ad Senatum: petentes ut Martius
populus aliquid sibi terrae daret, quasi stipendium: ceterum ut vellet, manibus atque armis suis
uteretur. Sed quas daret terras populus Romanus agrarijs legibus intra se dimicaturus
Repulsi igitur, quod nequierunt precibus, armis petere constituunt. Sed nec primum quidem
impetum eorum Silanus, nec secundum Manlius, nec tertium Caepio sustinere potuerunt.
Omnes fugati, exuti castris: actum erat, nisi Marius illi seculo contigisset." Collega tum Mario
datus Quintus Catulus, vir inter primates summae autoritatis nec ingratus multitudini.
Ipse ergo Marius cum Catulo consule haud e re existimans statim cum hoste congredi, tenuit
in castris militem donec invictus ille ardor et impetus gentis paulatim consenesceret.
Commodum etiam eidem accidit, ut, Cimbris ac Theutonis cum reliqua manu circa Rhodanum
50 et Pyrenaeos distentis, spatium habuerit exercendi suos, et animum cuiusque ad audendum
firmandi, et, quod erat praecipuum, ut ipse quis esset, miles intelligeret. Hinc superatis paulatim
Alpibus, ad Rhodanum consedit, grandi commeatu in castra comportato, ne forte
inopia alicuius rei adactus cogeretur cum hoste manum conserere. Et ut mari quoque aliquanto
commodius necessaria subveherentur, militari opere, qua erant fluminis ostia vadosa
fossam navium capacem, corrivatis aquis, ad mare deduxit. Unde stagnum et fossa
ea Mariana postmodum appellata. Cimbri ceterique cunctationem Marij metum interpretantes
divisis copijs, Italiam ingredi instituunt. Tigurini bipartito Cimbri

p.4
locis superioribus per Noricos caeperunt adversus Catulum movere, atque aditum illum
perrumpere. Theutoni et Ambrones secundum mare Ligures versum, Marium ipsum petunt.
Cimbri longiuscule cunctati tempus videbantur trahere. Theutoni et Ambrones
confestim profecti emensique interiectam regionem speciem praebuere maximi exercitus horribiles
aspectu voceque locatis, circa campi planitiem castris Marium ad certamen provocarunt.
Et eorum uni, ut habet Frontinus, postulanti seorsim ut prodiret, respondet Marius,
si cupidus mortis esset, laqueo eum vitam posse finire. Et mox, monstrato gladiatore contemtae
staturae ac prope exactae aetatis, eidem Theutono dici jussit, si eum superasset, cum
victore congressurum. Itaque nihil motus militem intra castra continuit, acerbeque increpuit.
si quis ad arma ferocius adhortaretur, patriae proditorem atque hostem identidem appellans. 10
Neque enim de triumphis in praesens deque trophaeis ostendit agi, sed quomodo tantam belli
mole tantoque fulgure discusso conservaretur Italia. Atque haec taliaque apud duces ac paris
dignitatis viros disseruit: milites vicissim vallum conscendere ac speculari jussit, ut vultum
hostium ferre ac vocem tolerare assuescerent, arma item ac tractationem eorum condiscerent:
haud ignarus ut quaedam novitate sua videntur terribilia: ita assuetudine, quae vere sunt terribilia,
mitescere. Irritari ad haec miles hostium vocibus contemtus et contumeliae plenis, ut
jam propemodum moleste ferret, quod tamdiu praelio abstineretur. Hinc ad Marium perlata
eorundem voces querelaeque: Quanam nostra ignavia Marius a praelio, ut faeminas sub janitore
et clavibus positas, nos arcet? Agite simus viri, quaeramusque num quos alios operiatur, qui
dimicaturi sint pro libertate, quo nos ad opera facienda adhibeat, ubi fossa agenda, extrahendum 20
coenum et derivanda sunt flumina? An vero eum Carbonis et Caepionis, qui ab hoste
fusi fugatique sunt, casus territat: At hi, ut Mario virtute et glori inferiores, ita multo debiliores
habuerunt copias. Quin et pati aliquid et perire per virtutem ac decus potius sit,
quam ut resides calamitatem et cladem spectemus sociorum. Haec et eiusmodi audienti Mario
haud ingrata fuerunt. Quo autem sedaret leniretque ferocientes, addebat haud diffidere se
ipsis, sed ex oraculis quibusdam victoriae pariter et occasionem et locum aucupari. Namque
mulierem quandam gente Syram, nomine Martham, ut est apud Plutarchum: futuri praesciam ac
veratricem in lectica residentem magna circumducebat veneratione et sacra quoque illius
instinctu ac monitu peragebat. Quae dum in castris fiunt, et ille, ut vult Velleius, tertius
Marij consulatus in apparatu quasi belli consumitur, Romam ex Ameria et Tuderto, Italiae 30
opidis, allatum est: visas noctu ardentes in caelo frameas et scuta primo errare: mox velut duas
ex adverso acies concurrere alteramque profligatam in terram decidisse. Bathabaces quoque
magnae matris sacerdos ad senatum venit, Deaeque monitu victoriam se illi nunciare dixit,
monereque, ut aedem ipsi Deae faciendam decerneret: Eadem ad populum nunciare volentem
Aulus Pompeius, tribunus plebis, ut vanam fari prohibuit. Interea Ambrones et Theutoni,
quiescente Mario castra ejus oppugnare adorti telorum veluti nube a Romanis repelluntur.
Caeptum tamen perficere ac progredi in animum inducentes, ne assidendo tempus
tererent, vasis conclamatis, ad Alpes iter intendunt. Instructi paratique, dum castra Romana
turmatim praetergrediuntur, vel maxime apparuit immensitas et multitudo gentis. Siquidem
sex continuos dies longo agmine stativa Marij praetereuntes per ludibrium sciscitati Romanos,
intra vallum se continentes, an haberent quae vellent coniugibus suis nunciata: se enim Romam
recta pergere. Marius, ubi transire desierant confestim, motis castris subsecutus agmenque
extremum tumultuario lacessens praelio a tergo metantibus haesit. Ad Sextias Aquas
inde ventum: unde breve erat ad Alpes iter. Hic Marius, cui jam quartus consulatus erat
delatus, quia in animo habebat, acie cum hoste confligere priusquam in Italiam transcenderet,
aliquanto remotius a flumine castra locat, idque loco minime irriguo, ut vel hoc pacto
pugnandi necessitatem militi imponeret. Quod cum miles quereretur, manum ad flumen
intendens, inde, inquit, potus sanguine vobis emendus. Lixae itaque et calones vi, si prohiberentur,
aquaturi dextra, armis instructa, altera urnam tenentes ad flumen decurrunt. Hic aliquot
repente circa amnem oppressi, qui eo lavandi studio concesserant (erant enim in proximo 50
thermarum balnea) continuo tumultum excivere: ac primi omnium Ambrones, quorum triginta
millia fuisse memoratur, novo et insolito Romanis more arma corripiunt: nec tamen cum
impetu aut procursu incondito sed rhythmico pulsu et consonantia quadam pedum armorumque
decenti se promoventes identidem interjungebant Umbronum vocabulum, sive ut
eo se mutuo adhortarentur, sve ut nominis admonitu terrorem Romanis incuterent, quoniam
Caepio et Carbo Coss. (ut modo memoratum) ab ipsis potissimum ad Rhodanum jam
ante fuissent superati. Ex Italicis primi, qui in eos movere Ligures, ut clamorem acceperunt

p.5
suum id verum et vetus esse cognomen, ex adverso reddiderunt. Ambrones e Liguribus
rivus superaverat: quem dum superare hi nituntur, praelio contracto paene obruti fuissent,
nisi a Romanis continuo auxiliares accurrissent. Quorum vi Ambrones praesertim qui rivum
obsidebant, fusi fugatique sunt, caedesque circa ripam ingens edita ac flumen cadaveribus
propemodum oppletum. Romanis tum, qui dispalatos ad castra usque sunt prosecuti, novum
certaminis genus obortum est. Ambronum enim mulieres, securibus et gladiis temere arreptis,
mixto agmine ferociter occurrunt, instantque terribili clamore, ac suos convicio incessentes
in hostem truci aspectu a fremitu, ferarum ritu, irruebant. Nonnullae per vulnera
et crebra tela se expedientes scuta gladiosque de manibus ipsorum extorta secum ut manubias
10 ac trophaea referebant. Atque hoc eventu, primo statim die, utrimque concursum est. Romani,
etsi Ambrones late a flumine ad castra usque reiecerant, turbulentam tamen et terrorum plenam,
quae secuta est, noctem egerunt. Neque enim castra magnopere communita habebant.
multaeque adhuc hostium myriades intactae supererant: tumuli, valles totaque planicies flebili
minacique clamore per noctem resultabat, horrendi gemitus exaudiri eorum, qui ex praelio
adhuc inter utraque castra salvi vagabantur. Timere consul et ceteri nocturnum hostium incursum
atque ita futurum arbitrari, ut sequente luce ad suorum caedem vindicandam in se impetum
verterent. Sed illi, praeter opinionem, redintegrata acie, diem posterum ad noctem usque
immoti constitere. Tum Marius locum hosti imminentem capere M. Claudium Marcellum
noctu imperat, atque ibi tandiu in insidijs subsistere dum hostem praelio occupatum, a tergo cum
20 clamore invadendi occasio se ostenderet. Data illi ad id negotij tria peditum millia. Consul
interea ceteras copias in aciem educendo ad praelium componit: conspicati id Ambrones, et
qui, praecipue adhuc erant Theutones irruptionem in Romanos nimis praepropere moliuntur.
Nam cum nondum ad plana esset progressus Romanorum exercitus, iniquo et loco et Marte
ab illis eit dimicatum. Dum enim reluctantur ipsis Romani et ascendentes manusque conferre
molientes repellunt, tactum ut impulsi facile pedem retulerint in campum et cum primi in
planicie aciem jam direxissent, clamor et turbatio exorta est apud novissimos. Neque enin
fefellit Marcellum occasio sed cum sublatus in colles fremitus esset, excitatis suis, cursu etc
clamore hostium terga invasit conciditque postremos. Qui dum proximos in se convertunt.
brevi totam aciem tumultu implent. Ubi vero delatos se in insidias vident, nec a fronte modo
30 sed a tergo quoque urgeri, haud diu restitere verum dissipatis ordinibus, vertunt se in fugam.
At Romanus fugientibus inhaerens supra millia centum aut cepit aut trucidavit. Unde in
stratagematibus suis Frontinus, "C. Marius, inquit, victis praelio Teutonis, reliquias eorum, quia nox
circumvenerat, circumsedens, sublatis identidem clamoribus, per paucos suorum territavit, insomnemque hostem
detinuit, ex eo consecutus, ut postero die irrequietum facile debellaret." Livij Epitome permulta tum
hominum millia caesa et nonaginta tantum capta author est, et in his regem Teutobochum, virum
mirae proceritatis et qui quatuor senosque equos, ut tradit Florus, solitus erat transcendere.
Eusebius non Teutobochum sed Teutomodum appellat. Orosio est Teutobechus, variante
nonnihil a prima nomenclatione dialecto. Massilienses, quod ad magnitudinem caedis attinet,
procedente tempore humanorum ossium congerie munijsse vineas dicuntur solumque
40 superfusis crebro imbre cadaveribus, humano cruore et adipe ita emaceratum, ut in summam
ubertatem et frugum incredibilem copiam resolutum sit. Biduo tum circiter pugnatum authores
habeo, quos inter Velleius Paterculus priore ac postero die amplius CL. M. trucidata
memorat, quamvis Orosius quarto die rursus utrimque productas in campum acies, et ad meridiem
usque paene pari decertatum discrimine innuat: Sed ejus in verbis si pro, quarta die, substituamus,
orto de, idem quod ante se authores dicet. Marius magna vi armorum ad triumphum
delecta, cetera in unum coaceruata, circumstante exercitu, veluti sacra peracturus, face subjecta
incendit. Multae inde fuerunt circa eum tum quarto, ut dictum, Consulem gratulationes
quintum illi deinceps consulatum favore destinantium, quem absenti oblatum, haud
multo postquam ad Sextias fuit Aquas pugnatum, inivit. Hoc adversus Theutones Marij praelium
50 ita Florus enarrat, ut nullam Ambronum mentionem faciat, strictim cuncta et veluti
per puncta in modum, ut sequitur, notans: "Ille quoque (Marius) non ausus congredi statim
militem tenuit in castris, donec invicta illa rabies et impetus, quem pro virtute barbari habent,
consenesceret. Recessere igitur increpantes et (tanta erat capiendae urbis fiducia) consulentes,
si quid ad uxores suas mandarent. Nec segnius quam minati fuerant, tripartito agmine
per Alpes, id est claustra Italiae ferebantur. Marius mira statim velocitate occupatis
compendijs, praevenit hostem prioresque Theutonos sub ipsis Alpium radicibus assecutus
in locum quem Aquas Sextias vocant, quo, fides numinun, praelio oppressit.

p.6
Vallem fluviumque medium hostes tenebant, nostris aquarum nulla copia. Consulto'ne id
egerit imperator, an errorem in consilium verterit dubium. Certe necessitate aucta virtus,
causa victoriae fuit. Nam flagitante aquam exercitu, viri, inquit, estis, en illic habetis.
Itaque tanto ardore pugnatum eit, eaque caedes hostium fuit ut victor Romanus de cruento
flumine non plus aquae biberit, quam sanguinis barbarorum. Certe rex ipse Teutobochus
quaternos senosque equos transilire solitus, vix unum, cum fugeret, ascendit, proximoque
in saltu comprehensus, insigne spectaculum triumphi fuit, quippe vir proceritatis
eximiae super trophaea ipsa eminebat." Quibus in verbis Ambronum, ut memini, nulla
mentio. Nec verum interim sit, quod de ijs Festus Pompeius prodidit, eos scilicet subita
inundatione maris ab ultimis etiam Galliae Germaniaeque littoribus cum Cimbris ac Theutonis
profectos: cum, ut ante ex Strabone ac Plutarcho patuit, illis sua sponte postliminio
accesserint, Tygenis et Tigurinis juncti, utpote gentis ejusdem populus, et a mari atque
oceano quam longissime semotus.
Erantque res hac belli vicissitudine admodum laetae quum alius a parte Cimbrorun
terror exortus est. Sic enim ut plurimum accidit, sive fortuna sit, sive aliqua occultior Nemesis,
quae nullam in humanis rebus felicitatem meram et molestiae expertem esse patiatur
adversaque secundis misceat. Iam enim Cimbri qui diversi a Theutonis et Ambronibus
abierant, Alpes tanta virium ostentatione transcenderant, ut intecti per nivosa adhuc
quibusdam locis iuga incedentes, ubi ad declivia et anfractus montium erat ventum,
lata scuta corporibus subiicientes velut tormento aliquo contorti ad imum per lubrica
ruerent potius quam laberentur. Communiverat interim Catulus castra ad Athisonem,
qui fluvius ex jugis Tridentinis lapsus Veronam interfluit. Cui sententiae et plures astipulantur,
qui per saltum Tridentinum Cimbros in Italiam descendisse authores sunt. Plutarchus
rem in dubium trahens ait cum Cimbris haud procul Vercellis dimicatum. Florus
in patentissimo campo concursum vult, cui Caudio fuit nomen. Velleius, quam recte
nescio, Raudium eundem vocat. Cimbri itaque rapidissimum fluentum superare adorti
clamore et baritu terribili arborum truncos validaque robora ad vim aquarum frangendam
ripis devolvunt, tumulos aequant, complent valles multaque huiusmodi ad hostium
terrorem moliri. Romani, qui ultra flumen castra metati fuerant, animo perculsi apertam
jam fugam meditabantur. Catulus cum sistere fugientes vix valeret, sed praetrepidos sibi
consulere videret, aquilam tolli jussit, cursuque ad primum agmen contendit abeuntium,
ducemque se praebuit, quo suam non patriae hanc maculam faceret, nec fugere, sed ducem
sequentes viderentur abire. Cimbri praesidium ipsum praepropere adorti, suam in potestatem
id redigere. Militemque, qui impositus substiterat, quod se gessisset fortissime atque
ex dignitate Romani nominis decertasset virtutem reveriti dimiserunt incolumem,
aeneo tauro ex more et consuetudine gentis prius iurato. Quod sane barbarorum, ut eos
Romani appellabant, haudquaquam barbarum factum: qui virtutem admirati eam etiam
in hoste tam insigni remunerandam beneficio voluerunt. Taurum exinde sub pugna captum
40 in domum Catuli, tanquam victoriae primitias, delatum memorant. De hac ad Athisonem
Catuli cum Cimbris concertatione, et quo adversus eosdem ea in fuga sit usus stratagemate,
egregius est apud Frontinum locus, quem, quod propius aperiat omnia, totum
adscribam: "Cum, inquit, pulsus a Cimbris Catulus unam spem salutis haberet, si lumen
superasset, cuius ripam hostes tenebant in proximo monte copias ostendit, tanquam ibi castra
positurus: ac praecepit suis ut sarcinas solverent, aut onera deponerent, ne quis ab ordinibus
aut signis decederet, et quo magis persuasionem hostium firmaret, pauca tabernacula
erigi in conspectu jussit ignesque fieri et quosdam vallum struere, quosdam in lignationem,
ut conspicerentur, exire: quod Cimbri vere agi existimantes, et ipsi castris delegerunt
locum: dispersique in proximos agros ad comparanda ea quae necessaria sunt mansuris,
occasionem dederunt Catulo, non solum flumen traiiciendi, sed etiam castra eorum
infestandi." Tradit autem Valerius Maximus sub idem tempus, et cum tanto Cimbrorum
impetu ex equitibus Romanis multi pulsi, deserto proconsule Catulo, urbem pavidi repeterent,
M. Scaurum consternationis ejus participi filio suo misisse qui dicerent, libentius
se in acie eius interfecti occursurum ossibus, quam ipsum tam deformis fugae reum visurum:
atque ideo si quid modo in pectore verecundiae superesset, conspectum irati patris
vitaret. Quae dum ibi aguntur, erat adhuc Romae Marius, post Theutonicam victoriam
ad triumphum accersitus, nec enim Cimbri tum propere acsesserant. Is hostium adventu
audito, confestim ad Catulum jam proconsulem, seposita triumphi cura, revolans convocat

p.7
e Gallia legiones. Quae ubi adfuere, trajecto Pado, institit arcere hostem ab Italia
Cispadana. Mirari interea Cimbri quid esset, quod Theutoni nondum in Italiam descendissent,
omnium, quae ad Aquas Sextias facta fuerant, aut ignari aut certe se ea ignorare
simulantes. Eorum legati, qui ad Marium missi, placide et sibi et Theutonis, fratribus suis,
terrat afignati petebant, eam habituni, quam Romani datam vellent. Ad ea subridens
Meius, mittte, inquit, hanc de fatribus curam: habent illi terram, quam tantopere optabaat:
habiturique sunt semper. Inde regulis ac ducibus gentis in medium productis, eoque
iuellect suorun clade anitis commotis in castra regressi sunt. Hinc e vestigio moverunt
i Mariun quiescenten adhuc et castra circum quaque tuentem. Primo omnium
to B O E x Cimbrorum rex cum paucis propius accedens lacessivit Marium, ut die etc
lco praefiuito prodiret deque solo dimicaret. Marius cum respondisset non esse moris Ro
aniut pugu cotmmittendae mutuarentur ab hostibus consilium addidit se suo non hostium
arbitrio dimicare. Hoc interim Cimbris iudultum ut dies ab illo tertius pugn.
loeus et eampus circa Vercellas statutus sit: qui ut habet Plutarchus cquitatui Romanorm
erat peroportuuus et ad tantam explicandam multitudinem accommodatus. Alij.
quod ex Floro et Velleio indicavimus ccuu sive udun eandei phanitiem appellant:
ut facile hinc error appareat authoris qui inscribitur de Viris illustribus memorantis in
Gallia apud Aquas SextiasCimbros. Theutoues in Italia in campo Claudio a Mario victos
ac triumphatos: cum ex adverso hic Cimbri ibi Theutones protriti sint. Prae ftitutam igitur
o diem alacriter obiere aciesque infestae utrimqne nec segniter in prociuctum deductae.
Erant in castris Romanorum duo et quinquaginta millia peditum. Marius suos in coruibus
locarat Catulus mediam tenuit aciem. Et ferunt eum in modum a Mario digestum
exercitum, ut victoriae laus non tam Catulo quam ipsi, qui abs et cornibus praeerat, accepta
tribueretur. Quod Sylla, qui illi praelio non tautum interfuit sed et rem literis prodis
dit haud obseure apud Plutarchum videtur innuere. Verum Syllae, qui Mario ex professo
fut inimicus, uuius testimonio haud quaquam hlc aurem praebuerim, cum prae cipua puguae
glornia, pasim authoribus testantibus penes Marium steterit. Cimbrorum pedites e
catris composite progressi acic quadrata constitere. Siquidem latera aciei singula, quod
Futarchus refert, terna millia DCCL, pasfuum obtiuebant. Equitum quiudecim millia
o fuere. Caleas gerebant, quae reprae sentabant saevarum belluarum rictus et inusitatas figuras,
quae et cristis alatis apparebant eminentiores. Erant et ferreis loricis exculti ac candidis
micabant scutis, pro telo habentes sluguli telum bipennc. Pede collato, ponderofis
uebantur et grandibus gladijs. Ac tune uon in frontem procurrere Romanis sed deflectentes
ad dextram id egeruut, ut intra se et collocatos a sinistra, quos habebant, pedites.
Romani intereluderentur. Verum haud fefellit id duces Romanos, quocirca priusquat
inhiberi miles poterat ac demonstrari ad vocem unius hostes fugam capessere omues
procurrere ad insequendum. Iuterim Cimbrorum peditatus instar vasti pelagi agitatus
iruebat.Ad quem concursum tam densus est pulvis in uubem elatus ut dempto rerum
ouunium aspectu vix intelligi potuerit quid hac aut illa parte gereretur. Sylla, qui praelio
ut modo dictum interfur potissitmum conflictum circa Catulum et illius legiones, in
quibus et ipse steterat, versatum tradit. Verum Syllae, qui is Marium, ut iuuuitus, iniquior
fuit, minus hlc fideipraesertim ipsi de se quoque verba sacienti tribuendum. Nam.
praeter caetera, Marij praecipue consilio factum fatentur omnes, quod ita acie concursum
sit, ut Solem a tergo Romanus habuerit; Contra Cimbri oculis fulgore perculsis parum
aut uihil, quod facto opus esset prospicerent. Quae res et ipfis praecipue obfuit omuiaque
difficilia reddidit. Florus Marium ait primo nebulosum diem nactum ut hosti inopinatus
occurreret: tum ventosum quoque ut pulvis in oculos et ora ferretur: et denique
aciem in orientem vertisse ut ex spsendore galearum ac repercussu quasi ardere coelum
videretur, quamvis aliter paulo referat Frontinus ubi iuqut Marius adversus Cimbros
o ac Theutones conftituta die, pugnaturus, firmatum cibo mditem ante castra collocavit.
ut per aliquantum spacij, quo adversarij dirimebantur exercitus hostium labore itineris
prodigaretur. Fatigationi corum deinde incommodum aliud obiecit, it ordinata suorum
acie ut adverso Sole etc vento et pulvere eorum occuparetur exercitus. Quibus aocesserit
quod ipsa gens sua natura mags frigonis, quam caloris paticnsmanante totis corporibus
sudore, magno cum anhelitu scutis ora obtegeret. Pugnatum est ad tertium calendas
Augusti, quo tempore vehementissimi sentiuntur calores ob aestivum solstitium.
Maiore itaque gentis parte caesa reliqui retrorsum ad castra recurrere. Ibi multi a mulieribus

p.8
fugam et dedecus aversantibus ferro obtruncati. Qudam currbus stantes, ubi
uihil aequi ab hoste impetrari posse apparuit, in sae suosque immaniter saeviere. Tradunt e
nim authores, quod ad laudem ac pudicitiam taeminarum, prcipue pertiuet, conugs
caesorum maritorum, postquam ex essedis carpentisquec amimose pro seliberisque suis pugnassent,
nec se victoriae litaturas viderent, orasse postremo Marium ut in numerum Veitaliun
virginum assumerentur, affirmantes aeque se atque illas virilis concubitus exper
tes futuras. Et id cum impetrare ab eo utpotu contra tas ac legem istius sacerdotij haud
possent suffocatis elisisque passim intantibus, etiam sibimet nocte proxima manus intu
lisse. Nec mirum id, cum in universum exsultare in acie solitos Cimbros, praeter alios, Valerius
10 Maximus memoret, tanquam glorios ac teliciter vita excessurosin morbo vero lameuntatos,
quasi turpiter ac miser perituros. Adit Pliuius, in ista adversus Marium pugua,
caesis dominis, casas corum plaustris impositas etiam canes ingentesque molossos ad
xtremum defendisse. Capta et hic supra L, millia, cecidisse bis totidem et amplius
memoratur. Eusebius ducenta millia caesa reftrt, capta millia octuaginta cum Livius caesorum
numerum haud ultra ceutum quadraginta fuisse velit, captorum vero circiter sexagiuta
millium. De edem ac quinto hoc Marij consulatu ita Velleius: Qunto cosuatu, ctra
Alpes in campis, quibus nomen erat Raudis, ipse Consul et proconsul Q. Lutatius Catulus fortunatissimo
decertavere praelio, caesa aut capta amplius CM hominum. Ubi docti, prout alij et praesertim
Eusebius jam memoratus, summas caesorum captorumque concipiunt, geminandam centeuariam
notanm cxistimant faciendumque CC. M, homimum. Florus Belcum regem in acie a
dimicantem impigre nec inultum occubuisse refert. Meminit etiam, quem supra nominavimus,
eiorgr, et Lugii aliorumque regulorum ac ducum, ut clcuxci et ig, sed vitio
scriptionis, corruptis vocabulis.Orosius. Quorum posteriores duos captos, cae sos priores
tradit. Forcatulus ex annalibus Gallorum anni ra, effossam circa Aquas Sextias loricam
iniicit, cum inscriptione, si fidem ea mereatur, eiusmodi.B E L E O S CIM B R O S.
At Flori (in cuius solius codicibus Beleur occurrit) membranae vetustiores non Beem sed
Fceeriun praeferunt, ut idem fortasse qui Bcrix fuerit.Plutarcho alij sque, ut iudicavimus.
nominatus, quamvis et sut, qui Bol regem appellant, a quo, ut ante memoratum.Scaurus
trucidatus, cui et illud accedat Forcatulo et eius anualibus minus favens, quod pugna
30 haec cum Cimbris habita, non circa Aquas Sextias, sed in campis Italiae ultra Alpes,
Raudis, ut indicatum, Velleio dictis, sit depugnata. Tertia Tigurinorum manus, qui quasi
subsidio Noricos insederant Alpium tumulos in diversa laps, fuga sibi consuluit.Praedam
milites Marij diripuere: spolia, tubae et cetera insignia in castra Catuli delata sunt. Orta
inter Marij et Catuli milites contentione utrorum praecipue opera victoria videretur
quaesita.Parmensium legatorum judici o Catuli militibus ea laus attribuebatur, quia plura
pila corporibus hostium infxa reperiebantur, quibus Catuli erat nomen, quam Marij insoriptum
fama tamen et decus omne ob consulatus maestatem tun priorem adversus
Theutones palmam et Catuli fugam Caio Mario vindicabatur. Populus Romanus tertium
eum conditorem urbis appellavit, quod non minori discrimine tum Roma esset servata,
quam cum Senones a Furio Camillo ex urbe eecti fuere. Velleius Paterculus ea victoria
meruisse Marium ait, ne eius nati rempublicam paeniteret, ac bona malis repensasse.
Hilares itaque ac laeti cives una cum uxoribus et liberis, quisque domi suae. Dijs simul ac
Mario libaverunt. Quin et ipsi uni uterque tniumphus decretus est. At ille, quo tantis rebus
gestis, suam omnibus commendaret modestiam una cum Catulo triumphavit. Post
tamen triumphum, quod Liber pater Iudicum ex Asia ducens triumphum, cantharo potare
consuevisset, ipse quoque eodem poculi genere usus memoratur, ut inter ipsum vini haustum
patris Liberi victorijs suam hanc Cimubricam: ut habet Valerius, compararet. Quanta
interim eum conficiendi praecipue hujus belli sollicitudo habuerit, ex eo etiam liquere
potest, quod Dorotheus quarto Italicorum, ut author est Plutarchus, tradat, durante bello
in somuis praemonitum, victoriam ei adspiraturam, si prius victimam filiam.Calphuruiam o
nomine. LDijs faceret: Atque ipsum, posthabito patriae saluti proprio affectu, filiam immolasse.
Praeda porro licet militibus ut est dictum, cesserit, praecipua interim spolia manubiasquent
et modo iunui fuisse reservatas inque castra Romanorum deportatas vel illud
quoque indicium est, quod elapso exinde tempore insiguis ille arteque mirabili ex lapide
permaguo quadrato supra Naruemn pous, cuius tanti fuere attestantibus hodieque ruderibus,
arcus, ut ijs altiores sibi haud uuquam visos fateatur libro primo belli Cothici Procopius,
ex C IB RIC I sit Ss P O LIIS ab ipso Augusto exaedificatus. Hunc tam

p.9
laetum tamque felicem libertatis Italiae assertique imperij nuncium non per homines ut solebat,
accepisse populum Florus ait, sed per ipsos (si fas est credere) Deos: Quippe eodem.
quo res est gesta die visos pro aede Castoris et Pollucisjuvenes laureatas prtori literas
dare, frequentemque in spectaculo rumorem Vs C TO RiE C I b R I C E FELICITER
dixisse. M. Cicero, quod ad honorem quoque gentis et Marij sempiternam
hanc victoriam facit refert poetam Archiam CIMBRICAS RES adolescentem
uttigisse: et ipsi illi Caio Mariolicet ad studia humaniora durioriob id tamen jucundum
fuisse. Et Seueca exinde stragis tam insignitae causam inquirens, uiinquit, cimro.
rum Theutonumque tot millia superfusa Alpibus ita sustulit, ut tantae cladis notitiam ad suos non nuncius,
pertuerit mi quo erct ll r pro virtute: qu ut liqueno percuit / frcvit: oi it
sepiursvi exitio et, inuuere scilicet volens solum obfuisse impetum ac ferociam gentis, quo
minus victoriae ubique litans totum qua late patebat. Romanum imiperium pessunderit
fatente idipsum quoque aequali propemodum eorum temporum Sallustio, qui Caepionem
Manliumque atque inde ad suam usque memoriam Romanos ita habuisse ait alia omuia virtuti
suae prona tuisse excepto Gallorum populo, qui cum non de gloria sed pro salute certarint:
Gallos eo loci Cimbrorum Theutonumque gentem vocans, quod in Gallijs primuum
audita eorum arma. Ita enim sub finem belli Iugurthini habet: er iem teiur uvers
Cuo c ciur notr, epioe c M. Mcno mie pugnotum, uo metu tul omi contre.
erot.: iij: inde usyue noitrum menoriom Romani sic habuere: ii omnic virtuti suae prona esse:
o cum u proslute, non progori certure. Se ptum delum in umid coectu c lugurtbam
Romam vinctum adduci nunciatum est, Marius consul absens factus est, et ei decreta provincia Gallia.
Ea tempestate spes atque opes civitatis in illo sita. Hactenus Sallustius. Cujus verba, quamvis
proprie, ut dictumTheutones Cimbricumque hoc bellum respiciant, in universum tameu
de ijs etiam Gallis populisque transalpinis intelligi possunt, quos Senones dictos Plorus
ait, quique urbe inceusa, a Camillo mox caesi fuerunt: atque inde sub nomine lusubrium
GalloruuBritomaro ac Viridomaro ducibusItaliam iufeitarunt, t omittam, qui.Brenno
archego, pervasa Graecia Delphicoque templo incenso. Gallograeci suunt appellati. Quo
rum expeditiones omnium hanc Cimbricam lustris annorum permultis praecesisse ex authoribus
constat. Nam a Viridomaro ad primam usque victoriam Cimbrorum, fuso ac
o fugato Consule PapirioCarbone, sunt anni plusquam centum ac tredecim. Duravit autem
bellum Cimbricum ab eusdem Carbonis ad quintum usque Consulatum C. Marij annos
novem circiter. Quod cum colligi ex superioribus perfacile queat hic repetere aut demonstrare
curiosius supervacuunm puto.
Porro Cimbrorum hac strage a Romanis edita: neutiquam tamen, quod nonnullis placuit
universa simul gens eadem ad internecionem deleta. Nam tametsi vires eorum plurimum
e attritae fractaeque sint, adeo ut robur et potentiam pristinam haud facile nec subito
recuperare potuerint reliquiae nihilomiuus tam extra quam intra chersonesum mansere
superstites. Caesar enim, quod modo relatum, cum dixisset Cimbros Theutonesque.
ubi in Galliam Italiamque iter tacerent impedimenta, quae secum agere ac portare non
o poterant, citra Rhenuu cum praesidio sex millium hominum deposuisse, adiecit continuo.
eosdem profligatis in Italia socijs ac popularibus multos anuos a finitimis exagitatos.
quum alias bellum inferrent, alias illatum defenderent, consensu eorum omnium, pace facta,
inibi locum domicilio sibi delegisse: atque ex illis prognatos Advaticos, quos hodieque
uxta Eburones et illo circa Mosam ac Scaldim districtu teneri omnium propemodum et
constaus sententia est. Quam vero iugeus illae Cimbrorum reliquiae Advatici, populus
fuerit, ex eo patebit, quod in opido eorum, cum id a Caesare expuguaretur, reperta sint capitum
millia LIII. Adeo ut mirari subeat, cum sex tantum hominum millia a Cimbris
Theutonisque in Provinciam atque Italiam euntibus circa Rhenum custodiendis impedimentis
relicta fuerint tam exiguam manum non modo longe latequt per ferocissimas
o prope ad Oceanum nationes penetrasse verum etiam in tantam tam brevi excrevisse
multitudinem: ut Caesar solis quinquaginta annis post, intra id opidi tot millia hominum
repererit, quos ille per sectionem, ut postea addit, omnes distraxit. Neque interim credi
par est, totam tum gentem Advaticorum inibi conclusam venumque expositam fuisse.
quia postea bellum vicissim adversus Romanos una cum Nervijs repararint, teste eodem
Caesare.Cunde haud absimile vero sit, eos haud paucorum ex popularibus, qui in Italia Galliaque
cladi superfuere, regressione paulatim auctos, aut alios eusdem procinctus in proximo
socios habuisse qui cum ipsis et vires et domicilia unxerint. Io ipsa autem Rheni

p.10
ora, ubi, ceteris Caliam Italiamque petentibus, sex millium praesicdium relictum ex Caesare
est memoratum, quis etiam ambigat ita pedem ab ipsis tixum, ut non modo suorum
aliquos, sed illi pago, qui est ex advecso Coloniae Agrippuuae positus iuit dictus, ex Theutonum
Tuisconunque gente suam aomenclaturam reliquerint Deiude cum ingens, ut
meminimus, eorum manus ab ipso Mario in Italiam captiva detenta sit, verisimile eit conplures
eorum exinde in Gallias non modo, aut patriam regressos, sed et aliquos etiam Italici
caeli amaenitate illectos ibi substitisse, et ab ipsis paulatim Romanis militiae similiumque
dignitatum muneribns, utpote viros Martios ac bello suetos, esse lonestatos. Quo
inter censeri possit, quem authores nonnulli Culu, alijuque plures, cimum memorant:
qui, ut uarrant, latentem in paludibus Minturuarum proscriptun postmodo Mariuum oce re
cisurus, vultus ejus maiestate deterritus retrofugerit: ut omittam L, u imte, qui
primas partes invadendi iu Curi Caesaris teste.Suetoniouna cum Bruto Cassioque susceperat.
Cujus et Seneca epistola 83 meminit, eum dictitans et nimium in vino et scordalum [!? ] fuisse. Ita enim verba habent: Tullius Cimber et nimius in vino et scordalus.
Iutra vero Chersonesum et suo in solo imperante statit post Iulium Caesarem Augusto.
retinuisse etiam tum Cimbros veteris imperij fotmam vel inde constat, quod illi ipi Augusto,
ut memoratStraboaereum lebetem peculiari quadam religione abs se consecratum
per legatos dono miserint, ut eo facto dissido veteris et iniuriarum memoriam quasi abolerent,
ac novae quodammodo amicitiae faedus pangerent. Ri legati voti sui compotes facti
domum exinde alacres reversiut Strabo idem retert addens etian tum antiquas suas se a
des ac nomen intra chersonesum ad Albim paeue usque, inviolatas tenuisse refellens ac
notans eos, qui, ut incertis vagatentur sedibus et latrocinijs victumu quaeterent, diluvio aut
aestu maris compulsos tradiderant. Verba Strabonis ita habent: De Cimbris quaedam inepte
dicuntur, quaedam probabilitatem habent. Non enim hac de causa eos, ut incertis vagarentur
sedibus et latrocinijs victum quaererent compulsos crediderim, quasi e peninsula,
quam inuhabitabant, diluvio fuerint eecti: cum hodieque antiquas incolant sedes, nuperque
Augusto lebetem, qui apud ipsos sacerrimus habebatur, douo miserint amicitian
txpetentes, et veniam illatarum injuriarum, eaque consecuti domum redierint. Et ridiculum
sit, eos uaturali ac sempiterno aestuiquotidie bis contiugenti, iratos solum vertisse.
Quin et fgmentum videtur, eluviem aliquando immodicam accidisse, cum id genus Ocea
oui accidentia intendantur quideua ea et remittantur, sed ordine tamon suo ac modo. Non
recte etiam is, qui arma adversus exundationem cepisse Cimbros ait, etc. Quamvis inficiandum
interea haud est, quin recte notarit Plutarcbus atque inde Festus.Cimbrorum ipsorum
lingua, quam illi Cermanicam aut Gallicam vocant, dictos Cimbros latrones, si nimirum
vox latronis, quod alibi iniecimus, pro milite ac bellatore sumatur. Latrones enim
v vi rivi: dicti, id est obsequi et mercede servire. Vel si placeat magis Latina Varronis
notatio, appe llati ctrs, quai lateroner seu assistentes lateri regis, ude in Paenulo Plautus:
Hic atro in tart fut id est, tilitari sacramento auctoratus. Et apud Nonium Cracchus:
u cu regem i atroro fti ctipenum ccceptci, quomodo et passim veteres:
Cimbri igitur Gallorum lingua latrones intellecti id est, viri mlitares ac bellatores. Etao
est hodieque Danis Cimet, fmer seu aemer. / ugute, pugis, ctete.. Extremis autem eiusdem
adhuc Augusti temporibus.Drusius Oermanicus, priviguus cius. Dux Rhetici atque
inde Cermanici beli oceanum Septentrionalem primus ducuu Romanorunm naviganus.
classe Cermaniam circumvecta, testante Plinio adusque CIMB R O R M P R O.
M O NT O R T M quod Bouderge hodie aut alterum ab illo ccgenr promontorium
nostratibus est, pervenisse memoratur. Quibus deinde et Tacitus adiicit, fama tum vulgatum
etiam H E R C L IS C O L M N As illo Oceani tractu reperiti: nec detuisse
audentiam Druso sed obstitisse oceanum in se siul atque in Herculem inquiri.
Quas columnas, quod eruditis nonnullis ad eam Scandinaviae excelsam rupem, seu promontorium
est, quod hodie C O L tam indigenis quamn alijs ac vulgo praeteruavigauti o
bus solet nuncupari, referre libuerit, id minus firmum existimo ex solo praesertim etyuo
quod vocabulum C O L vel ab hercule vel a columna mutilatum augurentur. Plus pouderis
aut saltem fidei colorisque narrationi superaccedat si dicamus ibi adhuc obtineri
hodieqet veluti religione apud naucleros sacrum haberi, ut titones, quibus boreum mare,
et istud praecipue promontorium praeteruavigatum non est statis ceremouijs inaugurati
excipiautur, maloque nautico alligati aquae marinae aspergite, quam haustro afsundunt.
ceu libamento quopiam expientur: Quomodo et olm de Caditanis eiusdem Herculis

p.11
columnis Strabo retulit, solitos nimirum navigantes ubi ad eas praevenerant, quasi cursu
et meta laborum absoluta Herculi sacra facere. Eiusdem praeterea Augusti temporibus
superfuisse manubias amplaque spolia ex Cimbrico triumpho quem Marius Catulusque dueruut,
liquet ex ijs, qu) am ante de ponte Narniensium retuli, eum nimirum ab Augu
sto exaedificatum ex Cimbricis spolijs, attestantibus qui id Narnienses ipsos confessos
muemorant, authoribus.
Post haec tempora minus in historiam Romana celebratum invenitur Cimbrorum vocabulum
adeo ut suo aevo Tacitus qui sub Trajano claruit, parvam eorum civitatem, sed
gloriam ingentem fusse commemoret: intelligens scilicet civitatis nomine non opidum
e aut urbem sed collectam ac constitutam civium multitudinem, jure ac legibus viventium.
Ptolomaeusqui ut omnium ex antiquis fere ultimusCiubrorum meminit, eorumque chersonesum
accurate descripsit, ita inter primos mentionem Saxonum facit.Cimbris eosdem
conungens. Nec omittenda inter hos Imperij Notitia, qu mentionem Cimbrianorum
militum injicit, qui ex populis Cimbricae chersone si lecti militaverint sub Comite Africae
una cum Celtis: habentes insigne parmam rubeam cum orbe luteout eos deseribit eadem
Notitia. Mentio quoque eorundem inter legiones Palatinas duodecim. Taciti vero
et Ptolomaei de quibus dixi aevum in annum propemodum Christi centesimum coincidit.
Cui si accedant centum illi et undecim ante natum Christum anni a prima Cimbrorum
expeditione supra inchoati, colligentur ad loc usque tempus anni ducenti et undecim.
o Atque inde si reputemus tempus, quo in literas est missa Imperij Notitia, ad tempora Constautini
Magni et ultra progrediemur. Nam et Claudianus quoque, qui Arcadij et Honorij
aevo claruit, cum Romauae militiae Stilico esset praefectus. Cinbros haudquaquan tacuit
illo versu:
Lctisyj: puluxic exit
Cimbrus, et ingentes Albim liquere Cherusci.
Quin et idem Claudianus de victoria agens Alarici, qu in annum incidit Christi circiter
quadringentesimum, et quod excurrit, haud obscure innuit totum id more, quod nunc Norvagicum
OCermanicumque ad littora usque Flandrorum appellamus, quodque Rheni in
se utrumque ostium recipit baud aliter per ea tempora quau Cimricm iutellectun noo
ninatunque ubi iquit:
cimrit Tety.
Diuis fd comit ene meotu.
t it quoque, quod nonnulli concludunt illa maris Oceani inundatio, de quam authores
referunt, quaeque Cimbros ab extremis oreae littoribus ad oras Rheni digressos petere
Galliam Italiamque compulerit, non de ipsorum littoribus quod etiam Strabo ut retulimus,
confutat, sed de maritimis et humilibus praesertim Chersoneso proximis finibus, in
quibusut ft, primo consederint, sit accipienda. Et esse hodieque eam littoris ibi faciem.
praesertim Ditmarsi Stormarsi et ea maritima ora, cui Fsc illa, quam Saxo Grammaticus
vnoren vocat, est adsitacrebraeque ibi quarum meminit historia, eluviones loquuntur.
o His autem superatis in patentem atque intimam se effudisse primo GCermaniam, atque iude
ad Gallos flexisse, itineris ipsorum atque expeditionis series) am memorata declarat, ut et
verba Posidonij apud Strabonem, quibus etiam Boios ac Bohemos habuisse intestos intelligitur.
Ita euim verba habent lib, vi i. Idem perhibet Boios quondam Hereyuiam in
coluisse sulvam, ac Cimbros, quum ad ea loca se contulissent, ab ijs repulsos, ad Istrum et.
Scordiscos Gallos descendisse: Iunde ad Teuristas et Tauriscos itidem Gallos: tum ad.
Helvetios, auri divites ceterum pacatos.
H c igitur tam longi aevi et antecedente atque intermedio spacio, a Saxone Crammatico,
et qui cum secuti, longus recitatur Regum catalogus, qui omnes intra Daniam regui
diadema tenuerint. Horum a Dano, qui umblo patre natus Daniae uomen dederit.
ac multis ante Christum seculis omnium primus fuerit, ad usque Frothonem tertium, qui
circa Christi demum natalem (cum illa ad Augustum Caesarem Cimbrorum legatio de
qua ex Straboune modo retulisientibus licet domesticis annalibus ipsoque Saxone, perageretur)
regnare caeperit, quatuor et viginti reges recensiti: Et ab ipso vicissim ad Cotricum
uique, qui cum Carolo Maguo belligeravit, illis etiam plures enumerati. Quorum
ego et nomiua et facta etiam praecipua secutus praesertim Saxonem ita deinceps recensebonon
ut ea vel affirmare vel refellere sit auimus, sed tantum ut suo exinde et loco et

p.12
ordine possit constare, nos domesticae historiae rationemetiam lac parte habere, nec eam
negligere prorsus aut in totum seponere voluisse: nec debuisse etiam, aspectu praesertim
Saxonis Orammatici cujus hoc tlagitet non modo, quam hodie stupemus, ob stculi, in
quo vixit, barbariem adtmirabilis eruditio: sed eus quouue, in rebus praeeipue patriae et
memoria nostram tam longe remotis, quae passim suggerit, etiam famam ac fdom quasi excedentia
subinde commemoraus, recondita ubivis observata documentaque.
DANVS REX I.
A Dano igitur Humbli filio, jam indicato, non a Dauais, ut proditum Dudoni.Daniae
regnum appellationem sortitum Saxo alijque Saxonem secuti volunt. Ei tra.
Ater fuerit Anglus nomine, a quo, ut praeside ac rectore Anglicae gentis in Cimbrica
ChersonesoCutiam nunc dici mus, principia promanariut. Cuius exinde, post secula aliquot,
successores Britanniam potitipriscum iniulae nomen novo patriae suae vocabulo Angliam
appellitantes, permutarunt. Quod, perperam intellecto Saxoue, de Anglo ipso, non
posteris ejus accipit Crantzius. Paternum vero Humbli nomen testetur exilis hodie, olim
Humbli palatio celebris apud Sialandos pagus Humbelbeque, ad ripam Oresundae freti, amaenissimo
in idem fretum prolpectu collocatus, sicuti et Humeore arx haud procul Riug
stadio in ipso propemodum ceiusdem Sialandicae insulae meditullio sita quondam, ubi nunc ao
est farrestada. Dano autem qui rerum dominium tenens regi tamen nominis expers
egerit, e Gretha, summae inter Theutones dignitatis matrona, duo filij nati Humblus et Letherus.
Haec ad aeram anni bis millesimi nongentesuni ac decimi a mundi conditu referuntur
a quibusdam, qdi fuerit ante Christum annus millesimus trigesimus nonus, et quod
excurrit. Cassarus haud ultra annum CCCCC, ante Christum aguoscit. Saxo de cal
culo et aera annorum securus rem solum ponit.
HVMBLVS REX II.
Post Danum ad electionem novi principis digressi proceres. Hi ex more gentis electuri 30
regem addixis humo saxis insistere suffragiaque seorsim depremere singuli consueverant,
e firmitate subiectorum lapidum de facti constantia quasi omen captautes ut
Saxo memorat. Eoque ritu Humblus Dani hlius avi paterni nomen gereus novo patriae:
beneficio rex creatus sequentis fortunae malignitate ex rege privatus evasterit. Bello si
quidem a fratre Lothero captum, regni depositione vitae spiritum sibi mercatum ut Saxo
refert, ita alij interemptum ab eo tradunt, juxta fortassis illud, quod de Romulo quoque
et Remo fratribus cecinit Lucanus:
Froterno priv dervtegune muri.
Ei liberos tribuere nonnullus video ex Adelaquam nominant.Guttonis Cutiae principis
filia. Danum et Boghium.Saxoni nuspiam nominatos, qui et nobis idcrco omissi hoc lo- qo
co, aut obiter saltem, si quis ad rem pertiuere existimet, indicati.
v v
L OTR E R Vs oii
C CE D E Ns deinde fratris paricida Lotherus, nequaquam tolerabiliorem regem.
quam militem agens ideoque nec scelerum diu impunitus, ab ipsa, quae regnum concesserat
domestica nobilitate, et regno et vita spoliatus est. Saxo scribit patriae consternatione
peremptum, eadem scilicet spiritum eripiente, quae dignitatem largita fuerat.
praesertim cum illustrissimum quemque vita et opibus privare, patriamque bonis civibus
vacuefacere, loco probitatis duceret: tumn et sceptri aemulos i udcaret, quos uobilitate vi, co
debat pares.
KKK
KKK
SCIOLDVS REX IV.
SCIOLDUS Lotheri filius, naturam a patre, non mores sortitus, avitis virtutibus feliciter
respondisse memoratur, quinde cimque uatus annos adeo inusitata corporis mole
iustum humanae staturae et modum et maguitudiuen praetulerit tanque excellentis animi

p.13
udole fuerit ut ab ipso deinceps ceteri Danorum reges communi vocabulo cioldvgi
Sint nuncupati. Iuter cetera roboris sui experitmenta narratur adhuc adolesceus cum
venacioni forte fortuna interesset obvium habuisse inusitatae magnitudinis ursum eum.
que telo vacuus ciugulo suo religatum eousque detinuisse dum necandum comitibus
praebuisset. Hic cum speciosissimae puellae connubium singulari certamine inter Ale.
annos provocatus meruisset, interfecto eorum satrapa Scato eiusdem puellae competitoce,
filium ex eam Cramum sustulisse memoratur, atque inde non armis modo sed et pacscharitate
maguisque fuisse rebus conspicuus, utpote qui omnem Alemannorum geu.
ur, perinde ac ducis sui interitu debellatam reddiderit tributariam.Inter cetera dictum
tus a Saxone pulcherrimum refertur, quo affirmare sit solitus, peciom cd te, gloio
de: veduncre eee. Frifci scriptores, interque eos Cornelius Rempius.Frisios, post
prinun gentis suae conditorem Frisonem, praeceptionum ejus, qui liberos eos et ajugo
peregrino haberi immunes voluerat, immemores, ad regem Danorum, cujus nomen non
pouit, legatos mrsisse seque eius submisisse imperio refert: Atque inde eosdem taedio externi
dominatus eiecisse aut obtruncasse quem praesidem constituerat Danorum rex: uxorem
vero eius, qu et soror Daniae regis erat, relictam in Frisia gravidam navi impositam cum
tgnomiuia domum remisisse: natumque ex ea mox filium caedis paternae a Frisijs perpetrate
ultorem: utpote qui, accepta a rege Danorum classe ad littus Frisiorum appellens congregatos
Groneburgi septem Frisiae Zelandiarum judices benigne in navem receperit
ceceptosque in Daniam avexerit: atcque ibi eosdem vel mori vel ad vetus reducere obsequium
Frifam coegerit. Addit Rempius haec ista quatuordecim annis natum prae sidis filium perpetraise,
ac ea aetate inusitato corporis incremento pertectissimum humani roboris praetulisse
specimen: adeo ut verba ea postrema, cum sint Saxonis nostri Orammatici de Scioldo, cuus
muentiounem facimus, loquentis, operae pretium putavi rem ut est a empio proditahoc
loco vel obiter retulisse. Memoriam ac nomen Scioldi, regia oluu eius / hodierno adhuo
die cxee teitetur.
A Mv s e x v.
Ct o oo adhuc vivo sed aetatis ultimae Cramus surrogatus, non tantum patrij diadematis,
sed et paternarum virtutum haeres ijs corporis animique praestantissimis dotibus
proeditam adolescentiam ad summum gloriae culmen promovit / tantumque magnitudini eius
tributum, ut in vetustissimis vatum carminibus ipsius vocabulo regia nobilitas censita me
muoretur. Primus, occiso Suetiae rege Sictrugo.Sueciam Daniae adiunxit, quae situmque ar.mis
imperium ut possessione certiore firmaret.Suarinum othiae praefectum, quem regui
affectati suspectum habebat, in pugnae certamen evocatum e medio sustulit. Et tandem
post alias aliasque gloriosas victorias multaque egregia facinora a Suibdagero sororio gene
roque suo. Nortagi rege, finibus eius pulsus atque inde in Dania, dum stupratae iororis
iui uriam ac lacessitam filiae pudicitiam ulcisci conatur, ab eodem oppressus occubuit. Saxo
addit ab ipso antea, inter sacra mensae interque complexus amicorum, dum nuptiae celebrantur
cum Sumbli Finnorum regis fliaobtruncatum Saxoniae regulum Henricum nomine.
qui ea nuptias (a perfido patre pactas j am ante Cramo) / rapuerat: Additurque et necis iu
de causam Oramo natam, dum reguli et affues Henrici principis, in ultionem caedis eius
Suibdagero Norvago copias auxiliaque adversus Cramum subminiltrant. Filios reliquerit
Cuttormum.Hadingum et utroque priorem Suibdagerum. Sed is quod ex Saxoue
manifesto liquet, uon filius, sed gener sororiusque fuerit:
sus Da E R uvs E x v i
TTcr orum Cran Suibdagerus Norvagiae primo atque inde post Crami caedem.
oDaniae Suetiaeque imperijs auctus omnium primus triuimn borealium Daniae Sue.
tiae ac Norvagiae regnorut Rex metoratur, ab Hadingo deinde rami filio navali prae.
Iio, ut dicetur, in ultionem paternae necis, circa Codlandiam interemptus. Dum autem
rerum per boreae regna solus potitur / ut eriperetur ejus faucibus Crami uterque filius Cutormus
et Hadingus, quorum alterum Croa alterui Signe fuerat enixa, deportari am.
bos educator eorum Brachius in Sueciae extreias oras curarit atque ibi Vagnophi et
Haphal gigantum tutelae commendati. Quo relato Saxo Crammaticus sumptam ex eo
occasione ad sui excusationem eorumuque, quae ut incredibilia super gigantibus subinde

p.14
commemorat ipterserit noonulla de triplici fatidicorum apud boregemtes geu
ipse mathematicos magosque vocat. Horum primos eximiae et supra humaunum modum
staturae ac roboris exstitisse viros memorat, gigantes aliquando, quandoque athletas pugilesque
appellaus: Secundos ab his, physiculandi praecipue solertiam callentes, fuisse vates
ac spiritu Pythonico praeditos ait tantumque ingenio prioribus praestitisse quautum
ab illis vincerentur corpore. Eosque de rerum quoque suma cum gigantibus saepe
numero bellis certasst quoad superato tandem giganteo genere, sbi non modo regonaxs
dius verum divinitatis etiam opinionet conciliarint: utrosque autem mira ac e
strosa operari solitos. Tertium genus pullulasse ex prioribus innuit majorum tao
suorum indoli, uec corporum molenec artibus respondisse.Que cum Boreae genti qua r
si propria recenuseat Saxo sciri refert euu ex intim ac erudita autiquitate quae baud
dissimilia suppeditat eam omnem rerum ac verborum supellectilem arcessivisse. Nam
de mathematicis magisque Italia urbeque pellendis quoties facta senatusconsulta repe
titaque legimus in historijs Physiculatores autem vel, ut ipse loquitur, praehysculandi solertiam
obtinentes ccqui ali quan quos Martianus Capella eaden uteus voce re
fert, psicutt extorum prscc vticinfe eduiqu emcgu: In auntiquioribus quo
que Clossarijs nonne legere eit pscuo, ptio Dr, scat cugur not exts
imucntit qurent. Et ut propius ad rem veniamus illi ipsi quos vocant authores. Cel
tarum Druidaenonue tales fuere cuiusmodi hi Saxoni describuntur? E quibus Cicero
lbro prio Divinationum Divitiacum duum fuisse ait, qui et naturae rationem quam
physiologiam Graeci vocant, notam sibi esse proftebatur et partim auguruspartim
conj ectura quae essent futura dicebat. Quodque addit Saxo eosdem cum gigantibus
de summam rei certasse: atque eis postremo imperaudius armis extorsisse nonue im
eo ipso quemjam nominavimus Divitiaco Eduo ruide clarum est qui ut Caesar
habet, annuo apud Eduos magistratu praeerat, et apud Suessoues Rex, totius Galliae potentissimus
ut omittam, quod recitat, apud Suidam Dio Prusaeus qui ipsis etiam res
gibus dominatos adiicit. Certe in bellis utramque eos pagitnam fecisse cum adhortan.
do tum eventa ac rerum statum praedicendo Iacitus alique demonstrant. Qu et o
riginem eorum e Britannia et Boreae hisce insulis arcessunt generali vocabulo Drui.
des nominantes. Quod vocabulumAmmianus Marcellinus seorsim accipiens in tmoq
dum fere ut Saxo noster, tres eorum sectas facit Bcrr Eadugcr et Dric appellans.
Quorum Berr fortia virorum illustrium facta versibus cecinisse refert: Eubuger summa
et sublimia naturae indagasse Druids vero ingenijs celsiores secundum Pythagoram
quaestionibus occultarum rerum altarumque erectos ac despectantes humaua pronun.
ciasse animas immortales. Quorum loco primo Burd quamvis Druidibus ex authoribusjam
ante et a Saxone relatis non respondere videantur illis tamen vel maxime in.telligi
et hos esse eos vates, ac poetici spiritus viros ex ipso Saxone liquebit quorum
vernaculis carminibus adiutum se haud parvam historiae suae partem contexuisse in operis
prooemio fatetur: utpote haud alias de rebus istis remotissimis memorias aut an.
nales apud suos reperiens attestante scilicet et Tacito eiusmodi olim versiculos Cer, qo
maniae gentibus annalium loco fuisse. Hi ergo inter Druidas a sono et murmure quod
cantitando edebant Bardi proprie appellati Belgae vulgo erex dicunt Dani ab eadem
nominis ratione Scicdror vocitarunt. Et id eorum ab Ammiano celebratum off.
ciun ac nominis vim etiam ante Ammianum expressit eleganter Lucauus:
Vos quoque qui fortes animas belloque peremptas
Lcdiur in ongu oter dvtttr evu
Purimecn ft carmio Bori.
Nec aliud est quod Saxo superius de Scioldo in ordine regun quarto loquens dis
cebat eius magnitudini a posteris tantum tributum ut in vetustissimis Danorum o
carminibus ipsius vocabulo regia nobilitas censita sit: Vetusta scilicet carmina intel.
ligens ea ipsa de quibus jam dictum. Quin et illud ex eodem liquet, magnitudi.
nem corporum eximiam aut regum aut qui regibus proximi fuere tum peculia.
rem ac propriam habitam. Nam qui negare velint gigantea mole et extra commu.
uem sortem homines posse existere aut exstitisse olim ij sacram non modo omuem
ac prophanam historiam inficientur necessum erit sed naturam quoque ipsam ne.
gent quae ut iu nanis et pumilionibus producendis saepenumero ludit ita luxuriatur

p.15
vicissim in alijs, quos statura et mole praestare ceteris videmus. Et ue longe abeamus hoc
decus ac robur corporum boreae populis, quod hic Saxo iniicit prae reliquis contingere
ec olim fuisse, praeter Tacitum, qui agna ermanorum corpora agnoscit etiam Caesar
oculatus testis de Gallis quoque illis primis et antiquissimis fateatur, qui ait plerisqs hominibus
Gallis prae maguitudine corporum suorum brevitatem Romanorum cootemtui
fuisse. Et HRirtius de bello Africo allis Cermauos jungens. Culorum fermcnorumque con
pers irifc eue iitudej: exititi retert: ne repetam, quod de Cimbris ipsisque Danis
et rege praesertim Theutonum Theutobocho superius est relatum, eum quat ernos senos.
que equos tranflite solitum ac tantae in triumpho proceritatis conspectum ut super tro.
o phaea ipsa immineret. Cum igitur Vaguapho Haphiloque gigantibus in tutelam ac disciplinam
traditi a Saxont memorentur rami uterque filius, nihil etiam co indicatum aliud
voluit, quam quod inter Druidas illos vetustissmos pro more obtinebat, ut gentis nimirum
suae nobilissimos erudiendos acciperent testante id de suo adhuc aevo Pomponio
quoque Mela, ubi de ij sdem illis Druidibus loquens inquit.Pocent mute nobiltmr genti
du du, vce emus, m ec ent in cv stius.
per
v R M s t E x v t s.
E o ea r u n Suibdagerus iu gratiam conugis suae hoc saepius esflagitantis, fra.
o trem eus utormum uterinum rantius vocat, rami filium ab cxilio Suetico
domum reductum rebus atque imperio domestico praefec isseassumpto eo ut successore.
sed clieoteluri ac bent ficiario. Alij autumant Suibdagerum ipsum, consium sibi caedis in
Oramum parentem Cutormi perpetratae subsistere in Dania haud auium, factaque fuga
sbi consuluisse, ue, quod meruisse se non ignoraret, expectaudum semper ac metuendum
bberes.
A oi o us rum x v i t t
A o t o us: Crami filius alter, ex Signe natus: parum pensi Snibdageri gratiam
o iubeus postquam omnem fere iuventae aetatem militiae laboribus transegisset, prae
stigis tandem atque amore Hurigrepae inescatus: atque inde ad Curetes digressus cum
ibi captus iterumque dimissus a Ilrati regem devenisset, et eum, armis sumpti intra
unae opidum vbsedissetvidereturque urbs ob mnium altitudinem inexpugnabilis, traditur
ingenioso commento dlversi generis aves liospitio urbis assuetas per aucupij peritos
prehendi atque alis earum accensos igni fungos affgi curasst: sicque, dum ill midu
los suos ac tecta eonsueta repetentes urbem flammis replent civesque incendio extinguendo
concurrunt urbem ac portas opidi excubijs vacuas novo ac festivo eusmodi stra.
cagemate suae fecitse poteitatis. Hinc eso pavali sub Cotlandiam militia Suibdagero
uatque inde haud multo poit sublato apud Suecos eyusdem filio Asmundo, nec non Sueti
ge LCtone.Asmundi tilio / Sueti regoo Hundingum, tonis fratremprae fecit: idque
eo aspectu potissimum, ne imperlut in exteros potius transtusum quam in Asmundi familia
continuatum videretur. Miox Tostonem ignobili apud Cutas loco natum sed qui
scleere et audacia inclaruerat, adjuncto sibi Saxoniae principe Suffrido: postquam iterum
terumque arma ejus, britanticis adjutus auxilijs retudisset, singulari tandem superavit
ertamine expertus post id litoe filiae eiusque mariti, quas tamen teliciter evasit, mulctao
auuhore, insidias. Retert pluribus Saxo priusquam ad ffonem bueciae regem H
dingus pervenissut.Biarnenses, qui extremae Finuiae sunt populivisos ipli ac tiperisse at.
ua os artibus permutantes, carminibus in nimbos caelum solvisselaetamque atris fuciem
tristi nubium aspergine contudisse: et alium contra obortam imbrium molem obvia n.
ae be pepulisso: tuisseque ex i sdem unum, qui praedixerit fure ut nulla hostili vi sed vo.
luntario mortis genere consumetetut. Iude b uue bet clloquij simulationem psaliam
accersitus, amisvis per insidias socijs noctis tenebris protectus iibi cunsuluit, amque
iuj uriam preho viudicaturus ffonem in cieopprestit corpusque ejus deposito udis
conspicui operis mausoleo muandavit, testan vlens, quem vivum hostili ltdio insectats
fuerat, extiuctum lonoris impeodio haud quaqtam fraudandb eecistimasse: Et simul ut devictae
geuris anitoe sibr adliuc arctsoncdlaret fratoem / quem diaius, ftonis Hundioum
Sueci / reguo puutcit, cnmue: ianeguo alicuanttu cemporis uodingus praetuit

p.16
obitum Fadingi falso ad se relatum inferijs excepturus, optimatibus convocatis, dolium
cerab liquore completum delitiarum loco medium convivis appoui praecepit, et ne quid
celebritatis deesset fertur ipse, ministri partibus assumptis, picernamu agere baud cuctatus,
moxque exlequendi otdcij gratia regam perlustraus, otdenso graduno dolium collapsus
atque iterclulo humoris copia spiritu, paenas sive oroo, queu falsa exequiarum acti.
oue placatat, sive Hadingo, cuius iuteritum mentitus fuerat, pependisse. Eoque cogui.
to tadingus parem veneratori gratiam relaturus extinctoque luperesse recusaus ipse quo
qute, cunctis iuspectautibusse vita exuerit. Et hoc ei fati genus a sene Biarmiensi, ventos
ac uubila cogere penito, poltquam ab interis vius rediens domuitionen pararet proedi
ctum fuisst pluribus a Saxone ueuoratur.
FROTHO I. REX IX.
GIFFMILD DICTUS.
Hadingo filius Frotho, ejus nominis regum primus, cognomento liberalis, successor
datus. Cujus varij insignesque casus memorantur. Nam primum thesauro paterno
bellicis operibus exhausto cum stipendia quibus militem aleret, non suppeterent.
micabili indigenae cuiusdam vaticiio de isula quapiat, in qua aureis gais braco incu.
baret, ad monitus, necessai ij usus subiidia, dracone interempto, luculenter: deptus atque is
iuitructus vlalleu Curetum fuibus adtuovit. Quorum regem Doruoneu urbe munit
se continentem, cum ad praelium elicere non pouet, dolo circumvenisse in bunc modun
tradunt. Couplures enim insolitae protunditatis fossas intra castra heni lareuterque per corbes
egeri humum et in tuvium maenibus propinquum tacite deiciuilits eunque dolum.
crebro ctspite rossis superaddito, occultandum curans, ac metu deiude simulato quasi ca
stra deseruiiset, imtuinentes sibi opidanos passimque, elusis vtitigij, in toveas provoluto.
ingeiti desuper telis, truciduvit, lnde conversus in Rutheuos, rauonem, gentis tyvran.
nuiadortusac copia c us maritimas speculaturus, innumerisque clavis tx iuitibus confectis,
i / ldem lembo onerato ac noctu hoititem claslem subiens, clam uavigia teiebro perforat:
qu, ue repeutinun uudarum paterentur incursum patentia forauunun loca
provisi antea cluvis, obitruxit Cumque foraminum copiau uergend clssi tuffec.
crederet, dempuis obitaculis, hostilem tertur classem suam circumfuduse. Ruthenosque au.
cipiti periculo circum: veutos superasse. Atque inde armatis denuo navibus oceanuu re
petituro prima adversus Vichonem, Frisiorum piratam, congressio fuit, cum antea sororem
suam Ulvildam, sibi ac regno gravem, amico et familiari suo Scoto, qui et ipse Scotici noiuis
conditor fuerit, nuptum transmisisset. Haec irrequieti animi ttuan ut primum
maritum Gutorinum adversus patrem Hadingum, ita alterum, Ubbonem nomine in fra-
trem incitarat et tertio postremum huic nuupta. Scotorum priucipi ac conditori Scoto.
eundem inudijs lace ssere haud desiisse authoribus ac Saxoni praesertiu memoratut.
Crantius, qui eam post structas patri Hadingo insidias cut marito trucidatam refert.
perperam axonem expressit: qui doluum in authorem, id est, maritum torsisse solummo
do ait. Frotho exinde, britanoiam ingressus, postquam Scotos armis iufestasset per ge.
uerum suum. Scotum regem sibi auxiliarem tactum, eorum insectatione relict. Luudo.
uiam. Britanti metropolim, singulari altutia, dum se mortuum divulgat, suam in potestatem
redegit urbis praefecto Dalemanno militum crudelitati permisso. Quibus gestis
i patriam redux Hundingum Raquinumque pugiles duello superavit vestem indutus.
quam illi lvilda soror donarat, ferro impenetrabilem.Ipse postremo, dum Suecip regen.
lororis suae Suauvidae maritum segnerum bello lacesit non telorum vi, sed armorum
pondere et corporis aestu straugulatus interiisse narratur, Haldano, Roe et Scato, relictis
filiis.
HALDANVS REX X..
Hi fratres, virtute et animi magnitudine pares, aequali similiter ad regnandum ferebantur
impetu. Fraternus respectus aut gradus aetatis locum non habebant, quem enim
nimius sui obsidet amor, aliena deserit, uec sibi quisquam ambitiose atque alijs amice po
test consulere. Itaque maxiuus eorum natu Haldaunus, minoribus fratribus Roec et Scato
intertectis, reguumu parricido acceperiuts et ue ullum ccudelitatis excnplun onitteret.

p.17
comprehensos eorum fautores prius vinculorum paena mox laqueo cosumpsrit.
Cuius ex eo vel maxime fortuua admirabilis habita quod licet omnia temporum momenta
ad exercenda atrocitatis officia contulisset senio tamen non ferro vitam fuuierit.
Duo illi filij, e et fego, superstites relicti.
RO E yE x xi.
Roe Roschildia condita quam postmodum Sueno furcatae barbae cognomento
tclarus, civibus auxit, amplitudine propagavit. Brevi hic angustoque fuiut corpore
o nemoratur Helgonenm habitus procerior evexerit.
AELCO RE x x iI
I diviso cum fratre regno, ac maris possessione accepta regem Slaviae Scalcum
maritimis copijs lacesstum oppresit, ac Slavia deinde in formam provinci redacta
varios pelagi recessus, vago navigationis geuere perlustravit: viceritque Huudiugum. Saxoniae
regis Syrici filium, commisso apud opidum Stad praelio: Lundemque tx provoca.
tione adortus duello exinde prostrarit obtento ob id victoriae cognouuint ut Hundingi
iuteremptor vocari meruerit. Iutiae iusuper Saxonibus ereptae us ac procurationen cero
tis Ducibus demandavit ac postremo vindicata tratris Roe, quem Hotobrodus Suecus
occiderat, necc, cum filiam rsau, quam ei ut alieuam uxor supposuerat a se stupratam
cognovisset mortem sibi ipse connsiciv isse mtiuoratur. Ruic autem Hlelgoui quod Suetici
scriptores, et praescrtim Iohannes Cothus latrantem cantm a Suconuin rege
Haquino sive Attilo pro rege suffectum tradant ab omni uon modo vero scd veri.
smilitudine deviare cum ipsa res tum et Saxo arguat qui eius tabulae ne per sumnium
quidem mtmiuit: Secuudum quem, ex rsa uatuu, tlium Roltonem habuiie successorem
memoratur.
ROLFO REX XIII.
KRAGE DICTUS.
Hic animi corporisque dotibus haud vulgaribus auctus, insignem staturae magnitudinem
cum pari virtutis habitu decorabat, obque inusitatam et heroicam proceritatem
Danico vocabulo Rolvo Krage est appellatus. Lingua enim gentis vernacula Krage id
proprie intelligitur quod trunco simile ramos semicaesos habet, quibus arborum taitigia
conscenduntur. Eius temporibus cum imperio Danorum Suetia lubiaceret Atillus sive.
ut Cothus habet.Attilus. Hotobrodi filiusliberandae patriae ratione callidius quae sit, matrem
Rolvonis rsam conjugio sibi sociandum curarit intercedentc conuubij affinitate.
efficaciuores suos apud pri vignum monitus futuros existimans. Sed ria Attilo (quem ut
o avarum ac tenacissimum Saxo de scribit) nupta, in hlium propensior, moresque mariti ac
t) us prae sertim avaritiae sordes detestans capta occasione vocatum ad se Rolvonem ac
dolis instructum monet, eousque Attilo cpulanti adessetdum ipsa, congeltis regni thesau.
ris, quos sibi ipsique, utpote Regi, non clituti ac beneficiario eus Attilodeberi reterebat.
in Daniam, facto procinctu abij sset. Quo peracto domumque regresso Rolvone, poitquam
sororis suae Schuldae maritum Hiartvaruu, quem Sueciae praetecerat e Succiu ad st cum
tributo venientem amice excepisset ab codem insidiost est interemptus in arce seu opido
Lethra dicto, quod ab ipso Rolvone constructum, eximnijsque regni opibus illustratum.
ceteris in confiuio urbibus fundationis ac sedis authoritute pr stitille proditur. Sed Hi.
artvarus eodetm, quo Rolvonem, dolose occiderat die, occidit et ipst, interemptus a Vig.o
gone post epulas interiales, quas Rolvoui paraverat t ita lux uua qu regnum Hiartvaro
pepererat, eadem fiuierit. Quod scilicet fraudulenter et per vim qu sitae res, eadem
sorte, qua petuntur, difluant: nec unquam diuturnus sit fructusqui scelere ac perhdia ac.
quiritur. Hunc Vigonemnecis Rolvonis ultoren, quomodo sibi Rolvo amicum ac clientem
effeceritlibet ex Saxone his obiter attexere: Adolescens quidam, inquit. Viggo
nomuuecorporam Rolvouis maguitudinem attentiore contemplatione scrutatus, ingen
tique eiusdem admiratione captus, percunctari per ludibrium caepit, quisuam esset iste
ege, quemu tautae staturae faltigio prodiga rerumn uatura ditasset, taceto cavillationis geueu

p.18
inusitatum proceritatis habitum prosecutus dicitur, iuquit, lngua Danica, uge
truncus cuius semicaesis ramis fastigia conscenduntur, ita, ut pes praecisorum stipitum o.
sequio perinde ac scalae beneficio uixus, sensimque ad superiora provectus, petitae celsitu.
dinis compendium aslequatur. Quem vouis responsum Rolvo perinde ac inclitum sibi
cognomen amplexus, urbanitatem dicti ingentis armillae dono prosequitur, qua Viggo
dextram excultam extollens laeva per pudoris simulationem post tergum reflexa, ridiculum
corporis incessum praebuit. Rogatus cur ita se gereret, inopem oruamenti manum.
nulloque cultus beneficio gloriantem, ad aspectum rebquae, verecundo paupertatis rubo.
re pertundi dicebat. Cuius dicti calliditate consentaneum priori munus obtinuit. Siquidem
Rolvo, manum, qu ab ipso occultabatur, exemplo reliquae in medium accersendum ro
curavit. Nec Viggoui repeudendi beneficij cura defuit: siquidem arctissima voti nuncupatione
pollicitus est, si Rolvonem ferro perire contiugeret, ultionem se ab eius iuter.
fectoribus exacturum. Nec praetereundum, quod olim ingressuri Curiam proceres, fa.
mulatus sui principia, alicuus uagnae rei voto principibus obligare solebant, virtute tirociuiumu
auspicautes.
HOTHE i vo Rt xx i v.
O sr Rolvonem Hiartvarumque, quem tamen in regum censu alij haud ponunt. Ho.
therus Atisli frater ex Hotobrodo Suanvidae Frothonis) am ante memorati sororis
filio utriusque et Daniae Sueciaeque regni habenas sumsit. Cujus a teneris apud OCeva
rum. Norvagiae regem, educati versatile ingenium ac omnium artium capax, mire celebrat
Saxo. Inde ad lares regressum Celderus. Saxoniae rex armis caepit lacessere. Sed ei in.
structa cum classe obviam profectus ex inimico amicum ac beneficiarium reddidit. Ac
proox congressus cum BalderoOchini, quem ut semideum colebant, filio eum repetitis
vicibus postremo peremit occumbente in primo alterove conflictu Celdero Saxouniae
regulo amplissimis post id ab eodem exequijs funerato. Prioris Balderi fugae testis sit
portus hodie celebris Bulrst. Othinus, divulgata filij nece, de ultione cogitans humana
divinaque sollicitasse narratur, ac tandem exortus Boo, e usdem Othini ex secundis
nuptijs filius, qui cum mnanus conserturus Hotherus vocatis in conc ionem proceribus.;
peniturum se eo contlictu idque non dubijs conjecturis sed veris indicijs cum sibi com.
pertum retulisset, orasse perinde eos memoratur ut filium suum Roricum regno praefice-
rent, plus se voluptatis ex filij successone quau amaritudinis ex propiuqua morte perce.
pturum testatus. Quo ocyus impetrato pugna cum Boo congrt ssus occubuerit, quam.
quam nec ipsi Boo jucunda exititit victoria, quippe qui adeo graviter affectus ex acie
recesit ut scuto exceptus ac domum delatus ex vulnerum dolore postridie animan
efflarit. Sunt ex recentioribus qui funeratum Hotherum prope Truggeveldiam volunt.
regium apud Sialandos castrum ubi et Cothicis characteribus saxo iusculptum eius epicedium
servari addunt.Quod licet Saxoni omissum hic tamen obiter iniciendum ceu.
sui ob monumentum illud antiquitatis, quod in arce Truggeveldensi spectari hodieque o
intelligo, xor ei Nanna fuerit Cevari apud Norvagos regis, cognomeuto prudentis.
filia.Saxoni meuorata.
RO R R E x x v.
S L v o E s aa o o i c u s.
t o o rege Hothero.Curetes et Sueones, perinde ac morte ejus tributario fo.
rent onere liberati Danian, quam annuis vectigalium obsequijs amplecti fuerant so.
liti, armis aggredi in animum indux isse referuntur. Quae res Slavis quoque defectionis au.
daciam ministravit, aliosque perplures ex obsequentibus hostes effecit. Cuius inuriae pro co
pulsandae gratia Roricus, contractis in arma popularibus, ad capessendam virtutem im.
pense omnes adhortatus fuit. Adtuisse tum in exercitu Danorum bbonem referunr.
qui praestigijs et ejusmodi artibus praepolleus, cum de industria, quod esset certamini aut
vincentibus praetmium propositum quaereret regemque armillas spopondisse accepisset.
et rex, ut erat in nav igio collocatus armillas ingenti excussasjactu petitori porrigere laboraret,
conatum ejus fefellisse interstitij magnitudo memoratur, sicque armillas langui.
do ac paruu vegeto motu, citra destinatum locun collapsas fluctibus interceptas peris.

p.19
se atque inde inolitum ei coguomen Siygeccn. Eodem circiter tempore in praesidium
Cimbricae chersonesi.Iutiam dicimus, collocati Hervendillus ac Fengo fratres. Quorum
ille piratic intentus, ubi regem Norvagiae Collerum sustulisset, ipsemet a tfratre postre.
mum suo iuteremptus traditur: Et id cum aegre esset Harvendili tlio Amletholtultiti.
am mentis, ut patruum ulcisceretur, simulasse reterunt: ac eo tandem u engo liberare.
tur, addunt Amlethum transiissum ab eo ad regem Britanniae, quem faeere sibij unctum
habebat, monitumque Britannum ut eum mentis haud compotem suspendio affici curaret:
Verum id Amletho ubi subolitumtradunt literas eum ligno, uti tum erat moris, inseri.
ptas comitibus, quos secum binos habebat clam surreptas immutasseet necem sibi para
to tamu in caput comitum vertisse: sibi vero ut filia Brituannici regis in matri monium trade.
retur, quasi id patruus flagitaret, literis ac buxo cidem inseruisle. Sicque post annum el.
psum ad lares reversum, habito cum matre consilio, sustulisse e medio Pengonem, et aedes
eyusdem totumque satellitium ferro ac flammis evertisse. Cumque corpus Eengonis terro
confossum inter cruenutas exuvias spectaretur, alijs indignatio alijs maeror, quibusdam
gaudium occultum incesst, nde Amlethus accersitis quibus artiorem Feugonis me.
moriam inhaerere cognoverat, concionem petitorationemque habuit quam verbis Saxonis
pouam, eloqueutissimam: Non vos tmoveat, proceres praelens calamitatis facies, si quos
miserabilis Horvendilli exitus movet: non vos inquam moueat, quibus in regem fides,
in parentem pietas servata est. Parricidaenon regis intueamini tunus. Luctuosior siquidem
20 illa facies rat, quum ipsi regem nostrum ab iniquissmo paricida (ne dicam fratre)
febiliterjugulatum vidistis. Ipii luaceros Horvendilli artus ipsi corpus crebris vulneri.
bus absumptuplenis miserationis oculis aspexistis. Quem ab atrocissmo carnifice spi-.
ritu spoliatutut patria libertate exueretur, quis dubitat us una manus ei fatum et vobis
servitutem injecit. Qus igitur tam amens ut Fengonis crude litatem Hervendilliunae
praefcrat pitati Mcuentote qua vos Hervendillus benevolentia foverit u stitia coluerit
humanitate dilexerit. Memineritis ademptum vobis mitisimum regem ustissimum
patrem subrogatun tyrannum sutectum paricidam erepta ura, contaminata omnia
pollutam flagitijs patriam, impositum cervicibus ugum, ereptum libertatis arbitrium.
et nunc his fiuis, quum suis authorem criminibus suorum paenas scelerum paric idam pependisse
cernatis. QQus mediocriter prudens spectator beneficium inuriae loco duxe
rit Quis meutis compos proprium in autorem scelus recidisse condoleat us Quis cruenti
ssimi lictoris cladem detleat aut crudelisumi tyrauui ustum lamentetur interitumus
Praesto est autor rei quem ceruitis. Ego quidem et parentem et patriam ultione prosccutum
me fateor, pus, quod vestris pariter manibus debebaturexercui. Quod vos mecum
communiter condecebat implevi. Adde quod ueminem tam praeclari tacinoris so.
cium habui, nec cuusquam mihi comes opera fuit: quamquam haud ignorem vos huic
manum daturos negucio, si petisxem, a quibus fidem regi benevolentiam principi servatam
non dubito. Sed sine vestro discrimine puuniri nefarios placuit: neque enim alienos.
humeros oneri subi iciendos putabam, cui sustntando proprij sufsciebant. Incineravi ego.
o alios, solum Fengonis truncum vestris manibus concremandum reliquiin quo saltemu.
stae ultionis cupidi nem exatiare possitis. Concurrite alacres extruite rogumexurite impium
corpus, decoquite scelestos artus, spargite noxios cineres, disjicite immites favillas:.
uon urna, non tumulus netandas osium reliquias claudat. Nullum paricidij vestigium ma
ueat, uullus contaminatis artubus iutra patriam locus existat nulla contagium vicinia comn
trahat, non mare, non solum damnati cadaveris hospitio polluatur. Caetera tgo praebui, id
solum vobis pietatis ofscium relictum est. His exequijs prosequendus tyrannus, hac pompa
paricidae funus ducendum. Sed neque eus cineres, qui patniam libertate nudaverit, a
patria tegi convenit. Praeterea quid meas revolvam ae ruunas calamitates recenseamus
retexam miseriasus quas ipsi me plenius nostis.Ego a vitrico ad mortem quae situsa matre
o contemptusab amicis consputus annos flebiliter exegi dies calamitose duxi iocertum
vitae tempus periculis ac metu refertum habui. Postremo omnem aetatis partem maxi
macum rerum adversitate emensus sum. Saepe me tacitis intra vos queitibus sensu va
cuum gemebatis deesse ultorem patri, paricidio vindicem. Cuus itaque tam asperum pectus,
tam saxeus rigor, quem non passionum mearum compassio molliataerumnarum miseratio
non flectat Miseremini alumni vestri moveamiui infortunijs meis, qui ab Hor
vendilli nece immunes geritis manus. Miseremini quoque afflictae genetricis meae, et re.
giuae quoudam vestrae extincto congaudete dedecori, quae viri sui fratrem interfecto.

p.20
remque complexa gemi num ignominiae pondus faemineo perpeti corpore cogebatur.
Quamobrem ut ultionis studium occultarem obscurarem iugenium adumbratum non
verum inertiae habitum amplxus sum stoliditatis fgmento usus sapitutiae commentum
texuit, quod nuunc an efhcax tuerit, utrum finis sui complementum attigernit vestro conspe
ctui putet: vos tantae rei arbitros habere contentus lunm. Ipsi paricidiales tavillas pedibus
conculcatis: icamini cineres ejus, qui ugulati fratris uxorem polluit, flagitio teme.
ravit dominum laesit, maieitatem proditionis scelere lacessivit, acerbissimam vobis tyran.
nidem intulit, libertatem ademit, incesto paricidium cumulavit. Me tam j ustae vindictae
mimittrum, tam pi ultionis ae mulum patrio suscipite spiritu debito prosequimini cultu.
benigno retovete contuitu. Ego patriae probrum dilui matris iguominiam extinuxi, tye o
rauuidem repuliparicidam oppreisiiusidiosam patrui mauum mutuis insidijs elusi: cujus.
li superesset, indies scelera percrebrescerent. Dolebam et patris et patriae injuriam, illum
txtiuxi vobis atrociter et supra quai viros decuerat, imperantenm. Recoguoscite bene.
ficium, v eneranini ingenium iucun regnum si merui date habetis tanti authorem uu.
neri.: pateruae poteitatis haeredem non degeuerem non paricidam, std legitimum regni
succcisoremet pium noxae paricidialis ultorem. Debetis mihi recuperatum libertatis enetiuium,
exclusum aflictantis imperium, adeuptum oppressoris) ugum, excussum pari
cide doniuiumcalcatum tyranuidis sceptrum. Ego servitute vos exui indui libertate.
restitui culmen, gloriam reparavityrannum sustuli: carnificem triumphavi. Praemium penes
vos eit, ipsi meritum nostisa vestra merces virtute requiritur. Post id in Iutiae regu, o
lum creatus Amlethus ac mox regressus ad regem lritanni postquam rerum suarum
eveuta enarra sset, ltxque Britanui engonem amicum veterem obtruncatum accepis.
set, amicitiam in iram vertisse narratur, bt quia ipse per id tempus coniugem suam morbo
amisissetAmletho reparandarum nuptiarum legationem ad regis Scotorum filiam Her.
metrudam imposuit existimaus eodem eunm excipiendum modo quo alios illa excepis
set, quos tolli omnes clam palamque curarat. Verumsorte mutata, non amice modo Am.
lethus susceptus, sed quod regis nomine impetratum venerat, ipsemet obtiuuit. Indeque ad
socerum britauuum reversus cum sibi ob rem prospere gestam invideri ac strui insidias
animadverteret. Brit annum ipsemet praeliantem sustulit, sumptisque secum conjugibus
Britannam Scotaque, in Iutiam redijt, ubi ab occurrente sibi Vigleto.Rorici filio in campoq
Amlethi dicto peremptus occubuit, relcta iu matriumuouiuu eusdem Vigleti conuguu
altera Hermentruda.
VIGLETUS REX XVI.
Vigleto a nonnullis sed recentioribus et qui post Grammaticum Saxonem res Danicas
concinnarunt, Horvendillus et Amlethus, jam modo nominati, ut reges preferuntur,
cum eos Iutiae siolum reges sive regulos fuisse Saxo innuat. Qu et memorat Amlethum,
antequam cum Vigleto confligeret, tantam Hermuntrudae curam gessssent maio.
rem tuturae tyus viduitatis quamu propriae necis solicitudinem auimo infxam haberet: o
omnique studio circumspex isse qualiter ei secundas nuptias ante belli ingressum con.
cisceret: sed spopondisse Hermuntrudam, se nec in praelio ab ipso discessuram, eique com.
morituram: verum eam promissionem parum executam, quum.Amletho a Vigleto in acie
interempto ultro in victoris praedam amplexumque concesserit Ostendens nimirum
muliebris animi fidem esse lubricamac temporum fortunaeque mutatione abripi plerun.
que ac mutari.Vigletus igitur Rorici filius ac regni proximus haeres, occiso ut memora.
tum Amletho, regnum solus tenuit longaque ac festa pace florens morbo tandem con.
sumptus interijt, relicto post se filio, regui ac diadematis regij susceptore.Vermundo.
VE sM N v R E xx v r I.
Erum u v o us cum feliciajuventae tempora ad usque aetatem senectam sine prole
perduxisset, senior ffonem filium sero fortunae munere suscitasse memoratur. Eius
temporibus pugiles bini Retto ac Viggo ulturi parentis sui necem morte Atisli, qui apud
Sueones reguabat, fama studioque conspicui, plus eo facto dedecoris quam gloriae sibi pe.
perisse memorantur, cum bini adversus unum puguarint.Sed eam labem luculenter post.
modun absterserit, qui eit lecutus. Vermundi filius Uffo: licet idem primis aetatis suae annis

p.21
bardo ab omnibus ingenio blennoque sit habitus: Memorant authores tundem Vermundum,
praeter caetera, etiam senio et caecitate hostibus fuisse despectuiac iude vulgari
quoque coguomeuto cecv appellatun.
uFF O rum E x x v ii.
F p o vero, quantumvis coaevos suos corporis habitu supergrederetur adeo tamen
hebetis ineptique animi principio iuventae existimatus est, ut privatis ac publicis re.
bus omunino inutilis fit visus, quod nimirum ab ineunte aetate nec ludere cun qualii
to bus et vix loqui deprehensus fuerit. At postmodum ubi patrem oculis captum, etjam
regnum ab alijs peti animadverteret, mirabili atque inopinata metamorphos virum iuduisse
pareutemuque ac regnumaequod hiuc a Sueco, inde a Saxonibus premebatur, solum re.
stituisse memorant. Nam ad duellum cum pareus, quem caecum esse sciebant, provocaretur,
ipse mox, ut stolidus licet ac inutilis habitus subito velut ex muto vocalis evadens
respondisse fertur, ec reg / un ec rego cees turem. Atque ita duobus unus puguans uon
victor modo, sed domitor quoque, et veluti terror Saxonum Suecorumque celebratus ex.
inde traditur. Saxouniae euim territorium ad Danos tum temporis traunllatum authores
volunt. Post patrem itaque tfo imperium utrumque regendum susceperit, qui ne unum
quidem rite moderaturus credebatur. Eum a compluribus Olaum invenio dictum et ob
animi lencitudiuem donatum sub extremuim Monset coguomine. Conqueritur hoc loco
Saxo penuriam bonorum ingeniorum ac vitio aevi obliterata nec tradita memoriae, si qua
exinde fopatre e vivis sublato, praeclare domi militiaeque exsecutus fuerit addito in
terim, uxorem duxisse, superitite udhuc patre. Slesviceniium praefecti viri illustrissii
fliuu.
DA v us i i, rum t xx t x.
x ea Danus secundus prognatus regnique habenas suscipiens rebus gerendis patri se
disstilem praebuit, duu partum gloriae fulgorem aut superbiae aut lururiae squallos
re contuscat. Nam licet, transfusis in exteros trophis: regui fines dilatasset eam tatmen
claritudinem nimius animi fastus obtriverit: ut et bona, qu vel a majoribus acceperat.
vel ipse exterarum gentium manubijs sibi pepererat, flagitijs absumpta: Et opes qun:
regio splendori servire solitaevilibus sed voracibus rerum imupensis diuiuutae.
HUGLETUS REX XX.
Huic proxime successit Hugletus patre, ut creditur, Dano progenitus, de quo quod
mempretur praecipuum sit quod Homothum et Hogrinum, Sueciae tyrannos, maritimo
conflictu fuderit ac fugarit.
FROTHO II. REX XXI.
Post hunc regnasse Frothonem II, traditur, cognomento vegetum, qui id cognomen
corporis animique sui robore testatus decem Norvagiar ducibus bello consumptis,
insulam, qu ex ipso postmodum nomen obtinuuerit Frothoe dicta, armis occupavit, et
Ipsum postremo Norvegiae regem Frogerum athletico certamine invadens sustulit.
Hunc Frogerum Saxo at tuisse qui Othino semideo natum dicerent, et a dijs immortalibus
beneficium obtinuissene ab alio quoquatu superaretur quam qui ipso certamiuis
tempore subectum pedibus eus pulverem manibus abstulisset: ldque cum non iguorao
ret Frotho, loco, quo Frogerus excesserat pulvere correpto, id victoriae suae priagium
habuisse.
t A vs rum x x x ii
Dnus tertius secutus regtum feliciter accepit. Nam annum citciter dubdecimum
agens, cum urgeretur a Saxonibus vel ad excipiendum bellum, vel ad tributum
pendeudum, bellum tributo praetulenit, malens mori strenue, quam timide vivere. Itaque.

p.22
pugnam pension praelatam Albim fluvium tot navium rostris tantoque comple visse milite
authores referunt, ut idem amuis perinde ac ponte continuo transitum concederet. Qu
eveuit ut Saxoues quod petierant, ipsi peuderint Facereque eos inperata Rex Denus
adegerit.
srum LtvV us rum ae x x x i it
Ce t rum o o u s.
Io e i out Fridlevus.Celer dictus. / votis omnium surrogatus traditur. Qui, post su.
peratamnvirginem Rusilam militaribus operibus clayau Huivillumque allandiae
proruucipem, toedere sibi adiunctum una cum eyusdem athletis ac belli sociijs Broddone.
Bildo, bugone, tanningo unbolmoque, translatis ultta Oceunum armis Duflinum Hi
Leruiae metropolim per insidias suam in potestatem redegerit Britanniae quoque conterminae
terrore incusso. Nam amissis bello militibus, cum difficilem ad littus reditum
habere videretur, interfectorum cadaveribus erectis, inque acie collocatis, ita pristinam
exercitus mulcicudiuem mentitus memoraturut nibil ex eus specie, e quam passus fucrat,
itrage detractum apparuerit. Quo itratagenate non bosti solum consereudae manus
abitulerit fduciam sed et fugae iunitendae occasionem praebuit, bi praeter insitan a
nimui tortitudi nem addit axo ctiam tumicam fuisse ferri omnis atque aciei contenptri.
cem: Eaque usum indutumque in publicis privatisque conflictibus, tanquam servatore ao
slutis telicem semper puguarum eventum habui slt, oppresis hoc pacto, praeter ceteros.
Huirvillo.Bugone et lanuingo. Nam Cunholnum, hostile ferrum carminibus obtundere
soltum, iterati capuli ictibus examinarit. Quorum Huirvillum Hallandiae ut supra indi.
catum, principem, perperam Holcdie priopem Latini Saxonis exemplaria typis excusa
praeterunt. Lt perperam similiter qui Saxonem Danice transtuleruntt ollano, iten.
; ollanoet reddiderunt, reclamantibus praeter alia, eamque versionem arguentibus satis.
ipiis ili quae positae sunt. Bugonis et unholmi ceterorumque nomenclationibus Sue.
im atlaudamqut Daniae Norvagieque contermiuas, non Hollandiam, aevo adhuc
Saxonis parum notam aut nominatam, redolentibus. Le coniugio ac prosapia Fridlevi uihil
pud Saxontm legere aliud memini, quam filium ei succefsisie Ftothonem III. Eique so o
rorem fuisse, quae rico poitmodum, coguouento sapienti, in matritoniun tradita: et
fratraeu praeterea, cuus uomen noo pouitur.: ex quo ddo progenitus.
FRO: tt o t, rum t x x x i v.
KKK
Ri ot t v u filius Frotho septennis excepit. Cuius exinde infantiae duodecitm es
cgui ptrmoribus rectores dati, lpso autem rebus, unperi mos admoto qu passim in.
luerat, uu adhuc adolelceret, aulicorum insolentia, paulatim exacta repre ssaque: Et
regnum exinde non modo divitis / aequitate ac legibus, fed victorijs quoque ac multis ab
hoste reportatis trophaeis gloriosum ac celebre rdditum. Conjugeu initio habuit Hun
norum regis filiam, quam adulterij convictarum ulaeri cosst, qducta in ejus locum Cotari regis
Norvagorum fili. Alvilda. Quadraginta annos imperasse sunt qui annotant. Quod an
suoudeat Saxonis et Crantij verbis, qui septenuem parenti Fridlevo surrogatum, et
taudem aetate ac longo senio tessum interij sse referunt, ipsi viderint. Fortasse, quia Augustum
Caesurem quadraginta annos terra arique pace parta regnasst acceperaot, idem
et Frothoni, utpote Augusti coaevo, tribuendum commenti sint. Nam et Christum, publicae
salutis authorem, sub ipso natum Saxo quoque tradidit. Quocirca jure optimo, utpote
ad res Daniae quam maxime spectans, quatuvis Saxoni Crantxioque nuspiam memoratum,
huc referendum, quod de Cimbris superius locuti ex Strabone, authore aeorum
taeuuporum aequali adiecimus. Cimbrorum scilicet legatos Augusto imperium tenente, ro
est su peninsula Romam profectos, ibique lebetem, qui apud ipsos iaxii febat, ac reli.
gione quadam sacer habebatur, donum, inter cetera, ei obtulisseamicitiam eius expeten.
tes, et veniam illatarum injuriarum / eaque constcutpsdomum redij sse. Sed ipsa Strabonis
verba operae pretium existimo his propius apponere tiniii niypersugto letem, ut
i socerrimur leaturono tere / citm expetentes, omestim iiotoru imuricrum
eaque consecuti domum redire. Frotho autem bella quae gesserit perplura, ordite reteruutur
a Saxone. Quorum perrimo Slavi Daniae subiecti: Altero in regem Norvagiae otherum

p.23
converso, eum vicerit, imposito Norvagis novo rege Rollero nomine, Erici Norvagi,
quem a conslijs hebebat, fratte germano. Tertium Hunnicum bellum furt, quo affiuem
suum terra marique Daniae oras infestantem triginta iu suam clientelaim traductis regi
bus profligarit: ac gestum deinde quartum adversus eundem bellum et quintum deui.
que, quo in totum sit domitus cut regibus insuper ducentis et viginti, quos sibi univer.
sos beneficiarios ac dicto audientes fecit. Hinc Ericus procerum ejus primarius, post.
quam interemisset Suecorum regem AlricumSuecis a Frothone Rex datus est fueritque
qus nomiuis apud Suecos rex primus. Septimo adversum Norvagos ita praeliatum caedibusque
sae vitum ut quinta raegui totius pars desertajacuerit. Octavum bellum affnis
qus Arugrimus in regem Biarmelandiae ac Finnos movit eosque subjugum traduxit.
cuu, ceteris obsequentibus, illi soli Dauicum detrectare viderentur imperium. De hac
gcnte operae est audire ipsum Saxonem: Finui inquit, ultimi Septentrionis populi, vix
quidem habitabilem orbis terrarum partem cultura ac mansione complexi. Acer ijsdem
teloru est usus. Non alia geus promptiorejaculandi peritia fruitur. Crandibus et laris
lgittis dimicant, ucantationum studijs incumbunt, veuationibus valent: Incerta illis..
habitatio est, vagaque domus, ubicunque feram occupaverint, locantibus sedes. Pandis.
trabibus vecti, conterta nivibus uga percurrunut, ltimo demum in Britanuiam Hibere
uiamuque tranilata arma, bi maxima cum laude postquam res esset ex secutus domum
reversus traditur Celebranturque praeclarae tum ut et antea ab eo lat leges statuta.
u que, quorum hodieque nonnulla usum habent alia aut abrogata, ut varie pro tempore ac
rebus immutata emendataque. Militiae ac belli tempore cautum, inter ceteraut primipilus
praedae partitione facta majorem caetero milite portionem acciperet: Ducibus vero,
quibus in acie signa auteferri solerent diguitatis causa captivum cederet aurumu: gre.
garius miles argento donaretur. Arma ad puigiles redundarent, captiva navigia popularibus
traderentur, utpote eis debita, quibus condendi naves instruendique jus esset. Sanxit
praeterea, ne quis rem familiarem seris aut cistae mandaret duplum ex fsco regio amissos
rum precium recepturus. Quam si quis arcarum claustris observandam duxiilet aurea
librae regi debitor feret. In eum, qui furi ignolceret, furti paena recideret, lraeterea si
quis in acie primus fugam capesseret a communiiure alieuus haberetur. Quod postreo
mum vetustissimis Oermauis origiuem suam debet, de quibus in libro super ioribus eo.
rum ita Tacitus: Cum vetu n cem, ture princp vrtute vin trpe comutotu vrtutem prict
no equre, som vero infome in omem tom uc prcros. / per / titem pc / ex ucie re
ces. Iura civilia, inter cetera sic ordinata, ut bonis artibus expiaretur quod sinistra
morum usurpatione inoleverat. Itaque faeminis arbitraria nubendi potestas indulta ne
qua thori coactio fieret. Maribus quoque quamcunque primitus cognovissent, ducendi
lex imposita. Adulteros a veris conjugibus corporum parte multandos statutum, quomiuus
continentia flagitis elideretur, lraeterea quisquis exulum patriae suae hostis ta.
ctus inimicum civibus scutum obiecisset rerum ac vitae periculo paenas lueret. Defuncto
posthaec Frottone corporeque ei usut erat tum moris, salitodiu illud per agros ac com.
pita, quasi adhuc vivum, circumgestatum: quod proceres iridlevum, ejus filium, qui apud
Ruthenos educabatur, txtinctum sed tfalso, accepissent. Quumque ic regnum haeredis
iuopi claudicaret nec in regit gente continuari posse videretur, eum tandem sceptro
digui ssimum arbitrati suut, qui illustrandi Frothonis grutia, rcecentibus ejus quas maxi.
mis impendijs curaverant, xequijs, plenum laudis carmen atfgeret tfamamque tanti herois
specioso posteris titulo concelebraret: Iam tum scilicet existimantes: nilil in mausoleis
aut marmoribus, nihil in sculpturis aut ullo metallo perpetuum aut duraturum existere,
nisi id ingeuii et Musarum tuba commendaretur.
AlA R vs E x x x v.
S o n t o o i C s.
C tandem HiarnusSciul sive Sciult vernacule cognominatus, poetiti spiritus vir
et eius, cuius supra meminimus, sectae ac ordinis, qui Celtis olim, a sono ac murmu.
re, quod canendo edebant Buordi dicti, quosque ticlror, ut diximus, ob eandem causam
Dani ipsi vocitabant, hoc in se officij suscepto, ita populum proceresque paucis suo more
vernaculis concinnatis versibus quos Saxo latiuitate donatos recitat eftecit ut omnium
suffragijs regem crearint. Cui ut illud obiter interseram, plane est geminum, quod de

p.24
tibicine quopiam, qui ita populum delectarit ut rex feret, ex Varroune referre memini in
Libello de Quantitate Animae Augustinum. Versus auten quos Hiaruus vernacule luserit
in haec verba reddidit Saxo:
tonem Dun, ue enex veere veet.
Pes defctum ruro tuere cd.
Principr oc s tuut ceite corpus
Etere iquido nda redt du.
Exilis opera, sed merces ingems: quae et famam Caesareanae retributious longissime poi
se relinquit. Divus siquidem Iulius victoriarum suarum toto orbe editarum scriptoreun
illustratoremque municipio donuare contentus ut et Afrcanus ille Scipio qui Euuium
suum viventem etiamnum statua defunctum sepultura honestasse satis habuit: huic
agresti ac rusticano incondita versuum paucitas sceptrum obtulit. Sed Friddevus falso
ut diximus obij sse memoratus, accepto paternae mortis uuncioin patriam redux post alia
illustria facta Hiarnum Scialdrum paterni solij insessorem duello sustulit.Semel iterumque
a ridlevo impetitum eum authores memorant. Et prima quidem circa Iutlandiam con.
gressio fuerit altera in Insula ibi vicina in quam hiarnus profugerat, quae et hodieque
ficmne, dicitur: Postremo Fridevi armis obtruncatus, sepulturas accept juxta tumulum
cui similiter vocabulum etiamnum haeret Hieo dicto.
FRiD L E v us ii rum t x x x v t.
s t o iarno, secure regno potitus Fridlevus. Qui jau ante deletum Hiaruum.
dum reditum in patriam patrat apud Norvagos duodecim illustres gigauteis tropheis
uveues sustuliise Saxoni memoratur. In reguum vero regressus, postquam amice esset
proceribus exceptus ac monitus econtra, de quo diximus. Hiaruus regiae stirpi cedere.
cum perfunctorie ac precario regium titulum accepisset, idque recusare videretur, ac vel.
le potius partam ingenio gloriam aruis tutari, quam in pristinam vulgi sortem retrudi: etc
proceres.Fridlevumque adversarios expettus, eo ut retulimus modo vitam cum morte
commutavit. Indeque suffragijs omnium ac votis in locum pateruum receptus Fridle.
vus postquam ex sententia consilioque regni procerum Amundi Norvagiae regis fli
Forgerthae nuptias postulasseteamque honestissimam petitionem Amundus ob tyrannidem,
ut praetex ebat.Frothonis in Norvagos am olm perpetratam reiecisset, idque Forgerthae
aegre esset, quae patrem hac parte arguebat, quod eum generum, cuius nec virtus
nec stemma in obscuro essent, averiaretur, arma poitremo in ipsum Atundum expedijsse
tradunt: atque eo, post unum alterumque praelum superato, eius sibi filiam Forgertham
postliminio in matrimonium accepisse: Quae ei filium enixa Frothonem nomine, militi
populoque uni versoob avitae felicitatis memoriam, quam nomine referebat adeo cha
rum, ut, primis infantiae annis, humi eum incedere aut consstere haud tolerarentsed solo
sublatum osculis ac fnu certatim foverent. Memorat Saxo ante superatum Amuundum
inusitato habitu ab codem victum gigantem Hithynum: qui Regis Thilamarchi
filium pueriliter obludentem domo paterua raptum abduxerat. Hunc priusquam aggre
deretur, tali eum affatus est carmine:
cumsr gigac tripor ictisms.
Tuo: c poene ex quer vertice.
Cer c riendr ensir femen cgeti
Ltusue grone crto cgt frumee
Qui forte i pecur e ii.
Habitusque corporalis instar negligis,
Sicae brevis parvi fretus gestamine?
Iam jam tuum frustrabor audax impetum
rro retrus olientem prdc
Meticuls cum / s ise dell-.
Molesue dgo destituta rore
Spei crue notr cortvre
bre guc ore precepr tolen..
Imbelle pectus et pavore lubricum

p.25
Membrisque summe dissidentem spiritum
E oc t cpqgo metot fdcae.
ct firmo feli / troge ment ciudicet
usquest naturo do purtiu.
e d ex ec uus one deeret.
ec ftum cln oco ceneterc
tsro cononur nter gtno.
Quo dicto, gigantem, liberato captivo, pede manuque curtatum fudit ac fugavit. Ac mo
promoutorium eius petenus, egestas antro opes asportavit, lisque spolis ereptoque ado-.
Iescente ovans, utensque in traiiciendo mari secuudam navigione hoc alaeri carmen vocc
subtexuit:
uongne sisr enrferrue crure
Fuceus vrop esvm n nece monstri.
Dum te ooce cr veratornud
Eccpit oito uues, qum cum e une me
Nox gnara ptremct, virtur dqp / feeit.
t nor truncotum emts, quyue ggcnte
Contudius, stique cuor penetrmus ontri.
Tc cogeittmn raptu voicvmus curum.
Et cm titgu tonsi eterimr quor.
Cofertomqre ratemosis ttur ouunter
egio redce gimur, percurrimu vnd
Fermensre orr crio, sscemur iacrer
Hc pesgus, ne nor bt x oi prat.
o evertotoue monu nmne nis:
memur mre, cstra prur csse / que tenenter
SQum toseum iqud ton cuput exerot d:
Et cum re rumor vugoverit tque frogerto
Noverit geo portam coomne preom.
Bndor tru ouet praecrd votu.
F nOTA Ot, rum s x x x v t i.
E i v c r o Fridlevo cum anuum aetatis duodecimum Frotho geret.Saxoniae re.
gulos Suertingum et Hanevum imperium detrectantes ac palam rebellare annisos.
acie supera vit, inflicta unicuique ex subditis ipsorum pendendi pro capite nummi mulcta:
Liberalitatis eximiae fuisse praesertim erga militem, memoratur, suetaq militiae stipendia
duplicasse, ac opes praeterea quasi in propatulo habui sse dum ceteros largiendo praecur:
rere, omues hurmanitatis ofeijs antevenire, et quod difficillimum est, virtute invidiam
qo viucere curae haberet. Lude et Lorgi fve Benesc cognomentum ei inditum. Estque brevi
taut apud omnes claritate celebratus ut adolescentulus etiamnum majorum titulos fa.
mua transcenderet. Ejus temporibus invicti roboris pugil Stercotherus ab Lsthonum
gente in Daniam digressus Frothoni eam familiaritate coniunctus, ut eius inter domesticos
ac comites habitusa Saxone reteratur monstroso primum corpore cuitus sed aDeo Thor
in humanam faciem redintegratus. Atque ea occasione idem Saxo de or et vtno a quibus
hodieq Danis remanent dierum Tuor et tens nuncupationes dissertatiunculam
interseritiuquirens obiter cui Deorum apud Graecos ac Romauos or et tnr, cum et
illi qui Danis est Toso, sov / diem: et tensa.Mercury nominent, respondere quam proxi
me videatur. Nos de eo quid statui possit alibi explicatum dcdimus: ostendimusque
o bo non tam sovem censendum, quam eum, quemLucanus eodem propemodum ac pecu.
liari hoc vocabulo or extulit uranim appellans, pro posito: quemadmodum etiam
Anglorum hodieque dialecto dies hic ipie non tam Torse, quam Tbuersai dicitur. Versus
autem Lucani, quos aspicimus, de Celtis a boreae populo verba facientis, isti sunt:
Et qutur imt piacctur / ngune dm
Ietute, lorrensue fers cituriv fess.
Et Tharanis Schyticae non mitior ara Dianae.

p.26
Inde Saxoue recensentur facinora StercotheriFrothonis ac regui nomine multifariam
perpetrata: monstraturque primo eius dextra occubuisse Norvagiae regemVierun: apud
Moschos priucipem Folconen, pugilemque Visiuum In Hiberuia regem Hugletum.
cuius et metropolim Duflinum ceperit ablatis siuul, qui ibi ingentes reperti thesauris
ac opibus regijs. Similiter et Taunoo apud Byantium, quae postea Constantinopolis di.
cta, idem succubuerit: nut et Vascius apud Polonos: et Hamo (unde Hamburgum tortasse)
in extrema Saxouia ad Albis fluentum, ipsa circumquaque gente reddita tributaria.Frotho
his palmis beneficio Stercotheri famigeratus, strategum hunc suum agris ac territorijs liberali
manu douasse temoratur.Saxonuu autem proopulos impostum tribut stipeudium
ita pressitut eo excitatus eorum princeps Hauefus arma in adversum ostentarit, nde Ale teo
bin transcendere ipie Frotho coactus, eum prope municipium, cuius hodieque nomen su.
perstes est. Hanoveram dictum, cum omuibus, quae ad manus erant, copijs fudit ac fuga.
vit. Verum eiusdem exinde gentis princeps Suertingus, non tam aruis quam dolo agendum
ratus Frothonem convivi et epularum simulatione ad se vocatun cum incendio
consumere statuisset, a lrothone prae ventus, mutuis vulueribus et Frotho ipieque Suer.
tingus occubuere: ut ita scelus alterius amborum interitus fuerit. Frothoni a liberalitate.
quam in omes, et eos prae sertim, qui grave Martis onus tolerabant, erat declarare solitus.
Ln x o tut diximus, cognomen datum. Quo et primum quoque Frothoneu claru ac famigerabilem
habitum supra ostendimus, dum alus Lerab seu Oiit, alijs Frege populariter cognominatur.
Quae tamen epitethorum iusguia huic praecipue Frothoni fuisse propria ex ver.
bis praesertim Saxonis, cum de prito, quod ad haec alij commemorent, verisime habean.
i C E L vs R E x x x v ii I.
R o t ox filius Ingellus surrogatus inertiae ac luxus ut eum pluribus Saxo celebrat,
mauciium.Veniti autem uertingo superstites filij ne Ingillo poenas paterni facinoris
darent, ei sororei in matrimoniui contulere, hoc veluti placamento praecurrere
ultionem conati. Eodeu circiter tempore cum soror quoque Ingilli nuptijs sc implicuisset
regiam domum minus decentibus, idq aegerri me ferret tercotherus, ei adfuisse idem
mcmoratur ac thoro sordido abductam regi Norvagorum Helgoni sociandam curasse.
ude oborta ei haud levia praelia, depugnata cum novem giganteae similiter molis ac pro
sapiae athleus, qui illustres illas cum hclgone nuptias reddere irritas molirentur. At omnibus
uno eodemque in campo cui ongree est nomen, prostratis, ipse multis vulueribus
saucius ac delassatusdum io saxum iugens, proxime adiitum, quietem capturus procumbit,
corporis sui tffgem ac modumam olim adhuc in lapide codem conspicuum impressum
reliquisse autiquis carminibus traditum refertur, quamvis Saxo eam imaginuen.
humana potius industriam ac arte quam illo corporis fortuito incubitu cffgiatum existimet.
Tostmodum Stercotherus accepto Ingellum delitijs ac voluptatibus uxoris inesca.
tumveneri ac ventri se totum mancipasseadeoque lux uriam foedum perhiberi, quam fuc.
rat tiotho pater militia ac virtutibus clarus: tum et indies cum filiis Suertingi, uxoris suae
ger manis fratribus, genialiter aetatem traducere et, ritu exotico obsoniorum apparatu o
proiusiori quam patrius mos ferret oblectari: nec in animum revocare proditioueu ac
toedam a SuertingoinF rothonem parentem optimum editam caedem: Stercotherus idcirco
magnis itineribus ad regem pergere, coniecto in humeros grandi carbonum fasce Roga
tusque ab obvijs, quo tam insolitum onus deterret, se lngelli regis hebetudinem istis quasi to.
mitibus excitaturum respondit. Itaque regiam ingressum cum ex vultu turbatum ac minus hi-.
larem Ingellus aguosceret nmihil non egitur ut pacatiore uteretur. At Stercotheruseffuso tandem
animi dolore, se inquit non epulis ullis aut delitijs, quas semper aspernatus fuisset, captum
in Daniam descendisse sed animo reperiendi alumnum olum suum Frothonis summi
amici filium.A quo quam longe abesset, postquam declarassetostendit praeterea eum, neglecta
uaturae lege, paterui cruoris carnifices domeitici convictus ac mensae honore dignatos be, vo
uevolentiae officijs quotidie complecti additam ad ulciscendum parentis caedem Adhorta.
toria, quam numeris Sapphicis reddidit Saxo noster, oppido elegantissmis, et quos vel suos
dici uon erubesceret ille Romanae fdicen lyrae. Ea oratione Stercotherus, quasi excusso est
silice igniculo ab Ingilli euervi ac frigescente pectore novum vigorem elicuit, ita ut ho.
spites illos suos mox hostes proclamarit ac sumpto impetu, universos inter ipsa mensae
sacra obtruncatos deleverit. Exulaverat scilicet ita Saxo addit non exspiraverat ju.
veuis probitas quae accedente praeserti Stercotheri senis atque educatoris ipsius.

p.27
suasoria, in apertum postremo erupit. Quibus peractis ac vale dicto Stercotherus In.
gillum insuper cantu ac carminibus proslecutus, hos inter ceterosaut hocce saltem sensu
versiculos adiecit:
uoquae rex / setcm. / qui / spi, efige nptun.
Ne upa csrlesv fetu gignct, ex te
Beldu corgt proorio ctur porenti.
De obitu ejus nihil apud Saxonem, tacentibus ut videtur, quae secutus fuit, rerum memo.
riis, aunnotatum reperi. Compendiaria regum historia non ferro aut bello absumptum, sed
o ad diem usque fatalem in arce Lethra superstitem morbo ac valetudine defunctum me
orat, authore, quo id referat, non addito. De liberis quoque, si ex versibusjam positis
conjectandumtum adhuc temporis, cum illi Stercuthero canerentur nullos ei ex fli
Suertingi fuisse dicendum videretur nisi Saxojam aute ex ea Frothonem. Fridlevun.
Iugellum atque Olavum susceptos retulisset.
OLAVUS REX XXIX.
Horum Olavum, tribus prioribus bello peremtis, solum post parentem regnasse,
peritam rerum prodere antiquitatem idem Saxo ait; addens injiscere nonnullos, sed
30 parum certo, eundem Olaum sorore Ingelli editum. Res eiu, cum nuspiam relatae oc.
curtrant longi temporis vetustas abstulisse aut minus ad memoriam posterorum transmi.
sisse videtur, praeter illud unum quod fatoam vicinus statuisse memoratur: Tum enim
rebus humanis valedicturus duobus, quos ex Alloga, ut eam nonnulli nuncupant suscepis.
set filijs.Frothoni et Haraldo id quasi praecepti vice relictum voluit, ut singuli aequali a.
gerent potestate hac tamen lege anditione, ut alter terris, alter mari cum imperio
praeesset, idque annuam vicissitudine, quandiu uterque ac simul in vivis essent: ut nimitrum.
qui annum integrum ditionum circumquaque terrestre regimen admiuistrasset idem
proximo anno tratri id totum permitteret, suscepto in se, quod trater an aunte tenuerat.
rerum nmanitunarum iuuperio.
FROTHO V, et HARALDUS I.
XXX. XXXI
Quorum Haraldum natu minorem, cui anno primo terrae imperium, sequenti rerum
maritimarum cura obtigerat, a quodam suorum familiarium occulte occidi Frotho
curavit, quod ille ut prius terra ita et postea mari res ipso felicius multo exsecutus
fuiiiet: exiitimans indecorum laberi ut quem aetate viuceret ab eo se vinci virtute tole.
raret. Frothoni quod prospere minus cesserit prima navalis expeditio causmn Saxo fuis.
se ait nupera uautarum conj ugia, qui domesticas thori voluptates novasque nuptas ad ani.o
muum revocantes militiae externos labores respuebant. Quod ani madverteus qui succe.
aebat frater faraldus, militem sibi legerat a vinculis conjugalibus liberum. Frotho exe
patrata fraterna caede nec ulla re alia magnopere clarus etiam filios fratris tollere co.
tus: ne ullus uspiam superesset parricidij vindex. At hi curatorum industria servati
ipsum Frothonem, quum prius, occupata regia, regiuam lapidassent intra angustum quod.
dam specu delitescentem vapore ac fumo sulocatum itrangularunt. Micmorabile est
quod Saxo recitat.Frothonem postquam fratrem Haralduma proprio ministro tolli e
medio fecisset, etiam ipsum miuistrum, ne scelus a conscio proderetur, tacite necarij ui.
ssseatque inudc ut inuocentem se ostenderet notamque parricidij exiret, ecquis inopinus
casus fratrem sustulisset, latius investigari praecepisse: Sed ne sic quidem, quo minus eum
tacita vulgi opinio notaret, effugere potuisse: t forte fortuna cum atnem Haraldi Carolum
interrogaiset, a quo occisum araldum ex istimaret dissimulanter ab eo not rei
quae stionem agi responsum tulisse. Idque causam exinde Carolo mortis fuisse quod
F rotho exprobratum sibi latenter parricidium udicaret. Conjux ei lvilda fuerat.Sue.
ciae regi Sivardo prognata. Ex qua Ericum tulit. Sueciae postmodum regemut suojam
statim dicetur loco. Haraldo Sigune nupserat. GCotlandiae praefecti Caroli filia, quae ei cognominem
Haraldum et alterum Haldanum progenuit.

p.28
HALDANUS II. et HARALDUS II.
XXXII. XXXIII.
Horum praecipuus Haldanus Biergrami cognomento celebratur: qui cum tres circiter
annos patri praefuisset. Haraldo fratri, quem aliqui in regum hoc censu nou po
nunt, regnaudi jure obiter traditoSuccian invasit armisque suam fecit.Nam et regem Sue
ciae Sivardum, vita exutum, debellarit, atque inde eiusdem ex filia nepotem.Frothonis patrui
sui fium Ericum. Sivardi successorem, identidem bello afflictum, ac tandem luco quo.
dam circumventum cum st dedere nollet feris lacerandum reluiquit: cu idem prius m
Ericus, invasa vicissii Dauia fratrem eius Haraldum tribus praelijs superatuo quarto in.
teremisset. Post haec piratico bello occupatus famigeratos passim praedones biuos.Toco.
nem etAmundum, memorabili praelio sultulisse ac mare harpyis eiuimodi purgatumn prae.
stitisse uarratur. Ac mox ijs e medio sublatis, cum Sivaldus claro apud Sueones loco natus
Haldanum populo odiosum reddere ac sibi regni diadema aptare conaretur. Frothouis.
inter cetera, e usque coniugis lvildae exitu per Haldanum eiusque fratrem Haraldum
procuratoflebilius commemorato cum ante omnia praevenieudum Haldanus ratus, ac
subito in Sueciam regressus, intellexit non detrectare singulari secum pugua congredi Si.
valdumtfretum praesertim filiorum, quos septem habebat, inusitatis veneficis: utpote qui
furore agitati modo torvum infretmerent todo scuta morsibus frangerent ac torridas s
fauce prunas absumerent aliaque mira atque incredibilia peragerent. Sed eos universos
haud diu cunctatus Haldanus clavae suae quam nodosam mauu gerebat, pondere confe.
ctos enectosque humi prostravit. Nec alia Hartbeuio eadem circiter tempestate sors
fuerit, athletae ac pugili mirae proceritatis, utpote qui novem cubitos aequaret. Hic cum
raptas regum filias stuprare gloriae duceret ftresque uuptias humilibus praeferret
tantoque se claniorem censeret quanto speudidiores concubitus per vim assequeretur.
id ei haud impune Haldanus esse voluit. Eoque Eartbenius accepto, iuopinato turiarum
aftlatu correptus clypei partes morsibus absumpsit prunas ore devoratas in viscera con.
didit omnique saevitiae genere debacchatus in proprios tandem socios ferrum convertit.
Inde residua manu adversus Haldanum progressus ferreo malleo mirae maguitudinis o
ab Haldano contusus occubuit penas pendens et Haldano, quem provocaverat et re.
gibus quorum sanguini illuserat. Hoc monstrum excepit contestim aliud Etherus Fin.
nensis pirata quo oum nevali primum militiam manus conseruit: inde in terram progres.
sum duello ex provocatione oppressit: ut et Crimum haud multo post Norvagiae clarum
pugilem. Qui cum nuptias Thorildae Norvagiae regis Hatheri filiae expeteret, ac
depuguare pro ea adversus competitorem quicunque is esset, se paratum declararet.
obtulit se, idque euixe exoptanti athero.Haldanus, qui illud quoque portentum domuit.
Sicque accepta in conugem eximia virgine Thorilda, regia Hatheri filia, ex ea Asmun.
dum sustulit a quo Haldanoque se Noruvagiae reges origiuem duxisse magni aestimant.
Post haec similiter Ebbo plebei genenis pirata cuu ad splendida capesseuda comjugi o
virtutis fiducia concitatus Sygrutham Cotlandiae reguli nguini filiam, postulasset f.
eam mox pactam esset ducturus, idque Haldanus rescillet, eo ex templo protectus.Eb.
nem vita, ac filiam uguiui pudendis nuptijs exsolvit, sibi in matrimouium edem ass
ciat. Ex qua cum liberos nou tulisset, in patria decrepitus obijt, regijs opibus ipsoque
regni sceptro in iianus ac potestatem Cuguini soceri sui per tabulas testamenti legatis.
Coguomentum illi haesit Biergrano ex eo natutm, quod in conlictu quodam adversus
Ericum inclinatam suorum aciem, conscenso montis vertice, ac saxis desuper provolutis.
eorun pondere ac ruina hostiles phalanges fregisset. Apud Sueones quoque tanti habitus
memoraturut magni Thoronis, quemut ueminimus, una cum Othino nuumiuis loco bo.
reales colebant, sit filius aestimatus, ac honoribus insuper divinis publicoque libamine, haud o
aliter ac ipse Thaaro, a plebe promiscua diguatus deinceps fuerit.
MN C u i us rum s x x x x i v.
Nc uro ad regui solium, post obitum Haldani, evecto exortus confestim aemulus
cui Reginaldo nomen erat.Is operam id sedulo dedit, ut eum quocuuque modo e medio
tolleret: sustulitque postremum fervente bello, cuius occasiouen, aut ubi id geftum, nullibi

p.29
memoratum repperi. Compendiaria regum Daniae historia Huguinum eum non Uguinum
nominat, sed perperam uepotem Haldani facitqui socer fuerit. Filius ei superites
relictus Sivaldus nomine.
sIv LD s i, t xx x x v.
haberet, nimiam formae venustate omnibus, qui eam oculis usurparentamabilem, nde
S parenti succedens id ab initio adversum aut molestum expertus, quod filiam Cyritham
iugenti frequentique procorum turbam identidem petita, postremum tamen bboni Otharo.
to quamvis iterum iterumque, de quo pluribus Saxo, repulsam passo in manus ac matrimouium
tradita. Cuius deinde promptissimo auxilio usus Sivaldus adversus percussorem
parentis sui Reginaldum, Sueciae regem, dimicans, victor evaserit, perempto non modo
Othari victrici dextra Reginaldo ipso, verum athletis insuper quadraginta, Sueonum fortssimis,
in fugain actis, una cum pugilum celeberrimo Starcothero, qui tum apud Suecos
agens in illis tamiliam ducebat, nullis alias rerum periculis aut formidine quat lolitout illi
tum iste quasi coelitus injectus metus sit, ne supra fortasse humana se viresque suas jactaret.
Si C A R us rum E x x x x v i.
us i v t o o filius Sigarus successor assumptus, cui praeter cognominem patri Sivaldum.
Alphumque et Algerum. / filia insuper Signe fuerit. Quorum Alphus Alvildam. Ootlan.
diae regis filiam, quae proximo tum mari piraticam exercebat navali praelio superatam
sibi conuubiojunxit, orcharus veroeidem Alpho militans, una ex nimplis ac pedisse.
quis Alvildae sibi sociata, sustulit ex eam haud multo post haraldum, quem stquens deinde
aetas Hyldetan appellavit. Occasionc vero navalis militiae per lvisdam, militatae interserit
nonnulla Saxo de faeminarum ac virginum Danicarum antiquitus recepto more, quae
bello non tantum maritimosed et terreitri deditae, suo etiam sexui haud deesse fortitudi.
nem probatum dederint ne sola suos Amaonesjactet Graecia. Inter commilitones autem
Alvildae praeter ceteros, et maxime telvinum et Amundum a filijs Sigari fulos ac
profligatos, agbartum celebrant: A quo stuprum exinde perpessa Sigari regis filia Si.
gue, patri interitum peperit. Nam ille ut Hagebartum ob istud in filiam facinus laqueo
necari tecerit, ita vicissim eum Hagebarti frater Haquinus. Haconem Saxo appellat, per.
emisse in acie circa Vclam memoraturtrgr puteum a multitudine caesoruu, si quis
Latinum velit, diceudum.
sivA LO Si, rum E x x x x vii.
I o a o Sivaldus, eus nominis secundus, luccedens, contracto ex utroq sexu (tantus
amor defendendi regis erat) exercitu, ultoris partes sumsisse sed prlio adversus Ha.
o quinum, parentis intertectorem, inito inque biduum animosc pugnaudo eodem extracto
stetisse quidem ab ejus partibus victoriam sed morte ipsius partam, memoratur, nde
cum ejuimodi rerum bellorumque discrimina multoties intercurrerent, regia apud Danos
prosapia adeo ex hausta, ut ad solam ex ea progeni superstitem Alphi filiam Iuritham.Sigari
neptem, redacta fuerit, quapropter animad vertentes proceres suetae nobilitatis regimine
se destitui, regnum popularibus moderandum tradidere. Creatisq ex plebe prin.
cipibus Ostmaro Scaniae. Hundingo Sialandae procurationem attriburunt, collato in
Hanonem Fioniae dominioac penes Roricum atque Hatherui conititutam lutiae summa.
idque discreta potestate. Interea apud Suecos tyrannide insignis regem agebat Cunnarus,
qui concepto in Norvagos parricidiali odio omnem, qua poterat, gentem clade ac
o caedibus respergebat ultimaque eidem minitabatur. Praeerat tum illis cum imperio Regi.naldus
extremae aetatis senex qui inter cetera, metuens, quau unicam habebatDrothae filiae
cam occulto specu abditam satellitibus custodiendam tradit. Sed Ounnarus in aciem
protectus senem superat, tque devictae gentis ignaviam extremo ac inusitato dedecore
mactaret, regis loco canem eis praesidere curat.Et ne quid contumeliae deesset, satrapas prae.
terea attribuit qui sub eius titulo regia ministeria exsequerentur: mandavitque sub capitis
poena eidem cani haud aliter ac regi honorem exhiberi: In modum fere, quo olim
Romanorum Imperator Caligula, quod annotatum Suetonio memini, equo suo Incitato

p.30
urbis populique Romani Consulatum destiuavit, et praeter equile marmoreum, ac pepe
eburueum praeterque purpurea tegumenta, aet mouile e gemms, domum etiam et fami
liam, et suppellectilem dedit, quo lautius nomine ejus invitati acciperentur. Sed Cunoaru.
patre Reginaldo, ut dictum, extincto etiam filiae exinde e specu, in quam descenderat , e.
ductae, trucidatis famulis, stuprum intulit, procreato ex ea Rildigero, patri simillimo filio.
qui et adeo postremum ipsi Cunnaro fusse intestus memoratur ut proscribi meruerit.
At Borcarus nobilis Scauus, ex regis Haldani II, oriundus progenie. Drotae matrimo.
uium a Cununaro occupatum inteluigens ubi ipsum vita privasset sibi Drocamn connubio
sociavit, quae etiam haud aegre nuptijs asscnsa quod parentis ultorenure conplexura
videretur. Ex qua illi susceptus Haldanus.
HALDANUS III. REX XXXVIII.
Hic natus, ut dictum, Drotha matre, obque corporis animique invictum robur Fortis cognomento
appellatus, statim juventae primis annis ambire Iuritham caepit, regiae stirpis
solamut memora vimus, tum superstitem. Eamque ubi difficilem nec facile assemt
tem experiretur, utpote quae cum quasi sorte fortunaque imparem videretur fastidire
ita se exinde gessit Haldanus, quamvis et antea quoque virtutis suae specimiua edidisset.
uec generis nobilitate deititui se conmonstrasset ut eius tandem assensum obtinuerit.
Nam et duodecim, qui ei custodes additi, pugiles interemit, ac priucipen preterea Saxo, a
uiae Sivardum, cui nolens volens desponiata tfuerat, prius e medio suitulit que eius est
nuptijs in totum potitus.Ex ea uuicum exinde filiumdiu multumq votis petitum, suscc.
pit.Haraldum nomine, matri singulariter dilectum: Adeo ut pater, dum bellum redintegrando
regno, quod principum injurijs varie erat laceratum, adversus Sialandos et in ijs
Visetum, praecipuae opinionis pugilem, gerit, inque eo a Viseto confossus occumbit, mater,
quae habitu virili praelio iutererat, fuumn, tum adhuc tenerun, suugulari industrnia servatun
in tuto stitit.
HA R A L u Ss iii s xx xxix.
t s e om us igitur regi Haldano Haraldus ex Iuritha filius Hycetu seu potius
foitun dictus utpote a superiori quem Ayietan cognominatum. Borcari non nepotem
sed lium tuisle est demonstratum in rege Sigaro et nomine et re diversus atque
alius. Nam Hultn ideo appellatus quod alterum dentium ordiuem a Viseto excussum
eoque depressiorem haberet. Idem occiso ante omnia pareutis percussore orisque sui
mutilatore Viseto.Scauiae dominium assumpsit. Inde oppugnato extioctoque apud Iutas
Hatheronomen eus perpes in opido Haterslebo relictum putatur. Post quae etiam.Hun.
dingo Roricoque proitratis.Lethram occupavit, constituto simul, quod erat a quinquumviris
distractum in pristinum suuu statum ac formam Daniae imperio. Iude quoque As
muudo Norvagiae regi postquam sceptrum restituisset: et Daniam ab obitu Alveri pe
reutis, lngo Sueciae regulus bello lacesseret, eum Haraldus, ab Othino fatidico militiae
artes edoctus invasisse memoratur int raque regni fiues una cum fratre Olao trucidatum
in totum delevisse, recepto solum qui fratrum tertius erat, in gratiam suam Ingildo ex
corporis aegritudinem praeferebat, lecto decumbenteac belli inducias per legatos depo.
scente. Nec multo post, petita Norvagia. Olao Trunheimensi suppetias tulerit: ac mox
Frisicae gentis athletam tfortissimum bbonem.Iutlandiae fues populantem, quum armis
subdere ditfeulter posset milites ad eum capiendum hortatus vinculis incluserit: atque
ijsdem mox vinculis exemto sororem suam in matrimonium collocavit nactusque ex
hoste militiae socium fnitiuis Rheuo populis tributo iiposito ac plurimo ex tractus
eiusdem nationibus collecto milite Slaviam non modosed et Aquitaniam Britanuiamque vo
bello victorij sque peragrarit, vicinis circumquaque regibus ac provincijs ut nomen eius
ob summam potentiam bellique gloriam formidantibus, ita eiuidem vicissim amicitiam
ac favorem passim ambientibus. Postremo terra marique adversus nepotem suum Rin.
goueu, quem Sueciae praefecerat, sumuis regui viribus confligens morte functus occu.
buit. Horum utriusque exercitus antequam armis infestis concurrerent, quautus utrimque
apparatus fuerit, quis pugilum fortiumque virorun non e Dania modo, sed e proxima
quoque Vandalia delectus habitus prolixe nominatiuque Saxone cornmemoratur, qui

p.31
Haraldum texisse eum in modum navibus fretum illud ait, quod est intra Selandiam et
Scaniam, Oresundae dictum, ut, ponte veluti stratum, Selandiam Scaniae conjunxerit. Et
addit ipso in praelio, praeter Haraldum, de quo dictum promiscuamque multitudinem caesa
ex ducibus triginta millia a parte vero Ringonis millia duodecim teste, qui bello inter.
fuit, ac Danicis hoc ipsum rhytmis mandavit.Stercotero. Depositum Haraldi corpus Lechre,
ac regio more cum equis ac armis ingenti cum magnificentiam ab ipso, qui eum vicerat,
uepote Ringone ibidem funeratum. Qui et eo parentationis genere Danorum sibi
favorem ita conciliasse traditur, ut exoratus ab iisdem sit H t r t, virilis animi fae.
minam ac Danis gratam Selandis reginam praeficere. Quod et fecit, tradita praeterea
Scanite praefecturam Oloni.Haraldi sorore nato. Verum Sialandos parere faeminae minus
decorum ratos Olonem exinde accessisse authoribus memoratur postulantes ut se cla.
rissimi regis militiae assuetos muliebri iugo liberaret Olonemque ad se Hetham venire
ussamn, cunctis praeter Iutiam, ditionibus cedere non tam armis quam minis coegisse, et
ipsem insuper Iutiam: ne faemmae regui usus permitteretur, vectigalem reddidisse. Ab hao
regiua fet Slesvicu, quod fetev olim nuncupatum accepisse originem nominis
suut qui autuuant.
OLO REX XL.
30 Hunc igitur in modum proxime successisse patruo suo Haraldo Olonem scriptores
referumt, magnis animi corporisque dotibus insignem. Quarum, inter cceteras, eam ob.
tutus acie fueritut quod alij armisipse oculis in hostem ageret, terreretque tortissimut
quemque luminum solam vi ac perspicuitate. Quae vero facta eyus facinoraque fuerint, priusquam
ad regni solium eveheretur, quodque nou modo Scatum et Hiallum, sed et Thoro
nem regen cum eiusdem satellitio prostrarit ac inde coguomen Vegeti meruerit Ac
mox septuaginta piratis navali militiam sublatis, pacem paternae domui totique Norvagiae.
cui tum Sivardus ejus parenus imperitabat, restituerit, pluribus a SaxoneCrantioque con.
memoratur. Mox illi ex Elisa, Vermelandiae regis, Olavi filiam Omundus progenitus. Traditurque
exinde adeo severum regem egisse, ut ethae superior contemptus, cunctis ru.
borem ac poenitentiam iniecerit, nde duodecim duces sive patriae calamitate moti.
sve alias Oloni olim intesti in eum coniurare caeperunt. Ex his fuere Lemnius Atyla.
Thottus et Vithuus, qui licet apud Slavos praetecturam gererent, ad Danos tamen originem
suam referebant. Hi viribus ipsi diffs suis Stercotherum pecunia eo redigunt, ut
ferro facinus exsequeretur ac regem balneo utentem trucidaret. At ille rem intandam
auspicaturus, qui tot pugilum ducumque arma protriverat, inermis ac discincti regis sustinere
obtutum haud valeus, relato pede suspensum habere scelus instituerat, nisi a rege.
cui erat familiariter [familiater ed.] notus fortefortuna revocatus animum resumeret. Ac statim recurrente
ad destinatum propositum mente, regem nihil eiusmodi a Stercothero praesertim.
expectantem districto mucrone prosteruit, conantique assurgere) ugulum dissecat. Sed
t postmodum paenitudine ac pudore perculsus Stercotherus, quosdam ex his, quorum in.
stinctu usus fuerat, in sceleris a se commissi vindictam occidit, et cui facto manum tribuerat
praebuit ultionem.
OMUNDUS REX XLI.
A morte Olonis fliuma eius Omundum non tam merita parentis quam sanguinem
majorum ac nobilitatem intuentes, regem creavere. Qui exinde adolescentiae annos
egressus in nullo paternis operibus inferior, res ab lone gestas aut quare aut transcendere
curae habuit. Praeerat eo tempore Norvagiae parti lingo, lujus filiam cum
sibi thori sociam Omundus optaret, obstareque rex ipst Ringo videretur, qui generum
spectatae fortitudinis circumspiciebat, ipsum Ringonen, duco ddone, aggreissus, post
aliquot conflictusnavali tandem praelio superavit mortiferoque perstrictum vulnere in
hae c verba exspirantem ex eepitucuude se fatum excipere si tali filiam connubio reliu.
queret. Memorat fero is eum sensum sed pluribus Saxoaddens excessum eius lachrimis
prosecutum Omundum: Ac fliurum alterius eonnubio donasse cujus fdam eo in bello
operam expertus fuerat. Odonem alte sbi servasse. Addunt praeterea Rusilam id
tenuporis Norvagican viragiuen, belligerantem de rerum lumma cum fratre germano

p.32
Trondone rege nec ferentem rebus pro parte Norvagicis praeesse etiam Omundum.
Danos, quam poterat, iufestare idcirco solitam Et mox in adversum ab Omundo missas
copias profligasse Eaque intumentem victoria animum quoque ad ipsamn potendam
Daniam intendisse, sed profligatam ab Omundo prope Hallaudiam ac fugientem ad in.
teriora Norvagiae, ibi obvium sibi factum Trondonem fudisse: sed ab Omundo ad extima
postremo Norvagiae compulsam, ibi tandem a fratre oppressam caesamque. Eius necem
quomodo exiude a piratica regress, qui Rusilae militabant. Thorius Biornoque vindicare
institerint, apud Saxonem fusius est legere. Sicuti et illud, quod de Slavis proxime subii.
citur. Omundum nimirum cum per legatos suetum ab ijs tributum exigeret, illique uoun
modo legatos sustulissent, sed et vi iu Iutiae confinia irruptionem fecissent, septem eoru e
regulos uno certamine luperasse: ac solitum tributi jus victoria stabilijsse. Ea tempestate
Starcotherus longoam senio causarium ac debile corpus trahens, igunobile atque indecorum
existimabat, qui toties totque excellentes strages edidisset, si incruenta morte defun.
geretur. Itaque aurum, quod interficiendo Olonem obtinuerat, collo appeudi curavit, idque
praemij loco cessurum percussori suo, quicumque is foret, significavit. Hunc quippe usum
scelestissimi precij pulcherrimum credidit. Inde Hatherus, cujus jam ante parentem
Stercotherus interfecerat, cum expediundae eius neci se paratuu offerret, multa alteruo
utrimque sermone inter sese agitasse, idque odis metro inclusis, ex Saxone est coldigere. Et
Starcotherus quiden, postquam senectutis incommoda et quis olim fuisset) amquo
esset, plurifariam perorasset sua adiecit Hatherus ejus non modo pugnas illuitriaqus
certamina sed et poesin patriaque acta versibus celebrandi studium decautauns: Ster.
cotherus econtra brevem rerum suarum historian retexeus iuter cetera ua
ceciuit:
PQui qund retu
Littus, inuer cotret cuie clie
Priur gnerr doci decurere pint:
Nque dtunu gror cofertor ce es
mcem cerorsuyecotipite gresus.
Hinc mec egreg cogres virius fonm
Cnec, o c Amo e eece noto
ootrie crior, ve n iit Estia genter.
Et pur emgaa tu. Pt ec Teeurcls
gres caput inde ti dere cuentu.
Qusu / iev, crsi: fvritbus itts.
fic pr didc: qu feroenta voseret
ncr, quntve ou puni eet.
etec uo: e pxs tore cdeve.
Quuum xotor, uertinge, ter rotbor iniu
Cee reor viex, d poc frce.
Nec minus hoc facinus, quoando pro virgine chara 40
Vno septenos necui certamine fratres
ete co, qu, me tomacto tinquexte peres
N purit renti rede cepte grome.
Moxue dcr aern deim ose porot:
Vcimur egregio cfertom mte pum.
e letoom bque procccem
Must rotitur cesic: eque perem
uitur ue edetcntem te.
Quotor c: Leri ctor, progie / ue pere
Beree, gentsqe Hdem princpe cpto.
Duie populuor opesseerque mneit
Notra Broelir virtus conreto trb.
Quid ro exct ens qu rniter egi.
Quodque manu gessi ad solidum celebrare recensens
Deficio, sunt cuncta meo maiora relatu,
Vincit opus famam, nec sermo suppetit actis.

p.33
Quibus obiter recollectis, Hatherum hortatus ne a parentis sui interfectore poenas exigere
cuunctaretur, cervicenu ei praebuit, cum pauculos prius ex mente Stoicorum versus pro.
tulisset, a Saxone similiter Latine expressos, in modum ut sequitur, eloquentissimos:
Preterec fctbere prve te puatre Lenmo:
Hunc mi us vcen referus, cdre voentem
teme / eueugue eum pete vndce ferro:
Suppe qperom cri menr percusor cptot.
forret gc fot epocere dextr.
poute pi sgemn et precurrere s et.
SQu neues fgere, foc etim cnticipture cebit.
ror e recenr vetur excidenvste.
tre aet quu, to cfi ft.
Etstert uotare nequt. Morr optima tunc est
Ct petitu teque pget, uun fuur omtur.
Nec / eror cos inconode proroget etus.
Inde exertam crumena, quam collout diximus, appensam habebat, pecuniam promit Ha
theroque donat. Ille accepto, quod offerebatur, vegeteque adacto gladio, seni caput de.
messuit. Corpus, ne busti inops haberetur, in campo, qui vulgo lug dicitur, sepulturae
o mandatum. Eius olim dentem in pinacotheca sua servasse ac talium cupidis monstrare
solitum virum nobilem Henricum Emeldorpium duodecim pollicum crassitudine, referre
aliquando memini magnificuu dominum Arnoldum Vitfe ldium regui Daniae:
quondam Cancellarium. Omuudus post haec pace integra relictis filijs duobus ac totidem
fliabus, e vita nmigrauit.
SIVARDVS REX XLII.
Ex quibus maximus natu Sivardus, fratre Buthlo adhuc tenero, regnum haereditate sibi
debitum (ita Saxo) consecutus. Gassarus ejus aeram refert ad annum circitur Christi
30 quadringentesimum trigesimum secundum. Bella minus feliciter gessisse fortunamque
habuisse novercam res eus satis indicant. Nam et Scauia eius temporibus in praedam
Suecis patuit, rerum tum apud eos potiente Cotharo. Hic euim Sivardi sororem, sibi pe.
culiariter adamatam, cum in matrimonium expetijsset, ejusque assensum: missa ltgatione.
obtinuisset: ac uibhil praeter nuptias restaret, misit, quo prius lcgato usus fuerat. Ebbonem.
qui ad se sponsam deduceret. Eoque forte fortuna in agresti quodam apud Hallandos tu.
gurio pernoctantein eum se vertit hospes ipse una cum tratre, quibus haec erat coniuetudout
hospites suos, praesertim lautiores, clamcerto machinamento circa lectos ad id praeparato
trucidarent. Sed Ebbo insidias ani madverteus, ideoque insomnis agens, pugnau.
do feliciter evasit relicto ex suis uno alteroque: Ac se contestim ad Cotharum retulit.
cladis potius suae, quam legationis eventum declaraturus. Cotharus rem a Sivardo profectam,
sinistre autumauns, ab eo injuriae vindictam repetere confestim instituit. Scaniamque ut
diximus, suam fecit, ablata simul, quam sibi sponsam elegerat Sivardi regis sorore.
Si vardus vero cum se interea in Iutiam rccepisset eam ei Slavi armis illatis eripuerunt.
una cum filio Iarmerico filiabusque tum adhuc admodum parvulis, in captivitatem ab.
ductis: adeo ut solas sibi quae erant inter Iutlandiam Scaniamque mediae insulas Sivar.
dus retinuerit. Ex quibus dum in Scaniae praesidem a Cotharo constitutum bellum reparat,
praesidem quidem e medio sustulit, sed ipse eadem in acie peremptus occubuit. Iar.
mericus exinde, quibus artibus qualique iudustria e custodia, ac capti vitate, in quam eun
Slavi deduxeraut, egressus sit, a Saxoue pluribus commuemoratur.
s ur nL s rum E x x L r t i.
r i cr o Sivardo. Danici regui sceptrum tutatus eus frater Buthlus, omniaque vi.
ce regis exsecutus toderatusque memoratur, dum fliusSivardi Iarmericus e Slavica cu.
stodia domum redisset. Quo ad lares regresso Buthlus, abdicato imperio, se privatum
continuit. Iarmericum vero nepoten eius amice magnificeque exceptum proceres diade.
mate ornaruut onniunque suffragijs regem proclamarunt.

p.34
IARMERICVS REX XLIV.
Iarmerici ad solium regium evecti res paulo fusius enarrat Saxo: Quod Sueciam
scilicet Suecosque, oppresso rege eorum Cotharo, parentis sui hoste Daniae regoo sub.
ecerit imposita exinde Slaviae quoque populis.Sembis ac Curetibus, qui impenium cius
detrectarant, obsequij reverentia: quodque e piratica rediens classem Slavorum inter.
cCcptam uavali praelio deloverit ac eo facinore priorum victoriarum titulos decorarit.
Ac demuu, quod in rupe editissimadum undique gentium manubijs locupletatur, mi tifco
opere arcem sit molitus, in cuius magnifentiam omnem propemodum opum sua o
rum apparatum congesserit fxis in ea undiquesecus excubijs. Ac nmox, domesticis hoc
proacto rebus compositis, quod denuo ad externas cupidinem verterit: atque institutam navigatioune,
quatuor ex Hellesponto profectos fratres in oceano obvios impuguarit, ac mis.
so mox praelio, sororem eorum ac medietatem tributiqua victos oneraveraut, sibi pactus
fuerit. Eam Graecanici generis virgiuem postea Iarmerici conjugem nescio an latis ad
geuium Graeciae Svavildam Saxo nominat: adjiciens, arte cuusdam Bicconis apud Iar.
mericum exinde adulterij cum priigno suo BroderoIarmerici flioaccusatam, uuani
ob id supplicio, quod graphice idem describit, a larmerico affectam: Ac postmodum re
intellecta, ad ultionem ab extremo Graeciae Hellesponteo fratres accurrisse Et Iarmecicum
in arcemjam memoratamut se defenderet, contugientem, ibi oppugnatum expug ao
uatumque pedibus manibusque truncasse: ac ipsos quoque eadem invasione consuoptos
proftratosque iuterij sse.
s R O D E n v s rum x x L v.
QR o o e us nou quidem ex Svvavilda sed ex alio j am ante susceptus matrimonio
i armerici filius fuit. Eum pater, quod cum Svuvildaut memoratuu consuevisse ex
dulatione Bicconis perhiberetur, poit necatam, de quam dictum Suavildam suspendio
damnaverat moderante in hunc modum senteutiam eodem Biccout ut, fulcimeuto sus
pensi pedibus subjecto, eoque allevatus a strangulatione servaretur. Itaque laquei nexibus 30
implicito Brodero, intrat triclinium regium Broderi canis, quasi deflens domini suo
interitum: simui et accipiter eiusdem introvolans plumas sibi evellebat, ude rex capto
omine, qnod scilicet, sublato Brodero, veluti implumis ac orbus sineque liberis et haerede
ageret, prae propere, qui tum laqueo exuerent, mittit. Slcque liberatus Broderus Iaruerico
patriin modum, ut memoratum neci dato, parunm doneus (ita Saxo, oec quidquan
praeterea addens /) successt in regnum.
sIVA L D v s R t x x L v i.
Er u c r o Brodero regium nomen atque administrationem adijt Sivaldus. Cu, qo
yus imperium licet longi temporis fuisse ex authoribus satis iutelligatur res tamen
t us actaque ad publicum patri bonum prodita nuspiam annotata occurrunt. Filius ei
Suio fuisse memoratur, qui, patrejam lenio atque annis fesso instructa cum classe oceani
oras ingressus res patriae non solum servavit sed regum etiam priorum socordia varie di.
minutas auxerit inque statum pristinum revocarit. Quorum meritorum aspectu in regeum
electus mox etiam. / parente vita fuucto omniuta votis regio diademate atque honore
donatus eidem in plenum successisse narratur.
S MNI O E x x L v i i.
Iv a t o itaque Suio exceperit. Ac statim, suscepto imperio. Eschili atque Aluili
pugilum insolentiam comprimendo Scaniam a Daniae societate per bella semotam.
eidem postliminio con unxit. Iude cum ambisset sibique in conugem per nuncios elande.
stiuos postulasset Cothiae regis filiam, eosque nuucios parenus puellae in poenau quasi im.
providae legationis, suspendio affecisset, in eum contracto exercitu, movisse Suio prodi.
tur, exigendae ultionis cupidus, statutaque inter regem utrumque lex, ut res utriusque nomine
per athletas gereretur, ac regum alteruter, pro varia pugilum fortun, aut proprium

p.35
perderet, aut alienum acciperet imperium, victique regnum in praemium victoriae repoueretur.
Quo cvenerit t Cothorum rex pugilum suorum intortunio superatus, cedere
regno Suioni coactus sit. Filiam autem eiusdem Cothiae regis, quau, ut dictum, sibi in
atrimouium Sunio petierat, cum iutellexisset ueonum regi connubio traditam, quen
dam obsoleto habitu ac stipem ostiatim efflagitantem ad eam tentandam subornat. Atque
iste, egentium more, ubi limen regalis palatij accederet, acvisa regina, exili voce accineus
diceret, mat te Smo: lllaquedissimulato, quem auribus exceperat, sono, in regiam continuo
gradu procederet, ac mox velut aliud agens retrogressa, obscuro, et vix aures of.
fendente sibilo recinuissetmnte, inquiens, me ream: Egenus ille haud cuuctatusalteto
ro ftatim die ijsdem se foribus applicat mutuisque nutibus ac sibilis tantum postremo ef.
fecit, ut inde e Suecii ad Daniae regno conterminum queudam locum cuus indicium
mendicabulo isti fecerat, profecta regina, se Suioni stiterit. Cnde diuturna postmodum
iuter utrumque regem exorta bella cum alter sibi tabulis nuptialibus legitime pactum
repeteret, alter liberam ac sponte sua ad se venientem remittere aut a se dimittere, sibi
iucegrum negaret.
Ejus tempestate exortam per Daniam universam annonae charitate cum interi.
mere senes atque invalidos omuemque imbellem aetatem regno exigere plebiscito Aggouis
et Ebbonis esset pronunciatummater eoruin ambara, ambaruc eit in Saxone, lce.
lestum consilium aversata: suasisse memoratur ut, sorte ducta excederent omnes domo.
ad novas terras imperiumque constituendum, quicunque arma ferre possent, ltaque mul.
t patria extorres Aggone et Ebbone ducibus, primum blelingiam advectiatque iude Mo.
niugia praeternaviguta, ad Cothlandiam se applicuerint: ubi et Paulo teste (ita Saxo ha.
bet authore Frig Deu Longobardorum vocabulum quorum postta gentem condide.
runt, traduntur adepti. Taudcm ad Rugiam se applicantes desertisque nav igijs solidum
iter ingressi cum multum circumquaque terrarum emensi armisque depopulati tfuisent.
poit tditas late strages, polst remo petitis in Italia sedibus priscum gentis vocabulum suo
nomuine permutariut. Hoc alij ad aeram Christi oLxxxvi alij ad ocLxxxvi reterendum
exiitimant. Crantius colonium hanc ductam putat sub Haraldo secundoanno, quem et
Prosper pouit, oocLxxxiv: et plusquam exinde seculum ad annum ninmurum Christi
30 CCCCLXXXIV. consedisse in insula Rugia ac tum demum, regnante, de quo loquimur, Snione
Danubium versus castrametatos ac tandem Italiam occupasse, os de tota hac re
ac gente ipia cum antea nonuihil dixerimus tum et libro statim proximo plura dicemus.
Quuam autem Saxo hoc loco emigrationem retert, eam auchore laulo biacono se prodere.
nec eo habere antiquiorem scniptorem satis videtur innucere. Quam vis ejus egressionis
ante Paulum Diaconum ut et alibi nobis ostensum lrosperi Chronicon mentionem fa.
ciat, et in Pauli verbis non Bleingia aut Mioriugia, sed vict earum Scoringiu et Miaurin.
gia uominentur, quarum Scoringia, ut exiitimo. Schoningia fuerit. De lnde priscum gen.
tis vocabulumquod Longobardco permutarintSaxoni silentio praeteritum Vinulorum
tfuit ut habet Diaconus. Et Ducum quoque nomina, qu Ago et Ebbo Saxoni eidem
corruptius expressasunt Ibor et Aio cui et brig Dta, trea dicitur, ldem etiam priuu
e candinavia, quam errore tralaticio insulam tacit, egressos eosdem Vinulos memorat.
atque inde poit Scoringiam Mauringiamque intratas otlandiam attigisse Iuque Scoringia
authore Frea nomen accepisst Longobardorum non ut apud Saxonem est in
othlandia: addita, quam et Saxo praeterit, occasione ejus nominis a Vodane et Frea ipsis
inditiquod faeminae scilicet capillos haberent ita compositos ut ultra os mentuuque pro
penderint et viris quoque barbae essent prolixiores. Ac mox lbori et Aoni ducibus detuuctis
Agelmundum Agonis filium succeisisse addit, ex ungincorum generosissima gentis
pio sapia oriundum: Euudem deinde Agelmundum ad tumen quoddam, cuus nomen
omittit, cum gente et copijs suis delatum, idque transire ab Amaonibus prohibitum sed
ope Lami ssionis, qui ex Amaonibus unam monomachia devicit, fumen omnes superasse:
atqu ibi a Bulgaris impetitos Agelmundum in illo contlictu amisisse: Eique successo.
rem datum Lamissionemde piscinaut antea memoraverat, ex qua infantulus torte fortuna
prot ractus fuerat, ita nominatum: Atque ei postquam Lcchus et illi vicissim Hildeocus.
atque i demum Cudeocus successissent. Rugorum provinciam Longobardos occupasse.
orto nimirum inter Edoagrum regem Turcilingorum ac Rugorum Feletheum bello:
quorum Felethum, superatis Rugis, Odoacer extinxerit. Ita enim de Agelmundo primo
Longobardorum rege deque Lamissione, Lecho, Hildeoco et Gudeoco, Agelmundum

p.36
secutis, deque Rugis, post superiora illa Saxoui, ut ostensuo, partim dissentientia, partim
con venienter relata, habet porro Diaconus libri sui primi Cappxvi, xvii, xviii, et xuix.
ubi inquit: fr temporitur ter Cacur, u i tul per aiquet / um cnor regnt, ee.
teum, ui euo ctur eit, go regem. / agru inimiciticrumfner exorsit. Qu eetbev.
l devus usteriorem Donu / rpun incoetqum MNorici fu enim Dcniurseporat. Hisque
iuteri cctis nonnullis de beato Severino.Noricorum tum fnes incolente, addit continuo:
uunot ergo vchor gentitu, que eiu dtio purent, id eit. Turcilimgi Herur ugorque
parte, uor / om poederat, nec no etim stuli poputvenit i gesn pugvtque cem u.
g, t / mue eor cloe cocie:, eete i / ier eorum regemn extinxit, ttoque oi proci.
tsm reyvetec, coyiosom secum coptitorum mtitudem vuxit. Tuc Lonoard e / sur regoi, o
ur egre, enerut ugeunue Lctimo esouo goru pctri dicitur, otque i e, quo erot so
fertiroliuntr commorti / ut cn. Hactenus Diaconus. Atque iude, duobus post Cudeocum
regibus, nimi rum sub Tatone: vult idem progressos demum Longobardos e Rugi
landihabitalt patentes campos, quos ait eorum serione feappellatos: addeus praeterea
ab Andoino qui ex rege Valtaro nepos Tatonis fuit, quiqs annum circa Christi oxxviu.
cluruerit, traductos postremo in lannoniam Lougobardos.
Qu omnia si examinare atque introspicere pressius velimus, difficultates passim ac sa.
lebras, praeteriam dicta, inveniemus: et aeram praesertim egressionis tot post Christun
seculi mini me respondere genti, quae am ante Christum natum, in ermania borealiori
sedes tenuerit docentibus id aequalibus coruum propemodo temporum authoribus uti ao
monstratum) am ante monstrabuntque squentia. Nec omittendum isto praecipuc loco
vetustum quoddam rhytmicis metris lingua genti vernacula cantitatum olim apud OCot.
landiae incolas carmen: quo sane, quod ad istam emigrationem, multo verius multoque
accuratius, quam est a Paulo prae ititum cclebrari omnia comperio, uisse autem bortae
genti annalium ac itmori veluti genus eusmodi versiculos cum ex aliis tum ex aci.
to uon stmel est indicatum qui uisconem ei usmodi autiquis olim carminibus celebratum
Germaniae populis memorat. Hoc igitur Carmine, quod statim subjiciemus, Vinulos,
Vinnelandos et Vendelboos fuisse, qui nunc Cimbricae Chersonesi est populus, satis intelligitur
Nec eos apud Scoringiam aut Cotlandiam instinctu reae Deae ut habet
fabulose Diacouus eumque secutus Saxo noster, occasione ut dictum, capillorum et baro
bae prominentioris nominatos Longobardos se illud demum vocabulum a devict, ca
gentc traxi ssu postquam eum borealioris Cermani tractum armis suum fecislent. Atque
ita jam veritas veteri historiae sequentique constabit, cum alias fabricentur longe post aeram
Christi Longobardi, qui am ante natum in terris Christum a teinporum corum ut
indicatumauthoribus fuisle Oermaniae borealioris populi sunt commuorati, lostremo
in eodem illo historiali Carmineetiam Ducum nomina go et ov, non, ut efert corrupte
Diaconus et ante eum Prosper, o et, o, nominantur. Ageluundus veio Agonis
filius, primus gentis Rex, addit alpiratione. Hageluuuder dicitur, in modum ut
sequitur:
Ebbe oc Aage di helde saa fro,
Oiuene for hunaer f Othuone oro,
o feoois oe nst varum um: uount,
et um ot unqum / quinor oc mono,
Derie necet vurum holte firoum ie
Dt hunorum menoum inoen hucrum oi,
De neffnoe si Viilindet jod sig tan,
fer bbe, hulltentom uf vc nelbo ino,
Doe varum bocoum ooinue toninum,
eoen oqe vorenum moer nnum,
tt toaum: ill erge buooum sture ot smaa,
e stullt en vorum lonoum noo,
De beoe ossullum me: quitenoum S,
o i illum tomme oennum: ill trdt,
i octum tli gifsei / hofuitmenoenum badut,
roe stullum iet for mcter rooum,
Co tucloe e na Ds maoneoum toc,
De turum oer beoet suo ment froe
Dtr looum oennem fdium met sneet mi,
d hunoreum manouminum) utrum i

p.37
l lunoum iotu te ffanoumtu,
u tano meo sontenum siaum fra,
etum mat tunum inaenstontum moc,
De vuntem do lonoum unet erum foct,
t unrum iunoum / huilumet loaum ne,
et inrem var tennum llum nibum be,
Der hofuit mrntum u Dodum arum qui,
Oafue e ss it tii lennum ruul,
eten voltum nl tonin tinen fraet mano,
Hagelmundet hono ho / u fqe tano,
e oaumt Longobare inoum oerum lano
Der birf ie ieffueno inum emst mn,
uo lot oe siq longobardet tolium,
Dunnomen etnioom oe oc meo ullum,
t toaum saa inoum llonum ndf
DDer mmeois ennum im uilum be,
do r vel streffurt / huo er vel spuit
uoo oe haoffe foum manelium gluri,
Ot me fioem e inoum ullanum tom,
o et pel tnnr ollum veroum om,
oroi rnnum lteo monum mont mt:
til faeni cpst h) in stuta fid lago tennumodt.
Quorum ex ultimo versu intelligi postremo datur concinnatum hoc Carmen fuitam jam
iuperij Longobardorum periodo rerum per ermaniam Italiamque late potiente Ca.
rolo, qui ob res praeclare ampliterque geitas Magnus est appellatus, uioni autem ut ad
eum, unde digressi sumus, redeat oratio, successor Biorno tribuitur. Ille an ei filius fuerit.
et qua ex matre natus authores haud relerunt.
H A RA v o v.
vrvvv
; I O R O
RE x x L viI.
RE x x Li x.
o los ov is res domi forisve gestas nulli annales aut monumenta nos docent: sicuti
nec Haraldiqui eum exceperit, nominis tjus tertius. Tantum refertur summam re.
rum assecutus, filioque Cormone cxauctus, regnum eidem reliquisse. Nobilissimus Vit.
feldius Biornonem ferrei lateris, vulgose / ide, cognomento afhcit, authore, quo id habeat.
non addito. Refertque aeram cius, cx Culsari calculo ad aunum Christi uxvii. Haral.
dum vero claruisse eusdem Chrilti anno oocxi, adeo ut colligendum inde addat, si iuter
Biornonem Hataldumque reges intermedij uulli fuerint imperasse eorum quemque aunos
circiter centum et octuaginta. QQuod sane vix esse verosimile cum codem fatear. At
ipse Cassarum si rectis oculis inspexi, retertur Biornonis aera non ad oxvii sed ad Chria
sti annum ooutv. Haraldi vero ad oooxi, ormonis, qui Haraldum excipit ad oocxvui.
qo atque inde Cotrici ad uocxxiv, t ita hic calculus habere maguopere alogi nihil aut
abiurdi videatur: ni si inter Suionem et Biornonemqu ab eodem notatur temporis aera.
ut Snio nimirum imperare caeperit anno Christi oLxxvii. Biorno vero ut indicatui.
anno ocLiv, majorem liatum atque intervallum faciat. Quod tamen haud tantum sit, ut
eo nomine sollicitari debeat, qui a Saxone est positus, et ab omnibus huc usque receptus.
regum census ac series.Et maxime cum ij qui Snioni ad usque Biornonem numero septem.
ut sunt ricur, ueno. Gotcufuro. / lyluermuuc mudur serie continuam ab
illis, qui hoc urgerejam nuper caeperunt, suhj iciuntur, atque inde qui Biornoni et Haraldo
ab i sdem interjicitur t / euler, ejusmodi tere sint, qui ad Daniam haud spectent. Nam pri.
mus yriclus a quo stquentes ut a stirpe ac prognitore descendunt. Rex Alemannorum.
non Daniae fuit. Disertt enim regorio Turonensi lib., cap, iii, et xxx iv, ocur est Ale.
mannorum rex: Alijs chronologis Erocr item tocur, nec aliter quam Alemannorum rex
inte lligitur. Adeo ut capite et archego, qui assumitur liujus fabulaebroto everso, reliqui
concidant necssum est. Nam Cotelacum, qui ij sdem ut purpura panno intermiscetur, certu
quidem est a probatis aut horibus, et eorum antiquissimo Cregorio Turouensijam memorato.
regem Danorum agnosci et ad aeram circiter Christi oxvi, reterri: At eum ab Eroco aut Chro.
co Ale mannorum rege prosapiam tralere ejusque ex filio nepotem habendum, quo iste insititius
regum catalogus abire videtur, ecquis unquam alicujus nominis chronologorum prodidit: Sed

p.38
Crantzium objiciunt qui primus huic aerae scrupulum iniecit. Verum id quidem. At
Crantaius, polito primum de Longobardorum Scandia egressione testimonio ac calcuculo
Prosperi / quo iuter chronologos, qui cius emigratnionis meminere antiquior non oc.
currit, cum exinde longam sibi fingat eorundem apud Rugos moramsecutus fortasse Di
aconum, quem falli ac tallere subinde hlc supra demonstratum mirum non est in Daniae
quoque regun calculo, quem ad istum exigit, hallucinari, praesertim cum aeque incerta
sit priorum haec regum aniae aera atpote a veterum nullo commemorata et a Saxone
quoque silentio praeterita, t ita ceteri qui Saxonem sequuti, per coniecturas hic age.
re, nihilque demonstrare certi possnt: et asliud hic Crantiusaliud Cassarusalijque aliud
adferant. Iuterim Coticcum et si qui ejusmodi sint, probatis authoribus indicati ac e
certa aeram insigniti reges nobis haudquaquau insuperhabendi. De quibus et suo mox
loco atque ordine reterre haud omittemus. Nuuc Cormonem videamus.
O R M O rum x t
O v o v inter priscos Danorum duces non infmaelaudis locum rerum praecla
re gestarum tituli assignant, praesertim in pervestigandis rerum non obviarum secretis
euram eius atque iuduitriam qui volet coguoscere apud Saxonem legendo vix satis
mirabitur. Et maxime, ut alia mittam illud dignum notatu, de Torchillo, qui, terra ma.
rique susceptis itineribus aliquot plane lysseis multas aerumnas ac pericula, tam cumree s
ge ipso quam in gratiam regis, dum simul naturae scrutaudae incumbunt cxantlarinut, ad
extremum in Cermaniam, hristianis tum sacris initiatam, devenisse refertur: ibique re.
uigionis rudimenta eidem propalata. Quae et regi totique populo communicata exposu.
isset, aperuissetque diligentius modo et regem ipsum Torchillumque superesse diutius
fata permisissent.
GOTRICUS REX LI.
Huic Gotricum filium successisse tandem et Saxo alijque demonstrant, eum nimirum,
quem Godefridum Stadensis Abbas alijque nominant, quemque cum Carolo Magno 30
belligerasse victriciaque ad Rhenum usque subiugatis Frisis, signa circumtulisse certae
rerum memoriae attestantur. De quo priusquam dicere incipiam illa tempora easque gentis
res atque expeditiones, qu poit nimirum Cimbrorum superius enarrata arma nomen.
que celebratum, tam adverius Romanumquam Francorum exinde imperium aliosq po
pulos, sub nomine nimirum Cothorum.VandalorumRugorum ac Longobardorum, ut et
Auglorum Vitarumquesusceptae fuerunt.Saxoni Crammatico alijsque domesticis scripto.
ribus non memoratas proxime sequentibus libris duobus propius cuarraudas discutien.
dasque, sed quam potest brevissime, praemittam.
Reguu vero, qui modo ad Cotricum usque ecxplicati ut uuo quasi intuitu habeantur
omunes, talis et series et ordo esto:

p.39
His triplex subieci eorundem regum stemma genealogicum.
Primum continua serie a Dano primo stirpem regum masculam adusque Rolvonem.
Frothouis, abnepotem, qui omnium est ultimus, deducitur.
Alterum a uanvida, qu filia tuit ladingi, soror Frothouis primi uxor vero Regneri
Sueciae regis, qui pater Hothobrodi memoratur, ex qua otherus Dani Succique rex
uatus, eam prolapiam adusqut Haldanum Il, in quo detecit, prostquitur.
Atqut inde uguiuus, othiae rex fuldani ll, lucer, ac proavus urithae cum liberis
assumptus. Quoruin uritha nguini neptis cum sola stirpis istius regi superesset.
Haldano IIl, uupta stemma regium feliciter exinde propagavit: idque tabul tertia ad Co
tricum usque exhibetur. Cuius exinde progenies primos et aborigines hos regrs, quorum
Christophorus Bavarus post remus tuit, ad domum usuque novau ac stemma aliud Olden.
burgicum nimirum, seri nusquam interruptam deducit fneique prosapiae huic universae
ftatuit, t locis exiude suis listoriae contextus et quae illi subunguutur geuualogica
schenata, clarius commoustrabuut.
s: rE M iAt
Adiur. Cir literi.
vs ses x xos txccxcmecxx ecs Cecxs crxxcexsuxxxxocoxxcxccrmecxxcrcxsxxoo.
ingu.
Duo / u l, ex I. Ei ex Cret yrogot
emsxpuxs cxx cxxxxo
est.
Hu poiferitu Brtunni potta
ytnniom / / vournoi
Sciold Aex IV. Et e ivid at.
e emsxms crxxnos crrxcs Cxxxxxxx erss erssxo ex, x.
Crov ex V, ciur iteri ex Fiio, qumst Morvgi ae
exxxxux.
Sudgerur covxit.
ige
KKK
xxxccos vcxxx, cxx, eeexx csxxxxo cersxxmxus erxes exixxscse..
Cutorm Fiio ex u Aingur e VlIl, ci ex guid not
ex VII, nutur.
xxxxx ecru exxxm eccsex
Foto I, ex lx, viia, vnvi / a.
gero egi V.
xxuos vxxxxxxv emxxsssxxco cvxxxo ose
s, uv., x, ev /.- , o.
urrcmrmtxxx exxxx eu exx cmxx cxccx o erssrsxxx exxx, cx..
Huungue Rex xI. Hego / ev xl l, ei nati ex
renrics, v.
vxxxxr xe tn c.
trx es
Tlort
egneru ex oueci.
lii
KKK
Vrs, ex rs uc, c.
tunxxxccccxccs texc exeressxxxxxx crxxxxxx eos.
oto ex l ll, x vceito tloro gentus: stirp
oscusinc Duno / de / cenet ptremur.

p.40
S u v i v i o / ser Frtlo I rta egero uecie eg.
Evr us
exe
Hotbrodur, cti / fs
ts vcs exxxcex ercrx / crersosxoecxcxos xxcxxxxxe.
tv / lur ex orvqgie.
Hotlerusr ex Dum.
Vxor ei s moter est
Ei ex euu
orer eon.
uxus.
ricus ex, cuu
nat
sxxxxe.
KKK
Vgetu ex, ci ex
Cerutnupto ford.
Heetvda utuis
veueo sutnd
KKK
presi. Eon
rvdus ex.
fiius
Et otus
ecmxser
uxxxex, e
methus, cui ne conge
fo ex. Ei nut.
cXXXXXXXX
Do i, ex xx.
nie ex qu e ra coti vuotu
i enut
potodm V.
rt, fiu.
KKK
get.
fugitum ege, cx
progetus
exxxo ex.
rrot / o ss, ex xxs. Ei netu
co, oerxccsxo cuxxos cxx
Durs s, ex xi, cufiiv ft
nxxxx, ercrmrx, e.
Fidevus celer Aex. Ei nutus
urvs esxsese exxxxs.
Fero sss, e xx. / s u criitu.
notur, thn conger
cs cssx u..
, exxs
ivid eg orucgeru / iis.
Hermude egi
garie / ii
Ex ocssptus
XXXXXx
soenncr exxxxxvrees
uuu, frt / o s, ex x / s.
o tuo cxseocecrxxxo esxxx e.
rgius e. Eiscepti efii ouertingi
uxoni princp
, x cxoxxxcccxm exxcxxvxexxxxx, xxxxsxoo.
Fvtbo. Fridevv, sngisduc uur ex, u
KKK
cerxxxs cxmos cxxo
Fo / v, ex Horulu s, ex xxi.
xxxi.
Ei nti ex cuoroli reg
Cotiefiic ige
avss conn cxco Cxo errerxx cxxxxxxesxm
Hueruu, ui cm frutre Hocenr s, ex si i, r, nu.
vrevi tepore reguvit, ex Sigit / fl gui reg Co.
tesicepte ers, regnum in
cerumsu / igun
trutuit.

p.41
guuie Hugnu ex, b Hec II, uv ftu, genreros
sstpt / fum / uvt
s.XXXXXXt
e votir
u eui-s xxu.
igerur Ae, cci fii f trer
oee remvxoirxxresrxrs eucc cs ctxm ex
S a Aegeter Sivclr it, eger, sipr, ex / fu regi Citbi
xXXVII.
Sicri tult.
: st.
xXXXXXXXXXXXXX
Huleto.
m ger vurd rege r.
Aegemn
gie / ie.
tu / i.
xL.
Cosrs, erxxxxxxxxxo cxus.
suive ioem egem, c notus
refuim es uo C
O: des e. Ei nati ex / fiiu go..
KKK
Fio nupto Coter
Nrvogo.
ex, ex.
uxx cxcx exxxxxxrxxx cxxxxs
Ets. Fi ii, rrericus, ui ex Suvii dbe
seit. E ui otu.
ex cecx, exxxxxxxs..
Aurur ex, cui ntu
..:: XXV
-..
Sno ex.
KKK
iono Rex.
.XX:
KKK
Cormse Aex.
e..XXX.X..I
ene e uc prospid uitimum cont / / uat.
suo exebitr co.
O ij

p.42
LECTORI.
Explicata superius Cimbrorum in Italiam expeditione, adjecimus obiter,
occasione verborum Sallustij, quae sunt posita pagina 9, quaenam jam antea ex
Galli populisque Transalpinis nationes Italiam similiter inscstarint, diximusque Se.
nones eos Gallos fuisse duccsque praecipuos nominatos rexms, ritom, i.
omeru: Et eorum deinde teliquias in Graeciam et Asiam cffusas Cuogrecos appel
latos. Quae cum cum in modum a nobis co loci paucis fnt indicata, opcrae pretium
nunc censui, colophonis qua si loco, ipsa authorum verba eodem spectantia hic integre
subiccre: t simul constet, qui authoribus Gall saepenumero appellantur.
lato modo et quomodo ipse Sallustius verbis supra positis Cimbros Theutonesque
Gallos quoque dixitessc accipienda. Nam, ut statim patebit.Li vij loco, qui primo
ponctutlicct Scnonum ibi Gallorum cxpcditio memoretur Gallos tamen accipi
haud stricte posle indicio sint ibidem ducum nomina, cum btoviur nc de Brenno
dicaminter Teuthones populosque Germaniae discrte cidem Livio reccnscatut. Atque
inde in verbis Floriqui nominatur intcr Gallos lnsubres) ibmu de quo atertia
opima spolia rctulcrit Claudius Marcellus, fuisse Cermanum, et a Rheno non
modo profectum, sed.Rheno trajecto, devenissc in Gallias indicabuut pcspicue
Propettij vctlus qui it habent Elegia penultimam Lib..
cdiu Rbenotecos rct oe, s
ellgerex cfti per resut dxi
V rum o o R u ge ic Rle / ofcer a o
MNoi reciuereges rori.
l virgatis ecti u gie rccis
orui: ub incs eciit ncagu
xcspos i emio tris cot, cc.
Adcci deinde ex lustino quoque paucula de bellis Gallo, graecorum in Graecia A.
siaque: Atque ultimo etiam elm ipsum cimicm, cujusmodi id Floro Oro.
sioque est cnartatum. Quae omnia ad lucem antcccdentium, et praescrtim illius de
Cimbris Teuthombusque superius positae historiolae pleniorem ocatum haud pa.
rum factura nullus ambigo. Nec omisla denique, occasionc Tcuthobocie Gg.
tibu, deque gentium nonnullarum et praesenim borci populi originc, et an illa, ut
volunt quidam, a gigantibus sit repetenda, ierteris sive A oo ir r u
nostrum. Nunc ordinc singula videamus.
De priis Sexon Gallorm item: Cermuaxeruin ltaam expedio
ei: ves, titovio c Brenro dciu:
Ex Livij Libro V.
D vs v a t fatali urbis clade legati ab Clusinis veniunt, auxilium adversus o
Gallos petentes. Eam getem traditur fama dulcedine frugum, max imeque viui
nova tum voluptate captam. Alpes transisse: agrosque ab Etruscis ante cultos possedisse:
et invexisse in Galliam vinum illiciendae gentis causa Aruntem Clusinum ira corruptae
uxoris ab Lucumone: cui tutor is fuerat ipse, praepotente juvene, et a quo expeti poenae.
nisi externa vis quaesita esset nequirent hunc transeuntibus Alpes ducem, auctoremque
Clusium oppugnandi fuisse. Equidem haud abnuerim.Clusium Gallos ab Arunte, seu quo
alio Clusiuo adductos Sed eos qui oppugnaverint Clusium non fuisse qui primi Alpes

p.43
tranfierint satis constat ducentis quippe annis ante quam Clusium oppugnarent urbemque
Romam caperent, is Italiam Cali transcenderunt: nec cum ls primum Etrus
eorum, sed multo ante cum is qui inter Apenuiuum Alpesq incolebant, saepe exercitus
Gallici puguarere. Tuscorum ante Romanum impenum late terra marique opes patue.
re, mari supero inferoque, quibus Italia insulae modo ciugitur, quantum potuerint, nomi.
na sunt argumento, quod alterum Tuscum communi vocabulo gentis terum Adriati.
cum mare ab AdriaTuscorum colonia vocavere Italicae gentes. Graeci eadem Tyrrhe.
uut atque Adriatiouu vocant. I in utrumque mare vergentes incoluere urbibus duodeis
terras prius cis Apenninum, ad inferum mare: postea trans Apeuuinum totidem, quot
capita originis eraut, colonijs missis: quae trans Padum omuiaoca excepto Venetorum
ugulo, qui finum circumcolunt maris, usque ad Alpes tenuere. Alpinis quoque ea genti
bus huaud dubiem origo est, maxime Rhetis, quos loca ipsa efferarunt nequd ex antiquo.
praefertim sonum linguae, nec eum incorruptumretinerent.
De transitu in Italiam Gallorum haec accepimus: Prisco Tarquinio Romae regnante.
Celtaruu, quae pars Galliae tertia est, penes Bituriges summa imperij fuit, ij regem Cel
tico dabant. Ambigatus is fuit, virtute fortunaque cum sua tum publica praepollens: quod
in ituperio eius Caltia adeo frugum hominumque fertilis fuit, ut abundans multitudine
vix regi videretur posse. Hic magno natu ipseam exonerare praegravante turbam regnum
cupiens Bevesm ac igove iororis filios impigros juvenes missurum se esse, in quas
o dij dedissent augurijs sedes ostendit, quantum ipsi vellent numerum hominum, excirent..
uequa gens arcere ad venientes posset. Tum igues sortibus dati Hercinij saltus, Belloveso
haud paulo laetiorem in Italiam viam dij dabant. Is, quod ea gent populis abundabat,
Bituriges, Arvernos, Senones, Heduos, Ambarros, Carnutes, Aulercos, excivit. Profectus
iugentibus peditum equitumque copijs, in Tricastinos venit. Alpes inde oppositae erant.
quas inexsuperabiles visas haud equidem miror nulla dum viam (quod quidem continens
muemoria sit, uisi de Hercule fabulis credere libet) superatas. Ibi cum velut septos montium
altitudo terreret Gallos circumspectarentque quanan perjuncta coelojuga in alium
orbem terrarum transirent, religio etiam tenuit: quod allatum est advenas quaerentes a.
grum ab Salyum gente oppugnari: Massilienses erant hi, navibus a Phocide protecti, id
Galli fortunae suae omen rati aduvere ut quem primum in terram egressi occupaverant
locum, patentibus silvis comm unirent: ipsi per Taurinos saltusque Iuliae Alpis transcen.
deruut: fusisque acie Tuscis haud procul Ticino flumine, cum, in quo consederat, agrum
Insubrium appellariaudissent, coguomine Insubribus pago Heduorum: ibi omen sequentes
locicondidere urbem Mediolanum appellant. Alia subinde manus Ceronorum. Eii.
too ducevestigia priorum secuta eodem saltu tavente Be / oces cum transcendissent Al
pes, ubi nunc Brixiu aceroc urbes sunt, locos tenuere Libuiconsidunt: post hos Salluvij
qui prope antiquam gentem Levos Ligures, incolentes circa Ticinum amnem. Poenino
deinde BoijLingonesque transgressi cumjam inter adum atque Alpes omuia tenerentur.
Pado ratibus trajecto non Etruscos modo, sed etiam Cumbros agro pellunt: intra A-.
o penuinum tamen sese tenuere. Tum Senones recentisimi adveuarumab Ltente flumine.
usque ad Athesim fnes habuere hanc gentem Clusium Romamqu inde venisse comperio
id parum certum est, solamne, an ab omnibus Ci salpinorum Gallorum populis adj u-..
tam. Clusini novo bello exterriti cum multitudinem cum tormas hominum inusitatas.
cernerent, et genus armorum: audirentqut saepe ab ijs Padumultraque, legiones Ltrusco
rum fusas: quauquam adversus Romanos nullum eisus societatis amicitiaeve erat nisi.
quod Vejentes consanguineos adversus populum Romanum non detendissent legatos.
Romam, qui auxilium ab senatu peterent misre. De aux ilio nihil impetrarum, legati tres
M. Fabij Ambusti filij imnissi qui senatus populique Romani nomine agerent cim Gallis..
ne, a quibus nullam injuriam accepillent, socios populi i omani atque amicos oppugna
rent. Romanis eos bello quoque si res cogat, tuendos esse: sed meliusvisum bellum.
ipsum amoveri si posset: et Gallos novam gentem pace potius cognosci, quam armis. Mli-.
tis legatio, ni praeteroces legatos. Gallisque magi quam Romanis siumiles habuissetquibus
postquam mandata ediderunt in concilio Gallorum dutur respomsum: Itsi novumnomen
audiant Romanorum, tamen credere viros tortes esse quonuu uauxilium Clus
nis i re trepida sit imploratum et quoniam legationc aduersus se maluerint, quam armis
tueri sociosne se quidem pacem quam illi atterant asperuari, si Gallis egentibus agro.
quem latius posideant, quam colant Clusiniparteni fimum concedant: aliter pacem impetrari

p.44
non posse, et responsum coram Romanis se accipere velle, et si negetur ager, coram
ijsdem Romanis dimicaturos, ut nuuciare domum possint, quantum Galli virtute caeteros
mortales praestarent. Quoduam id us efset, agrum a poslessoribus petere, aut ni.
nari aria. Romuanis quae rentbus: ecequid in Hetruria rei Gallis essetus cum illi se in ar.
misjus ferre, et omnia fortium virorum esse tferociter dicerent accensis utrinque aui.
muis ad arma discurritur, et prlium conseritur. Ibiam urgentibus Romanam urbem
tatis, legati contraus gentium arma capiunt, nec id clam esse potuit, cum ante sigua E
truscorum tres nobililimi fortissimique Romanae juventutis puguarent, tautun cniubat
peregrina virtus, quinetiam Fabius evectus extra aciem equo, ducem Gallorur
ferociter in ipsa signa Etruscorum incursantem, per latus transfxum, hastam occidit, spolia e
que cius legentem Galli agnovere, perque totam aciem Romanum legatum esse, siguum
datum eit. Omiisuinde iu Clusino ira receoptui canunt minantes Romanis. Erant qui
extemplo Romam eundem censerent, vicert seniores ut legati prius mitterentur questum
injurias, postulatumque ut pro jure gentiun violato Fabij dederentur. Legati Gallorum
cum ea, sicut erant mandata, exposuissent, senatui nec factum placebat Fabiorum,
etius barbari postulare videbantur.
Sed ne id, quod placebat, decerneret, in tantae nobilitatis viris, ambitio obstabat, itaqt
ne penes ipsos culpa esset cladis torte Gallico bello accepte, cogunitionem de postulatis
Gallorum ad populum rejiciunt, ubitantoplus gratia atque opes valuere ut quorum de
pua agebatur tribuni milituu conusulari, potestate iu sequentem annun crearentur, ao
quo tacto, haud secus quam dignum erat, intensi Galli bellum propalam minantes ad suos
redeunt. Tribuui militum cum tribus tabiis creatiP. Sulpitius lougus. Serviius
quartum P. Servilius Mattugiuensis. Cum tanta moles mali iustaret (adeo occaecat ani.
mos tortuna ubi vim suam ingruentem retringi non vult) civitas, quae adversus Fidena
tem et Ve entem hostem, alosq fiuitimos populos ultiua experieus auxdia, dictatorem
multi tempestatibus dixisset: ea tunc inusitato atque inaudito hoste ab Oceano terra.
rumque ultimis oris bellum ciente, nihil extraordinarij imperij aut auxib quaesivit. Tribuniquorutu
temeritate bellum contractum erat sumtmae rerum praeerant: delectumque
nihilo accuratiorem, quam ad media bella haberi solitus erat extenuantes etiam famarm
bellihabebant. Interim Galli postquam accepere ultro honorem habitum violatoribus o
uris humani elusumque suam legationem eise, flagrantes ira, cuius impotens est gens.
contestim signis convulsis, citato agmine iter ingrediuntur. Ad quorum praetereuntium
raptim tumultum cum exterritae urbes ad aria concurrerent, tugaque agrestium feret
Romam se ire magno clamore signifeabant: quacunque ibant equis, virisque longe ao
late fuso agmine immensum obtinentes loci. Sed antecedente fama, nuucijsqueClusinorum
deinceps inde aliorum populorum plurimum terroris Romam celeritas hostiun
tulit, quippe quibus velut tumultuario exercitu raptim ducto, aegre ad undec imum lapi
dem occurium est, qua flumen Allia Crustuminis montibus praealto defluens alveo haud
iuultum intra viam iberino amni miscetur. Iau omnia contra, circaque bostium plcna
erant et nata in vanos tumultus gens, truci cantu, clamoribusque varijs, horrendo cuncta ao
compltverant sono. Ibi Tribuui militum non loco castris ante capto non praemuuito
ovallo, quo receptus esset non deorum sultem, si non hominum, meuores, nec auspicato.
nec litato initruunt aciem diductam in cornua, ue circumveuiri hostium multitudiue
possent, nec tamen aequari frontes poterant, cum extenuaudoinfirmam ac vix cohaeren.
tem mediam aciem haberenut, paulum erat ab dextra editi loci, quem subsidiarijs repleri
placuit, eaque res ut initium pavoris ac fugae, sic una slalus fugi entibus fuit, nam Brerms
regulus Gallorum in paucitate hostium artem maxime timens, ratus ad id captum superi.
orem locum ut ubi Galli cum aciae legionum recta tronte concurrissent, subsidia in aver.
sos transversosque impetum darent: ad subsidiarios signa convertitsi os loco depulisset.
haud dubius facilem in aequo campi tantam superanti multitudine victoriam fore, adeo o
non fortuna modo: sed ratio etiam cum barbaris stabat. In altera acic, nihil simile Roma.
nis, non apud duces, non apud milites erat, pavor fugaque occupaverat animos et tanta
homiuum oblivio ut multo major pars Vejos in hostium urbem, cum Tiberis arceret.
quam recto itinere Romam ad conj uges ac liberos fugerent. Parumper subsidiarios tu.
tatus est locus, in reliqua acie simul est clamor proximis ab latere ultimis ab tergo audis
tus, ignotum hostem prius pene quam viderent, non modo non tentato certamine sed ne
clatmore quidem reddito integri intactique fugerunt nec ulla caedes pugautium fuit.

p.45
terga caesa suomet ipsorum certamine in turba impedientium fugam, circa ripam Tibe.
ris, quo armis abyectis totum sinistrum cornu defugit, magna strages facta est: multosque
iperitos nandi aut invalidos graves loricis alijsque tegminibus hausere gurgites, ma.
imua tamen pars incolumis Veos perfugit unde non modo praesidij quicquam sed ne
nuncius quidem cladis Romam est missus, ab dextro cornu quod procul a flumine, et
proagis sub mounte steterat: Romam omnes petiere et ne clausis quidem portis urbis in arcem
confugerunt. Gallos quoque velut obstupefactos miraculum victoriae tam repenti.
nae tenuit et ipsi pavore defxi primum steterunt velut ignari quid acc idisset: deinde
insidias vereripostremo caesorum spolia legere artmorumque cumulos, ut mos cis est, co.
o acervare. Tum demum postquam nihil hostile usquam cernebatur, viam ingressi, haud
ulto ante solis occasum ad urbem Romam perveniunt, ubi cum praegressi equitesnon
portas clausas, non stationem pro portis excubare non armatos esse in muris retulissent:
aliud priori simile miraculum eos sustinuit, noctemqut veriti, et ignotae situm urbis, inter
Romam atque Anienem consedere exploratoribus missis circa moenia aliasque portas.
quaeuam hostibus in perdita re consilia essent. Romani cun pars maior ex acic Veios
petij sset, nec superesse quemquem praeter eos, qui Romam refugerant, crederent, comploratis
omnibus pariter vivis mortuisque, totam prope urbem lamentis impleverunt.
Privatos deindeo luctus stupefecit publicus pavor, postquam hostes adesse nunciatum est.
mox ululatus cantusque diisonos vagantibus circa moenia turmatim barbaris audiebant.
ao omne inde tempus suspensos ita tenuit animos usque ad lucem alteramut identidem) am
in urbem futurus vidererur impetus primo adventu quo accesserant ad urbem, mansuros
euim ad Alliam fuisse nisi hoc consilij foret, deinde sub occasum solis, quia haud multum
diei supererat, ante noctem rati se invasuros tum in noctem dilatum consilium esse, quo
plus pavoris interrent, postremo lux appropinquans exanimarc, timorique perpetuo ipsum
malum continens fuit cum signa infeita portis sunt illata, nequaquam tamen ea nocte.
nequt insequenti die similis illiquae ad Alliam tam pavide fugerat, civitas fuit, nam cum
defendi urbem posse, tam parva relicta manu spes nulla esset placuit cum conmugibus ac
liberis juventutem militarem, senatusque robur in arcem Capitoliumque conscendere:
armisque et frumento collatis ex loco inde munito deos, homi uesque et Romanum no
nen defendere laminem sacerdotesque vestales, sacra publica a caede ab incendijs procul
auterrt: nec ante deseri cultum eorum: quam non superessent qui colerent. Si arx. Ca.
pitoliumque sedes deorumsi senatus caput publici consilij si militaris uventus supertue.
i imminenti ruinae urbis, tacilemjacturam esse seniorumrelictae in urbe utique peritu.
turbaeet quo id aequiore animo de plebe multitudo ferret senes triumplules consula.
resque simul, sc cum illis dicere palam obituros: nec his corporibus, quibus non arma fer.
re, uon tueri patriam possenut oneraturos inopiam armatorum. Haec inter seniores morti
destinaros jactata solatia. Versae inde adhortationes ad agmen uvenum quos in Capitoliun
atque in arcem prostquebantur commendantes virtuti corum juventaeque urbis
per trecentos sexaginta annos omnibus bellis victricis quaetunque reliqua esset fortu.
o nam, digredientibus qui spem omnem atque opem secum ferebant: ab ijs, qui captae urbis
non superesse statuerant exitio cum ipsa res speciesque miserabilis erat tum muliebris
fetus et concuriatio incerta nunc hos nunc illos stquentium rogaut iumque viros natos
que cui se fato darent nihil quod humanis supereiset malis relinquebant, magnia pars
tamen earum in arcem suos persecutae sunt nec prohihente ullonec vocante: quia quod
utile obsessis ad minuendam imbelleum multitudinem, id parum humanum erat. Alia ma.
xime plebis turba, quatm nec capere tam exiguus collis nec alere in tanta frumenti iuopia
poterat ex urbe etfusa velut agimiuejam uno petijt Ianiculum. Inde pars per agros dilapsi,
pars urbes petunt finitimas, sine ullo duce, aut consensu, suam quisque spem, sua consilia,
communibus deploratis, exequentes. Flamen interim Quirinalis, virginesque Vestales,
50 omissa rerum suarum cura, quae sacrorum ferenda, quae (quia vires ad omnia ferenda
deerant) relinquenda essent coniultautes, quisve ea locus fideli asservaturus custodia esset
optimum ducunt, condita in doliolis sacello proximo aedibus laminis Quirinalis, ubi nunc
despui religio tit, defodere: caetera inter se onere partito ferunt via, quae sublicio ponte
ducit ad laniculum, ln eo clivo eas cum L. Albinius de plebe Romauam homo conspexis
set, plaustro conugem ac liberos vehens inter ceteram turbam, quae inutilis bello urbe
excedebat salvo etiam tum discrimine diinarum humanarumque rerum, irreligiosum
ratus sacerdotes publicos sacraque populi Romani pedibus ire ferrique: se ac suos in vehiculo

p.46
conspici, descendere uxorem ac pueros jussit, virgines sacraque in plaustrum imposuit:
et Caere, quo iter sacerdotibus erat, pervexit. Rom interim satisjam omuibus
ut in tali re ad tuendam arcem conpositis turba seuiorum domum regrtisaadventuu
hostium obstiuato ad mortem animo txpectabat, qui vcorum curruls geiserunt magiftratus,
ut in fortunae pristinae honorumque aut virtutis iniignibus morerentur, qu augustissi.
ma vestis est, theusas ducentibus, triumphantibusvt ta vtititi medio aedium eburntis sel.
lis stdere. Sunt, qui M. Pabio Pontifice maximo praefantt carmeu devovissc eos se pro
patria. Quuritibusque Romanis tradant. Galli et quia iuterposita nocte a contentiooe
puguae remistrant auimos, et quod nec in acit ancipiti ulquam certavtrant proelio necc
tum impetu aut vi capicbant urbempatente Colina porta in forum perveuiunt circum, u
ferentes oculos ad templa deum, arcemque solam belli speciem tenentem, inde modico
relicto praesidio, ne quis in dissipatos ex arce aut Capitolio ipetus feret, dilapsi ad praedam
vacuis occursu hominun vi, purs in proxima quequ tectorum aguunue ruunt: pars
ultima velut ea demum intacta et rtterta praedampetunt. Iude rursus ipsa solitudiut ab.
sterritine qua tfraus hostilis vagos txciperet, in forum ac propinqua foro loca conglobati
redibaut: ubi cosplebis aedifeis obseruti, patentibus atrijs priueipum, major propt cuuctatio
tenebat aperta quam clausu invudendi, adeo haud sccus quam vtnt rabuuudi intuebantur
in aedium vestibulis sedentes virospraeter oruatum habitumque humano auguiti
orem: majtitate etium, quam vultus gravitasqut oris prae se ferebat similimos dij. Ad
cos velut simulacra versi, cum starent, l, lapirius unus ex lis dicitur Gallo barbam suanu, ao
ut tum omnibus promilsa erat permulcentiscipione eburneo m caput iucuilo iram movisse:
atque ab co initium cdis ortum ceteros in sedibus suis trucidatos, loit princi.
puu caedem, nulli deiude mortalium parci: diripi tecta, et cxhaustis injici ignes, cterum.
stu nou omnibus deleudi urbem lildo rat, scu ita placuerat principibus allorum et o
stentari quaedam incendia terroris cuusa si compelli ad deditionem caritate scdium sua.
rum obsessi poisent: et non omnia concremari tecta ut quodcunque superesset urbis, id
pignus ad tectendos liostium animos haberent: nequaquam perinde atque in capta urbe
prima dic aut pasim, aut late vagatus tit iguis. Romani ex arce plenam hoitium urbem
Ceruentes, vagosque per vias omnes cursus, cum alia atque alia parte nova aliqua clade
oriretur, non mentibus solum concipertsed ne auribus quidem atque oculis suis couita o
re poterant, quocumque clamor hostiummulierum put rorumqu ploratussouitus am.
iuc ac tragor ruentium tectorum avertisset paventes ad omnia auiuuos oruque et oculos
ectebant velut ad spectaculum a fortuna positi occidentis patri nec ullius rerum sua
rum relicti prter quam corporum vindices: tantu ante alios mi surandi magis, qui
quam obsesi sunt, quod interclusi a patriu obsidebantur, omnia lua cernentes in hostium
potestate. Nec tranquillior nox dieu tam fce actum excepit. Lux dtindt noctem
iuquietaum insecuta eit, nec ullum erat tempus quod a novae semper cladis alicuius spectaculo
cessaret, nihil tamen tot onerati atque obrut i malis lexerunt animos: quin etsi
omnia flammis atqut ruinis aequata vidiisent quam vis inopem parvumqut, qutm teuebant,
collem libertati relictum virtute deteuderent etjam cuu cudem quotidie accideo
rent, vcl ut assucti malis abulienaverant ab sensu rerum luarum animos arma tantum fer.
rumque in dextris velut solas reliquias spei slu intuentes. Galli quoquue: per alquot dies
in tecta modo urbis nequiquam bello geito, ciin iuter iucendia a ruinas captae urbis ui.
hil superesle praeter armatos hostes viderent, nec quicquam tot cladibus territos, ncc fle.
xuros a deditionem animos ni vis adhiberetur: experiri ultima, et impetum fucere in
arcem statuunt. Prima luce ligno dato multitudo omnis in furo instruitur: inde clumo
re sublato ac testudine facta subeunt, adversus quos Romuni nihil temere nec trepide.
ad omues aditus stationibus firmatis, qua signa ferri videbant, ea robore virorun ppolito
scandere hostem sinunt: quo succeslerit iuagis in arduum, to pelli posse per proclive tacilius
rati, medio vero cuivo restitere: atqut inde ex loco superiore, qui prope sua spoutt o
iu hostem inferebat, impetu facto, strage ac ruinam fudere Gallos: ut uunquam postea uec
pars nec universi tentaverint tale pugn genus. Omissa itaque spe per vim arqut arma
subeundi obsidionem parant: cuius ad id tenpus immenores et quud in urbt turat fru.
mentum, incendijs urbis absumserant, et ex agris per ipsos dies raptum omne Vcjos erat.
lgitur exercitu diviso, partim per finitimos populos praedari placuit, partim oblideri ar.
cem, ut obsidentibus trumentum populatores agrorum praeberent. Proficiscentes Gallos
ab urbe ad Romanam experieudau virtutem fortuua ipsa Ardeam, ubi Camillus exulabat,

p.47
duxit. Quin moeftior ibi fortuna publica quam sua, cum dijs hominibusque accue
saudis senesceret, indiguando miraudoque ubi illi viri eileunt, qui lccum V tios be leriosque
cepissent, quia alia bella fortius semper quam felicius geisiilent: repente audit Galloruu
exercitum ad ventareatque de co pavidos Ardeates consuitare. Nc stcus quam diviuov
spiritu tactus, cum se in mediam concionem intulisset abitinere suetus ante talibus conliis:
reote, inquit, veterer cmcioi etiom uer mei, qun venm deec / m ito tit
frto oc egit mea, emo vetrm conditior e cbi tu me c proce / / e puet, e rer, oc pericucoe
cgt, quod uusyue po / t in re treida presj, in medu coferre, queno ego vob pro
tt vestr n m erit grotom referom nunc cesoero: ut u l erit me vcs, i n beo
o v fent, uc rte in putric teti uiur elo, in puce c ngrotr c vu puu / m, b cutem
reacter frto oat et, po tunti prt pouii ymcn: enecit, qunto ps veint (nec
exrodnda cpu memorerst) ruti referende: buic ur decur ingenr e ex oe comni
puned, eio ogmne cuenttgenr et, cui turu cortoro cnsue / muguo / teg um fmao
eert. Eo / certome one piur terrorr u iriu ferut, rumenutot cloe Aocno: poten.
tem cepere urbem, ex orce vctooque ir exgu rettur mnm, tom obicionr tedo vcti cceuunt.
gue per ror pontr, cio, voque ruptim / cuto repieti, ui nux ppetit, prote rivor couru.
ne mn: ento. / ine tot: ondu c cltoir pu / m feranum r tu /: emntur. / uc csecn reur mg.
eiom / to ncctti. Si obr in o eit, tueri / moe: a vesfro, ec puti ec omni Culliom er, pru
vgiii ccpite ormfrequente: me / eouimi cedem o pugnom, n / vict / omno vet vecude
o tconor trd ero, o recu cunem ree rerm erum ex tu, que omu / uus, quis iuiquisque
persuasum erat, tantum bello virum neminem usquam ea tempestate esse. Concione
dimissa, corpora curaut, intenti quam mox signum daretur, quo dato primae noctis silenutio ad
portas cum Camillo praesto tuere, egressi haud procul urbe, sicut praedictum erat castra
Gallorum intuta neglectaque ab omni parte nacticum ingenti clamore invadunt, nusquam
prlium oumnibus loeis caedes tst: nuda corporaet soluta somno trucidantur, extremosv
tamen pavor cubilibus suis excitos, qu aut unde vis esset ignaros iu fugam, et quosdam
in hostem ipsum inprovidos tulit mugna pars in agruum Antiatem celati incuriione ab.
oppidanis in palatos factam: circum venmuntur Similis in agro Veiente, etc.
Romae interim pltrunque obsidio segnis: et utriuque lilentium esse: ad id tantum intentis
Gallis ne quis hostium evadert inter stationes posset: cum repente uvenis Romanus
admratione in se cives hostesque convertit: Sacrificium erat itatum in Quirinali
cole genti Fabiae: ad id faciendum C. Fabius orsuo. Cabino cinctu, sacra manibus gereus
cum de Capitolio descendisset, per inedias hostum stationes egressus nihil ad vocem
cuiusquam terroremve motus, in Quirinalem collem peruenit, lbique omnibus lolenniter
peractis eadem reverteus similicer constanti vultu graduque latis sperans propitios
esse deos, quorum cultum ne mortis quidem metu prohibitus dseruisset in Capitolium
ad suos redijt: seu attonitis Gallis uiraculo audaciae, seu religione etiuu motis, cuus haud
ue gligens gens est.
Vejis interim non animi tantum indies sed etiam vires crescebant: uec Romauis so.
o lum eo convenientibus ex agris, qui aut praelio adverso aut clade captae urbis palati fue.
rant sed etiam ex Latio voluntarijs contluentibus ut in parte praedae essent. Maturum.
am videbaturrepeti patriam eripique ex hoitium manibus: sed corpori valido caput de.
erat, locus ipse admontbat Camilliet magna pars militum erat, qui ductu auspicioque eius
res prospere gesserant: itaque consensu omuium placuit ab Ardea Camillum acciri, et c.
Dum haec Vejis agebantur, interim arx Romae Capitoliumque in ingenti periculo fuit.
namque Galli seu vestigio notato humano, qua nuncius a Vejis pervenerat seu sua sponte
animadverso ad Carmentis saxum asccnsu aequo, nocte sublustri cum primo inermem, qui
tentaret viam: praemisissent tradentes indt arma, ubi quid iniqui esstt, alterui inuixi suta
lev antesque invicem et trahentes alij alios, pruut poitularet locus tanto silentio in sum.
o mum evasere ut non custodes solum fallerent, sed ue canes quidem, solicitum animal ad
nocturnos strepitus excitarent, anseres non fefellere, quibus sacris Iunoui in summam inopi
cibi tamtn abitinebatur, quae res saluti tuit, namque clangore eorum, alarumque cre itu
excitus M. Manlius, qui triennio ante consul tuerat vir bello egregius, arimis arreptis simul
ad arma ceteros ciens vadit, et dum ceteri trepidant Gallum quijam in summo.
constiterat, umbone ictum deturbat, cuius casus prolapsi cum proximos sterneret, trepi.
dautes alios armisque omissis saxa, quibus adhaerebant, manibus amplexos trucidat, amque
et alij congregati telis, iislibbusque sxis perturbare hostes, ruiuaque toua prolapsa

p.48
acies in praeceps deferri. Sedato deinde tumultu reliquum noctis, quattum in turbatis
mentibus poterat, cum praeteritum quoque periculum solicitaret, quieti datum est. Luce
orta vocatis olaslico ad concilium militibus ad tribunos cum et rectt et perperam facto
preciui deberetur Manlius primum ob virtutem laudatus donatusque non ab tribunis
solum militum, sed conseusu etiam militari: cui univers selibras farris, et quartarios vim
ad aedes eus, quae iu arce erant contulerunt: rem dictu: parvam, ceterum inopia fecerat
tam argumentum ingens caritatis cum se qursuqut victu suo fraudaus detractum corpori
atque usibus necessarijs ad lonorem unius viri conterret. Tum vigiles eius loci qua fe.
tellerat ascendens hoitis, citati: et cum tu omues more nilitari se animadversurum P.
Sulpitius tribunus militum prouunciasset, consentiente celamore militum: in unumvigilem
conjicientium culpam detorritus a ceteris abitinuit: reum haud dubium eius noxae
approbantibus cunctis d laxo deecit, nd intentiores utrimque custodiae esse: et apud
Gallosquia vulgatum erat, inter Vejos Romunque nuncios commeare: et apud Romanos
nocturni periculi memori. Sed ante omuia obsidionis bellique mala, fames utrimqs
exercitum urgebat: Gallos pest ilenia ct iam etc.
Induciae deinde cum Romaiiis tacta: et colloquia permissu imperatorum habita: in qui
bus cum identidem Galli tamem obyiccrent, toqut necessitate ad deditionem vocarent.
dic itur avertende eus opimionis causa multis locis panis de Capitolio jactatus esse in
hostium stationes. Sedam neque dissimulari neque ferri ultra fame poterat: Itaque dum
dictator delectum per se Ardeae nabet magiitrum cquitum L. Valerium a Vejis abducere
exercitui ubet: paret instruitque, quibus haud iinpar adoriatur hostes: iuterin Capitolinus
exercitus itationibus vigi sque teuius superati tamen humanis ouunibus malis.
cum famem tnam natura vinci non nineret: diem de die prospectans, ccquod auxilium
ab dictatore appareret, postremo spt quoqueum, uon solum cibo deficiente, et cum sta.
tiones procederent prope obruentibus innrmuu corpus arus vel dedi vel redimi sce
quacunque pactione poisent, ussit: jactantibus non obscure Gallis, haud maguam merce.
de se abduci possent obsidionem relinquant, umn senatus habitus tribunisque militum
negotium datum ut paciscerentur, lude inter l. Sulpitium tribunum militum ete
Breu regulum Gallorum colloquio traniacta res, eit, et mille pondo auri pretium populi
gentibus muox imperaturi tactum. Rei toedi sximae per se: adyect aindignitas est.
pondera ab allis allata iniqua: et tribuno recusante additus ab, insolente Gallo ponden
gladius: auditaque intoleranda Roianis vox viirr ee. Sed dijque et homines prohibucre
redemptos vivere Romanos, nam sorte quadun, priusquam intanda merces perficeretur
per altercationem nondum omni auro appeuso dictator intervenit: uferrique
uurum e medo c Culorsuoceri ubet cum illi renitentes pactos dicerent stie negat em
puctionem cs, ue: ni / u / uo c iercrir uri magtrutu fca eset: denunciatque allis, ute ptr.
um exped nt: suor vn ceru, comcererc s urn ytorefcrrooue o uro recperare ptriom
ulet, n couspectu / ent / fua ei co / uger, tero. / osum putri eire bellt mots, omo
u defend revetiyue uscs / far / it, lnitruit demde aciemut loci uatura patiebaturiu semi
rutae solo urbis, et natura inaequali et omnia quae arte belli secunda suis eligi praeparari vso
poterant, providit. Galli uova re trepidi arma caiunt iraque magis quam consilio in
Romanos incurrunt. Iam verterat tortuna am deorum opes humanaque consilia rem
Romanam adjuvabaut lgitur pnimo concuriu haud miore mumento fusi Galli sunt, quam
ad Alliam vicerant. Iustiore altero deinde praelio ad octavum lapidem Cabina via quo
se ex fugam contulerant, eiusdem ductu auspicioque Camilli vincuutur. Ibi caedes omuia
obtinuit, castra capiuntcur, et ne nuncius quidem cladis relictus.
Dictator recuperata ex hostibus patria, triumphans in urbem redit: interque jocos mi.
litares, quos inconditos aciuut, mus c pureur patri cond terque lter vri haud vanis
laudibus appellatur.
de idem salicm, tx Fori ll, l.
cep, i s I.
l o sive invidia Deum, sive fato, rapidi simus procurrentis imperij cursus, parum.
per Gallorum Senonum incursione supprimitur, quod tempus populo Romano neluio
utrum clade funestius tueritan virtuti experi mentis speciolius. Ea ccrte tuit vis ca.
laruuitatis ut in experiuentum illatam putem diviuitus scire volentibus immortalibus

p.49
dijs au Romana virtus imperium orbis mcreretur. Galli Seuones gens natura ferox..
noribus incoudita, adhoc ipsa corporum mole perinde ac artis ingentibus, adco omni geuere
terribilis fuitut plane nata ad hominum interitum urbium itragen videretur, tli..
quondam ab ultimis terrarum oris cunm cigerentur omuia OOceanoo iugenti aguine.
profecti cum jam media vaftassent, positis inuter Alpes et Padum sedibus, ne his quideu
contenti per Italiam vagabantur. Tum Clusium oppidum obsdebant. Pro socijs ac foederatis
populus Romanus intervenit. Missi ex more legati. Sed quodjus apud barbarosferocius
agunt. Movent exiude certamen Conversis igitur a Clusio Romamuque veuienti-.
bus ad Alliam flumen cum exercitu Fabius consul occurrit. Non Cremerae toedior cla..
o des. Itaque hunc diem fastis Roma damnavit. Fuso exercituam moenibus urbis appropin
quabant.Erant nulla praesidia. Tum igitur aut nuoquam alias, apparuit vera illa Romana vir.
tus. Quam primum mayores natu amplissimis us honoribus, in forum coeunt, ibi devovente
Pontifice, dijs se Manibus consecrant: statimque in suas quisque aedes regressi sicut in tra.
beis erant et amplissimo cultu, in curulibus sellis sese posuerunt ut cum venisset hostis
in sua dignitate morerentur. Poutifices et Llamines quidquid religiosissimi in templiserat,
partim in dolijs defossa terram recondunt partim imposita plaustris secum auterunt.
Virgines simul ex lacerdotio veitae nudo pede fugientia sacra comitantur, tum exce.
pisse fugicntes unus e plebe fertur L. Albinius qui depositis uxore et filijs vi rgines in
plaustrum recepit. Adeo tum quoque in ultimis, religio publica privatis aflectibus aut
o tecellebat. Iuventus vero, quam satis constat vix mille hominum tuisse duce Manlioarcem
Capitolini montis insedit obtestata ipsum quasi praesentem Iovem, ut quemadmo.
dum ipii ad defendendum templum eus concurrissent ita ille virtutem eorum numine
suo tueretur. Aderaut interim alli, apertamque urbem primo trepidi ne qui subesset
dolus: mox ubi solitudinem vident, pari clamore et impetu invadunt. Patentes passim
domos adeunt ubi sedentes in curulibns suis praetextatos seunes velut Deos Ccniosuq veuerati,
mox eosdem, postquam esse homines liquebat, alioqui nihil respondere diguantes:
pari vecordiam mactant, facesque tectis iniiciuut, et totam urbeum, igne, terro, manibus solo
exaequant. Septem mensibus barbari (quis crederet) circa montem unum pepende.
runt uec diebus modo sed noctibus omnia experti quos tandem Mianlius nocte sub.
o euntes, clangore anseris excitatus, a summa rupe deiccit: et ut spem hostibus demeret, quam.
quam in summa fame tamen ad spem fduciae paues ab arceaculatus est. Et stato quo
dam die per medias hostium custodias abium Pontificem ab arce demisit qui solenne
sacrum in Quri nali monte conficeret. Atque ille per media hostium tela incolumis re.
Lgionis aux ilio redijt, propitiosque Deos renuntiavit. Novissime cum jam obsidio sua
barbaros fatigasset, mille pondo auri recessum suum vendidantes, idque ipsum per insolent
iam, cum ad iniqua poudera addito adhuc gladio superbe vae victis increparent.
subito aggressus a tergo Camillus adeo caecldit ut omnia incendiorum vestigia. Gallici
sanguinis inundatione deleret. Agere gratias dis immortalibus ipso tantae cladis nominelibet
Pastorum casas ignis i lleet tianmma, paupertatem Romuliabsicondit. Incendium.
o illud quid egit aliud nisi ut destinata hominum ac Deorum domicilio civitas non deleta
non obruta sed expiata potius, et illustrata videatur lgitur post aslertam a Maue
lio restitutam a Camillo urbem acrius etiam vehementiusque in fnit imos resurrexit.
Ac primum omnium illam ipsuam Gallicam gentem non contentus moeni bus expulisse.
cum per Italiam nautragia sua latius traheret sic persecutus eit duce Camillo ut hodie
uulla Senonum vestigia supersint. Semel apud Anienem trucidati cum singulari certa.
mine Manlius aureum torquem barbaro inter spolia detraxit, inde Torquati. Iterum
in Pomptino agro, cum simil pugna M. Valeriusinsidente galeae sacra alite adutus retu
lit spoliaet inde Corvini. Nec uon tamen post aliquot annos omnes reliquias eorum in
Etruria ad lacum Vadimonis Dolabella delevit, ue quis exstaret in ea gente, qui iuceusam
o a se Romanam urbem gloriaretur.
eds orum evers lnsrer Caelos.
Ex Flori Lib, t. Cap, v.
v At t is Insubribus, et his accolis Alpium animi ferarum, corpora plusquau hue
mana eraut. Sed experimento deprehensum ett: quod sicut primus impetus eis

p.50
major quam virorum est, ita sequens minor quam foeminarum. Alpina corpora humenti
coelo educata, habent quiddam simile cum nivibus suis, quae mox ut caluere pugua, statim
in sudorem eunt, et levi motu quasi sole laxantur. Hi saepe et alias sed Brtcmro ducc
uon prius soluturos se baltheo quam Capitolium ascendissent, juraveranut. Factum est.
victos enimE milius in Capitolio disciuxit. Mox Astronico duce vovere de nostrorun
militum praeda Marti suo torquem. Intercepit Iupiter vorum nam de torquibus ceorum
aureum trophaeum Iovi Ill. Flam inius erexit, roro rege Romana arma Vulcano
promiserant: aliorsum vota ceciderunt. Occiso cuim rege. Marcellus tertia post Ro
mulum patrem Feretrio Iovi opi ma suspendit.
e veo in eosem uo csaebis: lte i lnes cos.
Ex Orosi Lib, l V. Cap, xi i l.
o L, milio Papo C. Attilio Regulo consulibus, magna foruidine cou.
KKK
Oiteruatus senatus defectione Cisalpinae alliae cum etiam ex ulteriore Gallia ingens
audventare exercitus uuntiaretur maxi me esuatarumquod uomen uou gentis, sed mercenariorum
Gallorum eit, ltaque pe rmoti consules, totius Italiae ad praesidium imperij con.
traxere vires. Quo tacto, in utriusque consulis ex rcitu octinugenta millia armatorum fuisse
referuntur, sicut Fabius historicu qui eidem bello interfuit scripsit. Ex quibus Roma.
norum et Campanorum fuerunt peditum trecenta quadraginta octo millia ducenuti, equi, ao
tum vero vi gi nti sex millia sex centi: caetera multitudo sociorum fuit. Commisso praelo
apud Aretiuu Attius Consul occisus est oooo millia Romanorum, uec saltem tanta.
quanta eos terrere debuit cae sa sui parte fugerunt: nam tria millia eorum tunc interfecta
historiae tradunt, quod ideo iguominiosius turpiusque est, tam paucis amissis, tanta agiuitua
ditfugisse, quia se in alij victorijs non viribus animorum prevaluisse sed bellorum pro.
us ventibus, prodiderunt. Quuis enim rogoin exercitu Romauorum crederet uumerum
istum fuisse saltem nou dico fugisse ost haec secundum cum Gallis praelium gestum
est in quo plane quadraginta millia Gallorum trucidata sunt. Sequenti anno Manlius
Torquatus et Fulvius Flaccus consules primi traus Padum Romanas duxere legiones.
Puguatum est ibi cum Insubribus Galli, quorum interfecta sunt viginti tria millia, quiuq o
millia capta sunt. Eo deinde anno, qui huic proximus fuit dira miseram urbem terruere
prodigia, etc. Eodem anuo tlaminius Cos, contemptis auspici, quibus pugnare prohi.
bebatur adversum Gallos conflixit et vicit. In quo bello nouem millia Gallorum caesa.
decem et septem millia capta sunt, lost hoc Claudius Consul Caesatorum triginta millia.
delevit ubi etiam ipie V i x o o a u n regem in primam aciem progreisus occidit:
et inter multa Insubrium, quos ad deditionem cougerat, oppida, lediolanum quoque ur.bem
florentissmam cepit.
Feilm Gagrec: Ex Flori Lib, lI Cap, i.
A t t o o rum nt o t a quoque Syriaci belli ruina convoluit. Fuerant inter auxilia
regis Antiocli. An fuiiset cupidus triumphi Manlius, an eos visos simulaverit, du.
bium: certe negatus est victori triumphus quia causam belli uon approbavit seuatus.
Caeterum gens allogrcorum, scut ipsum nomen indicio est, mixta et adulterata est: re
liquiae Gallorum, quibus Bremo duce vastaverant Graeciam, mox Orientem sequuti in me.
dia Asiae parte etiam sedere. Itaque ut frugum semina mutato solo degenerant: sic illa ge.
nuiua feritas eorumAsiatica amoenitate mollita est. Duobus itaque praelijs fus fugatique
sunt: quamvis sub adventu hostis relictis sedibus in altissimos se montes recepissent.
quos Tolistobogij Tectosagaequeam insederant, trimque tundis sagittisque acti, in
perpetuam se pacem dediderunt. Sed alligati miraculo quodam fuere, cum catenas mor, s
sibus et ore tentassent, cum offocandas invicem fauces praebuissent. Nam prima Orgia
goutis regis uxor a centurione stuprum passa, memorabili exemplo custodiam evasit, re.
vulsunque mulitis caput ad maritum suum retulit.

p.51
De Origine Gallograecorum. Ex Livij Lib. XXXVIII. Cap. XVI.
Hi Galli, magna hominum vis, seu iuopia agri, seu praedae spe, nullam gentem per quas.
ituri essent, parem armis rati.Brenuo duce in Dardanos perveuerunt. Ibi scditio or..
ta, et ad viginti millia hominum cum Lomnorio ac Lutario regulis successione facta a
Brenno in Thraciam iter averterunt, ubi cum resistentibus puguaudo pacei petentibus
stipendium imponendo.Byantium cum pervenissent, aluquandiu oran Propontidis
vectigalem habeudo, regionis eius urbes obtinuerunt. Cupido inde eos in Asiam trans
euudi audientes ex propinquo quanta ubertas terrae eius esset cepit, et Lysimac hia.
fraude capta chersonesoque omni armis possessa ad Hellespontum descenderunt, lbi
vero exiguo divisis freto ceruentibus Asiam, multo magis animi ad transcundum acceosi
uuuciosque ad Antipatrum praefectum eius orae de transitu mittebant, quae res cum len
tius spe ipsorum traheretur, alia rursus nova inter regulos orta seditio. Lomnorius retro.
uude venerat cum maiore parte hominum repetit Byanutium: Lutarius Macedont.
bus per speciem legationis ab Antipatro ad speculaudum missis duas tectas naves, et
tres lembos adimit, his alios atque alios dies noctesque transvehendo intra paucos
dies omnes copias transecit. Haud ita multo post Lomnorius, adiuvante Nicomucdt
Bithyuiae rege, etc.
KKK
Ex eiusdem Livij Libri xxxviii. Cap, xvi.
Cum hoc hoste (Gallograeco) tam terribili omnibus regionis eius, quia bellum gerendum
erat, pro concione milites maxime iu huue modum allocutus est coniul
Manlius: Non me praeterit, milites, omuium quae Asiam coluut, gentium, Gallos famam belli praestarte.
Iuter mitissimum genus hominum ferox natio pervagata bello prope orbem terrarum, sedem
cepit, procera corpora, promissae et rutilatae comae, vasta scuta, praelougi gladij: ad..
hoc cantus ineuntium praelium et ululatus et tripudia et quatientium scuta in pa-.
trium quendam morem horrendus armorum crepitus: omnia de industria compoiita
o ad terrorem. Sed haec, quibus insolita atque insueta sunt Graeci et Plrges et Cares.
timeant Rumanis Gallici tumultus assuetis etiam vanitates notae sunt. Semel primo
congressu ad Alliam olim fuderunt maiores nostros: ex eo tempore per ducentosjam auuos
pecorum in modum consternatos caedunt fugantque et plures prope de Gallis triumphi,
quam de toto orbe terrarum acti sunt. Iam uiu hoc cognitum eit: siprimum impetum.
quem fervido ingenio et caeca ira effundunt, sustinueris, fluunt sudore et lassitudine membra,
labant arma, mollia corpora, molles, ubi ira consedit, animos Sol, pulvis, sitis, ut ferrum
non admoveas, prosternunt. Non legionibus legiones eorum solum experti sumus, sed
vir unus cum viro congrediendo. T. Manlius M. Valerius, quautum OGallicam rabiem
vinceret Romana virtus, docuerunt, lam M. Manlius unus aumine lcandentes in Capito
lium, detrusit, et illis mnajoribus nostris cum haud dubijs Gallis in terra sua genitis re
erat, lu jau degeneres sunt, misti, et Gallograe ci vere, quod appellantur etc.
De eisdem et BRENNO ex Iustini Libro xxiv.
Interea Brennus, quo duce portio Gallorum in Graeciam se effuderat, audita victoria
suorum, qui Belgio duce Macedonas vicerant: indignatus parta victoria opimam
praedam, et Orientis spolijs onusta tam facile relictam esse, ipse adunatis CL millibus peditum.
et xv millibus equitum, in Macedoniam irrumpit. Cum agros villasque popularetur, oc-.
currit ei cum instructo exercitu Macedouum osthenes sed pauci a pluribus trepidi e
o valentibus facile vincuntur. Itaque cum victi se Macedones intra muros urbiuin condi.
dissent victor Brenus nemine prohibente, totius Macedoniae agros depraedatur. Inde
quasi terrenajam spolia sorderent anitmum ad deorum imtuortalium templa convertit..
scurriliter iratus, locupletes deos largiri hominibus oportere. Statim igitur Delphos iter.
vertit. Templum autem Apollinis Delphis positum est in monte Parnaso etc. Igitur Bren.
nus cum in conspectum haberet templum diu deliberavit an confestim rem augredere.
tur: an vero fessis via militibus noctis spatium ad resumendas vires daret. Emanus et
Thessalorus duces qui se ad praedae societatemunxeraut, amputari moras iubent..

p.52
dum imparati hostes et recens adventus sui, terrori esset: Sed Gallorum vulgus ex longa
iuopiaubi prium vino ceterisque commeatibus referta rura invenit, non ninus abuudantia,
quam victoria laetum per agros se sparserat: Qu res dilationem Delphis de.
dit etcc. Habebat Bre lecta ex omni exercitu peditum iexaginta quinque millia: Del.
phorum sociorunque non nisi quatuor millia militum erant: quorum contemptu Bren.
uus ad acuendos suorum animos praedae ubertatem omnibus ostendebat ftatuasque cum
quadrigis, quarum ingens copia procul visebatur, solido auro fusas esse: plusque in pondere.
quam in specie habere praedae affirmabat. Hac asseveratione incitati Galli simul et he.
sterno vino saucij siue respectu periculorum in bellum ruebant. Contra Delphi plus in
Deo quan in viribus reponentes, cum contemptu hostium resistebant: scandentesque Cal o
los e summo montis vertice, partim saxo partim armis obruebant. In hoc partium cer.
tamuiue, repente universorum templorum autiftites simul et ipsi vates, sparsis crinibus.
cun insignibus atque infulis, pavidi vecordesque in primam pugnantium aciem procur.
runt: advenisse Deum clamant etc. Praesentiam Dei et ipsi statim sensere: nam et terre.
motu portio montis abrupta Gallorum stravit exercitum et confertissimi cunei non sine
vulneribus hostium dissipati ruebant. Iusecuta deinde tempestas est, quae grandine et fri.
gore saucios ex vulueribus absumpsit. Dux ipse B rum s us, cum dolorem vulnerum
ferre non posset, pugione vitam fiuivit. Alter ex ducibus, punitis belli auctoribus cum
decem millibus sauciorum citato agmine Graecia excedit. Sed nec fugientibus fortuna
commnodior tfuit etc.
De Cdurecorum Brenxi, ei / dem reliijs:
Ex lustiuo Libro xxxii.
A t u i bello adversus Delphos infeliciter gesto, in quo majorem vim numinis, quam
hostium senserant, amisso Brenno duce, pars in Asiam, pars in Thracium extorres fu.
gerant. Iude per eadem vestigia, qua venerantantiquam patriam repetivere. Ex lis manus
quaedam in contduente Danubij et Sabi consedit. Scordisces se appellari voluit. Te.
ctosagi autem cum in antiquam patriam Tolosam venissent, comprehensique pestitera lue
esient, non prius sanitatem recuperavere, quam auspicum responsis moniti aurum argen, o
tumque bellis sacrilegijsque quaesitum, in Tolosensem lcum mergerent. Quod omne
magno post tempore Caepio Romanus consul abstulit. Fuere autem argenti pondo centum
decem millia auri pondo quinquies decies centum millia. Quod sacrilegium causa
e excidij Caepioni us exercituique eius postea tuit. Romanos quoque Cimbrici belli tumultus,
velut ultor sacrae pecuniae iusecutus est etc.
e Crcum:, bextonic: c Tgurixum.
Ex Flori Lib, i. Cap, xi.
KKK
Iu s t Theutones. Tigurini, ab extremis Galliae profugi, cum terras eorum inun.
dasset Occanus, novas sedes toto orbe querebant: exclusique Gallia et ispania
Ccum in Italiam remigrarent, miserunt legatos in castra oilani inde ad seuatum petentes
ut Martius populus aliquid sibi terrae daret quasi stipendium: Caeterum, ut vellet, mani.
bus suis atque armis uteretur. Sed quas daret terras populus Romanus agrarijs legibus
inter se dimicaturus Repulsi igitur quod nequi verant precibus arinis petere con.
stituunt. Sed nec primum impetum barbarorum Silaus ncc secundum Maulius.
nec tertium Coepio sustinere potuerunt. Omnes fugati exuti castris. Actum erat
nisi Marius illi saeculo contigisset, llle quoque non auius congredi statim militem
tcuuit in castris donec invicta illa rabies et impetus quem pro virtute barbari ha o
bent, conseuesceret. Recessere igitur increpantes, et (tanta erat accipiendae urbis fdu.
cia / consulentes si quid ad uxores suos mandarent. Nec segnius quam minati fuerant tri.
partito agmine per alpes, id est, claustra Italiae ferebantur. Marius mira statim velocitate
occupatis compendijs prae venit hostem, prioresque Theutonas sub ipsis alpium ra.
dicibus assecutus, in loco quem aquas Sextias vocant, quo fides numinum praelio op.
pressit. Vallem fluviumque hostes tenebant, nostris aquarum nulla copia, consultone
id egerit Imuperator an erroren in consilium verterit, dubium, certe necessitate

p.53
acta virtus casa victoriae fuit. Nam flagitaunte aquam exercitu viri, inquit, estis:
en illic habetis. Itaque tauto ardore pugnatum est eaque caedes hostium fuitut victor
Romanus de cruento lumine non plus aquae biberit, quam ianguinis barbarorum: Certe
rex ipse etedccb quaternos senosque cquos transilire solitus vix unum cum fugeret
ascendit, proximoque in saltu comprehenius, insigue spectaculum fuit, quippe vir proce.
ritatis eximiae super trophaea ipsa eminebat. Sublatis funditus Theutonis in Cimbros
convertitur. Hi jam (quis crederet per hyemen que altius Alpes levat Tridentiuis)
ugis in Italiam provoluti ruina descenderant. Athesim flumen uon ponte nec navibus,
sed quadamn stoliditate barbarica, primum corporibus aggressi: poistquam retinere
o amuem manibus et clyvpeis frustra tentaverant ingesta obrutum silva transiluere: et
si statim infesto agmine urbem petissent grande discrimen esset: Sed in Venetia, i.
quo fere tractu Italia mollissima est, ipsa soli coelique clementia robur elanguit. Adhoc
paunis usu, carnis coctaeet dulcedine vini mitigatos Marius in tempore aggreisus est, lam
dieuu puguae a Mario lmperatore petierunt, et sic proximum dedit, ln patenti ssimo, quem
Caudium vocant, cauiopo concurrere millia inde Cxu, ceciderunt hinc tertio minus,
per totum diem conciditur barbarus. Iiti quoque lmperator addiderat virtuti dolum..
secutus Anuibalem artenque Cannarum. Primum uebulosum nactus diem ut ho
sti iuopinatus occurreret: tum ventosum quoque ut pulvis in oculis et ora ferretur:
tun acie conversa in Orientem, ut quod ex captivis mox cognitum est ex splendore ga
ao learumac repercussu quasi ardere clum videretur. Nec iiinor cum ux oribus corum.
pugna, quam cum ipsis suis, cum obiectis undique plaustris atque carpentis alte desuper.
quasi e turribus lanceis contisque pugnarent, lerinde specioia mors earum fuit, quum
pugna. Nam cum missa ad Marium legationc libertatem ac sacerdotium non impe
trassent (nec tas erat) suftocatis elisisque passim infantibus suis aut utuis concidire.
vuloeribusaut vinculo e crinibus suis facto ab arboribus jugisquu plaust rorum pepende.
runt, eltus rex in acic dimicans impigre, nec inultus occubuit. Tertia Tigurinorum
manus, quae quasi in subsidio Noricos insederat Apium tumulos in diversa lapsi fuga.
iguobili et latrocinijs evanuit. Hunc tam laetum tamque felicem libertatis Italiae as.
sertique Imperij nuntium, non per homines, ut solebat, populus accepit sed per ipsos (fiao
credere tas est) deos. Quippe eodem die quo gesta res est visi pro aede Castoris et Pol.
lucisuvenes laureati praetori literas dare frequensque in spectaculo rumor victoriae
Citubricae feliciter, dixit. Quo quid admirabilius, quid insignius fieri potest Quippe
velut elata montibus suis Roma spectaculo belli interesset quod in gladiatorio, munere.
Eeri solet uuoo eodemque momento cum in acie Cimbri occumberent, populus in urbe
plaudebat.
De bello eodem Romanorum adversus Cimbros, Teutonas, aliasque gentes gesto:
Ex Orosij Libro V. Cap , xvi.
Anno ab urbe condita DCXLII. C. Maulius Consul et Q. Caepio proconsul adversus
Cimbros et Teutonas et Tigurinos et Ambronas Gallorum et Cermanorum
gtutes, qui tuuc, ut imperium Roinanum extinguerent, conspitaverant, misi provincias.
sibi Rhodano flumine medio devilerunt, bi dum inter se gravissima invidia et conten-
tione disceptant, cum magna ignominia et periculo Romani nominis victi sunt: siquidem
in ea pugna M. Aurelius consularis captus atque interfectus est. Duo filij consulis
caesi uctogiuta millia Romanorum sociorumque ea tempestate trucidata quadragiuta.
tmillia calonum atque lixarum intertecta.Autias soribit. Ita ex omni penitus exercitu decem
tantummuodo homines, qui miserum nuntium ad augendas miserias reportarent, su-
perfuisse referuntur. Hostes binis castris atque ingenti praeda potiti nova quadam atque
in solita execratione cuncta, quae ceperant pessum dederunt. Vestis discissa et proecta
est aurum argentumque in flumen abiectun loricae virorum concisae, phalera equo.
rum disperditae equi ipsi gurgitibus immersi homines laqueis collo inditis ex arbo.
ribus iuspensi sunt ita ut nihil praedae victor, nihil misericordiae victus agunosceret. Ma.
xinus tunc Romae non solum luctus verumetiam metus fuit ne confestit Cimbri alpes
transgrederentur; Italiamque delerent. Ijsdem temporibus Q. Fabius maximus filium
suum adolescentem rus relegatum, cum duobus servis parricidij ministris interfecit,

p.54
ipsosque continua servos in pretium sceleris manumisit.Die dicta.Cu.Popio accusaute.
damnatus est. Igitur Marius quartum consul, cumuxta Esarae Rhodanique fluminap: ubi
in sese confuunt, castra posuiset.Teutones.Ciubri, et Tigurini et Ambroues, postquatu
conut inuo triduo circa Romatorum castra puggarunt siquo pacto eos ecuterent vallo.
atquec in aequos campos effunderent, tribus agmiuibus Lualian petere destiuarunt. Marius
poit digreilum hostium castra movit et collen occupavit: qui campo et fluvio, ubi hoites
seie dituderant, imm inebat. Cumque, exercitui eius aqua ad potandum deessetquerelisque
omtuium coargueretur, aquam quidetm in conipectu esse respondit, sed eam ferro
vindicandam. Primis itaque calonibus cum clamore in puguam ruentibus subsequurus
exercitus, mox iusto certamine compositis ordinibus bellum gestum et vicere Romani: 10
Orto die rurius productae utrinque in campum acies usque ad meridiem pene pari pu
guavere discrimine. Post ubi incalescente sole fluxa Gallorum corpora in modum niviu
distabueruutusque in noctem caedes potius quam pugna protracta est: Ducenta millia at.
matorum in eo bello intertecta sunt octoginta millia capta, vix tria millia fugisse reterunou
tur. Dux quoque eorum seutododur occilus est. Mulieres eorum constantiore animo quam
si vicissent, consuluerunt consulemut si ioviolata castitate virginibus sacris ac dis servi.
endum esset vitam sibi reservarent. Itaque cum petita uon ipetrassent, parvulis suis ad
saxa collisis, cunctae sese ferro ac suspendio peremerunt. Haec de Tigurinis et Ambroni:
bus gesta sunt. Teutoues autem et Cimbri integris copijs alpium nives emensi. Italiae
plana pervaserant: ibique cum rigidum geuus diu blandioribus auris poculis, cibis ac la- ao
vaeris emolliretur: Marius quiutum coniul et Catulus adversum eos miisi die ad puguan
et campo dato.Annibalis secuti ingenium, in nebula disposuere pugnam, in sole pugnarunt.
Prima liquidem perturbatio Gallorum fuit, quod Romaoam aciem prius otendere dispo
sitam, quam adesse senserunt.
Cumque illico vuluerati equites retro in suos cogerentur, totamque multitudinem in.
disposite adhuc adventantem conturbarent, et sol euim vento ortus ex ad verso emicuiiet.
viius eorum pulvis opplevit et splendor hcbtn it ita fuctum eit ut tauta ac tam ttrribi.
lis multitudominima Romanorum cladtsua nuttm ultima iuteruccione caederetur. Centum
quadraginta millia eorum tunc in bello i. Lx, iillia capta dicuntur. Miulieres graviorem
pene excitavere pugnam, qu plaui: modum caitrorum circumstructis, ipsae
autem desuper propugnantes, diu repulre r no, ocd cum ab novo caedis genere ter.
rerentur (abscissis enim cum crine verti: in hontcito sutis vulnere turpes relinque.
bantur) terro quod in hostes sumserant in c lusuque verteruot. Namque aliae concursu
mutuo) ugulatae aliae apprehensis iuv: ccm tauribu strungulataealiae funibus per equorum
crura coniertis, ipsisque conti nuo equis txi iiultio voi quam suas ij sdem funibus, quibus
equorum crura nexuerant indidere cervicototract atque exami natae sunt ali laqueo
de subrectis plaustrorum temonibus pependerui: t, lnventa eit ttiun quaedam, quae duos
fliostrajectis per colla eorum laqueis, ad suos cdesvinxerit: et cuui seipsam suspendio
morituram demi sisset secum traxtrit occidenudo lnter haec multa et miserabilia mortis
genera, reguli quoque duo strictis in se gladi concurrisse reteruntur: Lucius et Boo, o
rix reges in acie ceciderunt. Claudicus et Cesorix capti sunt. Ita in his duubus praeliis
trecenta quadraginta millia Gallorum occisa et centum quadraginta millia capta sunt.
absque innumera mulierum multitudine, quae se suosque parvulos foemineo furore vi au.
tem virili uecaverunt. Igitur talem Marij triumphum Roianamque victoriam incredibile
facinus et nunquam antea Romanis cognitumRomae subito perpet ratum versa in
horrorem ac moerorem tota urbe suscitavir. Publicius siquidem MIulleolus sertis anni.
tentibus: matrem suam interfecit. Damuatus parricid ij iniutusque in culeum et in ma.
re proectus est: impleveruntque Romani tacinus et poenam unde Solon Atheniensis
decernere non ausus tuerat, dum feri posse non credidit: et Romani qui le ortos a Ro.
mulo sirent, etiam hoc feri posse intelligentes supplicium singulare sauxerunt.
Notend ic itenu ero rs, i Teutobochum (m Teutobodum nommot)
Ducem gri Cmdro vdetusucee cum serte e etoir cceseot

p.55
ADDITAMENTUM.
Occasione Theuoboci, de quo dictum, super gigantibus et an ii gentium et
praesertim Arctoi orbis populorum conditores habendi.
Occasione Teuthoboci.Cimbrorum Teuthonutque regis, cuius jam semel iteumque
iniecta superius mentio, libet hoc loco breve additameotumadiicere: Prae.
sertuim quia anuis superioribus etfossum apud Delphinates Teuthoboci cadaver in literas
relatum meuiui pluribusque id ipsum spectandum etiam publice tunc exbibitumu, specie
miranda atque oslibus humanum modum excedentibus, t igitur verba Flori de eojam
ante posita pag., paulo propius expendamus, fatendum non uno accipi modo posse.
quod inter cetera, inquit, quternor eumsenosue equ trunsiire soltum: aut enim saltu eos
traosgressus iutelligi debet, aut pedibus divaricatis intra utriuique coxendicis temur jun.
ctim complexus ut deuique dicendum indicare Florum voluisse eum, qui tot equos
ad manum et in procinctu habere erat solitus, tum, cum esset fugiendum, equo de stitutum.
Addit enimvix tuum cu fugeret scendt. Quarum explicationum priores duae uti novut
aliquid videntur inducere, ita si ultima admittatur, nihil ea stupendi habeat. Sed eam iu.
terpretationem corporis moles, quae spectauda per oras multarum passim regionum mul.
torumque obtutibus tum fuit expositavidetur tollere: tum et verba, quae sequuntur, llo.
ri, quibus memoratur a Rotmanis mox comprehensus Teuthobocus inque triumpho ex.
hibitus eam proceritate fuisse, ut / er ip troe emneret. Quae sune iusignem, et ultra tfere
fidem, corporis magnitudinem videntur inuuere, cum torphaea eximiae tuerint eminentiae.
et quae iu montium subinde ugis posita, quo ob omnibus hoc pacto conspici facilius poisent.
Fuerit igitur stupenda molis Teuthobochus, sed an omnes et paslim hac cae li pla.
ga ea altitudine mortales tum exititerint id quaeri posst, praesertim cuim ipsa vox a
pluribus ita accipiatur, et Danico hodieque icdiomate mer sive aempte et Aemper, non ve.
latorem tantum sed proprit gigontem notet, ilc vt respondeatur uon abeundum longe.
sed repetenda obiter ca, quae disputata superius pag, i, etts, occasone verborum Saxo.
nis rammatici. Vbi demonitratumlive sacram, sive prophanam respiciamus bistoriam.
haud quaquam inficiandum giganteam mole ex stitisse olim homines: Et hodie quoque posse
existere ac demonstrari id idies, iive lusum uaturae vidanmus inu nanis ac pumilioni.
bus, sive ejuslem luxuriem in alis, quos videmus plane heroicam, quod dicitur et ultra
coimunem sorten proceritate cxccllere. Saxo ut plurimum hoc decus ac robur corpo
ruin regibus, aut qui a regibus proximi erant, adscribit. Et alias passim Romani scripto
res nonne in Gallis illis antiquissimis, et prcipue Cermanis ac boreae populo, hanc statu.rae
praerogativam agnoscunt, vt memininus Quinu et de alijs quoque gentibus similia, quarmuvis
parcius, authoribus meimnorata habemus: Sacram hiftoriam praeteriboqu Samsonem.
40 Goliathum, Samuelem, Absolonem aliosque huc sectantes permultos suppeditet: prophanam
KKK
solam videamus. In ea, praeter ceteros, Virgilij Turnus occurrit, qui manu elevatum
saxum, cuiusmodi vix alij duodecim movissent, iu hosten proieci sse memoratur:
iuquit enim poeta i. E neidos:
uxm ntiquun, gent, como qu fortecee
Limer cgro postus, tem vt dscereret orui.
ilu iect i / ex certice / u ret.
Quo / io uc / omnum procit corterc tels.
e monu rapt trepida torqutot n olem
KKK
itior nsurgen, curu coctu terr.
Et refert in vita Sertorij Plutarchus, eum, cum in urbe Tingetana ab incolis accepisset
haberi ibi Antaei sepulchrum, id confestim recludi jussisse, inque eo, quod semper fabulosum
existimaverat humanam molem deprehendisse vluarum triginta: Et Plinius alium., cubitorum
repertum in insulaCreta tradit intra montem, qui erat a terrae motu subversus, addens nonnullos
Orionis alios allus existimatie cadaver. Nec aliud fere est quod a Philostrato refertur
cranium cuiusdam effossum, quod, vini amphoras ceperit. Et, ne nimium an.
tiqua aut fabulis poctarum simila quis existimet scriptum reliquit fidei probatae author

p.56
onaras, imperante Iuftino, faeminam in Sicilia spectatam, quae viros etiam proceros ul.
nae lougitudine excederet. Et ane Iustini tempora Imperatorem aximinum, naioune
Thraceu, cuius pater e Cothis, mater es Alanis erat genita, eo fuisse corporis robore ea.
que tagnitudine Capitolinus scribit, ut inter luctandum quiuos, senos ac septenos ad ter.
ram proiterueret pollice autem tam vatto (sunt eusdem Capitolini verba) t vxor cextrocberio
sive ormiis chi, teretu pro, bomcxs mcid ttreretvledam eustamsdus
overet equo / / tugtum dedset, deteoeret, ccem crra frongeret: cpide topboceur frioret, ortorr
teerioresneret eu Crotoictem Mem. Herctum ut vocount. Haec
Capitoliuus. Quuibus si addamus quod ex Augustiuo nonnulli adducunt, eum imlittore
Cticae dentem etossum spectasse, qui unus centuplo nostrates excesserit, nihil tam ma.
guifcum de suis adterat gigantibus Saxo, quod istis non minus sit. Nam de dente Sterco.
theri, quod modo retulimus, eum duodecim pollicum crassitudine fuissead Augustini relata
parum est, uti ad id quoqute, quod a Ludovico Vive memoratum accipio, eum i de cathedrali
suae civitatis molarem vidisse dentem pugni crassltudine. Et iterum Augustiuus
lib, xv, cap, xxii, de Civit. Dei disputaus et demoustraus etiam suo et omnibus tcenmporibus
nata ac nasi bhomiuum corpora commuuem modun excedentialistoriolam hoc
affirmantem adducit, quam ipiius verbis ponam: Funcor, inquit onte cntor cum omone vr.
dr, uoc Cotr fct et troinquoret excidum om t femmuo cum putre / uo c matre, ucortore
uodommo ggunteo ge ceterr premieret, qm visenom mru / iieot uyucuu:
cocursir. Et oc erot viime mirotone uo mo porente etu, ec sitem tom gi / omu eront, o
um song / / mor viere covsevimur.
Ct ergo ad propiora et nostra quoque secula veniamus referunt authores circa annum
Christi i. Mugno.Erici filio.Norvagia rege, gilgantem i, cubitorum a viris quatuor victum
atq e vivis sublatum. Quo codem propemodum seculo alium producunt Hollandiae annales,
non marem sed faeminama Vilhelmo Hannoniae Comite missam ad nuptiarum so.
lennia Caroli Pulchri Franciae regis, inusitata corporis mole, natione Selandam pr qu
proceri etiam homines nani videbantur: Quque tanto insuper virium robore polleret.
ut biua dolia cereali potu referta ambabus ucritque manibus portarettrabemque, cui at.
tollendae incapaces octo viri fueraut, quo vellettransferret. Memoratur et Iohiannes Ar.
culeae dominus sed ante superiorem utrumque anno nimirum ccLxxii, tautis fuisse o
corporis viribus, ut equum solo attolleret parictique adverso impingeret, nde et gigau
tis cognomen accedente corporis haud usitata maguitudine tulerit. Testatur et lulius
Scaliger vidisse se Mediolani in nosocomio decumbenteu, qui duas spondas lectorum
lunctas expleret.
Quae aliaque apud authores obvia exempla satis demonstrare puto, sententiamque Au.
gustini firmnarealserentis nullo non seculo exititisse gigunteam statura homines lit olim
tamen ac seculis illis antiquissimis crebrius hoc contigisst quam sequentibu atque isto
nostro. Num et vates ille Homerus ante aunos mille quinguntos, et quod txeurrit, non
cessavit minora corpora mortalium, quam prisca conqueri et idem quoque Plinium fe.
cissec constat, qui et observari inquit, cuncto mortaliui generi iinorem in dies mensu, o
ram fieri, nde et Iuvenalis: erro musur / ominer vc edcat tue pu / iior, lnterim gentem
aliam alia, quod ad corporum modum augustiorem inveniri, et praecipue boreae populo
et, ut supra osteusum. Cermauiae genti hanc fuisse praerogati vam certum habeco.
Nec sequi tamen eorum sententiam possum, qui origines suas tabulis involventes gen
tis suae conditores gigautes statuunt. Quorum in numero, praeter ceteros, tollundie annales
reperio. Et nuper virum alias doctissimum in eam abijsse opinionem vidi ut primos
Arctoi orbis incolas fuisse meros gigantes cosque ex reliquijs Cananaeorum prote.
ctostribus praecipuc argumentis suffultus asseruerit. Horum primui ex Saxone Cram.
matico illi petitum: quod is in praefatione sui operis memoret Danicam regionem giganteo
quondam cultu exercitam, idque, praeter alia, eximiae magnitudinis saxa veterum 50
bustis ac specubus affixa, tum et ingentes cautes montium verticibus impositas, testari.
Deinde ex Procopij lib. 4, de bello Vandalico demonstrare nititur Europam suos incolas
accepisse primo a Cananaeis gigantibus, scribereque Cenebrardum Chrouologiae suae li.
bro primo: os cncner purtim epuit, pcrtim interfecit. Horum / ei trotur gre
Cermaiom, omom regioner vcno. Atque ultimo argumenti loco assumit, quod
proviucia quaedam Norvagi seu Finnemarchiae contermina isclunt / id est ggonnu ter.
ra autiquitus dicta sit: a qua uec longe absittm amat / id est, igoutu / etatio, et inde

p.57
ctiamnumdi / ggentem notare viderique nec aliunde sutandom, quae olim imbrico Cers
ne, appellatam: quod nimirum a tuers sive eeto / quod pugiem sive ggonte sigui.
fcet Cib ac postea iidem, vocabulo seti idem notante, et terra denique tiando sit
uoniata.
Quam eorum sententianm, quo minus amplectar, facit ipse primum Saxo, qui licet in
Daniam gigantes olim exstitisse aguoscat, non tamen eo genere tuisse in universum omnes
vult. Lo contrarium demonitrare eum osendimusiam ante pagg, l, et i. Et suut
ipfus Saxonis verba diserta libro primo haud louge a principio, docentis praeter triplex.
quod ibi ponit, fatidicorumu genus, quorum uuum tantum gigantibus tribuit et reges et
ro vulgus praeterea hominum fuisseatque eos omues a gigantibus diversos habitos, nec cor.
porum mole aut alijs rebus illis pares fuisse. Deinde quod dicitur Cananaeorum gigantum
posteritatem ioEuropam ultimumqboream et praesertimut habet Cenebrardus, in
Cermaniam Slavoniamque se effudisse, id conjecturam solum: nullo autem idoneo aut clas.
fco testimonio demonstrari potest: et eodem, quo asseritur modo negare vicissim in
promptu est. Quin et absoui hoc habeat, ut ijdem Cananaei, alij apud Danos: alij vicissim
apud alios Europae gentes fuerint. Nam si iu Dauiam sui similes, gigantes omnes protule.
riut cur uon et idem in Cermaniam et alibi effecere Nam licet magna ut plurimum.
Cermanorum fuisse corpora authores vetusti tradant, cuiusmodi et hodie sunt si cum a.
lijs et australioribus praesertim comparentur, nihil tamen giganteum aut cyelopicum re.
ferunt. Iutlandiam autem a set id est gguntiu deduccnudam quamvis verisimile sit
ex vocisqu adduciturratione et etymo, tamen cum eai, quantum memini parum usi.
tatam ipsi Daniae existimem ampliandam hic sententiam statui et maximc cum et illud
constet eam terram antiquitus C imbricam chersone sum appellatam et gentem ipsam
Romanis cognitam ac celebratam, nec tamen gigantum nomine. Fuisse interim plerosque, ut
et viciuos Oermaniae populostx imiae et supra communem Italorum modum staturae ac roboris
et quosdam etium cujusmodi descriptumveteribus Teuthobocum agnoscimus.
plane inusitatam specie ac magnitudine vero consentaneum habeam. Postremo nec omit.
tendum Oenebrardumut erat ermaniae genti odiout videtur, rtligionis, minus aequus.
hanc illic traducem velut opprobrium impegisst, quod genus scilicet suaque primordia a
gigantibus acceperit: cum verius multoque sanius illiqui esse boreales omnesque Euro.
peos Iapeti prosupiam statuant, de quo pluribus initio libri, qui historiam praecedit, tum et
alibi egisse nos aliosque memini, t omittam, proceritatis in gentibus borealibus causam
non ad traducem aliquau populorum sed ad ipsum coelum a physicis referri. Nam sicuti
ad austrum ardore, ut plurimumsiccantur arctanturque corporaita borcales humore non
tantum sed et calore interno, quo australes carent abundantes vteluti aluntur atque ex.
tenduntur. Quamvis et alij alios superent. Et illi praeterea qui poluu quam proxime
acceduntut Cronlandij extremae que Norvagiae et illarum insularum populi lurore ple.
rumque deformes staturaque exili sunt utpote, qui non minus rigore nimio, quam illi ad
austrum nimio aduruntur ardore, nde recte Hippocrates libro de aere, locis et aquis agens,
ad septentrionem homines pallore ac macie deformes pronunciavit: intelligens sci.
Iicet hos extremi boreae non eos vero qui vici nam Scaundinaviam Cermaniamque colunt,
quos authores fere omnes ut dictum proceros robustos venustos candidosque
affirmant.

p.58
RERVM
DANICARVM
HISTORIAE
LIBER II.
Danicae gentis historiam scripturus ex re fore existimavi.
quo omuia iu aperto essent post chorographicam reguni regionumque
delineatiooem.Cimbrorum primo expeditionem, utpote
in illustri positam et quae gentis potentiam, ac, tot ante Christum [Cristum ed.]
in terris natum annis formidabilem eus Romano popnlo
militiam sumtuopere ostendat, quam potuit brevissime ex classi.
cis, et iis praecipue scriptoribus, quorum summa est apud omnes
doctos authoritas cunctis ob oculos enarratam proposuiss: Atque
inde ad testes domeiticos converius, quid ijdem, exorsi a D
Regum primo (qui tribus et ultra ante Christum seculis tuerit / ro
adusque Cotricum sive Cofriu, qui sub Carolo Magno claruit, posterorum memoriae
tradiderint veluti in tabellam ex adverso spectandum ex hibuisse, li sque ordine expolitis.
nunc ad reliqua progrediendo, praeter cetera, demonstrabimus quam coeperant ijdem atque
animno agitarant Romani imperij vastationem, tandem ad fnem et colophoneu a osteris
eorum mirabiliter perductam. Nec illud modo sed nova ab ipsis regna novosque principatusiuductis
prioribus extra proprij regni pomeria constitutos. Namrantiquato im.
brorum vocabulo, protulit mox idem hic tractus gor suos. Cotlrcnior, qui et Romam
et imperium in totum pessundedere. Atque illis vicissim aut obsoletis aut languescentibus.
emerst re ex eadem continuo gentium ofhcina ngi ite aoer qui transgre ssi in Bri.
tauniamobliterato vetusto genutis vocabulopotissimam insulae partem et nominis et po ao
testatis suae fecerunt, Angliam appellantes. Hinc ijdem, eandem peragentes fabulam. Francorum
annalibus sub vrmnnorum aut Donorum nominibus cogniti Normuom Ducctu.
invitis licet et reluctantibus diu Francorum regibus, condidere, ut alia in tempore et loco
memoranda nunc mittam. Annales doiesticiqui silentio haec omnia praetereunt, addu.
cunt nescio quid de Longobardis, sub rege Snione, qui, ut supra patuit ordine est xuviit.
quasi illieo imperitante anuo nimirum Christi quingentesimo, vel, ut Crautius vult.
circa quadringentesimum Boreali hac plaga egressi Longobardorum et nomen et impe
rium in Italia constituerint. Sed quam haec a rei veritate discrepent haud ignorent illi
qui praeter Prosperum aliquem aut Diaconumauthores anteriores Strabonem nimirum.
Paterculum.Tacitum ac Ptolemaeum in consilium haud oscitanter adhibuere. Nam licet
medij illi aevi scriptores, ut Diacouus alque. Lougobardos prius Vinilos dictos e Scandinavia

p.59
sub Theodosij tempora in Cermaniam profectos ibi Longobardorum nomet
sortitos memorent, certum tamen est longe ante aevum Theodosj iu intimam Oermania.
nec alibi quam in Cermania, constitisse. Quod ut Ptolemaeus Tacitus et Paterculus, de
quibus diximus satis evincanut, ita praecipue Strabo aperit, qui ineunte imperium Octa.
viano Augusto tlorens haud alias ipsis quam) uxta Hermunduros et Semnones. Cermaniae
prope Albim populos, sedes adscripsit. Adeo ut perspicue hinc liquere possit et Prospe.
rum et Paulum iaconum, quem secutum se hicquod ad Longobamdos attinet, etiam Sa.
xo fatetur falsitatis argui, quamvis interea boreae sse populumViuulos et inde in Oer.
maniamsed seculis aliquot prius, progressos mutatoque vocabulo Longobardos appella.
o tos hau valde inficiandum putem: praesertim quia et vetustisimi gentis Cothicae
veruaculi rhythmi de quibus alias inecimus, idem haud obscure adstipulari et multo.
quam hactenus proditum, enarrare hoc ipsum rectius uti ostensumjam ante, reperiam.
Quod ergo instituimns nunc persequemur, et quidem de Vandalis, Gothis, et Rugis, utpote
tempore primis primo loco sed breviter dicentes ad reliqua, puta Anglorum et Iutarum
res, indeque ad Normcnnoru Doorue et qui in Regum catalogo superius posito est
ultimus Gotrici nimirum expeditiones et si quae deinceps ordine sequentur, stilum
vertemus.
Gothi postquam e Scandia vicinisque insulis, primis et patrijs suis, de quibus suo supra
loco est actum sedibus essent egressi diu in Scythia Europaea perque Sarmatiam utramque
post tempora statim Aurelij Antoniui circa annum Christi mille simum nonagesimum,
longe lateque vagati, tandem circa Iitrum boream versus consedere divisi iu itro
gotlor et / estrgotor, scu, ut vulgo scribunt, sgotor. Egisseque de illis imprimis tri.
umphum lmperatorem Aurelianum inemorat Vopiscus, addens C u rum i quo inve.
ctus est Capitolium. R t o is O o n o rum u fuisse, quatuor cervisj unctum. Cumque
frequenter exiude populandi causu Iitrotransmisso in Mae siam et Thrac iam Romuauas
provincias excurrerent, repulsi aliquoties cum ab alis tum etiam a Diocletiano et Con.
itantino Augustis. Postremo fugati ab Hunnis relicto tunrico rege. Alvino et Fritiger.
no ducibus Danubium transierunt, prae missis Antiochiam ad Valentem Imp, legati, qui.
ut sese reciperet, orarent: fidele in omnibus bellis auxilium pollicentes: ij sque cognitis
Valens, magnum se accepturum beneficium duxit si tantus ac tam bellicosus populus
Danubium transisset, stipendiaque pro se mervisset. Acceptaque conditione, misit qui fae.
dus componerent, atque ipsos cis lstrum traducerent. Sunt qui tradunt, promisitie etiam
Cothos Christiana se sacra Valentis arbitrio suscepturos. Qui cum Arianis deditus hae.
reret factumn ut Cotli eandem doctrinam imbuti Arianismum perpetuo exinde propugna
rint. Sed orto haud multo post inter Romanos et Cothos dilidio ad arma vici ssim i.
tum est. Et tandem in Thraciam Valentem ipsum semel atque iterum bello aggresi pere.
merunt. Victi deinde a heodosio augusto, sed ab ipso demum post varios conflictus in
amicitiam et leges Romanorum recepti nec civitate tantum et honoribus militaribus
sed agri etiam Romani parte donati suut: Hinc sub Honorio et Arcadio instigante, ut
o nonnulli volunt. Stilicone, eosdem una cum Alanis et Hunuis, ex inferiori Pannonium in
superiorem deduxit, ex nobili Balthorum oriundus familiaRex iric ad alpes usque No.
ricas Quibus superatis. Noricum ipsum, frustra obnitente Etio, irrupit, descendens inde
per saltum Tridentinum in agrum Venetiae. Opposuit se ei Stilico, qui, detecta Ruffni
proditione, Germanos in societatem belli pretio emptos assumsit. Hoc enim intelligit
Claudianus sub Francorum, Alemannorum et Sicambrorum nomine, cum inquit:
Ante ducem nostrum flavam sparsere Sicambri
Cesor / enim poido: oronter urmure Fronci
Procuereo, urotur Honoruus cdsn
Niorat: tuuypexeono ome.
Sed vario eventu cum ipsis congressus Stilico tandem etiam postPollentinum praelium
licet victor, pacem cum Alarico pepigit. Secutus hinc Rogisur omuium, ut inquit Oro.
siusantiquorum praesentiumque hostium longe immanissimus collecta magna manu Ita.
liam invadit. Ducenta millia in exercitu ipsius P. Diaconus, osimus quadringenta fuis.
se tradit. Progressus in Hetruriam, arcta obfdione Florentiam circumdedit. Stilico
proeter Italos fimam Alanorum ac Huuuorun manun mercede conductam habebat.

p.60
intellectoqe Radagisum Florentiae obsidione impluicatum: ac montibus undique septum
in saltibus Apennini teneri neque copiam habere aciei explicandae atque dilatandi ad
puguanm exercitus, continuo cum suis eodem ad volavit ac statim tanta felicitate dimica
vitut, salvis omnibus suishostium amplius centum millia straverit. Radagisus, hac clade
accepta, pavidus sese cum reliquis exercitus in collem Fesula num recepit, ibique partim
fame ac peste extinctipartim armis superati sunt. Ipse Radagisus cum in manus militum
Stiliconis incidisset haud multo post cum fliis obtruncatus est. Eodem paene tempore
Cadegisilus Vaudalorum rex sive Stiliconis qui et ipse Vandalorum erat genere editus
hortatu sive exemplo Radagis provocatus, non Italiam, ut Cothi sed Galliam sibi in.
vadendam propoluit ratus haud quaquam eandem in provinciis fortunam foreatque in to
Italia ducente Alarico fuisset, ltaque cum Vandalis et Alanis e Scythia egressus assumptis
etiam Quadis, trajectoque Danubio in Cermaniam se etfudit. Quam dum peragrat, populos
ejus sive spe praedae illectos sive metu direptionis perculsos secum adduxit Marco.
mauuosH erulos.Suevos. Alemanuos. Saxones. Cumque his citato agmine ad Rhenum
progressus, frustra sese opponentibus Francis, amnem transmisit pridie Kalend. Ianuar.
Honorio VII. Theodosio iterum Coss. Effudi hoc modo in Germaniam primam, Belgicamque
scundamlate omnia vastare init ituunt. Maguntiacum, multis mortalibus in e.
clesia trucidatis, eversum est. Vanugiones diu obsessi iu ded itionem adducti. RheniAm.
bianiAttrebates Morini.TornacumNemetes. Argentoratumque direpta, inde in Aquitaniam
progressi ipsam una cum Novt mpopulania Lugdunensi et Narbonensi provin o
cia, attriverunt. Hispaniam quoque protinus invasuri, lnterim Alaricus ubi diu teupus
irruptionis in lllyricum, quae ostentata fuerat, expectaverat literis Honorij ab eam expeditione
deterritus ex Epiro in Pannoniam et oricum cum ingenti Cothorum multitudi.
ne redijt. Atque inde legatos Ravennam ad Stiliconem misit pecuniam poscens pro mora.
quam eus rogatu in Epiro traxiliet additis minis ni daret, sle in Italiam desceusurum ac
damna sua agris depopulandis reiarciturum. Habito senatu ac ceteris bellum suadentibus
pacem ac pecuniam decrevit Stilico. Postea extincto Stilicone, denuo procinctum in
Italiam movit, assumpto sibi Ataulffo conjugis suae fratre, qui Gothorum Hunnorumque
haud de spiciendas copias haberet, einde cum is lentius videretur agere, eo non expectato,
iter ingressus Alpiumque Noricaruu retractis clauitris irrumpeus. Aquileia. Cou- o
cordia Altiuo Patavioq a leva dimissis, occurreote nemine ad Padum amnem pervenit.
Quo trai ecto castellum Bononiae accedeus Oecubariam uomine ut etosimus habet.
Ravennamque profectus ad pontem Candidianum haud longe ab urbe consedit: Ac sta.
tim misso ad tonorium legato pacem sedesque sibi ac suis in Italia postulavit, promptum
fidei ac operae militaris obsequium otferens i eius sibi uti beuecio licuisset. Honorius
quanquam se interioribus eise viribus sentiebat, quam ut aequo cum eo posset marte con-
fligert, tamen Ravennae urbis munitione et onientalium copiarum, quas vivente Stiliconc
acciverat, ex pectatione ceterisque Italiae atque inprimis urbis Roman prae sidijs conf.
sus, respondit, nihil se eorum quae postulabat dare posst ipsumque ut prioris memiuisse
expeditionis vellet, et quem ea txitum apud lollentiam habuisset commonere. Quo rt o
sponso incensus Alaricus subito motis caitris. Arminiuimn atque in Picenum eque liceno
in mbriam transijt obvia omuiua depopulaus seque itare Romam ostendens, quo vel eo
terrore Honorium ad aliquam pactorum aequitatem adduceret. Cum autem ne ita quidem
cederet Honorius. Narniae obsidione, quam in speciem iuitituerat relicta.Romam perre.
xit, eamque undiquaq circumfuso exercitu arctissime obiedit scd mox pactione init do.
nisque acceptis obsidionem remisit. Qua re audita beatus Hieronymus hoc scriptum re.
liquit: Qut, cc creet, uum n gremo / o non pro grios pro / clute puuore, im ne pugnore
uudem, se curo cutospeece vtu redimere: Hinc tonorio non uolente lovius praete.
ctus praetorij cum Alarico de foedere agere instituit: Postulavitq Alaricus ut in annos singulos
certa pecuniae atque annonae summa sibi irrogaretur, et suis ad habitandum Venetia, 50
Noricum et Dalmatia traderetur. Quae postulata ad Honorium transmittens Iovius separatim
eum per literas adhortabatur, ut Alaricum militiae magistrum constitueret, quo ille
hoc honore delinitus aliquid de conditionum asperitate remitteret et pacem legibus ae.
quioribus faceret. Honoriusijs acceptis, vehemeunter temeritate Iovij damnata respon.
dit auri et annonae modum statuere eum pro magistratu possentpote qui praefectus prae.
torio esset illud vero nuunquam a se impetraturum, ut diguitatem aut praetecturam Alari.
co aut genti eus impertiat. Quae epistola Iovio audiente Alarico, teuere recitata de

p.61
de novo novi odij et irarum causa fuit. Nam cum caetera moderate tulisset, sibi gentique
suae negatam praefecturan iniquo adeo auimo accepit ut ex tempore militeu iuum Ro
mam verlus iter expedire ad ulciscendam iniuriam imperarit, lovius vero eius colloquii
exitu perturbatus Ravennam redieusut se omni suspicione criminis liberaret, tonorium
sacramento adegit nue unquam cum Alarico pacem iniret, idenque a ceteris omnibus, qui
cum potestate erant, exigens. Quibus intellectis Alaricus Romanae tandem ex peditionis
poenuitentia ductus episcopos ad eum legavit, hortatum ne sua culpa eam urbem, quae mille
auuorum spacio terrarum orbi cum imperioj ura praescripsisset, vastari ae diripi, totque operum
magui fcas moles hostili ammae exurendas permitteret sed aequis conditionibus pace
o composita, sibi potius ac urbi omnium praestantissimae parceret. Neque enim se praetecturae
honorem cupere neque Venetiam ad conitituendas sedes amplius exigere, std certa pecuniae
sumuma ac Noricis contentum tore sicque armatum adversus omnes eus hoites ex cubaturum.
Ceteris Alarici consilium ac sdatum animum admirantibus, lovius et alij rtgiae potentiae
participes, haec confici posse negarunt, quod omnes magistratus urei urando obitricti te.
nerentur, le cum eo pac nullam inituros. Alat, cus postquam suas respui conditiones animadvertit
universium exercitum Romam ire praecepit, eo auimout in urbis et civium obsidione
constanter permaneret, donec aut famc aut arms adacti imperata tacturos se pol.
licerentur, bi Roma pervenit, primoribus urbis evocatis. Honorij iniquitatem exposuit,
simulque se urbem per vim expugnaturum, nisi ipsi conjunctis stccum viribus arma adao
verius eum txpedirent, lllis vero cuuctantibusiterum armatorum corona circumdaus moenia
ad portum praenmittit qui eum ditbus aliquot dum oppugnat, capiant, lbique cum rei frumen.
tariae copiosam vim congestam reperiiset, tcuu se i exercitus lui commoda consumpturum.
nisi primo quoque tempor c le dieto audintes exhibuisent ostendit. Quibus de rebus se.
natus consilio hubito, quod nullum lupereiie perfugium, subducta aunona, intelligerent se demuu
Alarici poteitati permittunt recepti lque t / u legatis ipium ad urbem evocarunt concessa
vicissiu ad ipsius pecitioueiPlacidia, ronorij lorore tanquam obside. Quo facto. Ro.
a dedita et Attalus quidam, volente nlarico, nuguitalibus iosiguijs exornatur. Qui haud
proulco post Ravenuan ad obsideudum tlouoriuiu properavit. Sed Alaricus cum houorio
pace pacta obsidionem eam irrita reddidit, ax vero toedusque hisce conditionibus percusum.
o ut niuirum Alaricus socius Houorij esset atque in allia scdes sibi suisque collocaret, ibique
bellum cum hostibus honorij faceret, lude vero txortus iuopinato quidam militiae praetectus
Sarus uomiue, qui nec onorio nec Alarico favens ceam pac et pacta omuia turbavit,
ude factum ut clanculum ac derepente Romam redierit Alaricus et ipuis Ral. Apr.
coto cum oxercitu urbem ingreilus sit. Quu cidem ilius nocti us funero / fan expiicet Nam
urbe potitus publice per pra conem cdiitut pro st quisum: boua tortunasque civium raperet.
verum a caede honinum et eccltsiarum direptione tcmperarent. Romani iopinata hostium
irruptione perculsi et tenebris noctis exterriti neque ad resiltendum neq ad fugiendum
iatis animi aut consilij habueruut, nde lieronyiuus ad Demetriadem: Ad stridulae buc
ciuae sonum othorumque clamorem lugubri oppressa metu domina orbis loma contreo
muit, ubi tunc nobilitatis ordo ubi certi ac distincti tamiliarum gradus permixta omuia
et tim ore contusa omui domui planctus et aequalis fuit per cunctos favor, unum erat servus
et nobili, tadem omnibus imago mortis, uisi quod eam timebant illi quibus fuerat vita
ucundior. Alaricus victor Attalum, quem secum liabebatiterum primo die tanquam Imperatorem
Augustalibus insignijs decoratuu iucedere uilit altero vero i: sdem privatum
contumtliae cauia populo ostendit: tertio denique praeda et mauubijs opulentissimis onustus
urbe cum txercitu facessijt, sccum Placidiam ducens, quam bhonestissime habuit, rbe
spoliatam ac direpta, animum ad ulteriorem populandam Italiam contulit, ltaque Latium.
Campaniam.Apulliam. Lucauiam et Calabriam ita cum exercitu uuiverso peragravit, ut
locum nullum intactum a vexatione relinqueret, inc Siciliam petens, adversa tempeo
state reiectus nautragioque conflictatus, retulit se in Calabriam. Ibi Consentiam validam
urbem imperata facere detrectantem nuactus admoto exercitu et operibus circum.
dedit, ac demunm expugnatam similiter diripuit. Dumque ibideu moram trahit de rerum
gerendarum ratione ulterius consulturus, exxe morbo repentino oppressus atque in summo
blandientis fortunae articulo, horae momento extinguitur. Mox comitijs sufficiendo
regi habitis omnium suffragijstcrfur uxotis Alarici frater ad idem fastigium eve..
hitur. Is regijs insiguibus exornatus pritum omnium uxorem sibi despondet Placit
dian Honorij Augusti sororem, mulierem forma, moribus prudentiaqus conspicuam.

p.62
Tum, versis sigise Calabria Romam redire contendit, co anio vt eom vix a clade pri.
ftina resurgentem rursus invaderet, neque Alarici exemplo die
taa reliqueretsed oc.
aret, dira quadam hbidine delendi
cupatam sibi adscisceret ac pro ec Corma appei
Romani nominis inflammatus. Verum precibus et voluutate Placidiae id ipsum aversan.
tis, ac prope tanquam ominosum aliquid detestantis revocatus, cui onma qu postmabat
summo animi studio indulgebat ftatim eo consilio destitit: ac proximo Alarici faedere
stareid est. Italia relicta alliam adire constituit. Anuo exiude quadrigentefmo duodecito
Honorio nonum et Theodosio quintuum consulibus. Ataulfus tadem cu ormni
Cothorum exercitu Italia cessit atque in Galliam sedem Narboue atque in proxina re.
gione sibi ac Cothis ex foedere collocavit. Quo facto.Honorius Romam repetit ac laetus
tanquam exonerata aliquando incumbentium Cothorum mole Italia secunda vicc nala
agnifico ludorum apparatu edidit populo Romano post diuturnas tenebras lucem se
tandem aliquaudo ocij ac libertatis aspicere gratulante. Quae dum aguntur.Vandali una
cum Suevis Hispaniae Gallaeciam sibi subiugarant. Alanis Lusitania. Turciliugis Baetica
permissa. Ataulffus Cothorum exinde Rex discordiae semina cum Honorio quaerens.Attalum.
quem secum ex Italia duxerat, ad resumenda Augustalia insignia incitavit. Qua re ille pro
insita ingeuij levitate pertecta haud contemnendam homiuun manum rebus novis ftu.
dentium comparavitseque adverius Honorium, de integro liperatorem gerens, inferre
haud dubitavit. Quod ut audijt Honorius Atanltum ictum toedus violasle interpretatus
bello eum perstqueudum ut hostium suorum fautorem, decrevit. Comite Couitantio ao
quem tum unicum rerum suarum prae sidium habebatinGalliam destinato. Honorlo mox
decimum et Theodosio sextum consulibus Constantius Arelate progressus ut bellum
Atau lffo Cothisque faceret, castra ad oppidum Narbonem admovit, seq urbem obsidio.
ne pressurum nisi sibi Attalus dederetur, ostendit. Hanc vim ne Ataulffus sustineret de
Atrica invadenda cogitavit: sed cum naves, ut in re subita deessent. Rispaniam citerio.
rem, quae ab Honorio adhuc tenebatur, occupavitatque Attalo incolumitatis causa secum
adducto, in Tarraconensi provincia oppidum Barcinonis suam in potestatem redegit, ibique
Attalus a Cothis neglectus per dolum demum a quibusdam interceptus, et ad Constan.
tium deductus est. Quet ut ille vidit, gaudio elatus ad Honorium demisit, a quo deinde
in vincula conjectus triumphoque servatus est. Vandali vero postquam iu Hispaniamo
transisse Cothos cognovere, adversarios sibi tore haud dubitantes omni ope ne ibi eient.
armis inferendis enixi sunt. Ac statim ad Honorium legatione missam sibi pro lomanis
bellum deposcunt. Verbinter cetera legationis fuere: Tu cum omnibus pacem habe, ab omnibus
pacem accipe, nos nobis confligimus, nobis perimus, tibi vincimus. Placidia autem quae jam ab
iuitio iniquo admodum ferebat animo Ataultum maritum cum honorio tratre bellum
resumsisse, cum saepius de concordia et Attalo dedendo cum eo egillet etjam esse in potestate
tonorij Attalum intelligeret summis iterum precibus ab Ataulto contendit ut
pacem cum tratre redintegraret, quo cum, non foedere modo: sed et affnitate conunctus
teneretur. Neque id uxori tamjusta roganti homo inprimis uxorius denegavit. Cothi
vero quibus bellum pace erat potius, ex quo ad mitiora consilia propendere Ataultfum vi, qo
derunt pacemque probare, quam non solum rebus suis inutilem sed etiam nomini defor.
mem exi stimarent, ipsum Barcinone per fraudem interemerunt.Sigerico rege, quod filios
non haberet, ei subitituto. Cui similiter quod ad pacem incliuaret, extincto.V alliam sute.
cerunt. Hic vero Ataulfs consilio de traectione in Atricam comprobato armis navigijsque
instructis ad fretum Gaditanum perrexit, ut brevi illo spacio maris transmisso,
Mauritaniam oppositam obtineret, ac navibus conscensis cursum eo instituit. Verum saeva
desubito exorta tempestate, ac faedo contracto naufragio repulsus inceptum, tanquam
ominosum omisit, ad veria quoque Alarici in Siciliam transmissione deterritus, ltaque
Constantio Comiti exercitum in hispaniam adversus eum ducenti sese ad Pyrenaeos ob.
vium iutulit, paceque per legatos petitam spopondit se llacidiam quam honeste apud se o
habebat.Honorio redditurum obsidesque in fidem daturum si vicissim sibi e Gallia no.
biles traderentur: Ac denique si in Hispania sedes relinquerentur assidue se et forti.
ter adversus Vandalos pugnaturum. Quas conditiones Coustantius haud illibenter acci.
piens.Placidia obsidibusque receptis atque invicem datis. Avitoque Arverno qui post
iuperavit sese interponente novun cum Cothis foedus percussit. Hujusce foede.
ris praeter Iornandem et Prosperum Sidonius praesertim mentionem facit ubi de
A vito, qui cum Constantio militavit, loquitur. Additque Avitum adeo fuisse Vallie regi

p.63
jucundum ut eum ad se traducere haud aliter ac Pyrrhus quondam Fabricium tentarit.
Constantius inde re feliciter gesta Romam decessit, quem Honorius duplici honore affecit.
Nam et consulem iterum desiguavit et sororis Placidiae matrimonio decoravit. De
Attalo quoque tyranno Honorius triumphans tunc urbem iutravit, ipsumque Attalum
vinctis post terga manibus ante currum duceus, peractam de more ponpa, in poenam repetita
perfdiae dextera truncata Liparas relegavit. In fispaniam interea Cothorum rex Vallia
uon solum ut promissa Honorio praeftaret, sed etiam ut praeda manubijsque populum di.
taret latiusque ditionis suae fiues produceret.Vandalos eorumque faederatos armis adortus
est. Res maxime ad Tartessum et Calpem extrema Lusitauiae oppida gestae. Quarum in
ro Authemio Sidouius meminit loqueus de RicimereValliae nepote et Ceuserico Cuudeci
regis Vaundalorum filio:
Sim vreinisite iu
Quo scrtesuc cvur huiur / ui terr
ndicucs tur / vinfti Msortrcnor
trooit, occidu texere cdouera obem.
Quud veterer norrurefgo, ud duo prioru.
rgunt / oti recolit dendi cumpi:
I frit, qu / ccuit / ti esse nepotem
Iis usue viri, u v. Vuuie, mper
ergo dbuc.
ude intelligitur quam formidabilis Vandalis Vallia fuerit et quam non semel eos op
puguarit atque in fugam compulerit. Eidem bello interfuisse etiam Constantium lornaudes
oitendit, tradens eum hoc tempore Vandalorum ducem Fredibaldum captivum
ad Honorium transmisisse. Constantius ergo et Vallia continuato in Lusitania bello Ala.
uos et Suevos apud Emeritam acie superarunt. Ortoque iuter ipsas nationes dissidio Sue.
vorum regem Ermenericum Cundericus Vandalorum rex praelio inGallaecia provocavit.
Verum Vallia, ut notat Prosper, crebris Vandalorum nobilitatus victorijs laborum quasi
suorum mercdem a Constantio postulavit, ut in Gallia sibi sedes redderentur ac foedus
cum Ataultojam antea ictum firmaretur. Cui Constautius ex Honorij authoritate assen.
tieus pactione cum eo inita Aquitaniam ei secundam conce ssit urbemque insuper Tho.
losam, quam ille sibi ut regni sedem adicivit. Itaque Vallia haud intermissa vexandi Van.
dali occasione etiam hoc anno qui tuit quadringente simus vigesimus, exercitum adversus
Alanos in tispaniam duxit eosque tanta armorum mole invasit ut fractis de speratione ani.
mis, regiam udignitatei dimiserint seque uuderico Vandalorum regi submiserint. Re.
versus inde victor Tholosam tato concesxit, testante Iornande in annalibus. Defuncto eo.
Cothi continue imperium Theodoricu detulerunt. Atque hoc initium Regui Cotho.
rum in Gallia ispaniaque tuit duravitque ad auuum usque, tenentibus imperium pot
lliu, qui ordine sequuntur:
Tro / ricur ex co eo
Tormundur Ieo, fiiur
Tooricur a
KKK
Euricu.
KKK
soricur
KKK
mulucric / s.
KKK
Amalarico a rege Francorum Theodoberto Gallia exacto inque totum superato suc.
cessit Theida, qui res regnumuque Cothorum sola in Hispania sustinuit. Atque hi Vise.
gothorum vocabulo insigniti. Dumque adhuc in Gallia hoc pacto res administrant, paula.
tim in Italia Ostrogothorum regnum inehoatum. De quo priusquam dicam, pertexenda
quae de Vandalis caepta sparsimque superius iniecta fueruut, quo nimirum liqueat, quaudo
et ipsi quibusque occasionibus relicta tandem Hispania, novum sibi in Africa regnuu
constituerint:
Honorius ubi bellum a Cothis, de quo dictum, in tispania strenue ac forter adversus

p.64
Vandalos geri intelligeret in spem eius provinciae recuperandae adductus Castinum magistrum
militum, ut Gothis auxilio esset, in Hispaniam destinavitm adsociato illi Bonifacio
Africae comite. Verum dissensio inter utrumque exorta Reipublicae Romanae propemodum
cxitio cert maximo detrimento fuit. Castinus enim cum Bonifacium non ducis, sed legati
loco habere caepisset, id diutius Bonifacius ferre non potuit, indignum ratus obedire
ei cui par esset imperio. Itaque in Africam provinciam suam, relicto in Hispania Castino.
se retulit. Vnde Vandali, quos ducum Romanorum virtus ac concordia continuerat, saepeque
affixerat, redintegrato post Bonifacij profectionem bello, insguem sibi, imprudentia Ca.
stini victoriam, deletis Romanorum copijs, pepererunt. Bonitacij autem fidem cun) amu
suspectam habere Romani et praesertim Placidia Augusta haud frustra caeperat, eum intra
Carthaginem se continentemarctam obsidione circumdedere. Verum cum in ea obsi, io
dione duces suos caedi ac coniumi bellumque trahi Placidia comperiret, confestim rerum
summam Comiti Sigevulti commisit ac Bonifacium maiore, quam ante, armorum mole
concussit. Quae res Bonifacium aequis se viribus cum imperatore conligere posse diffisum
coegit auxilia externa circumspicere. Cunderico Vandalorum in Hispania regi superio.
ri anno vita functo successerant filij Cuntharius puer ex legittimo matrimonio natus et
Censericus ex concubina susceptus hos a Cothis Romanisque bellorum assiduis contenti.
onibus fatigatos oportune adeundos sibi Bonifacius credidit: pollicitusque est si traijcere in
Africam et secum arma capere adversus Romanos vellent se illis Mauritaniam permissu.
rum. Qua conditione libenter acoepta Cuntharius et Censericus cum Bonifacio Vauda
lisque et Alanis, freto Herculeo transmisso Mauritaniam nullo fere negotio suiuris rede ao
diderunt anno decimo nono, postquam ex launonibus Scythiae excesserant. Censericus in
Africam egressus extincto interim Cunthario fratrent famam gentis suae extolleret, omnis
multitudinis numerum inijt, inv entaque sunt sexus utriusque atque omnis aetatis hominum octua.
giuta millia cum autemn pacatam speciosamque nactus euet provinciam omnia populatione,
incendio, caedibusq permiscuit. Bonitfacius vero Felice et Tauro consulibus, anno
quadringentesimo vigesimo octavo assumptis ex Mauritania Vandalis Sigevulti summa
vi in se ruenti occurrit: atque omni mole, ne Africam eijceretur contendit. Verum Boni.
facij cum pernitiosa rei Romanae virtus assiduis aliorum maledictis laceraretur anuisi
amici eum in Placidiae gratiam restituere. Quippe mirantes, hominem alioqui officij pieta.
tisque plenissimum de fide tam temere decessisse, conscia Placidia Carthagiuem profecti
sunt, deque re tota cum ipso conferunt. Ille se excusare etjusti doloris testes ipsas Etij li.
teras proferre. Quibus lectis, rationem se reconciliandae gratiae invenisse rati confestim
cum ijs Romam ad Placidiam redierunt: ac Bouitacium non sua sed Etij culpa lapsum esse
docuerunt. Illa animo perturbata, dolore tamen suppresso nilil cum Etio expostulavit.
ne summum ducem et rem praecare gerentem alieno temport irritaret. Verum cum Bo.
nitacij amicis re ultro citroquo perpensa fraudemque / Etij detestata uravit se aequamBo.
nitacio foresi ille pro re Romanam stare in animum induxitiet: et barbaros, quos acciverat
ex Atrica dimisisset. Bonitacius ab amicis de fraude Etij et animo Placidiae erga se cer.
tior redditussumma ope se facturum, quod illa postulabat, promisit, atque ita ab armis Reipublicae
Romanae inferendis decessit, animumque ad Vandalos ex Africa semovendos convertit. 40
Fiorentio inde et Dionysio consulibus Placidia Felicem Patricium et Aetium magistrum
militum [militem ed.] fecit. Bonifacius autem recuperare Placidiae et Valentiniano Mauritaniam cu.
picus. Censericum pritmum, ingentis pecuniae vi oblata emittere provincia voluit, deiude
pecuniam non accipientem bello se persquuturum ostendit. Acceptis copijs, quae sibi
Roma et Constantinopoli mittebantur, quorum Asper erat magister, adversus eum processit,
tunc Censericum, ut qui per ea tempora fuerit clarissimus descripsit Iornandes.
virum statura mediocrem equi casu claudicantem animo providum sermone rarum.
ira turbidum habendi cupidum ad solicitandas gentes paratissimum, semina con.
tentionum jacere, odia concitare pergnarum. Cum hoc igitur tam streuuo duce Bo.
nifacius et Aspar in Mauritania congressi, acieque victi intra suos fines se referre coacti
sunt. Capti multi ex Romanis et inter ceteros Marcianus qui post Theodosiumo
imperio Orientis praefuit. Accidit autem, ut post praelium OCensericus captivis
in unum locum compulsis, quo praedam ex speculam conspiceret. Marcianum animadver.
teret, caelo aperto sotnum capientem atque aquilam aliunde advolantem expansis alis
ipsum inumbrantem et a solis ardore tutantem. Quo viso, mirabundus contiuuo
quod erat futurum conecit et accitum ad se hominem libertate douavit sacramento

p.65
dei obstrictum, ut ad imperium evectus sibi ac Vandalis esset amicus. Hac victoria potitus
Censericus e Mauritaniam in Numidiam ac reliquam Atricam sese cum exeruitu
intulit nec Bonifacio obsistere valente vastare omuia circumquaque iustituit. Siquidem
oppida ipsa excidit agrestes alos caedealios fuga dispersit. Quae beatus Auguttinus
Hippone tum agens ubi pro parte ipsemet videret, partim auditu cognosceret, ve.
ementer est animo concitatus. Itaque scribendi munus, in quo assidue desudabat, intermisit
pauloque post mortuus est. Quod et victor his verbis prodidit: Genserico Hipponem
obsidente, Augustini flumen illud eloquentiae, quod ubertim per omnes campos ecclesiae decurrebat ipso metu
exsiccatum est. Anno deinde quadringentesino trigesito clara haec Africae civitas in
o deditionem Vandalorum adducta malorum omnium, qu inferre hostilis vis potuit, ex.
crema perpessa est. Nec multo post, anuo scilicet quinto Valentinianus per Trigetium
cum Ceuserico pacem composuit. Numidia Hipponensi ad habitandum illi concessa.
Verum anuo exinde quadriugentesimo trigesimo uono novae ex i nopinato difficultates
exortae. Nam Censericus concessis oppidis haud contentus, animum ad Carthagiuem
provinciae caput adjecit: ac necessarijs rebus praeparatis, occupatum alijs curis imperato.
rem cernens et Carthaginem infirmisut in pace, teneri praesidijs videus, ipsam statim sibi
oppuguaudam atque expugnaudam suscepit. Haec urbs, ut ioquit Salvianus Romanis ar.tibus
semper aemula, artuis quondam et fortitudine, post spleudore et dignitate urbi Ro.
me maxime adversaria et in Africa quasi Romaruni versam penitus, qua totus mundus re.
ao gebatur, in se complexa erat, disciplinam. Illic enim omuia publioorum officiorum in.
strumenta, illic artium liberalium scholae, illic philosophorum officinae, cuncta denique vel
linguarum gymnasia vel morum: illio copiae militares et regentes militiam potentes: illic
bonor proconsularis, illic quotidianus iudex et rector, nomine quidem proconsulsed opibus
consul, illic ounes rerum dispensatores et diterentes inter se tam gradu, quam vo-.
cabuli diguitate, omnium platearum et compitorum procuratores ouncta ferme et loca
urbis et membra populi gubernantes. Hanc igitur xii. Ral. Novemb, ut Prosper scri.
bit, oum suam in deditionem eusricus adduxisset continuo edictum proposuit ut
omunes quicquid auriargenti, gemtmarum, veitiumque pretiosarum haberent, exponerent.
Templa quoque sacris vasis omnibusque thesauris exinanita uictoris arbitrio cesseruunt.
o Postmodum antno quadringentesmo quadragesimo secundo foedere cum Theodosio
ictosese ad Valentinum convertit ac pacem ab illo quoque petijt, atque impetravit hisce
prae sertim conditionibus ut in posterum nimirum certis se Africae limitibus contineret.
tributum Valentiniano per trieunium solveret et Honoricum filium servandae, quam bis
fregisset, fidei obsidem relinqueret. Inde exortum bellum Hunnicum, maximumque Va.
lentiniano atque imperio negotium facessijt Attila. Verum Valentiniano haud multo
post Maximi Secundi dolis interempto accidit quod uon ipsi tantum Maximo sed urbi
etiam Romanae praesens ac memorabile exitium attulit. Nam Maximus Caesaris Valen.
tiniani relictam conugem Eudoxiau volentem uolentem matrimonio sibi sociaverat.
ac prima nocte cum ea decumbens illud in sermone imprudenter injecerat se nimio il.lius
amore incensum marito eius Valentiniauo insidias strux isse, eaque vox cum altius
in pectus foeminae dimissa penetrasset illa sive propriae contumeliae impotens, sive alienae
ultionem iniuriae appetens, statim animum ad perniciem Maximi appulit. Ac iox alijs
auxilijs reiectis, occulte nuncium ad Censericum regem in Africam cum literis ac muneribus
ampli ssimis misit, magnopere obtestans, ut ad se civitatemque Romanatm infesta Ma.
uiui tyranuide liberandam, ac simul ad Valentiniani mariti necem injustissmam vindicandam
accederet. Idem ipsum foederi amicitiaeque deberequo nuper se cum eo per Ho
noricum filium obsidem astrinxisset.His literis acoeptis.Censericus erectus, optatam potius,
quam speratam occasionem ultro oblatam arripuitac subito spe ingentis atque opimae
praedae illectus classem ad expeditionem Romanam instruxit, trecentisque millibus Van.
o dalorum Maurorumque impositis. Romam versus cursum prope fatalem intendit ut quod
Alaricus summis votis expetitum ac maximis viribus tentatum vix extorst, id ipse ultro quasi
fortuna porrectum acciperet, id est, ut Romam a principio originis suae ab hostili clade prope
intactam secundam irruptione affigeret ac feritatis Vandalicae vestigia ad omnem posteritatis
memoriam in ipio quoque imperij domicilio impressa relinqueret. Itaque dum Maximus
aulam imperiumque inter saevos militum, populorum, foederatorumque tumultus, nihil ex Africa
adversi metuens, regit, ecce derepente pridie Idus Iunias, nec ullis opinantibus Censerieus
classem valido atque omni bellico apparatu refertam ad littoraRomana aperpellit, atque exer.

p.66
citum in omnem eventum instructissimum desubito exponit moxque explicatis ordinibus
ducere ad maenia urbis instituit. Quare cognita, tantus evestigio civitatem pavor invasit, ut
eodem momento et obsessa urbs et capta videretur. Itaque vulgus uxta ac nobiles.
de suam salute solliciti se tumultuose e portis proripuerunt, inque montes ac silvas quasi tutiores
futuri profugerunt. Qua trepidatione Maximus et ipse formidine anxius ac prope
ab omnibus auxilijs destitutus urbe excessit: seque ceteris nou tam foedae quau periculosae
fugae socium praebuit. Fugientem autem ac solum senatores nonnulli ubi videruut, veterum
offensionum subito recordantes iraque incensi lapidibus exceperunt ac mox tractum
laceratumque per rsum Romanum militem in Tiberim projici imperarunt. Que post.
quam Censericus accepit triduo post urbem omni necessario praesidio vacuan uec ullo o
resistente ingreditur. Oravit vero Leo pontifex ut civitati vellet parcere cui nuper ini.
micissimus ac sae vissimus omnium Attila, se intercedente, peperci sset. Nec tamen flexere
sanctissmi antistitis preces regem Christianum, quae paganumjam ante infregerant. Nam
urbem ingressus non tam prophanas domos quam sacra loca templaque contra quam Eu.
doxi promiserat, libidini avaritiaeque militari permisit. Atque ita Roma post annum qua
dragesimum tertium quam a Cothis et Alarico capta spoliataque fuit iterum a Vaudalis
occupata foedissimaque populatione vastata est. Inter captivos abducta quoque, quae memorabilis
hujus cladi occasionem praebuerat Augusta Eudoxia cum duabus filiabus Eu.
docia Placidiaque. Quarum Eudocia Traniamundo exinde enserici filio nuptui data.
Censericus his actisdi decimo quarto ex urbe excessit ac praedam omnem in naves im, ao
positam in Africam deportavit. Domum regressus facinori isti aliud adiecit, quippe par.
tem Atricae quam Vulentiniano in divisionem promiserat, repentc atque inopinato invasit:
praefectisque Romanorum expulsis imperij ditionisque suae eteeit. Neque Romani post
idjuris aliquid in Atricam habuerunt totaque exiude Vaudalorum imperio paruit donec
cam Iustinianus Augustus felicitate Bellisarij imuperio restituit anuo oxvii, eges qui
post Ceusericum iperarunt isti fueruut.
onoricur mmo
KKK
Cundomdus
KKK
rcnsomuvus
v /.
Hiricur tur ex Etco a.
Oilmer
KKK
Nunc de Rugis et Ostrogothis, ut similiter constet quibus initijs et quam occasione corum
io Italia regnum invaluerit breviter repetendum restes, imperatore filio Momyllo
constituto, ut se facilius adversus Cothos. Burgundiones et Francos Galliam incolentes
tueretur toedus cum enserico Vandalo rege Atricae renovavit atque Italiam in summa
pace admiuistrare pro arbitrio cpit. Hoc eius ocium subito perturbavit, non eorum ali-.
quis, quos ipsejure suspectos habere tanquam vicinos Italiae potuit, sed alius longe terra.
rum, quippe trans Dauubium positus. Hic Odoacer Rugus tuit Herulorum et Turci.
lingorum regno potitus. Is fama rerum qua seditiost gererentur in Italia percitus, vehe o
mentius ad illius cupiditatem ex arsit. Animum vero accendit atque uaddidit primum ipse
Momyllus, cuus iu magna populorum dissensione, opes infirmi suimas euie comperiebat.
deinde eno qui eodem tempore a Basilisco expulsus, omnes cogitationes opesque suas
ad recuperandum Orientem contulerat, accessit quod ne ipse quidem Odoacer Italiam
prorsus, ut qui Orestis Imp, argimer fuerat, ignorabat. His igitur de causis haud operosam
fore victoriam, si ex inopinato cum paratissimo se intulisset exercitu arbitratus Herulos,
Turcilingos, Scyros ac Rugos interioris Germaniae populos qui nuper inter valida
Attilae sae vientis auxilia fuerant, excitavit ac magnorum spe praemiorum sollicitatos haud
ae gre ut se in Italiam sequerentur, induxit ac diem ad protectionem praestituit. Quae ubi o
vere novo adveuit cum omni populo ex fnibus egreslus Danubio trajecto in Noricum
penetravit. Erat tum ijs in locis Severinus quem Noricorum Apostolum appellant, qui
ab Odoacrent divinus quidam vates de belli eventu coniultus in haec verba locutus me.
moratur: perge i stcum ce ii / sm uc pelltur tectur ve popedem pret / os mstc
mt rgitur. Profectus inde alacri animo movensque ex Norico per Alpes Tridenti.
nas ac fnes Veronensium Italiam intravit. Quod ubi Orestes non dubijs nuncijs compe.
tit, extemplo quanm maximas potuit ex Italia equitun pedituque copias conscripit eas.

p.67
que convenire ad Laudem in Liguria iussit. Ceterum Odoacer, hoste, qui transitum mo.
raretur in Venetia non reperto, protinus trajcctoAbdua in Liguriam transijt, atque ad Laudem,
ubi consedisse Orestem audiebat, castra convertit. Atque eo sine cunctatione pro.
gressus summo ipsum certamine provocavit. Orestes cum se et multitudine armatorum
inferiorem esse et indies a Cothis quos auxiliares habebat deseri animadverteret, quod
tertiam ipsis agrorum partem promissam non tradidisset, motis inde castris Ticinum re.
cessit: ibiq se protempore, quoad potuit confirmavit, tantam belli procellam murorum
potius quam militum praesidio subiturus. Quo intellecto Odoacer praepropere ipsum in.
secutus exercitum Ticinum adduxit urbemque summis viribus oppugnare instituit, neque
io ita multis post diebus, toto incumbente exercitu ipsam cum Oreite in potestatem suam
redegit, captamque militibus diripiendam concesit. Quibus x. Ral. Septemb, perpetra.
ts Odoacer Italiae rex suis est proclamatus, quo evtntu ac favore superbus inde Pla.
centiam movit, atque ibi v. Ralend. Orestem captivum exercitu inspectante ac gratulaute,
occidit. Tum in Momyllum intentus motis castris Ravennam contendere matu.
ravit. Cum autem eum metu exanimatum Romam profectum reperisset pridie Nonas
urbe in potestatem adducta: Paulum, restis fratrem qui relictus in prae sidio fuecrat, inter.
fecit. De misso inde per Italium exercitu omnes civitates quae Momyllo dedita Odoa.
crem renuebant aut vi aut metu suas in partes perduxit. Ac citeriori Italia quam citissi.
me ad obsequium deductam Romam inde properavit atque urbem corona cireumdedit.
ao ipsam, ni se dederet, ex pugnaturum denuncians, lopulus diram ceterarum urbium clade
edoctus, dedit ionc repente facta, obviam extra urbem eftusus ipsum magna hilaritate excepit.
Quuod ubi vidit Miomyllus metu consternatus, quo saluti suae consuleret, puipuram
confestim deposuit, seque intusto a patre sibi parato imperio abdicavit: ac vita hoc pacto
ab Odoacre impetrataiussu ejus in Lucullunum.Campaniae castrum, tanquam in ex ilium
abijt. Atque ita varijs hisce ancipitibusque rerum temporumque lucceisibus Roma
jam tertium capta Italiaque a boreae populis firmo tandem possideri imperio caepta est.
Imperium autem Romanum, quod in Augusto initium sumpsit in hoc Augustulo (sic
enim Mlomyllus vst appellatus) finem accepit.
Odoucer. Augustulo lmperij dignitate se abdicare coacto. Occidentis quidem ille do.
minationci invasit sed sine lmperatorio titulocont entus se regem ltuli nominari. In.
de concilijs agitati regnum ad imperij pacisque conservationem ita formavit: inprimis
Cothos quui eruant in Italiumjampridem a Valentiniano adversus terrores lunnicos advocati
ad itudium suum convertit tertia agrorum parte, quam promissam ab) reile ohtinere
non potuerant periolutam. Romanis lenutus uuthoritas et conusulum dignitas ad tero.
ces contundendos spiritus dempta: rcliquis in rebus vetera rcipub, initituta et magist ra.
tuumjura nominaque retenta: Ecclesis quoquu arque epilcopis suus lionos servatus:
Eurico Vesegothorum regi pars Galliae ab Alpibus ad Rhodanum, quae lucusque lomanorum
in potestate fueratpacis habendae causa remissa, et cum Cundebardo llurgundio.
num rege foedus percussum, lnde Basilio prae fuecto prtorio ac patricio, qui vioes suas geo
reret Romae relicto. Ravennam repetijt atque ibi instituto ab Augustis exemplo regni
sedem locavit, roximo anno ut oportunum omnium animis metum incuteret et populos
insigni aliquo servitut is exemplo promptiores ad olsequium efficeret brachilam Comi
tem imperium suum detrectantem v, idus Iunias ultimo supplicio atecit. Quibus de re.
bus non solum metui sed etiam suspici ab Italicis atque exteris loque dissitis caepit.
Nam et Censericus Atricae Rex in admirationem virtutis et tortun illius adductus oratores
ad eum de pace misit atque illius impetrandae ergo Siciliam ei tributariojure con.
cessit. Anno ococLxxxii Theodomiro Ostrogothorum regi mortuo filius Theodori.
cus Amalus successerat. Iuvenem sumuam virtute magnisque opibus ad res in Illyrico no
vandas instructum adeptus Imperator eno suam in amicitiam etiam arctius recepit.
Quocirca ad se venire Constantinopolim ussumu omni honoris genere excoluit nam et
inter proceres sui palatij retulit et magi strum militiae fecit, et in filium adoptatum statua
insuper equestri aenea ante palatium positam decoravit, quinetiam Ripensi Daciae Miae siae.
que parte donatum in posterum annum Consulem designavit. Odoacer cum nullam ar.
morum materiam domi haberet interim rei foris gerendae occasionem est nactus. Rex
erat Rugorum trans Danubium Feleteus, qui Herulis finitimus infestum se prae bebat.
Odoacer officij sui credidit cognatum populum ab imuria vindicare. Itaque exercitum
adversus regem trans Alpes eduxit ac praelio ibi commisso fortissimc dimicaus regionem

p.68
illam late vastavit capto simul Feleteo Rugisque profligatis. Inde victore reportato in
Italiam exercitu xvii. Ralend. Decemb, urbem triutmphaus iugressus regen ante currum
captivun eduxit. Ceterum decimus iam subibat annus, cum Italia sub regis Odoacris
imperio quieta magis quam laeta degebat Cumque fortuna eius quiescere nescieus.
sed nova indies serviti uga moliens.Oitrogothos adver sus eamn excitarit. Hi in Panno.
uia considentes cuu propter pacem cum Romanis, unde praedam agerent non haberent.
ad extremum inopiae aerumnarunque pervenerant, ltaque Theodoricum regem, missis
publice legauis Constantinopolim adierunt verbaque in hunc fere modum fecerunt: Ma.
guam rem esse de qua querelas apud eum suas effunderent nec dubitare quin animumu
ej us offeniuri essentsi taciti diutius dolorem suum preerent, ceterum ad rem eus ta- ro
guopere pertinere ipsum non iguorare, se, dum delitijs apud Imperatorem difflueret, extremuis
augustijs rei tamiliaris oppressos, et, postquam ex Romano agro praedari desijssent
ad egestatem adductos. Ob id orare illum atque obtestari ut res suas aliquaudo respicere
et gentis rationem habere vellet, ne injussu eus durius sibi consulere atque alias propter
penuriam sedes cogerentur quaerere. Quae cum iniquis auribus Theodoncus audisset, fa.
cilejustis eorum precibus est obstquutus, ltaque ip Maesiam reversus bellum enoni, calentibus
suorum auimis usus, movit, quippe Constantinopolim et Melenthiadem exercitu
infestoaccessit et vastatis direptisque circumquaque agris, praeda gravis ad Novas Mae.
siae oppidum, unde discesserat, redijt. Per quos dies Odoacer vastato, ut dictum. Rugo
rum agro intelligeus Fredericum Helethei regis filium domum ex fuga reversum conti-
nuo adversus eum cum valida militum manu mulfum fratrem dimisit. Qua re cognita.
Fredericus ad Theodoricumtum Novis morantem, contugit, ltaque Omulfus sine ma-
guo certamine rerum potitus Rugos omnesjusit in Italiam commigrare. Theodorici
defectionem eno ut qui maxime depreheudit sd ut prudens clementer ac liberaliter
sibi cum eo agendum putavit: ue i asperius duriusque coniulerttvehenmentius praefero.
cisjuuenis animum iu sui perniciem concitaret. Itaque Dinaniojam Sifdicque consuli.
bus amice illum ac comiter ad se per literas evocavit. Paruit ille et in conspectum pro.
gressus ac rationem tam inopiuatae detectionis reddere jussus, se peuuria et precibus suo.
rum commotum ad extrema descendisse dxit veniaque petita ut rebus consuleret suis.
oravit. Exigente inde imperatore, qua tandem ratiouc aerumnas levare illius ac miserias o
possit. Italia terra est, inquit, quae nunc ab Odoacre Herulorum rege inussu tuo tenetur.
permitte me ad eam occupaudan cum gente atque exercitu meo contendert. Nam si
Odoacrem vicero tua gloria erit, qui me miseris si cecidero tu aunuorum stipendiorum
onere liberaberis. Victor vero tuo benetcio Italiam obti nebo. Est autem aequius me.
qui cliens et filius sum tuus.Italiam habere, quam eum, qui senatum et rempublicam tuam
iuiqua servitute tenet oppressam, eno his vocibus permulsus haud gravatent lllyricum
infesta ac merito sibi suspecta Cothorum multitudint exoneraret assensit. Itaque re cum
eo composita Italiam ei per pregmaticum, ut Diaconus iuquit, tradidit, ac sacro vlamiue
capiti imposito firmavit seuatumque ac populum Romanum cum ipsa urbe ac tota Italia
praecipue commendavit. Quibus rebus perfectis. Theodoricus inde alacri auimo ad suos, o
reversus eos sine cura esse ac bene de reliquo sperare usit st enim Italiam terram omnibus
terris nobilitate atque opulentia praecellentem praecipui beneficij loco impetrasse.
Proinde accingerent se ad iter et expeditionem alacres susciperent. Eusebio iude et Pro.
bi no consulibus, o omnibus se ad iter summa alacritate parantibus repentinum bel.
lum praeter opinionem omnium desubito intervenit. Nam Iransylla Cepidarum et Busa
Bulgarorum reges sive sua sponte imopulsisive ab Odoacre tantam a se belli molem aver.
terec cupiente solicitatiiusidias Theodorico regi pararunt atque ipsum, anutequam iter in.
grederetur, adorti ad praelium lacessiverunt Theodoricus de improviso tauta armorum
tempestate oppressus animo haud quaquam defecit sed converso in eos impetu summa
non solum virtute sed etiam felicitate puguavit, nam uuo prae lio Trausillam: altero Bulgaros 50
prostravit. Ita via sibi ad profectionem munita, protinus se ad cogitationes Italicas
retulit. Tria erant loca qu praecipue barbaris Italiam invadentibus moram afferre
aut claustrum obiicere poterant. Alpes Italiaeamnis Sontius et oppidum Aquileiae. Odoacer
quoniam Alpes urbemque communitas superioribus bellis parum ad victoriam profecisse
cognoverat Aquileiam desolatam transgressus ad amnem occurrit eiusque traiectionem
sibi impediendam suscepit. Theodoricus iugenti Pannoniae flumine Dravo Savoque
craiecto, quod immeusa illa, ut plurimuu, agmuiua barbarorum Italiae infudit, ad

p.69
Alpes profectus isque superatis ad Sontij mosx ripam regione castrorum Odoacris ac.
cessit.Eic dum omni ope transire flumen molitur, frustra se obijciente ac renitente Odo.
acre, feliciter tandem transtisit, neque ita multo post, instructo ad pugnam exercitu, ma.
num cum eo ita conseruit, ut praelio pulsum trepida fuga in castra se reterre coegerit, nox.
que secutus eorunden oppuguationem instituit. Odoacer castra se tueri posle adversus
Theodoricum diffsus captato tempore, retro abijt ac Veronam uique contendit. Theo
doricus, omnibus ad Sontiun, quae in rem videbantur, compositis.Odoacrenm per vestigia
iusecutus exercitum similiter Veronam adduxit, quo comperto Odoacer, qui copias suas
dissipatas ex fuga collegerat ac novis etiam auxiliorum supplementis adauxerat, alacris ex
urbe ad praelium egressus est.Verum ueque tum virtuti fortuna respondit, nam magna mili.
tum parte amissa superatus, eo quoque loco cedere cogitur. Theodoricus dum fugientes
iusequitur. Veronam civibus inusitato terrore perculss intravit: atque ea post paulo relicta
Odoacrem ad amnem Abduam assecutus tertio secum confdigere compulit: cujus praelij
idem fuit qui superiorum eventus. Itaq Odoacer in hoc rerum articulo constitutus cum
is, qui supereraut, maturato itinere Romam contendit, sperans si urbem tenuisset, facile
se totius Italiae imperium servaturum. Verum cum ad urbem accessisset clausis portis a
Romanis exclusus est. Theodorico ut iusto domino (am pridem enim ipsam imperatoris
voluntatem acoeperant) se obtemperare velle referentibus. Vude iram incensus subur.
baua aedificia omnia, qu potuit repente ac hostiliter diruit aut subito igne exussit.
o Romaque repulsus, quod alterum erat perfugiumanimum ad Ravennam saltem obtineu.
dam applicuit. Cum autem et hauc Libilla, magister militum, castris ante urbem positis.
pro Theodorico sibi custodiendam sumpsisset, eam oppugnare adortus cepit, ac Libilla in.
terempto Raveunam intravit. Theodoricus interim Abdua relicto Mediolanum processt.
idque suam in potestatem redegit: iude Ticinum Ravennamque versus promotis castris
Odoacrem intra urbem se continentem obsedit, atque ibi multa quidem sed levia praelia
edita cuu Odoacer partem militum quotidie emitteret ut et vires suorum pugnis le.
vioribus exerceret et Tueodorici exercitum eruptionum crebritate et lent sessouis ad
urbem diuturnitate fatigaret simul ac frangeret. Postea Albino consule Odoacer post
multas sed inanes ruptionues ac certamina, cumjam extrema rerum urgeret inuopia silen.
o tio noctis, auxilio a virtute petito universum adversus Theodoricum eduxit exercitum.
Quod ubi ille sensit et ipse suos in aciem promovit. Ceterum commisso prlio tanta vi
doacer pugnavit, ut Theodori cum cum suis praecipiti fuga se referre cogeret. Eique
in castra redeunti obvia mater qu tendis, iuquit fli neque enim loous superest, quo
te fugiens recipere possis nisi ego veste sublata te eo unde in lucem prodijsti recipiam.
Quibus verbis irritatus ac pudore succensus collecta suorum, quos nancisci potuit, exiguus
quidem sed valida manu intestus in hostem qui victoriae quasi certus latejacebat iu caim.
pis, revertit: ac magna strage edita Odoacrem in urbem denuo compulit. Crescebat
am indies cibariorum omnis generis intus inopia, foris autem Cothi diuturnae ad unam
urbem mansionis taedio languescebant.Itaque fesss utritmque rebus ani misq haud gravate
ltegati ultro citroque missi audiri de pace sunt caepti. Neque etiam urbis episcopus Odoa.
crem ad pacem accipiendam hortari si honestae et tolerabiles ferrentur conditiones, desiuebat
nec praesentem urbis calamitatem et civium servitutem proponere ob oculos
desistebat. Theodoricus itaque cum petijsset ut aequo cum Odoacre imperio Ra.
vennam regnumque Italiae obtineret. Odoacer assensus est. Ictoq in eas conditiones foe.
dere urbem Theodoricus ingenti magnificentia intravit. Post vero aliquot exinde dies
(ut appareat quam iufida sit omnis regui societas) Odoacrem Italiae partem ex pacto sibi
attribui postulantem ad convivium iuvitavit: ibique ab eo insidias paratas criminatus
ipsum cum filio ac primoribus per dispositos sicarios interfecit. Atque hic Odoacris Ru.
gorumque in Italia dominationis ut finis fuit, iti et occasionem praebuit novi ibidem ab
Ostrogothis imperij constituendi. Cui primur praefuit, dequo iam diximus. Rex Teodri.
cu: A quo ad aunumn usque va, sequentes recensentur:
tuuricur Teoici exliumclcsenta
Anuo reo
nepor cd cu moento motre
Teolutursr Ieiti fs
Vitiges a Gothis evectus 536
Ildobaldus a Gothis evectus 539

p.70
Araricus a Rugis evectus et
occisus a Gothis 542
Totilas Ararico a Gothis suffexctus 542
Teias a Gothis evectus 522
Teia rege a duce Narsete Imperatoris Iustiniani armis superato atque interfecto,
reges regnumque in Italia Ostrogothorum desiit: Atque ita Iustinianus imperator ab anuo
statim. Italiam, tanquam Orientalis imperij proviucian, gubernare caepit, relicto
ibi ad res ordinandas eodem Narsete. Iuitio autem belliquod cum Cothis gessit, merno
rabile est et ad historiam rerum Dauicarum praecipue pertineus quod refert Procopius, o
Herulorum legatos auxiliares copias domo id est, ab ultima Scandinavia, ipse Thylen
vocat, conquisituros, post Slavorum ditiones, regionem undiquaque desertam transgressos
ad Varnos primo devenisseatque ide, peragratis Danorum nationibus, ad occanum de.
latos mare transmisissc. Ex quibus de patria et primigenio horum populorum solo con.
ecturam facere: Et eos quidem omnes, antequam Italiam invaderent, circa Istri ripas consedisse,
sed e borea profectos huc accessisse iutelligi perfacile erit, quomodo est jam aute
commonstratum a nobis propius. Debellatis vero confectisque in Italia tanm Cothis quam
Ostrogothis et qui illis se miscuerant. Rugis Herulisque Longobardorum gens, qui ex ul.
timo similiter Borea sub nomine Vinulorum, quod ante dictum, in Cermauniam profecti.
tum adhuc intra Pannonias se continens a Narsete in invidiam Sophiae Augustae evocata, o
paulatim successit novumque in Italia imperium est auspicata. Nam annum circiter
Christi DLXX, post caesum Teiam Alboinus Longobardus e Pannonia veniens in Italiam
descendit et regnum illic sibi constituit: cujus sedes Ticinum fuit. Post quem reguavit
Clepho: post Clephonem praefuere xxx duces per annos viginti: quibus annis finitis regnum
paternum inijt Autheris Clephonis natus, primus Christianisii sacris initiatus.Atque
eum longa regum series eiusdeu gentis secuta fuit: quorum ultimus Desiderius a Carolo
Maguo Francorum rege debellatus anno aerae Christianae oooLxxiv, regno huic Lougobardico
finem dedit, cum stetisset ab Alboini in Italiam ad ventu et occupato Ticiuo annos
CCIV. 30
ISIDORI
BREVE CHRONICON
GOTHORVM,
Ad vberiorem paulo enrratioem eorum, quae superius de rebus praesertim
Visegothorum in Hispania parcius sunt indicata, obiter additum.
O T R O R M antiquissimum esse regnum certum est, quod ex regno Scytharum
est exortum. Isti enim sunt quos Alexander vitandos pronuntiauit. Pyr.
rhus pertimuit.Caesar exlorruit. Per multa quippe saecula et reguo et regibus us
sunt: sed quia in chronicis adnotati non sunt, ideo ignorantur. Ex illo autem in historiis
inditi sunt, ex quo aduersum se Romani eorum virtutem experti sunt: quorum
oportet tempora et reges per ordinem cursim exponere, et aliqua eoruu gesta de listo.
riis libenter retexere.
E ocxoii, anno Valeriani et Calieni Impp. Cothi descensis Alpibus, quibus iuha.
bitabant.Graeciam.Macedoniam.Pontum et Asiam. / atque Illyricum vastauerunt: ex qui.
bus lllyricuu et Macedoniam xv, ferme annis tenuerunt. Deinde a Claudio Imperatore
superati sedes proprias repetunt. Romani autem Claudium Aug, pro co quod tam for.
tissimamu gentem a fiuibus reipubl, remouisset, i nsigui gloria honorautes in foro illi au.
reum clypeum, in Capitolio autem auream ei statuam collocauerunt.
Ea Ccoxix, anno xxvi. Constantini Imperatoris. Cothi regionem Sarmatarum aggresi,
copiosissimis super Romanos irruerunt agminibus. Adversus quos idem Constan.
cinus aciem instruxit, ingentique certamine vix superatos vltra Danubium expulit: de di.
versis geuntibus virtutum gloria clarus, sed de Cothorum victoria amplius gloriolus: quem

p.71
Romani, acclamante senatu, publica laude prosecuti sunt, quod tantam gentem vicerit.
quod pacem reipublicae reformaverit.
Erum ccccvii, anuo Valentis v. Cothorum entis adminiftrationem Athanaricus..
accepit, reguans aunos xii, qui persecutionem adversus fidem communem voluit exer..
cere contra eos qui in locis suis Christiani habebantur, ex quibus plerique, quia idoluis
immuolare non adquieverunt, martyrio coronati sunt: reliqui autenm coacti sunt de reguo.
suo exireet in Romanan transie regioueu.
En ccccxv, auno xi. Valentis Imp. Cothi adversum se in Athanarico et Frdiger.
no divisi suut, alternuis se caedibus populantes: sed Fridigernum Athanaricus Valentis
o Imop, auxilio superans, huius rei gratia cum omni gentae Cothorum in Arrianam haeresim
devolutus est. Tunc Calflas eorum episcopus Oohicas literas adiovenit et scripturas.
sacras in eandem liuguam convertit.
E a ccccxvi, anuo xiv. Valentis Imperatoris. Cothi qui primum Christianos a terra
sua expulerant, postmodum ipsi ab Hunis expulsi sunt, trausitoque Danubio fluvio.Valen..
tis Imp, potestati se, non depositis ariis, dederunt, accepta ab eo ad habitandum Thracia.
Sed ubi viderunt se opprimi a Romanis contra consuetudinenm propriae libertatis, resumptis
armis rebellando Thraciam ferro incendijsque depopulautur, deletoque Romano.
rum exercitu, ipsum Valentemjaculo vulneratum in quandam villam fugientem inceu
duut: ut merito, juxta cui usdam sententiam, ipse ab eis temporali cremartetur incendio.
qui tam pulclras anitas ignibus aeternis tradiderat.
Es a ccccxix, anno imperij Thaeodosij Hispani tertio Athanaricus cum Theodosio
jus amicitiae disponens, mox Constantinopolim pergit: ibique XV, die, ex quo fuerat a
Theodosio favorabiliter susceptus, interijt. Gothi autem proprio rege defuncto, aspicientes
benigunitatem Theodosi Imperatoris inito foedere Romauo se imperio tra
diderunt.
E n a ccccxi vri, anuo xiv. Arcadij et Honorij Impp, post Athanaricum duo reges
Cothis imperaverunt, qui pacis foedere ruptorad depraedandam Romaniam se dederunt.
Quorum unus Radagaisus Scytha atque paganus, cum cc, fere millibus Italiam belli feri-.
tate aggreditur, promittens sanguinem hristianorum dijs suis litare si vinceret. Cuju
exercitus a Rom anis in montuosis locis conclusus tame est potius quam ferro consum.
ptus: ipse postremum rex captus est et interfectus.
Eya occexv vii, auuo Honorij et Aroadij lmperatorum alter ille Alaticus Christia.
nus quidem, sed haereticus, pro consorte regui amisso in vindictam sanguinis suorum pro
fectus in Italiam, urbem irruit, et obsessam capit: sicque Roma irruptione atque inmpetu
magnae cladis eversa est. Tantum autem Cothi clementes ibi extiteruntut votum autea.
darent, ut si ingrederentur urbem, quicunque Romanorunm in locis Christi invenirentur.
in eos agere bellijure non liceret, sed ibi et ferieudi refrenaretur immanitas, et capti vaudi
cupiditas coerceretur, sicque post hoc votum aggredientes urbem, quosunque in locis
sacris Christi vel martyrum vel basilicis confugientes invenerunt in vastatione urbis
non miserunt, nec cruentus saevijt in eos gladius, commiserantibus hostibus. Sed et qui.
extra loca martyrum erant, et nomen Christi vel sanctorum nominabant et ipsis simili
misericordia hostilis furor pepercit. Sic evaserunt multa millia Romanorum quibus
Cothi propter Christum misericorditer pepercerunt, nde et hucuique Romani, qui in
reguo Cothorum consistunt, adeo amplectuntur ut melius sit illis cum Cothis pauperes.
vivere, quam inter Romauos potentes esse, et gravejugum tributi portare. Oothi auten
post tertium diem quo Romam ingressi sunt, nullo hoste cogente sponte discedunt.
En a ccccxvix, anno primo Theodosij minoris, Alarico mox post captam urbem defuncto.
Atbhaulfus Cothus Italiae regno praeficitur annis septem. Iste quinto regni anno
de Italia succedit ad Gallias ibique Placidiam filiam Theodosij principis. Arcadij et.
fonorij Imperatorum sororem, quae a Cothis Romae capta fuerat, uxorem sibi assumpsit
nullo es ea semine subsistente. Qui dum a Constantio Romano patricio admoneretur.
ut relictis Gallis Hispauias peteret per quendam Cothum apud Barcilonem inter familiares
fabulas ugulatur.
KKK
Et a ccccuiv, anno vi. Theodosij minoris, post Athaulfum Cothis Sigericus prin.
ceps electus est, qui duo ad pacen cum Romanis esset promptissimus, mos a suis est
iuterfectus.
KKK
E a et anno quo supra.Vallia succedens tcribus annis reguavit, belli caussa princeps a

p.72
Gothis effectus sed ad pacem divina providentia ordinatus, mox enim ut regnare coepit
foedus cum Imperatore Honorio pepigit: Placidiam sororem eius honorifice reddidit:
Romani quoque nominis csa intra Hispanias caedes magnas Barbaris intulit:
Vandalos Silingos in betica omnes bello extinxit: Alanos qui Vaudalis et Suevis potentabantur,
adeo us ut extincto taco rege ipsorum, pauci qui superfuerant oblito re.
agui uouine. Cunderici regis Vaudalorum, qui in Gallia resederant se patrocinio subiu.
garent, lit sunt Vandali qui postea Suevorum obsidione relicta ad Beticam transierunt.
captaque Hispali in Atricam migraverunt. Vallia autem confecto bello Hispaniae dum
iuitructa navali acie in Africam transire disponeret in fretum Caditani maris vi tempestatis
interceptus, in Hispaniam raedire coactus est. Qi deinde per Constantium Roma ro
os num patricium ad Gallias revocatur, data ab eo Cothis ob meritum victoriae ad habitan.
dum secunda Aquitauia usque ad Oceanum cum quibusdam civitatibus confiuium pro
oviuciaruimu.
E ccccvxvit, anno xx Theodo sij minoris Theudoridus post Valliam regnat au.
nis xxiii, qui regno Aquitanico nuon contentus pacis Roman toedus recusat, exercitum
movet Arelatem nobilissimun oppidum Galliae obsidet: a cuus obsidione itmminente
virtute Acti Roman militiae ducis remotus absctdit. Extincto autem a Valentiniano
Imperatore Eetio, dum Theudoridus Narbonae esset insertus rursus Theudo a Litorio
duce Romanae militi Hunis auxiliantibus efsugatur. Litorius autem dum pritmum res
oprosperas adversus Cothos gessisset denuo rei pousis dae monum deceptus, in bello a Co o
this amisso exercitu mi lerabilitet superarur: et qui antea hostium millibus caesis felicitr
vicerat, dum tfallacia daemonum oraculu qunit, ignobiliter victus interijt: Theudoridus
autem sumpto contra Hunos praelio inu campis hatalunicis superatus occubuit. Cothi
autem dimicante Turi lmodo Theudoridi regis filio adco extitere victores ut Attila rex
Hunnorum prae lio victusmetu iusequuentis exercitusnunquam comparuisse dicatur.
E rum a ccccxc, anno tarciani Iup, primo Turismodus filius Theudoridi regnavit
anno uno: qui postquam de Hunis triumphavit, dum multa ageret insolentius, a Theudorico
et rigdarico est tratribus interfectus.
Ex cccCxi, anno ii. Marciani Iump. Theudoricus post fraternam necem in regnum
succedens imperavit annis xii, qui pro eo quod lmptratori Avito sumendi imperialis o
fastigij cum Gallis auxilium praebuiilet. Aquitanias cum ingenti exercitu et cum ingenti
licentia eiusdem Aviti lmperatoris ingreditur. Cui cum magna copia rex Suevorum Re.
ctiarius occurrens, duodecimo Asturiceunsis urbis milliarioapud tuvium qui rbicus ap.
pellatur inito mox certamine superatus est, caesis suorum agminibus, aliquantis captis,
plurimi sque fugatis, ipse postremum rex telo sauciatus tugit. Theudorico autem cum ex.
ercitu ad civitatem Bragarensem pertenente, die Dominico et si ineruenta tamen satis
lamentabilis eyusdem direptioci vit atis, et Romanorum magna caprivitas fuit. Rectiarius
vero ad locum Portucul protectus, regi heudorico captus adducitur. Quuo perenpto
Caeteris qui de priori certamine superfuerant sese tradentibus aliquantis nihilominus in.
tertectis, regnum Suevorum poene destructum est et finitum. Reliqui Suevi, qui reman, q
serant in extrema Galliciae. Massilae filium nomine Masdrum sibi regenm conitituunt, re.
o gnumuque reparatur Suevorum. Theudoricus autem de Gallicia ad Lusitaniam victor
succedensdum Emeritensem urbem depraedari moliretur, beatissimae Eulaliae martyris
oterretur ostentis. Mox ad versis sibi nuncijs territusde Emerita egressus Gallias repetit.
et partem exercitus, cum suis ducibus, iterum ad campos Galliciae dirigit, qui oaesa Astu.
ricensi regione rursum revertuntur ad Gallias. Nec mora. Cothicus exercitus duce Ce.
vrila et Theudorico ad Hispanias missus succedit ad Beticam. Post quem sequenti anno
Sigericus cum alia parte exercitus dirigitur, et Ceurilas revocatur ad Gallias. Pars autet
Cothici exercitus a Sunierico et Nepotiano ducibus ad Galliciam directa Suevos apud
Lusitaniam depraedatur. In Gallias autem Agrippinus Comes et concivis Egidio Comiti o
Romano aemulusut Cothorum mereretur auxilia.Narbonam tradidit Theudorico.Post
aliquot legati Suevorum ab Arismodo rege Masdrae filio, rege Suevorum, missi ad Theu.
doricum venerunt pacem amicitiamque polcentes. Similiter Theudoricus Arismodo
remittit, cum armorum adiectione munera directa etiam et conjugi quam habetet.
Sallanem quoque legatum denuo Theudoricus mittit ad Arismodum, qui reversus ad Cal.
lias Theudoricum ab Eurico fratre suo repperit interfectum.
ERA DIV. anno imperii Leonis octavo Euridicus, pari scelere quo frater, succedit

p.73
in regnum annis xvnt, in quo honore provectus et crimine, statim bello desevit: parteis.
que Lusitaniae depraedatur. Qui prius capta Pamphilona.Caesaraugustam invadit, totami
que Hispauniam superiorem obtinuit. Terracouensis etiam nobilitatem, qu ei repugna-.
verat, exercitus irruptione peremit. In Gallias autem regressus Arelatum, et Massiliam
urbes capit, luoque reguo utramque subiecit, lite quodam die congregatis in coquio
Cothis, tela quae bhabebant omnes in manibusa parte ferri alia viridialia roseoalia croceo
colore mutata, naturalem ferri speciem aliquandiu non habuisse comperit. Sub hocvrege
Cothi legum instituta scriptis habere cperunt: nam antea tautum moribus et consuetudinue
tenebautur. Obijt A relato Euricus morte propria functus.
o E a oxxii, auuo xi, enonis Imperatoris Eurico mortuo Alaricus filius ejus apud
Tolosensem urbem princeps Oothorum eficitur, eosque rexit annis xx, tribus. Qui cuni
pueritia vitam in otio et convivio peregisset, tandem provocatus a Irancis in regione
Pictavensis urbis praelio inito, extinguitur, eoque interfecto regnum Tolosanuu occupautibus
Francis destruitur.
KKK
E oxu v, auuo xvii. Anastasij Iip. Ceselicus superioris Regis ex concubina filius
Narbonae priceps efficitur: et reguavit anuis quatuor: siuut genere vili ssimus, ita inteli.
citate et iguavia summus. Deuique dum eadem civitas a Cumdebaldo burgundionutm.
Rege direpta fuisset, iste cum multis vi dedecore et cum magna suorum clade apud lar-cinonam
se contulit. Ibi moratus, quo usque regni fascibus a Theuilorico fugae iguomi
o uia privaretur. Inde profectus ad Atricam.V andalorum suffragium polcit, quo in regnum.
posset restitui Qui dum non impetrasset auxilium, mox de Africa rediens, ob metum
Theodorici Regis, Aquitaniam petijt. Ibi anno uno delitescens Hispaniam reversus ab
Ebbave Theudorici Regis duceduouecimoa larcinona urbe milliario cmmisso pralio
superatus intugan vertitur, captusque trans fluvium Druentium Galliarum occiditur.
E a oxr v, anno xxvi. Auastasij lmperatoris. Theodericusunior dumjampridem
Thracia et Pannonia veniens, fugato Arnulfo Rege itrogotlorum, regnalset n Italia
anuis x, et octo rursus expulso Rege Vuisigothorum elelico, regnav it in Hispania annis.
xv, sicque prius Italo regno potitus, postea Rispaniumn rexit, quam superstes vyusdem A.
malarico nepoti reliquit, ler hunc dignitas urbis Romae non parva est restituta, muros
o euim eus iste redintegravit, ob quam causam a senatu inauratam statuam meruit.
E a ouxi v, xi v, anno Iustiuiani Imperatoris, detuncto heudericoAmalaricus no
pos tus quinque annis regnavit. Qui cum ab Hildeberto Francorum Rege Narbonae
praelo superatus fuisset, barciuonam tugiens venit, omuniuuque contra se odio excitato.
apud Narbonam in foro ab exercituugulatus interijt.
E rum a ouxx, nona, lustiniam lmp, tempore, post Amalarioum Theudis in Hispania
creatur in reguum per annos xvi, menses quinque. Qdum esset haereticus, pacem ta-.
men conce slit Lcclesiae Deiut licentiam Catholicis lipiscopis daret in unum apud Tole.
tanam urbem convenire, et quoecunque ad Ecclesiae disciplinam neccisaria existerent, di
cere licenterque disponere, lste Francorum leges quinque Caesaraugustam obsidentes..
o omnemque fere Terraconensem provi nciam bello depopulantesmislo duce Theudisclo
fortiter debellavit, atque a reguo suo non pace, sed armis exire coegit. Vulneratur autem
quodam in palatio, qui) amdiu dementis speciem, ut regem deciperet, simulavcrat. Fin
xit euim arte insaniam, et quasi furore repletus perfodit principemn, quo vul nere prostra
tus ocoubuit et vi gladij indignantem ani mam exhalavit. Pertur autem inuter usionem
sauguinis conjurasse homines suos, ne quis interficeret percussorem suum dicens recepisle
se diguam vicissitudinem, quod et ipse privatim ducem suum sollicitatum occiderat.
E a ouxxx, anno xvi. Iustiuiani Imperatoris interempto Theudi Theudiselus Co.
this praeficitur. Regnavit anno uno, mensibus vit, tic pari conjuratorum manu inter
cpulas coenae, gladio confossus extinguitur.
o E x a ouxxxiv, anno xxi. Iustiniani Imperatoris extincto Theudisclo Agila Rex.
creatur, reguaus aunis quinque. Cuius tertio anno Athanagildus tyrannidem regnandi.
cupiditate arripuit. Cothi autem Agilam apud Emeritam fide sacramenti oblita interi
munt, et Athanagildo se tradunt.
Ea n oxcii, anuo xxviit. Iustiniani Imperatoris. Agila perempto.Athanagildus re.
guum, quod invaserat, tenuit anuis xvi. Iste cum jam dudum sumpta tyrannide Agilam
reguo privare quaereret, militum sibi aux ilia ab Imp. Iustiniauno poposcerat, quos poftea
submovere a fuibus regui molitus uon potuit, adversus quos huc usque conligitur.

p.74
Nam frequentibus antea praelijs caesi, nunc vero multis casibus fracti et diminuti sunt.De.
cessit autem Athanegildus Toleto propria morte, vacante regno mensibus quinque.
Ex a oxi v, anno secundo Iustini minoris post Athanagildum Liuva Narbonae regno
praeficitur, reguavitque anuis tribus, qui secundo anuo postquam adeptus est principatum
Leuvigildum fratrem suum socium regni constituit.Hispaniaeque admini ftrationi praefe.
cit, ipse autem Galliae reguo contentus est, sicque reguum duos capit cum nulla potestas
patiens consortis sit. Huic autem in ordine temporun unus tantum annus reputatur.
reliqui.Leuv igildo adnumerantur.
E a oxiv, anno Iustini tminoris. Leuvigildus adepto Hispaniae et Galliae reguo ocium
periculosum ratus, regnum bello ampliare statuerat. Subegit Aregenses, cepit Sabariam, o
Crospida ab eo devicta est. Cesserant etiam armis illius omnes rebelles Hispaniae urbes.
fudit quoque diverso praelio militem, et quaedam castra ab eis occupata dimicando reccpit,
briminigildum deinde imperijs suis tyranniantem obsessum exsuperavit. Postre.
mo bellum Sue vis intulit, regnuiuque eorunm injuria gentis suae mira celeritate transmi.
sit. Hispania pene tota potitus. Nam antea gens Cothorum angustis finibus artabatur.
Scd obtuseavit in eo error impietatis gloriam tantae virtutis. Denique iuiquae perfdiae
turore repletus, in Catholicos persecutione commota, plurimos Episcoporum exilio rele.
gavit, et Ecclesiarum reditus et privilegia tulit, multos quoque terroribus suis in Arria.
nam haeresim et pestilentiam impulit: plerosque sine persecutioneillectos auro rebusque
decepit. Ausus quinetiam inter caetera haeress suae contagia rebaptiare Catholicos, ao
et non solum ex plebe sed etiam ex sacerdotalis ordinis dignitate sicut Vincentium
Caesaraugustanum de Episcopo apostatam factum et tanquam a coe lo in inferna proje.
ctum. Lxtit it autem et quibusdam suorum peruniciosus, nam vi cupiditatis et livoris
quosque potentes ut vidit aut capite damnavit, aut opibus ablatis proseripsit.Erarium
quoque ac fiscum primus iste auxit: primusque inter suos regali veste opertus, solio rese.
dit. Nam ante eum et habitus et consessus communis ut gentiita et regibus erat. Con.
didit autem civitatem in Celtiberia quam ex nomine filij iui Recopolim nominavit.
In legibus quoque ea quae ab Eurico incondite constituta videbantur correxit, plurimas
leges praeteriissas adjicieus, plerisque superfluas auferens. Obijt propria morte To.
leto anno iegni sui xvii.
KKK
En a oCxxxv. Leuvigildo defuncto filius eius Recaredus regno est coronatus cultu
praeditus religionis et patrijs moribus longe dissimilis. Namque ille inreligiosus et
bello promptissimus hic fide pius et pace prclarus, ille armorum artibus gentis impe.
rium dilatans hic gloriosus eandem gentem fidei trophaeo sublimans. In ipsis enim re.
gni sui exordijs Catholicam fidem adeptus totius othicae gentis populos iuoliti erro.
ris labe detersa ad cultum rectae fidei revocavit. Synodum etiam aud condemnationem
Arrianae haeresis congregavit, cui concilio idem gloriosissimus princeps interfuit sua.
que eami prae sentia et subscriptione firmavit. In belli quoque gloria satis clarus ac prae.
cipuus extitit. Francis enim cum sexaginta fere millibus armatorum copijs Gallias ir.
ruentibusmisso Claudio duce adversus eos, glorioso triumphavit eventu. Nullus unquamo
in Hispanis Cothorum vel maior vel similis extitit. Prostrati sunt enim et capti multa
milliaresidua pars exercitus in fugan versa. Cothis post tergum insequentibus usque re.
gni sui finibus cae sa est. Saepe etiam et lacettos contra Romanas insolentias et irruptiones
Vasconum movit ubi non magis bella tractasse quamu potius genteu, quasi in pa.
laestra eludijpro usu utilitatis videtur ex ercuisse. Provincias autem pater praelio conquisivit:
iste pace conservavit, aequitate disposuit moderamine rexit. Multi quoque ad.
i versus eum tyrannidem assumere cupientes detecti sunt suaeque machinationis consi.
lium implere non potuerunt. Fuit autem placidus, mitis, egregiae bonitatis, tautamque
in vulgus gratiam habuit, et tantam in auimo benignitatem gessit, ut in omuium menti.bus
induens etiam malos ad affectum sui amoris attraheret: adeo liberalis ut opes pri, o
vatorum Ecclesiarum praedia direpta a patre et fisco adsociata, iuri proprio restitueret.
Adeo quoque clemens fuit ut populi tributa saepe indulgentiae largitione donaret.
Multos etiam ditavit rebus, plurimos sublimavit houoribus, opes suas in miseris, thesau.
ros suos in egenis recondens: scieus ad hoc illi fuisse collatum regnumn ut eo salubriter
uteretur, bonis initijs bonum finem adeptus fidem enim rectae gloriae quampri mum per.
cepit, noviscime publica confessione poenitenti cumulavit. Quintodecimo auuo Tole.
to morte propria decessit.

p.75
ERA DCXL. anno post Recaredum principem filius eius Liuva regni suscepit sceptra..
annis duobus: ignobii quidem matre progenitus, sed virtutuin iudole insignitus: quem
in primo flore adolescenutiae Vittericus sumpta tyrannide inuocuum reguo deiecit, praecisaque
eimus dextra occidit, auno aetatis xx, regni vero secundo.
Era DCXLII, extincto Liuv Vittericus regnum, quod vive nte illo ivaserat, sibi
vendicat aunis vi, vir quidem strenuus in armoru arte sed tamen expers victoriae, i
Namque adversus Romanum militem bella saepe molitus, nil satis gloriae gessit, praeter i, i
quod milites quosdam Sagontia per duces obtinuit. Hic invita plurima illicita tecit, ini
morte autem, quia gladio operatus fuerat, gladio perijt. Mors quippe iuuocentis inulta
in illo non fuit, inter epulas enim prandij coniuratione suorum cit interfectus. Corpus
vero eus viliter est exportatum atque sepultum.
E ooxv, octava. Cundemarus post Vittericum princeps efficitur anuis duobus.
bic Vascones uua expeditiooe valtavit, alia militem Romauum obsedit. Toleto propria ii
morte decessit.
E a a oot. Sisebutus post Cundemarum regali fastigio evocatur, regtans annos viii.:
menses sex, qui in initio regui sui ludaeos ad fidem Christianam permovens aemulatio:
uem quidem Dei habuit, sed non saecundum seientiam. Potestate enim compulit quos ii
provocare fidei ratione oportuit. Sed sicut scriptum est, sive per occasonem sive per i
veritatem.Christus adnuntietur. Huit autem liugua nitidus, literarum studijs ex parte
o ubutus. In bellicis quoque causis favorem habuit praeliorum. Astures enim rebellan
tes misso exercitu per duccm suum Richilanem in ditionem suam reduxit. Roccones i
arduis montibus undique circumseptos similiter per duces devicit. De Romanis quo.
que praesens feliciter triumphavit, et quasdam urbes pugnando subegit: adeo clemens
post victoriam, ut poene omnes ab exercitu suo hostili praeda in servitutem redactos pre.
cio dato absolveret, ejusque thesaurus redemptio captivorum existeret. Hunc alij mor, ix
bo, alij vcueno asserunt interfectum, i sunt auni Cothorum regum, ab exordio Atha.narici
regis usque ad istum Sisebutum, anui cc, unus. Eya ucuxvi.
Epscit soria Coteru.
INCIPIT
HISTORIA
WANDALORUM.
Vvandali cum Alanis et Suevis pariter Hispanias ingrediuntur. Hi pace inter se
inita sorte ad inhabitandum sibi provinciarum diidunt regiuues. Galliciam Van
dali et Sue vi occupant. Alani Lusitaniam et Carthaginensem provincias.Vandali autem
cognomine Silingi Beticam sortiuntur. Hispani autem per civitates et castella residua
barbaris dominantibus se subiugunt. In Hispatias Cundericus primus rex Vandalorum
successit reguaus in Gallicie partibus annis xvi, qui dum rupto foedere pacis Sue...
vos in Nervoss montibus obsideret, relicta tandem Gallicia cum ottibus Vandalis
ad Beticam transivit: captaque Hispali cum iureverenter in Ecclesias ipsius civita
tis manus extendisset, mox Dei judicio daemone correptus interijt. Cui Ocisericus frater
suus ex Catholico apostata factus succedit in regnum annorum sexaginta, qui de Be
tic provinciae litore ad Mauritaniam venit et Africa relicta in Hispaniam trans.
o fretavit. Cui Valentinianus occidentis Imperator non valens obsistere pacem mit
tit et partem Africae quam Vandali possederant tanquam pacifico tradidit condi
tonibus ab eo sacramenti acceptis ne quid amplius invaderet. Ille autem sacramene.
ti religione violata Carthaginem pervadit Siciliam depraedatur. Panormum obsidet.
Arriauam pestilentiam per totam Africam iutromittit sacerdotes Ecclesiae expellit.
uartyres plurimos effecit. Adversus quem Theodosius minor Orientis Imperator bel
lum praeparavit quod ad effectum uon venit. Hunis enim Thraciam lllyricumque va
ftantibus, exercitus andalorum a Siculia revocatur et ad defendendos Thraces et:

p.76
Illyrianos transmittitur. Geisericus autem non contentus soli Africae vastationibus,
navibus advectus Romam igreditur, direptisque opibus Raubrumper quatuordecf
dies, relicto Valentiniano tlias eius multaque millia captivorum secm tulit, oxquae
Carthaginem redijt, et per legatos postulata pate a vValeutiuiano filias tius eim Coustat.
nopolim mittit, sicque post multarum provinciarum clades et Chritatiorum spolia atqui:
ueces moritur regni sui amuo sexagesimo. Hunericus autem fius eus tegnavit ans.
ptem, mensibus quiuquae, habens iu coniugio Imperatoris Valentinaflliam, quapater
tius Roma captivam cum matre abduxerat, qui et ipse Attiano suscitato furore Cachot.
cas per totam Africam atrocior patre persequitur Ecclesias, tollit sacerdotes, et tuhcti
ordinis clericos in exilium mittit: muonachos quoque atque laics quatuor clrciter o
millia exilijs durioribus relegavit, martyres fecit, confetsoribus linguas abscidit: quii li.
guis abscisss perfecte usque ad fiuem suum locuti sunt. Tunc Laetus Leptenfs civitatis
Lpiscopus glorioso martyrio coronatur. Venericus autem ioter innumtrabiles surum
oimpietatum sttages, quas io Catholicos exercuerat, octavo regni sui anuo ut Arrius pter
cius interioribus cunctis effusis miserabiliter vitam amisit. Cui succendens Cuntabun.
dus regnavit xii, aouis, qui statim pacem Ecclesiae donavit et Catholicos protinus ab
exilio revocavit. Quo defuocto Thrasemundus reguavit anuis xxovit, mensibiis qua
tuor. Iste Arriana iniania pleuus Catholicos iniectatur Ecclesias claudit, in Sardiniam
exilio ex omni Atricana ecclesia cxx. Episcopos mittit. Apud Carthaginem moritur.
Post quem regnavit Hildiris ex filia Valentiniani lmp, geuitus a Ceiserico captivataique a
Hunerico filio suo suerut i uncta. Regnav itque Hildiris annis leptem et tribus mensibus.
Iste sacrame nto a prdecssore suoi rasemundo fuerat obitrictus ne Catholicis in t.
guo suo Ecclesias aperiret, aut priv ilegia restitueret, priusquam regnaret, ne religionem
sacramenti violaret, piaecepit sacerduotes Catholicos ab exibo reduci et Ecclesias aperiri.
Quem Cilimer assumpta tyrannide reguo privavit et cum filijs carceris custodia manci.
pavit. Post haec Cilimer tyranuus reguavit annis tribus mensibus octo: qui multos no
bilium Atric provinciae crudeliter extinxit mulcorumque subitantias tulit, advers
quem lustinianus lmp, incitatione Lti Episcopi qui ab lunerico Vandalorum rege
martyr fuerat factus txercitum in Africa Belisario magistro militum duce mittit: quem
Belisarius cum omni gente Vandalorum praelio fugavit. Atritam cepit centesimo xvi.
Vandalorum ingressionis anno, ln ipio autem Belisarij occurlu priulquam congreslio f.
eret Cilimer tyrannus liildirim reem cum quibuldan generis eius affnibus occidit.
elisarius ilimerum tyrannum capit, et eum cum di vitijs suis ex rapinis provinciarum
Atricae conquisitis Conituntinopolim Iustimiano lmperatori duxit: sioque regnum de.
structum est et hnitum Vandalorum, iunt simul a primo auno Cunderici legis, quo in
Hi spaniam ingressus est usque ad ilimcri casum et Vandulorum iuterituu anui cxx.
tres et mensu septem.
Explicit historia Wandalorum. 40
INCIPIT
HISTORIA
SUEVORUM.
Suevi duce Hermerico rege cum Alanis et Vandalis simul Hispanias ingress suut
E rum ccccxcvi. Hi Galliciam cum Va ndalis occupant, andalis autem transeun, e
tibus Africam.Caliciam soli Suevi sortiti sunt: quibus praefuit Emericus antis quatuorde.
ci. Gallici autem in parte provinci regno suo utebantur: quos Emericus assidua va.
statione depraedans tandem ob morbi dolorem eis pacem dedit: quo morbo diutissime
per auuos septem oppressus interijt. Post quem Riccila filius eus successit et regnavit
anuuis octo. Hic ubente patre ab eo missus ndebotum Romanae militiae ducem
cum suis omuibus copijs ad Singilium Beticae fluvium inito bello prostravit, maguis
eus auri argeutique copis occupatis. Post obitum auten patris suscepto reguo.

p.77
Hispania ab eo obtenta cum Betica. Carthagineuses prov incias in suam redegit potesta.
tem. Quo defuncto Rectiarius succedit in regum anuis novem.Hic accepta i comugiov
Theudoridi regis Cothorum filia in initio regui suius depraedatur.Mox ad Theudoridum.
socerum suum profectus Caesarauguftanam regionem cum auxilio Cothorum rediens.
depraedatur, irruptaque per dolum Ilerdensi urbe, egit ibi muaguam captivitatem. Ad ule
timum dum Theudoridus rex Hispaniam ingrederetur, iuito praelio adversus eum, primo
fugatus, deinde captus occiditur. Occiso Rectiario Suevi bifarie divisi pars Fratan, pars:.
Masdram sibi regem constituunt. Masdras autem cum manu Suevorum statimLusitaniam
depraedatur, acta illuc Romanorum caede praedisque contractis. Civitas etiam Olisepona.
o sub specie pacis intratur. Nec mora. Fratan mortuo. Suevi, qui cum eo fuerant, ad Mas.
dram revertuntur: regionem Cullicae adhaerentem lumini Durio depraedantur. Masdras
autem peracto tertio anno regni suiugulatur. Quuo extincto inter Frumarium et Remis
undum Masdrae filium oritur de regni potestate dissensio. Sed Fumarius, cut manu
quanm habebat Flamensem civitatem grandi evertit excidio. Remi smuundus autem vi
ciua sibi pariter Arigensium loca et Lucensis conventus maritima populatur. Frumario
autem mortuo Remismundus omnes Suevos in suam ditionem revocat, pacem cum Gallicis
reformat, legatos foederis mittit ad Theoderidum regem Gothorum: a quo etiam
per legatos et arma et conjugem quam haberet accepit. Tertio regni anuo ad Lusitaniam
transiit. Cimbricam pace deceptam diripit, lisepouna quoque ab eo occupatur:
Cives vero qui illic praeerant, cuitodiendos tradidit Lusidio. Hujus tempore Alax natione
Calata, effectus apostata et Arrianus inter Suevos regis sui auxilio fidei Catholicae hostis
emersit, cuus seductione Sucvi a fide Catholica recedentes in Arrianum dogmua
declinant. Post multos deinde reges reguum Suevorum suscepit Theudemirus: qui fidem
Catholicam adeptus. Arrianae impietatis errore destructo Suevos unitati fidei redidit.ujus
temporibus Martinus mouasterij Dumiensis episcopus fide et scientia claruit.Cujus
studio et pax ecclesiae reddita est, et multa monasteria condita. Post Theudemirum,
Miro Suevorum princeps efficitur, et regnavit annis XIII. Hic bellum secundo regni sui
auuo contra Roccones iuntulit: deinde in auxilium Liuvigildi Cothorum regis adversus
rebellem filium ad expugnandam Hispalim pergit ibique vitae terminum clausit. Cui.
o Eburicus filius in reguum succedit: quem adolescenteu Audicas aisumpta tyranuide re..
guo privat, et monachum factum in monasterio damnat, pro quo non dilata est sententia.
mox enim Liuvigildus Cothorum rex Suevis bellum inferens obtento eodem regno
Audicam deiecit, atque detonso eo, post regni honorem, presbyterij ofhcio consecravit.
Sic euim oportuit, ut quod regi suo fecerat, rursum idem ab alio congrua meriti vicissitu.
dine pateretur. Reguum auten Suevorum deletum in Gothos transfertur, quod mansit
aunuis centum xx, sex.
Eplicit storic Suevoum.
::::: ?::::::
LECTORI
HIS non abs re esset subjungere nonnulla de origine et gentium harum, quibus Gothis, Vandalis ac
Suevis est nomen, primis sedibus: Et praesertim de Suevis aliquid attexere, cum de illis non una omnium
sententia sit, eaque maximorum etiam virorum, et in his summus ille, tam veterum quam recentium scriptorum
Aristarchus, Caesar Scaliger libro VI. Poetices, cui Hypercrtiticus titulum fecit, Lucani illum
versum,
Fundat ab extremo flavos Aquilone Suevos
50 Albis.
veeexee reperit oxi otem ee fovert Sueve iecit
eistcr eo eos qi prepiores, it vete Lxtano srptu i vccns evo.
o eltra etic iim ntquutus egse, qors eie cireo Dm vestgo: ems retieuont
ten vcentur, vei cet id: dert ved Ceelis sctr, sitr de Ceono bec
bcbet: Mcio et Suecorum noto: nom c eno u es: pert, tron ibm tutot porr
eorum, ut Hermunduri et Longobardi, atque nunc quidem hi fuga facta omnino in ulteriorem regionem se conjecerunt.
Vbi non tantum Albi vicinos, sed ultra etiam Albim, et partem eorum Longobardos fuisse demonstrat.

p.78
Vt merito quoque a Peucero sit traditum, verbis quae Ortelius memorat, Suevos olim omnem eam borealis
OCenomie orom teuse un c incoltmt Cus oeram vier c tt sque mor BL
tici.od uevicum ccitr nuncpt. st uture inter cr eri ccir xto egst erira
steccnt. Sed s c cntea eo presrtim o.ui fitoiom precedt sinte c propve xe.
riur.eo rerttere etorenun icu dcitur crmden veetere stius dco.
I interim monen ectrem cdecmn Ct o i o oqu oms. Isiooi stio rem
Cotm i fiun rotie / n fipumconm e expresu. cque cd cmer biti redee.
aut annorum potius Christi ordine, qui sequitur, distinguenda:
Anni Anni
Aerae Christi
Hispanicae.
407 369 Athanaricus.
420 382 Alaricus cum Radagatho.
449 411 Athaulphus.
454 416 Segericus.
454 416 Wallia.
457 419 Theuderedus.
490 452 Turismundus.
491 453 Theudericus.
504 466 Euricus.
521 483 Alaricus.
544 506 Gesalricus.
549 511 Theudericus.
565 527 Amalaricus.
569 531 Theudis.
586 548 Theudisculus
587 549 Agila.
592 554 Atanagildus.
605 567 Liuva.
606 568 Leovigildus.
624 586 Reccaredus.
Anni Anni
Aerae Hispanicae. Christi
639 601 Liuva.
641 603 Wittericus.
648 610 Gundamarus.
650 612 Sisebutus.
659 621 Suinthila.
669 631 Sisenandus.
674 636 Chintila.
678 640 Tulca.
680 642 Chindasuinthus.
710 972 Wamba.
718 680 Eruigius.
725 687 Egiga.
739 701 Witiza.
749 711 Rudericus.

p.79
RERVM
DANICARVM
HISTORIAE
LIBER III.
POST ergo Gothorum, Rugorum Vandalorum ac Longobardorum
abiolutamjam pene elaritati ac nominis periodum, emissi
ex cadem hac veluti vagina ac promptuario gentium sed alijs
appellationibusmgii tb et Saoxones. Quorum tu, e.
da nominutos Cherlonesum hoditque Cimbricam constanter
sub sutorum vocabulo retinere alias indi cavimus qut madmodum
etvglor ante ledum in tdem hac Septentrionis ac
Chersoneii ermani haud inoravisse Cornelium Tacitum.
Suxones vero paulo post circa eyusudei hersonesi collum Pto.
o lemaeo qui Tacitum proxi me eit secutu, aguitus antea imiliter et alibi nobis memora.
tum. Hi quam validus populus, quamque non classibus modo, sed et terrestri milit i praevaluerint
eorum expedit iones et ducte ex Chersoneso sua in vicinas gentes transimnarinae
coloniae regnaque ibidem et imperia constituta mutatis ac de letis priorum vocabulis
praecipue indiciongi fuerint. Quae tamen omnia ut elarius luculentiusque ob oculos
proponantur, semovenda est, quae glaucomam hic solet obyicere, autiquitatis nebula ipsaque
rerum principia atque occasiones repetendae nonnihil altius servata ubique atque addita.
quae hic per necessariaannorum serie.
Cumjam in extrema quod dicitur, tegula res Romana versaretur et hiuc Italia inde
Hispaniae Galliae que quasi discerptae a peregrinis gentibus tenerentur illisque omnibus
o superveniens Attila maiorem adhuc tempestatem minaretur, legiones, quaecunque haberi
potuerunt, ad subsidium revocatae et Etio, supremo militiae ducicommissae. Britanniam
tum veluti alium orbem et extra contineutis terminos collocatam tres diversae nationes
habitabant: Britoer qui indigenae erant. Romanis parentes, itemque Pici et Scti: qui ut
advenae, ex Hibernia nimirum profecti Borealiorem insulae partem colebaut. Hi Brito
nibus perpetuo infesti et licet Romanorum saepenumero praesidijs repressi haud tamen
quiescere potuerunt, prae sertim cum difficillimis ac multiplicibus bellis Romanos di sti.
neri, eorumque legiones partim ex insulam avocari, partim lente parceque in eandem reduci
ani madverterent. Scoti igitur sine mora cum Pictis arctiori percusso foedere collectisq
undiquaque copij (quas inter et Norvagienies et Danos fuisse Math. Veftmonasterien.
sis ad annum cccoxxxiv, videtur innuere) Britaonos invaduunt vastantque. Britones ut ccccxxnuv.
sese recolligerent, auxilio jam omni destitut ad Etium confugiuut. Ille fatigatus commotusque

p.80
eorum precibus, utpote adhuc in fide Romanorum consistentium, unam ipsis ex
Gallia legionem suppetias misit. Qua illi confisirepulsisque ac profigatis semel iterum.
que hostibus, rem fortiter agere, et inito cum tianis ducibus conslio vallum inter Ro.
manorum provinciam et fues Pictorum constituere, futurum in omnem eventum adver.
sus hostium incursionem hand invalidum munimentum. Dumque hoc pacto unius legio
nis prae sidio conquiescit Britannia, infestis siguis Galliam petunt gentes, adeo ut suos ex
insulam subito ac necessario revocarit Etius. Scoti, re intellecta, confestim Britanuos repetunt
magnoque impetu una cum Pictis murum superant. Et actum fuisset de Britouibus
nisi Valentinianus lmperator, qui aliquammultas copias Parisijs adhuc retinebant, insula.
nis auxilium trogantibus subsidio adfuisset. Tumi vallus ille sive murus denuo sed ex la o
pide communitur et additis iniuper ad excubias habendas castellis aut speculis multo
quam prius validior redditur. Verum Scoti mox Pictique fractisjam aut languescentibus
imperij viribus, ubi multo quam antea ferocius in Britannos incumbunt, iterum ad Etium
Galliarum ac militiae praesidem, legati a Britonibus misi, qui auxilia flagitarent. Sed
Etiojam ad reprimendum Attilam summo animo ac viribus intento haud quicquam impetrare
potuerunt. Quae dum funt, occupant Scoti extremam iniulae partem, quae a ran.
pio colle ad boream spectat quam et hodieque tenent ac suo de unomine Scotiam nun.
cupaut. Inde Britanniae proceres cum viderent tantam tempestatem a Scotis aeque ut a
Pictis assidue impendere, de duce aliquo ac rege uuncupando consultare incipiunt, lItaque
habito consilioVortigernus eligitur, quod eilet inter iuos non tantum authoritate sed o
etiam virt ute ac generis uobilitate prae cipuus. Aliquos inter Buc hananuset si qui eum
secuti receutiores, reterunt e gente sua Britones Constantinum e Gallica Britannia accersitum
regtm pronunciasse: eumque per deceunium pacem qualemcunque cum fniti.
mis habuisse, ac tandem fraude Vortigerni sublato eiusdem filium a Vortigerno in regnum
substitutum: et eo similiter per sicarios clam iuterfici jusso ipsisque vicissim sicarijs neci
traditis, uon invitis Britonibus reguum exinde sibi Vortigernum occupasse. Verum hal.
luci natos eos aut saltem popularia quaedam ac minus vera secutos existimo. Nam Con.
stantinus ille quem e Gallica Britannia non Britones sed miles Romanus non tam ullo
eius merito, quam cminatione nominis apud btitannos gratiosi, ad imperium surrogarat.
multojam ante, intra nimirum Arelatem a Comite Honorij Constantio obsidione victus o
missusque ad Honorium cum uno filiorum Iuliano ad Mincium flumen truncatus est: Si.
cuti et Constantem filiorum eius alterum Oerontius Britannus Viennae in Gallijs oppu.
guatum suamque in potestatem adductum vita exuit.Vortigernus igitur ad regni clavum
vocatus nihil antiquius habuit quam de Repub, cogitationem ac curam suscipere quo
nimirum patriae tatum, quodjam pr tforibus erat, omui ope consilioque averruncaret.
Cumque diu multumque, quid maxime e re foret quaesitum agitatumque esset, procerum
praecipui rebus suis ac viribus diffsi externa auxilia circumspicieudajudicarunt. Qua.
propter ex consensu populi vicinos e regione ad ortum borealemngor ad collum Cim.
bricae Chersonesi locatostos.Bedae, nuuc lutas vocatos una cum uoxvntur, qui tum prae.
cipue rei militaris famam longe lateque illustres ac celebres habebantur acceriendos de, qo
cernitur. Atque ita missi quamprimum sunt, qui eos ad opem laborantibus ferendam am.
plissimis promissis adhortarentur, ac demum auxilium non abnuentes in Britanniam pro.
tinus ducerent. Quo nuncio accepto, una cum Vitis et Saxonibus Angli, laeta bello gens
et quae vel ultro stipendij faciendi erat avida contestim delecta fortissimorum uvenum
manu navibusque imposita, ducibus Hengisto et Horso ij fratres erant Martijs animis viri.
Britanniam appellunt, annum circiter salutis humanae ccccxiix. Egressos in terram houorifice
ac comiter Rex accepit, assiguatis insuper in Cautio ad habitandum sedibus. Ac
mox adyunctis sibi insulanorum auxiljs inPictum et Scotos, agrum late vastantes, conten.
dunt: praelioque commisso insigui victoria potiti sunt. Rex successu gaudens novam gentem,
et cuius auspiciis vim hostilem profligarat, liberali cumprimis stipendio remunera, o
tur. Quanquam sint, qui nou evocatos patria sed ut homines vagos et qui sponte sua
praedandi animo ad littora insulae ubi forte ad veunisent, regi Vertigerno conciliatos au.
tument.A qua opiuione ut abhorream, faciunt Pauli Diaconi verba, qui diserte Anglo.
rum gentec a rege Vertigerno invitatas commemorat. Hengistus igitur, ut erat non tan.
tum manu fortis sed et sensu celer et ultra barbarum promptus ingeuio cognito regis
animo, qui ja totus in Auglorum virtute conquiescere videbatur tum etiam peripecta.
ad transtittendum bellum ac commercia, regui oportuuitate, id sibi agendum putavit.

p.81
quibus ipse modis sibi suisque possessionem ac sedem stabiliorem in regione tam commoda
tamque amoena paulatim firmaret. Itaque omnium primo locum, qui ad colendum
erat concessus, haud perfunctorie communire, ejusque fines deducere, impositis etiam
praefidijs accuratius custodire curae habuit: Deinde, non cessantibus Pictorum incursionibus,
de novo gentis suae supplemento deque majore militum manu convooauda cum Vet.
tigerto caepit agere. Et Vertigetmus quidet futurae sortis nescius nequaquam consilium
asperuatur. Itaque fama jam ultra Oceanu late divulgat: sive ab Hengisto per nnucios
excitisive ab ipso domum hoe nomine renmisso conscripti (utrumque enim traditur) mul.
to quan prius majore multitudine ex ijsdem nationibus viri simul ac foeminae uaves
o conscendunt, tuagnaque classe completa, in Britanniam commigrant. Quin et illud ad.
duut quidam, adductam simul fuisse Hengisti filiam, cui Ronix nomen eratmirae pulohritudi
iis puellam et moribus, qui ut talem decerent, ita non displicerent Verti geruo. Hen.
gistus conmperto suos haud esse regi ingratos id porro operam dedit ut eundem in filiae
amorem illiceret. Quod et occastone fettivi convivij, ad quod ab Hengisto vocatus ac.
cesseratfactum memorant. Hic enim delectatus Rex cum elegantia corporis tum mo
rum Ronicis, eam continuo in thori sociam assumptam matrimonio siubi copulavit. An.
gli igitur praeter agros, quos acceperant affiuitatejam iniuper regia cum Britonibus jun.
cta fidentes gnaviter adversus Pictos ac Scotos se gerere eosque extra vallum quem di.
mus ab Ecianis ducibus eductum submovere, tutam Britonibus quietem undiquaque
ao praestare: mox agmine facto, certatim novi coloni iu insulam adventare ac numero aucti
insolentius se extollere ac ipsis quoque indigenis esse formidini ac tandem, ceu fieri solet,
ad contentiones ex contentionibus ab arma et inurias devenire. Accedebat quod Ronix
Vertigerni conjux suos praecipue apud maritum commendare et ad eorum inurias connivere
crederetur, nde Britaunistudio quodam vindicandi se excitati Vertigerni primogenitum
Vertimerium nomine, quem et mire noverca oderat, spreto parente regem
creant. Hic ad novos habitatores, quos pater acci verat, ej iciendos signo sublato, primum
iu arctum eos cogere Tanetha insulajuxta Cantij latus conclusos: inde Britannia quo:
totam tentat ejicere. Sed in iedio rerum cursu novercalibus insidijs extinctus patri sedem
regui vacuam, unde deectus erat, reliquit. Et ita Auglis Saxounibusque commutata
fortunae alea. Hengistus igitur, aspirantejau rurius secundiore aura vires resumit, atque
ita exinde in insulam animatus instructusque regreditur, ut vim tumultuariam Britonuu.
aut in fide levitatem metueudam deinceps magnopere non haberet. Quod et advenae
ubi animadverterenterectis altius animistrumentumstipendia agros novos, majora indies
postularerenuentibus vim et arma ostentare et proxima quaeque invadre ac sedes
denique trans Humbrum locare caeperunt. Britonibus tum solatium aliquod sed in tau.
tis miserijs fugitivum ac leve attulit urelu Ambrosius: qui, ut habet Diacouus, solus for.
te Romanae gentis Saxonuimn caedi supertuerat. Hic purpuram iumpta et imperator saluta.
tus cum Vertigerno et Anglis conlerere manum ausus: ipsum Vertigernum in oppido
VValliae Ceuora, imparatum oppresit atque in turri, in quam sui coniulendi causa confu.
qo gei at, concremavit. Inde aucto exercitucontra Saxones st vertit, quos ter instaurata pu.
gua fudit ac fugavit Horso Hengisti tratre alj sque permultis neci dauis. Verum juncti
Saxonibus Angli viribusque reparatis ac novis e Cimbriam acceptis auxiliorum mauipulis
ani mosiiterum fortunam tentare ac bellum rediutegrare haudquaquam ueriti. Aure.
lius intellecto hostem cum exercitu satis firmo ad ventare, nihil cunctatus ad ripam flumi.
uis, quod duuum vocaut cum expedita suorum manu se obvium tulit, praelioque iugenti
conmisso victoriam priore majorem reportavit ipso Hengisto primo impetu intereu.
pto et alijs insuper quamplurimis desideratis. Rengistus duos reliquit filios.Oicam, sve
ut alij vocaut, cconem et Otham, mascoulis animis juv enes. Hi resarcitis copijs adversus
Aurelium ituri iterum succumbunt ac repelluntur sed dum et instant acriterque pu.
o gnant repugnautque, ipse Anrelius accepto obiter vulnere paucis post diebus interijt.
Vertimerio amut diximus, sublato successerat frater Ltherius coguomento Pendraco.
qui uibil sibi statim a principio potius duxit, quam ut Patriae rebus consuleretur, modo id
per civium discordiam licuisset. Initio regui eus Pascentius Vertigerui ex Anglo Saxo.
nica filius novas copias ex Cimbrico littore transvectas ducens, juncta cum Hiberuis societate,
in Bitannos incubuit. Sed Ctherius qui Pictos Scotosque tumultuario sibi foede.
re conciliaverat, victor tum extitit. Nec sic tamen animum remisere Angli Saxouesque
quin denuo ad praeliandun se pararent, itaque Occonue, quem diximus, ducoe, magnis

p.82
copijs atque animis cum therio congre ss, non ante puguare destiterunt quat, utrit:
igenti strage cdita Occouem ab hoste captum intelligerent. Quo postmodum e vinculuis
elapso ad praelia et puguas redieruut. Ac tanden cuu auimad verteretur parum ut
uihil tot expeditionibus diminutas Auglorum Saxonumque vires coniultiusudicavit
LCthetius paciloi cnm is, quan ad nova aux ilia repetende eoidem concitare. Cooditines
inter ceteras dictae ut ager Britannie iuter britones Sax ouesque atque Anglos certis
terminis div ideretur, lua quisque parte contentus ageret: nec quicquan ultra moli.
rentur. Beda qui aliter paulo baec retert ait Anglo, saxones Londinum properautes vo
ce clamantium Britonum cauentiumque Alleluia, praecinente Cermano Episcopque perterritos
iu fugam se conmecisse, ac sic discessum uurimque nullo efsuso sanguiue: indeque
aliquamdiu ab armis temperatum ac veluti inducias fuissedonec taudem inter se conteodere
exorsi Britones: Eaque occasione Anglos eorumque toederatos Saxones monte
quodam edito (Badovicum appellabant) in littore Oermaniam prospectante, celeriter
occupato, qui esset auxilijs eorum e patria recipieudis idoneus praeiertim cumn uminis
ostium, in proximo baberetur: denuo st commuuire bellaque et Martem spirare coepissae.:
sed ritones expeditis statit copijs co profectos locum obsedisse: Anglosque ad praelium
et planiciem descendere ob inediam adactos, post longam taudem dimicationeu, magua
illa clade affecisse, iu qua cco cum fratre perierit: tuus pralij etiam Cildas memiuit.
adiicieus se in lucem codem illo anuo editum, qui fuit ab adventu io Britanniam Anglo.
rum xiiv, humanae vero salutis cccxeii, therij de quo eit dictun obitus referturx
ad annuu quinquagesimum ac decimum octavum. Eique tum successerit Arthurus filius
adolt sueus, qui corporis dotes animi boui cumulabat. Ejus aetas cunm esset Anglosaxoni
bus cont tmptui facile etian pacta cum pare nte inita iidem doccitecre. Nullus tarmen
in Britannia regum plus ipsis taceisijt negotij, lirmatis eiim quae cum Scotis et Pictis
icetat, foederibus, eoruu accitis auxiliaribus copijspriusquam vtl audirt quicquam belli
cun aut sibi a rege adoleicente metuere hoites poterant, ulto in eos ducit iteratoque
magnis prlijs superior evadit. Et fractis prodigatisque guaviter initans Auglo saxonici
regui metropolim Londinum subito invadit atque occupat bboracum alteram hostium
sedem coronam ciugit et quamvis e littore Cimbrico advtntantium copiaruu tamam motus
remitterc obiidionem cogeretur, taudiu tamen parit txercitus obseilos attinuit, dum tau
dem deditio sequeretur. AugloSaxones nec iltis attriti iterum s paraut, ac novo circa
Humbrum uuen exercitu Britouibus occurrunt, unc Arthurus, cum Scotis et lictis
firmiori pacto initode tota pagana lac gente ex insula t icieuda ac lauris Christiuanis per
universam Britanniam initaurandis consilium capit, itaque conjunctis copiis trium diversurum
gentium reges iu aciem prodierunt. Ntc moruati Auglo saxones prlium for.
titer capeiiunt editaque ingenti hostium strage udiuin ancipitlars itetit. Sed tandem
Arthurum victoria respexit. Occo, qui Anguis ceterisqu dux erat, superioris Occonis
fl ius Hengi stique nepos cum diu inclinatam aciem anmimose sustinuisstt gravi accepto
vuluere ad classem delatus in contiuentem traecit. Eum subsecuti continuo, quibuscun.
que uavium copia fuit. Arthurus re adco feliciter expedita, tripliato sub proximun vcr
exercitu iu Cantium et Orieutalem Britanniam, ubi Angli eorumque socij validum ad.
huc militem tenebat ducit ac saepe dubia tortuua retm agens postr mum tamen victor
abijt. Et obtrita au, penitusque deleta Anglorum Saxonumque gens videri poterat.
vulgoque existimatum haud uuquam vires recuperaturam. Sedvtrsa propediem tortuna
est. Nam a morte Arthuri, quo cum occubuisse virtus Britonumque felicitas est visa, regressi,
qui insula exierant, memoriaque amissorum stimulati, haud destiterunt prius, quam
Britones saepe victos, aliquando et per intervalla praesertim sub Cadavallone, rursus victores,
iterumque sub Cadavallardo cladibus multis affictos agris tandem excedert partimque
in Valliam et Cornubiam e fuga se recipere, partim in britanniam Aremorican.
traus tmare, uovas quaerere sedes adegissent. Ipsi vero totius tum insulae, praeter Scotiam o
et quae Picti tenebant imperio potiti vacua loca novis colouis impleruut. Fuit is anuus
Regis Cadavillardi duodecimus, salutis vero humauae oo.
Angli igitur maioream insulae parte occupata in plura se regna divisere. Primum re.
guum Cantianum fuit. Hengistus euim, ut ante dictum. Cantium tenuit, eiusque territo.
rij se regem dixit. Habuit d regnum ab oriente Sole et meridie oceanum: aborea
Thamesin flumen, ab occidente terminabatur fnibus Australium Saxonum. Securi Hen.
giftum Occo et Otha aeius fli: itemque enricus et Etelbertus quintus ab Heogisto vir

p.83
pari innocentia atque animo egregius bellicaeque rei studiosissmus: quippe qui post
partum foris otium domi minime quietus, omumuum pritmus bellum adversus suae gentis
regulos gerere ausus fines regui sui ad Humbrum usque flumen ex tendisse memoratur.
Neque id contra quam belli us suadet, fecisse dicendus, cum Reguum Britauuis ereptum
occupanti tun patuerit. Deerat adhuc ei totique genti verae relgionis cultus. Cui pro
movendae occasionem praecipue dedisse uxor Bertha potest. Qu cum e gente Frauco.
rum esset sanctis suis monitis ita maritum instituit ut a nomine Christiano nequaquam
abhorreret, nde factuum ut Cregorius Maguus. Romanae sedis antistes Augustinun
miserit, qui tum ipsum Ethelbertum, tum ceteros eius populares rudemque plebem Chri.
to ftianan pietatem, qualis tunc temporis habebatur, haud paucis superstitionum involucris
contamninatam edoceret. Accidit id annum circiter Christi sexcentesimum ac tertium
imperanute Romanis in oriente Mauritio. Tuuc et idem Rex Augustiui rogatu, aedem
divis Apostolis Petro et Paulo posuit donisque ornavit amplissmis ac postea seorsim
apostolo Paulo Londini templum extruxit et aliud Rocestriae divo Andreae: Successo.
res ejus hi fuerunt: Edbaldus. Eccombertus. Egbertus. Lotharius. Edricus. Vihtredus.
Edbertus. Ethelbertus. Alricus Edbertus alias Ldelbertus Cuthredus.Baldredus.Ethel.
bolphus. Hic ordine regum decimus octavus et ultimus ab Egberto occidentali rege
captus victori possessione regui cessit. Sicque Cantianum reguum adi unctum occiden.
tali. Regnatumuque iu Cautio ab enogiito usque ad amissam libertatem annos circiter
o C C L i i i.
Alterum regnum fuit Australium Saxonum. Hoc anno trigesmo altero ab adventu
in insulam Auglorum habuisse initium ex Ella Saxone putatur, ls enim dum Britanni va.
rijs belli motibus dtatigantur, paulatim Aust ralem insulae partem occupavit ibique re.
guum tenuit. Pauci ad iodum illius districtus reguli enumtrantur: superati enim civili
bello in uomen ditionemque occideutalium Saxonum conce sre. Fines regni fui sst su.
spicantur, quibus nostro hoc tempore continentur Vintoniensis et Cicestreniis dioeceses.
Post Ellam quatuor duntaxat reges receusentur Sisca Ethelvalchius Berutius et Aldi.
uius. Quem Iloas occidentaluum Rex vita pariter et regno expulit.
Tertium regnum Anglorum Orientalium, quod illi eam ins ulae partem tenerent, quae
o ortum Solis spctat. Hoc terrae spatium hodie dioeceses ordoicensis et Elijensis complectitur,
in tres divisum Comitatus, Eutfolchiam, Nortfolchiam, et Cantabrigiensem.
Hujus primus regulus fuit Uffa, quem secuti Titullus, Redovaldus, Carpavaldus, Sigebertus
literarum patronus.Egricus. Annas.Ethelherius Aldulphus.Edvoldus. Beornas.Ethel.
redusEthelbertus martyr. Idem hoc regnum modo a Mercijs modo ab Occideutalibus.
aliquoties a regulis Cantianis possessum, donec illud Edmundus vir sanctus ex gente An.
glorum ultimus tenuit. Edmundum secuti ex gene Danic Cuthormus, et Lricus post cuus
caedem coacti Angli se regi ccidentalium dedere. Atque ita Orientales Aogli et
reguum, quod diutius quam ullum aliud stetit, et nomeu ami sere.
Quartum sequitur rientalium Saxonum regnum, uxta Bedam, qui alios esse Saxones.
o alios Anglos tradidit. Hi igitur sibi regnum constituerunt, quod ab Erchenviuo regulo
ortum habuit, cuus regni caput fuit Londinuum qua urbe postea Ethelbertus Cantianus
rex, uti supra ostensum, potitus est: claudebatur ij sdem fnibus ac memoria nostra
Londinensis dioecesis. Suut authores, quibus et plures assentiuntur, qui autumant Orieutalium
Anglorum et Saxonum idem tuisse reguum et a duobus regulis interdum admini.
stratum cum et gentis utriusque caput Londinum sedesque regia fuerit. Reges ab ipso
regni initio Erchvino successerunt Sladda, Sibertus, Surredius, Sigebertus parvus, Suthelinus,
Sigerius, Sigehardus, Offa, Colredus, Sutthedus, undecimus et regum ultimus. Hujus
principatum Egbertus demum occidentalium rex una cum Cantianorum et Nom
thumbrorum regnis suis ditionibusut mox dicetur, adjunxit.
o Qui ntunm regnum Merciorum id est, mediterraneorum Saxonum fuit a Crida Saxone
inchoatum. De hujus longitudine aut latitudine nihil certi traditur eos tamen fines
habuisse judicant, quibus hodie terminatur Liuncolniensis.Conventrensis et Lichefelden.
sis ac Vigorniensis di ceses. Crida vir copijs ac fama potens cum Britanuis bellaudo
paulatim in ea insulae parte principatum obtinuit, quem ad ultimum per manus Vibbae filio
tradidit. Neque Vibbas virtute inferior parente regnum non servavit modo, sed auxit
etiam, Britannis finitimis passim devictis. Deinde Cearlus regum obtinuit cui Penda
Vibbae filius a Crida quartus successit. Eic moriecus septeuos reliquit liberos. Ex quibus

p.84
Peda et Vuilterus ordine successerunt. Regnavit post eos Chenredus Vuilfredi flits ful
Ethelredi patrui tutela. Maturus aevo fiium genuit Celredum regui haeredem, quem
Etbelbaldus postremum secutus: qui a Merciis, postquam auuis xu, reguo praefuerat, iucerfectus.
Author caedis Beruredus fuit, qui et regnuu occupavit. Btruredum Offa se.
cutus Iude Egtfridus. Conulphus. Cheuelmus. Cevalphus. Bernulphus. Ludicemus.
Ctlacus. Bertulphus. Hic a Danis, qui. Regunero rege in insulam delati sedes sibi quaere.
bant, acie victus reguo cessit. Dani qui domo patriaque procul uulla arma aut iusidias
muaguopere timebant, dum uui versos insulanos aut vi aut dolis superare inque officio con.
tinere iatagunt Burthredus homo potens et cui ure haereditas regui Merciorum venie.
bat intra Merciae fues derepente cum magno armatorum numero ingressus hostes ubi o
que caedit et fugat, seque regem dicit. Reguat idem anuos circiter vigiuti. Interea vari
fortuna cum Danis congrtisus, postremo magna accepta clade ac patria pulsus Romae privatus
obijt. Dani reguo Merciae rurius potiti, sed dubij an ex suo commilitio regem ali.
quem proununciarent praesertim motis adhuc ubique rebus et insulanis praevalentibus.
capto m areua (quod dicitur) consilio Cevolphum burthredi servum regem creant, ada.
ctum prius iureuraudo se ut regno abdicaret, quandocunque id feri imperarent. Fuit Cevolphus
a C rida Merciorum rege primo xxii, et ultimus. Eum enim nullo genere aut
virtute clarum Alvredus Oecideutalium Rex levi uegotio vicit regnumque Merciorum
suo adecit auuum circiter occcxx.
Sextum reguum Northumbrorum sive Derniciorum, quod et in Deirorum regnum die
videbatur, ab Ida et Allam primis illius prouinciae possessoribus, post ad ventum Anglorum
initium sumpsit anno nimirum Lxxxi v, lalutis vero humanae uviii. Latitudinetu eam
habuitin quam nunc dioeceses. Eboracensis. Carliolensis et Dunelmensis patent. Dicta
Northumbria, noun, ut vult Polydorus, quod ob montium altitudinem umbrosa sit, sed a
North et lumbro umine cui a parte nimirum Boreali adjacet. Dividitur in duas regiones.
Berniciam scilicet, quae ad Scotiam spectat, et Leirau. HRauc primum occupasse
Allum terunt, inuqueu e eaannis circiter xxx, regnasse. Idas vir acer et bellicosus ut regio
nom ine st dignum demonstraret ita feliciter arma circumtulit ut brevi imperij fines ab
Humbro flumine ad tretum usque Scoticum propagarit Lotho Pictorum et Conrano
Scotorum rege, acie victis, ost eum et Allam oruine regnarunt Addas. Clapas. Theo, o
dulphu Freodulphus. Theodoricus. Ethelricus. Etheltredus. Ldvinus. Osvaldus. Osu.
vius. Egfredus. Alfredus. Offredus. Chenredus, srichus. Ceoloulphus. Lgbertus. Qu
ab altero et vigesimo anno, quam regnuare ceperat, regno relicto, monachum induit. Lx
illo res Northumbriae inclinare caept, populo per factiones in partes discisso. Successit
Osoulphus qui brevi domestico odio oppressus perijt. Huno Altredus secutus est, qui
decimo post anno discordia itidem civili fatigatus, imperio cedere eit compulsus. Cu.
ius exeinplo territus, qui ei successit. Osredus vix anno circumacto ad privatam vitam se
recepit, lostre mo Ethelbertus seu Adelredus ab Ida vigesimus quartus, et ultimus, cu.
ram regni tot antca regulis exitialem suscipere ausus superiorum tamen fatum effugere
haudquaquanm potuit, post enim quartum, quam illud occupatat, aunum a suis quoque oc o
cisus est. Vacavit regnum aliquandiu nemine id magnopere ambiente, utpote quod ve.
lut aurum quoddam T holosanum aut equum, quod aunt. Seiauum, quisque reformidaret.
Sic Northumbria domesticis et inutestinis agitata malis deinceps triginta et amplius an.
uis tam fnitimorum quam externorum inurijs exposita fuit, namqu et Dani sedibus pa.
trijs egressi inque insulam delati imperium aliquandiu exercuerunt dum tandem Egbertus
Occidentalium rex regnum seditionibus scissum suo id adecerit anno salutis
D C C C x x v i i.
Septimum regnum Occidentalium Saxonum, anno adventus Anglorum circiter alte.
ro et septuagt simosalutis humanae oxxi, exordium a Cerdicio prito rege sumpsit. Fi.
nes tyus fueruut, qua hodie fere Bathoniensis et Vuellensis, item Sarisberinsis a Exori o
usis dioeceses patent. Cerdicius ex Cermauico littore ut retterunt authores fere ultimus
cum auxiliaribus copijs accesit. Cumque ab insulanis impuguaretur prospere ad.
versus eos re gestam superior fuit. Isque primus belli successus quietem ei peperit. Nam
occupata paulati m ulteriusque iuvasa ea insulae partes quae ad occidentem vergit, ibi re.
guare cae pit indeqve est dictus rex occidentalis. Regnum sibi ac posteris longe pulcher.
rimum comparavit reliquitque ab se in dies singulos majoribus auctum opibus. Cerdi.
cium secutus est ceritcusa patre accepto imuperio. Post Cenricum regnat cecuinu.

p.85
Ceaulino successerunt Celricus et Ceoloulphus sive Quichelmus, ut placet alijs. Hi diviso aequa
lance imperio concorditer vixisse memorantur: Quod ut illo aevo inq Martia ea gente
rarum, ita difficillimum judicatum, cum praesertim ut ille inquit, imperium omne impatieus
consortis habeatur. Cleoloulphumyng secutus, quo reguantt, imbutus eit populus
christianae doctrinae initijs, caepitque pietati ac moribus mansuetioribus paulatim assuefieri.
postea Cynigillus secutus es, quo regnante, opera praesertim Berini episcopi,
quem Honorius pontitex in insulam id temporis miserat, in totum se Christianae religiouni
populus dedidit. Post Cynigillum cecciur regoat a Cerdicio septimus. Quui obijt anuo
regui sui trigesimo. Secuti sunt reges Eicinus et centut ambo adolescentes virtute et arto
mis insignes, siquidem ille Mercios, hic Britannos clade atfecit: sed brevitas vitae diuturuio.
rem eis telicitatem invidit. Vix enim aunis novei imperio praetuerant cunm vita tuncti
sunt. Beda eos uon commuuniut quidam volunut, imperio reguasst, sed regnum inter se di.
vidisse tradit.Eos proxime excepit ceuio, qui ordine regum a Cerdicio decimus, ab iu
itio praeclarissimorum facinorum famam quae rens, finitimos circumquaque bello vexandos
exiitimavit, nde et varia bella contecit modo Australes Saxones, modo Cantianos inte.
festando. Vectem insulam hostiliter ingreuius, parum abfuit, quin totam deleret. Qu et ipsa
gentium adhuc idolis deserviens gessit, mox ad humanitatem ac vitam mitiorem conversus
seque in societatem eorum, qui Christo nomen dederant, tradere desiderans, Romam
protectus est ibique aqua bapti siatis initiatus, brevi post vita excessit. Cedovallam secu.
o tus est us, qui confestim iuito principatu.Cautiauos aggressus, eos pactione cum bellum
detrectarent luas in partes attraxit, ei nde in Saxones Aust rales arma vertens vito Aldiuiototum
id reguum suo adecit. Poltreuo domi forilque clarus ac pacis duntaxat artibus
vacans coenobia acque aedificia sacraut illa erant tempora, excitari curavit. Quin et eo itmperante
arque iudulgt nte. Angliae reguum pontifici eise vectigale primum cpit, singulis
argenteis nummis, quos ietri deuarios vocant, singulas in domos impositis, andem taedio
humanarum rerum monasticam vitam proteiius regnum consanguinto suo Ethellardo
tradidit, quem et antea haeredem instituerat. De quo quod reterant anuales nihil habent
memoria maguopere diguum. Successit ei cutedurv ir animo ferox, qui cum atfectus esset
iulurijs a gence lerciorum bellum illis inculit superiorqs evasit. Inde otio deditum uec
o ita multo post vit functum excepit igetertur homo domi crudelis et saevus, toris vecors
et ignavus: qui cum suos aspernaretur bene consulentes, unum prae ceteris, nomine Cum-
brauum, sincere quidem sed vehementius admounentem interfecit. Quam re indignati reli
qui factam coniuratione, euu primo imperij auno regno deturbant. Sigebertus, ut erat natura
tituidus graviora mnetueus in loca silvetria dum abdere se annititur a vilissimo Cum.
brani servo, qui armenutis praeerat, trucidatus est, n eus locum principes gentis substitue.
runt evost egregia virtute uvenem et rtgia quoque stirpe editum sed telicitate minus
respondente natalium splendori aut animi dotibus. Nam commisso mox praelo cum Offa
Merciorum rege, interior fuitlicet haud maguo accepto incommodo. Ac deinde in otio
dum agit, cecit in exilium fratrem Sigeberti nomine Cineardum. (uveuem manu prom.
ptum atque animo alacrem. Qui inuriae mox memor cupidusque ulciscendi cum non mediocri
perditorum hominum manu cluu in putriam redieus regem nil tale opinantem in aedi
bus cujusdam uobilis matronae circumsedit. Rex ancipiti iserimine permotus primum
fores domus claudi jussit, sperans aut blanudis verbis delinire hosttaut majestate deterrere.
Sed cum oeutruiu procederet, ad armas le vertit ac fortiter rem gerens a Ciueardo lnter.
fectus est Quo intellecto, quae erat in proximo regis cohors eonfestim renovato certamine
percuslores invadit, caedem principis vindicatura. Dimicatum aliquandiu est, his pro
vita, illis pro gloria summa ope uitentibus: tandem Cineardus, qui quasi victoriam manu
tencbat, prae liando cecidit.Cujus casu perculsi reliqui ad unum quoque omnes trucidati. Eum
secutus Br: tritbur ordine regum a Cerdicio sextus decimus vir pacis quam belli studio.
o sior: unde et Egbertuun cgregium uvenem, qui postea successit, quod eus virtutem ha.
beret suspectam ae formidaret, in Gallias veluti esx ulatum ire jussit.Hic licet regio quoque
languine ortus esset, hoc tamen patienter tulithaud dubitans, quod et postmodum conti
git, sibi id bono futurum. Sed Britricho, qui eo pacto se fruiturum otio sperabat aliud
aiunde malum oblatum est. Nam Dani et Humbri fluminis ostium ex inopinato appulsi
cotam eam maritimam oram primo vattare atque iude ad interiora conversi fnitima circurmquaq
loca depopulari caeperuut. Quibus ut obviam iretur, convocati muaguo numero iu.
sulani, qui confertim arma expedientes redire eos ad portum et naves repetere coegertut.

p.86
Sed ea res initium aut potius occasionem praebuit, ut exinde vicissim Dani, cognita Britauuici
soli commoditate. iteratas eoden expeditiones molientes haud ante destiterint
quam fxo semel pede bonam insulae partem suae potestatis facerent quod et edocebuut
uberius sequentia. Britrichus igitur.cum aunis jam sexdecim sceptrum tenuisset.vita ex.
cessit anuo salutis humanae occo. Cuius intellecta morte Egbertus.de quo monuimnus.e
Gallia in patriam praepropere reversus omuium consensu rex salutatur. Hic ille Egbertus
est. qui omnia illa nunc enumerata interque se divisa Britanui regua ac regulos in unum
coegit: Ququt antiquato ipsus Britanniae vocabulo ut sui generis ac geuntis memoria
perpetuo obtineret. simulque ut ure uono eodemque nomine universus censeretur populus,
primus Britanniam, Angliam, ipsamque gentem ad memoriam maiorum, quos e Cimbrica 10
chersoneso profectos primo jam ante memoratum. Anglos appellavit, idque ut immotum
semperque mansurum edicto quoque sancitum voluit. ut ita quod de gente Roma.
norum poeta dixit.de Anglis quoque merito usurpemus dicereque liceat.ngorum condeegete.
tnute o / eraot. Egberto detuncto filius Edelvuoltfus succcslit.qui obijt an. Ch. ooccL vit.
relictis quatuor iilus.qui ordine regnaruut: Edeluvaldus v. menses: Edelbrechtus v. auuo.
Edelredus vi. annos: Autytous postremo.filiorum eius quartus.cum indies Dani classes
ac novas in Angliam copias submitterent.diu varia ac dificilia cum ijs bella gessit: sicuti
et posteri cjus totaque regia progenies: donec tandem Sueno atque inde filius ejus Canutus
M ngnus. baniae rex.acctpto post Lduundum lI. toto Anglorum imperiofilios suos Ha.
raldum et Canutum ordine suc cessores reliquerit. Quod sicuti et illud.quomodo ad fra. as
trem vicissim Edmundi Il. Eduardum lll atque inde ad Normannos Dauicae vicissim prosapi
gentem sceptrum pervenerit. unica tabella. quae sequitur. ad lucem eorum praeser.
tiu.qu deinceps narrabuotur.complexi omnia quam brevissime sumus:

p.87
RERVM
DANICARVM
HISTORIAE
LIBER IV.
ANGLORUM ex Cimbrica sua chersonceso in Mritanniam profectiones
corumque res atque imperium ibidem constitutum
ex eipiunt proxime, qua Dan mox iNora:: e cadem origine
led ulijs nomiuibus gen csudem inquum clersou:: si partim
indigenu, partim vicinus verius bream Scandinavi et insula.
rum lalthici inaris populus, tum in suos illos poplares Anglus.
quam lelgus et lrilios totou lrancorum imperium, terrd
ut clailibus attentarit, lrant scilicet e versubantur auteociios
multa virtutis exempla sivt ia ores sus rti picurent uii
roamut nnte memoratum, nuon tantum in lritanniam Aulos traui uderaut lti vet liniut
suo est loco relitum in Italium Cimbros itemque Corhous ac lug eii lurant: Atq inde
et ante quuo: al listonibus.Sembis.Curet ibus et Rusli tutlellor tropia ut eutium
spolia ac regum manubias teliciter reportarnt: Sive etiam: l prux i muaxoiu, i l vi
ciios Francos sesc converterent, liabebuant quod torporem umnem nt quod animiv lcliudiam
excuteret. Nam Saxones Alhi transmisso Rhenanis um gent ibus imm nebant: l ranci.
occupato Rheuo et mox perrutis aut fugatis Romanorum pra sidijs in Ciullias lraneiam
transtuleranut. Horum igitur suorumq tam illustribus victorijs incitati clas viris, armi
commeatu laud illubentes nec sgniter illi ipsi Duni Normannique instruebant, guari et
regna et opes eciuimodi factis parariodium veru Christiuni omi: is, ut caus praetondi, nc.
ao cedebat et patrius mos. Num Rege defuncto liberi regij ita inter sese Regnorum jura dividebant,
ut uno rerum domi potiente, ceteri extrancis ac maritimis exeditionibus praefecti eam
terrae oram, quam aut venti aut occasio monstraret, sibi tutandum atque incoltendu acciperet.
GOTILACVS DANORUM REX.
PRIMUS omnium, qui aevi medij scriptoribus, quamvis Saxoni ceterisque domesticis
authoribus ignoratus.Danorum vocabulo iusiguitur. Cot: cr Rex fuit Hic ut habet
Oregorius Turouensis, qui res rncorum circa anu Christi ou, posterorum memoriae con.
siguatas reliquit, cum liaud invalidam popularium suorum manu a bore prolectus exscensionem
in eam Trancici regni partem fecit, qua post Clodovei regis exccilum Theodorico liberorum
ejus uatu miuimo iub Austrasiae aut Mediomatticum regni appellatione sortito obvenerat:
Du enim inqui, c ree Coticc ectaet per re eliuyetut. Et initio qui
den pagun cuus noueu Turouensis omittit su potestatis factum diripuuty nvigia

p.88
captivis et praeda onerantes. Theodoricus intellecto ditionis suae territorium cxterorum
iucursionibus vastari nihil prius habendum putavit quam heodobertum filium
cum instructis atque expeditis copijs eodem demittere ut primis eorum conatibus retu.
sis, ipsos quasi in herba succideret. Theodobertus ergo cum ex inopiuato supervenisset.
Rex Cothilacus in littore consistens id agebat ut classiariorum aliqui lembos praeda ac
spolijs onustos e terram in altum molirentur, et ipse, vasis conclamatis siguoque receptui
dato, postremus sequeretur. Verum illa spes frustra Cothilacum habuit. Nam uudique
et terra et mari commeatu intercluso Theudobertus nihil tale cogitantem desubito oppressit:
Socios vero, et qui naves servabant uavales, praelij fortuuam licet animose auios
ad unum tameu omnes et profligavit et praedam captivosque universos victoribus e e
reptos suis restituit. Hoc ad anuum quingentesimum decimum sextum chronologi fe.
re cius gentis referendum existimant. Aventinus incertum facit videturque ambigere.
num authore Theodorico Ostrogothorum rege instigatus tum fuerit ad invadendam
Galliam Cothilacus, cum eius. Theodorici iuqua, ad suus Codani incolas (ita ipse refert)
extent epistolae. Et ante hoc tempus integro propemodum seculo in annalibus Franco.
rum mentionem feri si non Danorum. Cimbrorum saltem commonet in historiam su
Flandricam statim sub initium fide authorumquos non nominat, Iacobus Mejerus: Refe.
rens regem Francorum Clodionem, postquam Rheno Mosaque transmissis Tungros ac
Texanudros subegisset, ad Scaldim usque flumen access sse ac caesis fugatisque Romanis.
suae que potestatis facto Cameraco Tornacoque in Morinos exercitum duxisse ac ibi s
Colduerium Cimbrorum Ruthenorumque Ducem Morinis suppetias accurrentem una
cum filia captivum abduxisse direpto simul Morinorum opido Tarvanam. Atque inde
Coldueri Cimbrici ducis, captivam filiam Flandeberto, ex Blesinda sorore nepoti nu.
ptam dedisse, ac ipsum Flandebertum, pulso Romanorum prae sidio Belgici littoris, quod
tum late Cimbri tenebant, praefectum constit uisse. Qui et Flandriae exinde nomen de.
derit. Inde circa annum salutis quingentesimum septuagesimum alias ab eodem hoc tra-.
ctu in Gallius irruptiones tentatas authores qui aevum sustimuom proxime sunt sequuti.
literis consignatum tradiderunt. Nam et postmodum anno circiter quiugeutesimo octuagesimo,
alij deceunium minus numerant, incursiones Danorum ac Saxonum in terras Fran.
corum, detunctojam rege Cotilacosatis indicant verba Fortunati: qui ij sdem tempori, o
bus superstes ad Lupum ducem Sigeberti Francorum regis scribens, et prael et victoriae
adversus utramque gentem commeminit, cum inquit:
Que ti st irtur cum proerit cte spem.
So coer Dun genr cito cto probot.
Fora uo / luviur / nuoso gurgite currit.
Hic cverso ciecte duce, ces ruit.
Victoriam quidem a parte Francorum stetisse sed admodum cruentam fuisse vel inde con.
stet, quod praeter multos fortissimos viros.Condanis viri principis duo fli, magnis hono q
ribus conspicui, tum occubuerint, ut idem refert Fortunatusaddens nullis periculis nullisque
difficultatibus territos Danossed identidem arma et vires resumsisse: Et, licet primum
impediti fuissent a Cuntrano et jam a Sigeberto quodammodo superati, regis tameo Hul.
ferici provinciam ouessonensem adortos eamque transgressos, ad Rhenum tandem usque per.
venisse. Quo spectaunt illi quoque eiuidem Venantij Fortuuati uotabiles versiculi:
fulferice potenr, interyprer tururr exstet.
dutor t ndiie en cbes:
uem Cetso tremt.Ducnur Suio, uxv.Brituom.
Cum ptre quos ccie te otose potet.
KKK
Ita enim versum tertium constituimus, cum vulgo ac peperam edatur.Dem.EuteSes.
Btc: velut Christophorum Brouverium, qui Venantium Commentario illustratum
primus evulgavit, conjecisse postmodum vidi, Danus, Esthio, Saxo, Britannus, ut Esthiones sive
Esthones intelligantur, qui Tacito et Eginhardo Aestij, borealis similiter et ejusdem hujus coeli
populus: hodieque inter Saxonum reliquias circa fiues Livoniae. Moschis qua Danis aut Saxo.
uibus propinquiores, finc pluorimis aunis iutegroque circiter ad aevum us: Caroli Magui

p.89
seculo apud authores, qui res praesertim Francorum tradiderunt, Daniae quidem regum nouina
vix occurrunt.Domi interim nio. Biomc, ficrcdr ormu /: memorautur, de quibus
am ante, et suo superius loco relatum fuit.Et quanquam hoc pactoalliarum exinde regno
quies auqua parta videreturhaud tamen diuturnam eam aut perpetuam fuisst, aut prorsus
ex inde conquievisse Dauiam Normannosque indicio sint ea ipsu Caroli Mlagni tempora.
Nam et illuu vere magnum imperatorem eorum tum in brisiam Rhenique ac Schaldis
iusulas aliosque viciuos portus irruptionibus veluti scopulum obiectum retert alumnus
ejus Eginhartus. Et jam ante prae vidisse divus Ludgerus ac praedixi lse risijs suis iimi.
uentem a Boream tempestatem memoratur. Nam ut xtat in gentis il lius annalibus Lud.
gerus e fnibus Danorum ad sluos reversus cum extruere in solo natali cnobium suaque
omnia pietati conusecrare pararet somuio admonitus a proposito idcirco destitisse perhi
betur, quod vidisset per quietem atras a septentrione nubes cogi et assurgere, ventoque
mpulsas per oceani littora Frisiae incumbere done a meridie tandem sol lerenior
emuergens tenebras paulatim dispelleret. Quod si ita videtur referri ad Carolum Magnum,
ejusque res adversus Normannos postmodum gestas, haud incommode potest.
Ille enim ijsdem statim temporibus, cum jam, quod annotasse Eginhartum caeperamus
dicere, treta undiquaque et sinus interioris Cermaniae a Normannis, quos ut idem addit.
Dauos vocabanut, inteita haberentur, per omines portus luviorumqu, qui in oceanum se.
ptent rionalem se exonerant, ostia et tauces itationes militum per intervalla disponi im.
us peravit, qui noctes diesque in excubijs consistentes id praecipue operam darent ne quid
res imperij detrimenti acciperet. Molitus est et classem adverius eosdem tfabricatis ad
hoc navibusuxta fluenta prae sertim illa quae Gallis et Cermaniua borealem oceanum
iuuunt quo ita fluminum eorundem ingressus ab omui depopulandi inuria sartos te.
ctos praestaret. Quuod etiam si per aliquot annos magno imperi et proincialium bono
feret, haud tamen in totum ab omnibus incommodis imperij prae sertim extremas partes
tutas reddidit. Nam bellum Saxonicum, quod quasi intermi ssum videbatur statim
ubi ad imperium vocatus est anno circiter septingentesimo septuagusimo secundo repetitum
fuit. Suaxones enim, sicuti omnes tum tere ermanuoruu extimi in quibus et Dani
ceustbautur, uaturam feroces et idolorum cultui adhuc deditineque div ina neque lumana
yura ut idem habet Lginhardus magnopere curabant, ltaque susceptum adversus eos
bellum, quod magna utrimque animositate per annos ferc triginta continuos gestum. Et
poterat nmiri citus nisi tecnr Saxonum princeps. Danorum prae sertim auxilijs atque
opibus fretus, perpetuo reititisset. Acccdebat etc affnitas ejusdem Vuitechindi cum rege
Danorum Sigerrido. Cujus etiamsi Saxo rammaticus nuspium memi nerit tuus taneu
accurata liabecur iu anualibus Francorum et apud Abbatem Stadensenm ueutio.
SIGEFRIDUS REX.
Sigefrido igitur Vuitichindi Saxonum Ducis soceco, rerum in Dania potiente.
Carolus Magnus primis, quae in Saxones mnovit, armis Haereburgun, quod a Lippi
tiuentum Saxonum etat prae sidium capit ac solo aequat. Inde ad templum auguitum, et
illis vetusta religione celeberrimum ae frequentissimum, donuarijs etiam opulentum
Irmensul dictum, procinctus est motus. In eo imago erat statu, vir armis terribilis, et gladio
accinctus. Calea gallum loco coni gerebat, thorax ursum ostentabat: in clypeo leo
visebatur: manus dextra vexillum sinistra bilancem ferebat aequilibrem, quae item in clypeo
spectabautr. Hoc numen Saxonibus erat quasi tutelare atque omnibus commune.
Templum ipsum Irmensul sive Idermanseul vernaculo genits idiomate veluti universalem
co lvmm, quae onmnuia sustineat dictam credidit Adamus Bremensis. Alij quasi fermion
luo, id eit, aulam sive basilicam Arminij viri bellicosi, et qui, ut Tacito memoratum.
oVarum Quintilium Romauorum legatum uuiverso cum exercitu circa Visurgim fudit et
fugavit, potius nuncupatam autumaut, quamvis Aventinus Hermioni Tuisconis nepoti
Manni filio Tacito etiam nominati malit tribuendum. Hoc igitur templum Carolus ini.
tio spoliat magnis thesauris absportatis: deinde evertit ac cremat, sublatis etiam loci vestigijs,
lost haec evocatis Saxonum primoribus acceptisque obsidibus in Franciam regreisus
est. Saxones, absente Carolodum in Italia Desiderio Longobardorum regi, bel.
lum facit, uni versi deficiunt, seque in libertatem asserunt. Quin et ulturi aedis suae vasta
tionem, in ipsos Francos moueunt. Sed Carolus, intellecta ipiorun defectiouc, per praefectos

p.90
er cum ipsis dimicat ac totidem victoriis potitur. Mox, confecto bello Longobardico,
ipse expeditionem in eos suscipit: Sigeburgum castellum capit. Haereburgum
instaurat, et in formam amupliorem reducit: prope arcem Brunoburgum de transitu Visur.
gis cum hoste contendit, ac ripam utramque non sine multorum caede occupat. Inde ac-
ceptis obsidibus ac munitis circumquaque praesidijs, pacatam in posterum fore Saxoniam
sperabat. Verum, regresso Carolo et bellis Italicis districto, iterum in Saxounia motus ex.
orti. Itaque Vormatiae Vangionum anno Christi septingentesimo septuagesimo sexto co.
mitia indicta ibique inter cetera, de bello Saxonico disceptatum, itumque in hanc sen.
tentiam: Saxouiam ob toties violatam fidem uequaquam impunem relinquendam: Esse
tot victorias de ipsis partas, favoris divini indices. Praeterea vires gentis muagua ex parte ro
debilitatas, intertectis viris fortissimis, tum fundamenta religionis posita in quam et vir
princeps Bruno. Vuitechiudi trater, consenserit: Obstare unicum Vuitechindum et qui
eum sequerentur: de hoc exploraudum corrigiaut everti malit: Deceruitur itaque rem
bene feliciterque coeptam porro conti nuandaum. Evocantur Padelbornam Saxones ut
ibi se sistant. Eique mandato dum caeteri parent, qui frequentissime aderant, solus Vuite.
chnidus declinare periculum cupiens ad Regem Danorum Sigefridumu queu annales
Saxonici sororium eius perperam faciunt cum socer fuerit ob filiam quam in matrimonio
Vuitechindus habebat, lese contulit. Vuitechindi e patria in Dauniam discessu nemo
dubitabat bella, horrida bella. Saxoniae deinceps imminere. Sed Carolus summa huma
nitate erga eos usus praesulibus mandabatut mentes rudes et asperas severitate potius leni o
ac paternam mitigarent quam frangerent aut indurarent: st videlicet nou tfortunas eorum
aut uibertatem quaerere ltd animorum cultum et saluten cupere iusertam. Propoui igitur
jubet mandata quaedam plena benevolentiae, et invitari populum spe prae miorum, si iu
fide Christianum persisteret et errores ac luperstitionem veterem mutari permitteret. Igitur
cuiu voluutates vulgi videret erectas, propi Lippiae fauces maxima hominum multitudo
ad eccle siae societatem per Baptimi sacramentum aggre gatur tum et praesulatus
Bremensi Vtrdensis et Padelbordensis conitituti datis cuique dioe cesi pastoribus, quorum
erant Vilradus et Suibertus Angli. Hari marius vero Saxo, ut Crantius tradidit Alij
Suibertum ab eo, qui cum Vuillebrordo ex Anglia venit esse diversum: et inbrisijs natum
vlunt. Carolus deinde ob incursiones Saracuorum vocabatur in Hispaniam: Vuite- o
cliudus ea occasionc non neglecta e Dania regre ssus rumorem spargit de Carolo in Hi.
spania a Saracenis occiso. Qua ratione eecit ut et aliqui deficerent. Exercitu igitur.
quem in Daniam partim, partii apud suos tumultuarium in modum compararat, percurrit
totam Saxoniam: templa nuper condita inceudit praefectos Francos occidit praesules
expellit ausus etiam progreudi longius universam Rheni oram a Tuitio, quod regione
est Coloniaeadusque Moltllum ferro et igne depopulatur, nulli sexui aut aetati parcens, ut
facile appareret, eum non tam praedandiquam ulciscendi iui et suorum causa patria fu.
isse protectui. Carolus re intellecta praemisit primo cohortes et militem subitaneum.
qui Saxonum arma compesceret: inde ipst Tuitium veniens conventus agert et in Saxo
niam rursus properare. Cui dum opponuut se Saxones fusi fere omnes et fugati suut. Et qo
tum denuo tota eorum ditio itra et ultra Vi surgim in potestatem Francorum redigitur.
obsides imperantur, sacramentum exigitur, leges scveriores prae scribuntur, templa qu
violaverant instaurare coguntur. Atque inude anuo occ xxxi, sulutis Vormatia hibernis
rursus in Saxoniam Carolus contendit: Ac veniens ad Ocrae et Albis confuentes convo.
cat Saxones, illisque, quam Deo fidem dederant et quam sibi essent polliciti, in animos
revocat. Monet insuper ne Vuitechindi partes foveant. Non obtemperantibus et liber.
tatis et fortunarum ad patriae amissionem minitatur. Pacatam iu hunc modum de integro
Saxoniam constituit in ea annuos conventus celebrandos, quo turbulentis et factiosis ho.
minibus rebellandi occasionem praecideret et qui tmodestiores essent in ofeio retiue
50 ret. Legatos praeterea Danicos, qui eraunt a rege Sigetrido ad eum magnifice missi benigne
excepit atque honorifice dimisit tantum ue receptum aut hospitia seditioss darent,
adhortatus. Idque ut videtur non tam ob Vuitechindum et qui ei favebant, quam Radbodi
quoque regis Frisiorum aspectu imperatum. Radbodus enim a Francis jam ante patria
eectus exul tunc in Dania delitescebat. Et volunt quidam vitam quoque ibi clausisse, ac
Danis odij in Frisios ac Francos materiam reliquisse: quamvis nec desunt, qui in patriam
cum classe postmodum Danorum reversum velint ac diu exiude ea regione, quae trans
Flevun et, principatun tenuisse. Vuitechindus porro cum in auimum inducere nou

p.91
posset ut Francis obtemperaret aut patrios ritus ac religionem majorum relinqueret, denuo
res novas molitur. Nam Sorabi qui inter Albim et Salam habitabant, cum primo
Turingiatm atque inde Saxoniam praedandi causa essent ingressi et Carolus duces suos
Adalgisum a cubiculis, et OCeilonem stabuli comitem nec non Volcadum palatij magistrum
ad versus eos cum exercitu misisset.Saxones, duce et impulsore Vuitechindo copias
Fraucicas iuvadunt, et loco pugnae superiores facti viros spectatos et illustres Adelgisum
et Ceilonen in acie caedunt: reliquum exercitum in fugam conjiciunt Slavis et Sura.
bis, ue progrederentur loungius, praelij iltius successu territis. Carolus cum non iguoraret
tanti faciuoris caput et incentorem tuisse Vuite chindum, eum sibi tradi sine mora postuto
lar. Sed illo in Daniam interiorem digresso, et ibi apud amicos, unde non uisi cum hiosti
um detrimento prodire erat solitus latentealij, qui consenserant, missi in castra regia circiter
millia quatuor et quingenta, devota in pnas capita, quos omnes, spectante Hranco.
rum excercitu, gladijs caedi ussit ad pagum Fredamjuxta Alaram. Territus exempli gra.
vitate et animad veriionis constantia populus Saxonicus animos dimittit seque uisu atqi
authoritate ipsius victurumjurat. Sed ut crudelitate nuulla apud mortales cfheias ut ament
quod uaturaliter odere, ita et hic accidit. Nam denuo rebelles Carolo ocasionem praebueruntut
auno oCcLxxxi v, jam sextum in Saxones properaret ipsorumque excercitum
iu campo Thitemello (hodie est Dethmolde aulae Lippiensis sede) non procul a mon.
te Osegout vocat Eginhardus, magna vi disliparet ac dejiceret. Verum mox ad Hasiae flu.
o men recollectus miles denuo se pugnae accingit. Carolus qui castra habebat ladelbor.
vu, copias, qu eraut ad manum, receniet, et in hostium conipectum alacriter ducit. Nec
Saxones Francorum prae sentia territi / pugn siguum consesti m edunt, max i misuue viribus
dimicant. Durav isse dies continuos tresid est identidem repetitum atque instaura.
tun praelium Chronologi memoraut. Caeso excercitu suo Vuitechiudus iu arcem a se
dictam iuxta Visurgim veste vili ne agnosceretur, indutus se recepit. Atque inde in lo.
cun tutiorem recedens etiam Frisios, qui erant proximi in belli societatem convocat.
Qupropter Carolus duplici excercttu conscripto alteri, qui in V estphaliam et Frisios
rrumperet, praefecit Carolum tilium adolescentem pateroae virtutis imitationc animosuu:
ipst per Turingos et Hercioios in Oitvaliam conahatur irrure, terque et pater
et filius toru ss eeu gerentes, praelij sque vari commisxis, superiores evasere. Saxoues
tot tantisque tracti cladibus dare tandem manus coacti suut. Eratque in extremasjam
cuguitius redactus Vuicec hindus nec locum habebat tutum nec quo se verteret inveni e.
bat consilium, ltaque acceptis tandem a Carolo tuti itineris literis atque impunitatem
spoudentibus venit cum putrutle suo Albrone Attoniacum ubi tunc morabatur Carolus.
Vuitechindus, praeter caettros, conjugeu steum ducebat Oevam nomine nat ione
Danicam.Sigetridi nimirum regis filiam: Albro vel ut alij seribunt Albio, qui caelebs
erat, multorum nobilium comitutu stipabatur. Carolus hospitio omnes honorihce excipi
ubet: cumque in conspectum admilisset, imprimis inVuitechindum conjectis oculis, ait:
Miror abuios vos toties noitra patientia ac tailitate, idque cum vestro et patriae, quam
o squalidam nunc lugentemque conipicitis, maximo detrimento. Sed deleta praeteritorum
memoria, patet etiuinum locus veni modo consilia nostra favoremque ac benignita.
tem non aspernamini. Vuitechindus natura asperior, patrios inquit Deos et patriam de.
fendimus, uec negamus iutenso nos semper in Francos tuisse amimo, neque etiamnum de.
sisteremus ab inctpto, quamvis afflicti uisi tua Caesar revocaret auctoritas et moderatio.
Igitur tuae no: fidei committimusquam experti sumus praestautem et recta atque utilia
suadenti ultro parebimus, idque ea virtute atque constantia quam a majoribus accepi.
mus. Auditus est cum admiratione vir militaris. Nam qui aruis noudum victus erat.
victum se mansuetudine fatebatur, lnde dies dictus quo et ipse cum uxore et Albro
cum nobili comitatu undis lustralibus tingeretur. Carolus ipse plenus gaudij et obsero
vautiae fide jubendo astabat Vuitechindo dum nomen maiestati coelesti daret seque in
religione Christiana ac fide erga Francos permansurum pollicetur. Conugi eius eva
ipia regina taitrada proximam se applcarat sicuti et caeteris Caroli ipsius viri aluquot
principes interque aulicos illustriores. Laetissimus atque optatissimus omni populo dies
visus est, quo tanta febat ad ecclestam accessio. Baptismum Lullus administrasse memoratur,
olim Bonitacio datus collega antistes Moguntinus. Plures interea ex Saxonum
gente apud Danos Vandalosque latebant, qui Vuitechindum acerbe oderant et ioris
aiorum ac libertatis proditorem nominabant primum quod suos fasces submisisset

p.92
Francis, populo superbo et iusatiabili deinde quod adjurasset religionem et sacra ma
orum conculcasset. Hujus factionis dux erat Thrasico, qui ferro et igue saepenumero in
fines Francorum saeviebat.Obotritos Francis foederatos bouis eiciebat. Ortumquo tum
annum circiter occxcviii, novum in Trausalbiana regione belli incendium. Nordal.
bingi enim vel ut habent a Pithaeo editi annales.Norliudi regios praefectos, quos illis ad.
mimistrandae justitiae Carolus praefecerat, vel quod atrociores in exigendis poenis essent.
vel quod ad extorquenda tributa iniquiores, facto concursu, partim interfici uut, partim
vinculis includunt. Revertebatur tum temporis legatus imperatoris e Dania vir maxim
auctoritat is Codeschalcus, qui cum per eorum territoria iter haberet et ipse iuterceptus
occiditur et conmites quoque contume liam afsecti trucidantur. Delato ad se tanti faciuo ro
ris rumore statim in eos excercitum misitCaroluset una congressione quatuor homiuuu
millia neci dedit. Qui crant ieliqui aut fugat i aut de pace tractantes nou auditi dum
tandem anno exa cto post sedatum nonnihil animum regis missi Padelbornam legati veniam
supplices impetrant, lnsequenti deinde anno iterum cun exercitu trans Albim profectus
Carolus ut Vilsos Henetorum gentem in ordinem similiter redigeret. Traducto.
que trans slumen exereitu, quo reditum ad suos tutum haberet, si quid adversi accideret.
duos Albi poutes imponit: relictoque ad capita eorum utraque in ripa praesidio in hostem
contendit sicque preisit ut se victori dederit. Multum hic usus lperator lrisiorum
operam qui, superatis Saxonibus ac Vidichiudo in tdem recepto, id temporis Carolo
militabant. 20
GODEFREDUS REX.
SIGEFRIDO postmodum intra regnum suum pacifice defuncto, quippe qui vixerat
quietis quaum belli amantior, frater ofreus (oaxo, ut supra patuit Cotncum dixit) su.perites
relictus.Dan iae que rex declaratus, prouus ad arma ferebatur. Ltjan solicitati per
cum Saxoues, qui Cimbricae Clersoneso colebant viciniores relicta Francorum societatc.
sese Danis conunxeraut, quod suspectae utri sque essent imperatoris vires atque potentia.
Tum etjactaretur vulgo Auguitum imperi orbis terrarum avidum, ferre parem non
posse, exci surumque regium nomen ex universa, qua pateret Cermani Proinde Code- o
fridus borealis Cermaniae (unde et Nortmanni dicti) rex potentissiuus qui Danis Co.
this Norvagis, nationibus ie rocisimis iiuuperitabat qui et Scandinaviam incomperte
magnitudiniut veteres ex ist imabant.Cothlandiamqut ac caeteras Codani Venedicique
sinus insulaslonge lateque poisidebat alsleverabat sibijurc deberi Cermaniam, se genui.
num ermanum vtustisvimumqut erimani regem esse qui tenax disiplin patriae
avitos Deos fnes mort lque luorum nunquam de seruisset, Carolum degenerem ad Italorum.
Gallorumque et corum quos vicerat vitia, luperbiam atque avaritiam de scivisse
habitus peregrinos recepisst, natale soluminstituta ac religionem majoruijuxta fastidi.
re, victos victoribus imperare. Addebatque Saxones in universum, si Danorum fnitimo.
rum consanguineorum: q suorum amicitium ac societatem servituti Francorum praefer, qo
renut seeuuqne foedus facerent, in animo sibi esse communibus armis, communique consilio
Germaniam, communem patriam ab exterorum inuria vindicare inque libertatem
pristinam adserere, nde et cladibus superiorum temporum uovam etiam ac graviorem
plagam accumulaturus, velut turbo inex pectatus, in littora Francorum atque oram prae.
cipue Frisiorum incubuit. Dicta quidemam ante iuter eum et imperatorem Carolum
colloquij dies fuerat sed ipse haud ultra regni sui et Saxoniae teriinos prope Sliedor.
pium progreisus per legatos cum imperatore quam coram agere maluit: Monitus scilicet
a consiliarijs plenum periculosae aleae opus esse imperatorem praesentem affari: Quod
nimitum dolosa esset Francorum societas utpote qui imbuti levitate Gallica et Italorum
perfidia familiaria haberent ridendo fidem frangere. Inculcant igitur ipsum, dum obse, o
quiA ugusto studet manifestum discrimen adire. Debere non Danos ad Francos, sed Fran.
cos ad Danossi quid velint, venire. Itaque missi ad Albim flumen nuncij in locum qui
Hoelstein Alberto Stadensi, alijs Hodingstede nominatur, anuo circiter octingentesimo et
quarto. Actumque de captivis et transtugis qui bellis superioribus fuerant intercepti.
utrinque reddendis, tum et de foedere ac pace utrimque constitueuda. Sed, redditis vice
versa captivis et transtugis de caetero suis cuique legibus permissum vivere. Inde in.
gentis tributi modum Saxouibus imperavit, et belli virtute Nordalbingos Obotritos.

p.93
ceterasque illas gentes frustra se opponente Carolo imperatoris filio dicto audientes
reddidit ex Frisijs quoque victrice laurea, quam priorious adoreis adjungendam voluit.
seliciter reportatam. Sed de Frisijs priusquam dicam, praemittendum de bello, quod cuu
Abotritis gestum est. Abotriti et Nordalbiogi boream versus intra Albim et Cimbricam
Chersonesum locati fidem et imperium Francorum scquebautur. Ros cum invasisset
hostiliter Codefredus, idque nunciatum esset imperatori Carolo contestim filium sibi
coguominem valido cum excercitu in adversum contendere, tutarique Saxoniae fiues ab
iuupetu hostiumjubet. Verum Codefredus, expugnatisjam ante ac direptis Abotrito.
rumo pluribus castellis ipsorum quoque ducem Traschonem loco et sedibus suis pepuleo
rat. Cotlaebum alterum gentis regulum per insidias captum in crucem egerat reddita
potiori provinciae parte sibi stipeudiaria. Nec tamen sine clade et sauguine suorum haec
illi steterat victoria. Nam et optimos militum et manu promptissimos interque eos Re.
giubaldum fratris Sigefridi filium, desideravit: qui in oppugnatione cuiusdam oppidi
cuu prinoribus Cimbrorum occubuit. Filius vero imperatoris Carolus de siugulis cer.
tor redditus celeriter ad Albim pontem erigit, flumen cum copis transmittit. Helvio.
num et Sameldingorum, qui et ipsi ad Codetredum desciverant, agris vastatis, incolumem
militem in Saxoniam reducit. Vilii quod aegre Francis obsequentes essent suas cum
Danis copiasunxerant sed vim maiorem metuentes domos se recipiunt. Codefredus
vero emporium, quod in Oceani littore constitutum, lingua Danorum, ut habent annales.
ao Rericl dicebatur, negotiatoribus frequentissimum unde et magna portoria vectigaliaque
ad fiscum redibant exscindit mercatoribus cum civibus et rebus omnibus secum trans.
latis. Ac classe ad portum Slesuici una cum copis delatus, ibi per aliquot dies stativa celebrat.
Et simul Cimbricae peninsul cervicem, regni sui limitem, qua Saxoniam attin.
git, aggere et vallo munire aggreditur. Quicquid loci inter oceanum occidentalem et
uiuum Codanum orientaltm in longum tenditur per ripamEidorae borealem munimento
destiuat: relictisque qui operi ex struendo praeessent ipse ad regui negotia revertitur.
Aggesta igitur terra truncis et stipitibus arborum compacta ingens sepimentum surgit.
uicam toti moli adici portam curat, per quan equiti carroque ingressus exitusque pa
teret. Haec fere ad aunum octavum et octingentesimum reteruntur a Chronologis. An.
no qui secutus est nonus et oct ingentesimus Rex Codetredus mercatores ad praetorem.
qui Frisiam pro Caesare ad ministrabat, proficisci ubet: ijque referunt inaudisse regem
luccensere imperatorem, quod arma lacessitus ulturusque iniurias in Abotritos vertiilet:
At falso ipsum et immeritissimum accusari foederis violati. Proinde abs Caesare postulare.
ut aliquem locum medium amico colloquio deligeret, quo de Repub, et summis utriusque
rebus agi cognoscique possit: velle iure potius illum disceptare si quid esset peccatum.
quamu bello decernere. Hisce ad Carolum relatis am borum principum legati trans Al.
bim in confnio utriusque regni die constituta conveniunt. Franci salva amicitia postu.
lant primo ut odetrcdus Abotritis ablata restitueret obsides redderet stipendium re.
uitteret: deinde ne amicos imperatoris et socios amplius iniuria lacesseret, nec Vilimos
hostes et transfugas reciperet: neve dedititios imperio subtraheret. Quod si fecerit perpecuam
gratiam amicitiamque imperatoris cum Danis futuram. Ad haec Fraucorum po.
stulata Dani responderunt regem suum injuriam propulsasse, non intulisse. Abotritos.
quoniam belli aleam tentassent et armis congressi ac superati eslent stipendiariosjure
belli esse, licere victoribus ure agere cum victis, hisque tributum imponere. Nec posse
priucipenm optimum deserere eos aut ipsorum injuriam negligere qui ad suam fidem ac
tutelam contugissentamicitiam imperatoris regno Danorum ornamento potius et praesi
dio esse oportere quam detrimento. Atque ita irritatis per contentiones utrimque animis,
colloquium diremptum est: legatique re infecta discessere. Trascho regulus Abotritorum
contractis raptim popularium reliquijs accitisque Saxonum auxiliarijs copijs
o fuitimos sibi Viliorum agros invadit ac praeda ingenti potitur: Sameldingorum max i.
mam urbem expugnat omnesque qui defecerant absque cunctatione ad deditionem et
officium imperataque rursus facienda cogit. Post haec insidijs circumventus intra Reri.
cum enuporium ab hominibus Codefredi est interfectus vir alias bellicosus et amicitia
ac fide erga imperatorem clarus. At Carolus quam citissime hisce rebus occurrendum
ratus constituit trans Albim, ducta colonia, praesidiarias Francorum cohortes collocare.
Quapropter conscriptis atque coactis ex omni Germania, qui uomina sua dederant Ego.
berto principi proceribusque Saxouuu, deduceudae coloniae capieudiq soli potestatem

p.94
concedit. Hique comparatis armis re frumentaria caeterisque omnibus provisis novos
colonos per Frisiam deducunt: et vicum sive castrum tum ioveltom uuucupatum ad Sturiam
amnem ultra Albim bortam versus collocatum circa idus Martias prospere occupaut.
Deinde mnibus, fossa, vallo ce lerrime muniunt. Veteranis agros dividuut, et uovan civitatem
praesidio Francorumadversus Danorum praesertim irruptiones, valdissimo fir.
mant. Quibus incensus Codetridus, vel ut alij volunt ob regem praeciput Frisiorum
Raubodumnmemor irarum veterum cum classe ducentarum navium de Cimbrica peniusula
in Frisiae continentem appellit. Frisij cum ijs semel tertioque pugna congress ter
quoque superati interiores abiere: victiqut non solum tributum solvere sed certa quoque
pensione se redimere ac pacem a victore mercari coacti fuerunt. Addunt Frisiorum et 10
Daniae annales vectigal illud annuum fuisse, nec sine contumelia victis imperatum. Nam,
ut Saxo refert, conititutum ah eo aedifeium cexL, pedum longitudine ac bis senis distiu.
KKK
ctum paribus spacijs maceria diremptis, ad cujus caput, cum eiset pendenudum tributum.
considere quaeitoremjussit collocato ad xtremam aedifici partem conucavo ex aere cly.
peo in quei siuguli Frisiorum tributum solituri nummum conj icerent: cuius numi
cadentis lonum li quae stor ex longo intervallo exaud iret in iolutum cedebat siu miuus.
regio quidem lisco illt accrescebat sed quij ecorat alium atque alium majoris ponderis
codem conicere cogebatur, donec tiniitum quaestor perciperet, lta fere Saxq noster.
risiorum vernaculi auctores plura adj iciunt: oinui bus nimirum fortuuis exuti risios
et auri argeutique usu incultu corporis penitus prohibito ad torques vimineos similiaque ao
lervitutis txtrem iniignia, lge latum redacto, addito pra: fucto, qui vilibus miuisterijs
dum plebem detiuet ostium in aedibus sptentrionem prospectans laberet humilius
quam pro statura corporuim, quo et) ugum turpiter quotidie subire et exituri, iuexo toto
corpore, legtm Danorun quaii venerari viderentur. Quam ille ignominiam defe.cti
oue quadam priori ut quidam tradunt irritatus an studio niuio et hle gentis erga
ruucos ofensus, an denique alia causa actus irrogarit, haud liquido memoratur. Captum
tum etiam Hochbooorum oppidum Albi conterminum quod Odo legatus imperatoris.
et Saxonum prae sidium tenebat Sed captum hoc cxpuguatumque uon tau a anis quaum
Viliis Danorum foederatis ac locijs. Quibus ali que succesbus laetatus Codettedus:
ad ulteriorajam animum applicabat, risiam enitm cet axoniam Vendoruuque regioncs o.
haud aliter ac suas dete ndendasjudicabat. Minitabatur etiam rumoreque spargendum curabat
se brevi atque propedicm ad aquas rantas imperij sedem caitra moturum: inque
amoeni lvma Mosellae ripa legatis responsu, popularibusura redditurum: potentisimo
regi veteruinque ac turtisvimorum Cibrorum gtnuino lae redi iudecorum ac turpe ecsse
pati Cermanium heutone squu populares ac conlanguineos suos opprimi servitute: Carolum
Italin ac Gallia ali suue cxterorum ditionibusiu quorunm mores liabitum, supersti.
tionem longinqua conluctudin tranusislut, opurtere ess contentum, sibi pernmittendas liberas
eriiuanius: leque adhuc grmant ermanum ermanis integris imperaturuu.
Quaent Carolus rumore famae longe latequej actata coguovit, absque mora evocatis un.
diquuaque copis ad obviaudum hosti, quanta potuit celeritate, conteudit. Relictisque Aquis qo
Crancis a ieno ccleriter t ransiillo ad Lippiam amnem tabernacula fgit: ibique diebus
aliquot moratus, ne paucitas suorum sperntretur, majorem manum operiri statuit. Quo
cum ex Gallis. Cermanijs, Italia militares cohortes equitumque turm provolassent, im.perator
intento infestoque excercitu acieque instructa ad Alar Albisque fluminum con.fluentes
perrexit ibique, positis castris quam primum cum Codetredo confligendum
atquae inde, promotis ariis omnem in ipsuam Duniam belli impetum trans fereudum decernit.
Et erant ad tautam molem expeudit ionemque adfatim cunucta comparata legio.
ues, equitatusauxilia, commeatus, arma, toruentaquesed trustra haec omuia. Nau Dani.
xoctis invicem contentionibusac Rege per vim a satellite proprio c vivis sublato, cum
classe universa, relictis Frisiae portubus, domum rediere: Eginhardus non a satellite sed co.
proprio filiocujus atrem, superinduct alia, rejecerat, fraude interfectum, et vitae suae et
si t inchoati fiem fecisse ait. Saxo eum non armis modo, sed etiam liberalitate conipi.
cuum fuisse, et severitatem mansuetudine caftigasse inligni elogio commomorat. Et Cae.
lar quoque, dum ibi agit, ob iram coeli pestemque gravissimam, quae in jumeuta primum:
atque inde in homines desaevire caepit a proposito desistere, quam numine averso quidquam
tentare, satius habuit.

p.95
OLAUS REX.
DEFUNCTO igitur aut per fraudem, ut dixi, extincto Godefredo successisse Olaum filium
Saxo refert: eumque ubi paternae uecis percussorem eiset ultus, aut saltem vin.
dictae studio patriam bellis civilibus implicasset haud multo post fatis concessisse. Ad.
dens extincti eius corpus collem Olavi titulo celebreu prope Lethramu congestum
erxccpisse.
H E M I N v o R o.
tus Olai nec Albertus Abbas Stadensis nec Francorum chronologi meminc.
runt, sed emngum successisse omnes tradunt. Qui paci magis, quam armis dedi.
tus tranquillitatem alquamdiu viciuis gentibus praestitit: praesertim occasione sacra.
uenuti quod inter eum et Carolum Imperatoreu continuo tunc firmatum. Saxo pactio.
uem eam ad Caesarem Lodovicum reterre videtur, cum Albertus Stadensis disertent re.
tuliinu extrema Caroli tempora reiciat. Pacti conditiones hoc praecipue continuisse reperio,
ut videlicet in tuturum inter Francos et Danos utriusque regni confinia Eidora flu.
men disterminaret, ut et habent in vita Caroli Francorum annales a Pithaeo editi. Quamvis
vel ideo quoque amicitiam tfoedusque Caroli expetivisse credibile est ut se nimirum
us adversus regni aemulos Codefredi puta posteros aliosque muniret. Foederis ipsius formula
apud Aimonium et alios concepta corrupti ssime exhibetur, additis utriusque partis
legatorum nom inibus: Quorum qui ab hemmingo rege erant misi nominatur uterque
regis frater foqunur etugoneo: nec uon stredus cognomeuto Turdimulo. Viseiu uo.
mn.Vru filiusque ellge sive ani tfre, et alius eiusudem appellationis de cnoue
itemque io et o, lace igitur inter imperatorem et Hemmingum regem rite oonstitura,
cessatum aliquautisper a promiscuis vicinarum regionum dopopulationibus. Dissi.
dere vero iuter sese tum cperant Avari et Venedi. Danubio conteriini videbanuturque
iu Boariam irruptionem moliri, s vaque imperio minitari: itaque et Avarorum regulus
Cranaucus et Thudano et Hunnorum rector cum proceribus Slavorum Venedorumque
iussi ad aquas Craneas se contulere. Dbi et Auinur et Eido Hemmingi regis legati cuu
muneribus adventum praestolabantur Auguiti. Qi post eaquam ei id renunciatum eit.
relicta Gallorum, ubi agebat.Bououia. Schtaldim tduvium, andavosque petijt, ac medio
deinde uovembri ad aquas raneas perveniens legationes singulorum audivit atque absoluit.
An isto simul tempore a Carolo constitutus sit in agro Leodiensum Lossae Comi.
tatus Comitique Danico Ogerio traditus, certo ex annalibus asseverare nequeo. Salten
i constat ex actis Leodiensium prineipuum Carolo Magno eum Comitatum originem
aCccepisse, qui euu evio Dauo (ita nomen exprimitur) Franciae Pari ob virtutem dono
dederit. A quo ex inue gerio originem suam repetendam habent Lossenses sive, ut hodis
scribunt. Lonenses Comites: quorum Ludoici qui Adam Theodorici Hollaudi filiam
uxorem habuit, meminuerunt prolixe aunales Hollaudiae.
SIVARDUS et RINGO
REGES.
HEMMINGUM autem ipsum brevi et inglorio dominatu potitum, sunt qui a Siuardo
(quem et Sigefridum cognomento King vocant) Godefridi nepote, solio dejectum
tradant. Albertus Abbas ad annum octingentesimum et septimum ait mortuo
EHemmiugo, gefrim etmonem, cum de regni primatu convenire non possent, praelio
sceptruu partitos: idque tanta animorum pervicacia, ut plus minus uudecim Danorum
millia uno conflictu ceciderint. Rege utroque et spe regui et vita exuto: ita tamen ut vi.
ctoria quam vis cruenta Aunulonis partibus cesserit. Hicmo scriptoribus Francicmuo,
dicitur. At, nuso Danicum vocabulum interpretatur: Saxoni enim go est, quod
umlm Danis Cermanisque siguificat. Filium fuisse Olai, consobrinum vero Sivardi ex
Saxoue eoden est iuntelligere.

p.96
HARALDUS et REGNERUS
REGES.
PORRO a partibus Ringonis, qui vicores supererant, in Haraldum Ringonis filium
et Ragnifridum (Regnerum Lodbrogum Saxo vocat) Sivardi filium communem regni titulum
tranftulere. Sed ut esse potestas omnis impatieus consortis solet, ita et hic perpe
tuae iuter utrumque et lites et dissidia viguerunt. Pulsus primo ut tradit Stadenss, ab ha.
raldo Regiufridus mari fortunam tentare instituit, piraticam longe latequeper Hybernias
ac Scotiam exercendo: Atque inde looginquam militiam ingressus Hispaniasque praeter, to
vectus, non quit donec ad imare mediterraneum longo circuitu pervenisset omnesque
circumpositas regiones una cum ipsa Constantinopoli divexasset et tandem eodem re.
menso itinere in Daniam cum admirabili victonia redijsset. Haraldus interea defuncto
Carolo, cum Lodovico imperatore inito foedere, ipsius copijs adiutus, reguoque potitus
est. Missi tunc simul nouine imperatoris ad pacem regni solide conftituendam, praeter
Theotharium, et Rotmundum praefectos. Ebbo Rhemorum episcopus, qui eadem tum
opera complures Cimbrorum Christi Euaugelium recipere atque aqua Baptismatis lu.
strari persuasit. Sed in patriam, ut dixi, regresus Megnerur iteratis praelijs victum Aurcdx
regnoque atque omnibus domciticae opis praesdijs spoliatum ad Ludovicum Imp, sibi
am foederatum externa maioraque auxilia circumspicere compulit: ut refert fere pluri as
busque exponit Saxo noster. Alij quos inter ad annum octingentesmum vigesium
sextum Stadensis.Francorumque annales, a filijs Codefridi ejectum reguo voluut, ac tum
demum ad Caesarem Lodovicum in extremis rebus suis confugisse. Eum vero nt advenisse
imperator intellexerit haudquaquam foederati ac supplicis preces respuit opem etc
auxilium largiter spondens, modo ille vicissim Christi cultum eiusque nomen ac baptisma
susciperet. Lodovicus enim ut erat fortasse bellicis laudibus patre inferior, ita summo.
imo multo maiore, quam pater amplificandae religionis Christianae ardore accendebatur.
Haraldus ergo his acceptis condit ionem haud penitus sprevit: praesertim cum impera.
toris auspicijs inu regni sedes reducendum se intelligeret. Itaque Magunciae primus Da.
niae regum uua cum uxore ac fratre Erico alij sque regui proceribus per bapristum Ctri o
sto nomen inseruit. Atque inde acceptis ab lmperatore Saxonicis traus Albim praefectu.
ris in territorio Slesvicensi Deo dicandam aedem multis impensis soliciteque molitum Da.
nici annales testantur, quamvis et idem post habuisse exinde Christiana sacra et infamem
eorum desertorem evasisse adiciant Quod, tamen ego uec apud Adamum Bremensem
nec Stadensem Abbatem neque in annalibus Francorum reperisse memini. Haraldi fra.
ter Eiicus missus ab eodem Lodovico in orae Frisiorum maritimae possessionem cum ut
ipsemet liberaliter se sustentaret, tum ut limitem imperij tutando piratarum incursiones
propulsaret.Frisiae illam partem quam assiguatam ei inter caetera scriptores consentiunt.
plerique Mutri appellatione afficiunt, bboui Emmio in Frisiae orientalis descr iptione
chorographica AQustringic sive uric appellatur. Estque ei duplex ssucdau et Tunsudone, o
Populus ipie usttrmuen vulgo dicitur. Quin et eum Orientalis Frisiae tractum. Danos
adhuc suis temporibus tanquam legitime sibi debitum, exegisse Adamus Bremeoss alij.
que testantur. Quuamvis interea nec inficiandum, qui et reliqui Frisiorum tum unomine
censi Erico duci dicto audientes fuerint, cum praesertim referant annales Pithaeani ipfum
cum fratre Haraldo Dorestadum. (hodieque ad Rhenum in dioecesi Trajectensi uotum
oppidum) jure fiduciario Ludov ici Pij benetcio possedisse. Hoc propemodum tempo.
ris tractu, anno scilicet octingentesimo vigesimo octavo. Ludovicus Imperator Ansgarium
e Francis oriundum, virum virtute et doctrina conspicuum cum Haraldo Danorum Rege.
suadente quoque et petente id ipsum haraldo e novo coeuobio Corbeiensi a se nuper
uxta Visurgim, ad aemulationem eius, quod erat in Gallijs, conditoevocatum in Daniam o
ad praedicandum Christi Euaugelium demiserat. Multos ibi sudores multaque pericula
dum tolerat, maguam interea plebis multitudinem ad veri Dei cultum veramque religio.
ueu traducit, operam conferente, quem sibi collegam laborumque socium assumpserat.
Autheberto. Verum saeva mox tempestate ab idolorum patronis excitata, cui cedendum
videbat, io Cermauiam regressus Corbeiensi monasterio se reddidit. At Ledoricus insi.
to sibi pietatis melo incensus, post annos aliquotanno uimirum octingentesiumo trigesimo
tertio, probante et favente, quem circa se habebat, ecclesiaftici ordinis senatu, archiepis.

p.97
copum eum contituit Eamburgensem eiusque curae septentrionis populos Duxur. No.
egur. Suer, r et qui his omnibus ulteriores sunt nd. Crenncosue Chritti do.
ctrina ac pabulo imbuendos pasceudosque commisit. Consecratum a Drogone Metensi
episcopo chronuologi ad iciunt, astantibus et assensum suum interponentibus Othgario
Maguntieus.Ebboune RhemensiHattone Treverensi itemque Bremensi et Ferdenum episcopis.
Quo aurem, haberet locum certum, quo se, ingruente tortassis circa Albis easquo
regiones persecutionis procclla posset recipere Tumboit: i apud Belgas Brabantiae reftugium
et veluti asylum illi exitruxit additis rerum necessariarum reditibus. Sed haec prolixius
propiusque edocebunt quibus tum a Lodovico donatus ornatusque est, publici iustru.
ue nti tabulae. Quarum hic formulam subiungeudam, vel ob aevi illius autiquitatum stu.
diosos, omuino praetium operae iudicavi:
oine De c uvctor it se Csti. Luucur dnofvore propiticnte ceetism
perotorsugutu, tieccu cyuefueuum notr ece / ttctibur proectivesuerem esse.
temras vtortus oxtrt uto gr d deditom generottr provention equum dguu:
terinett Eccee cot / oc, ctoue tolicae, quem Cbstursuo pretioso / gune redemit, eomque
ns egedm tedque com / it pom sollicitmn cunt orteterere curm ut in eits
pe e exototiee cogm exiteomur igentiom, nos eus nece / tten ve utitotems
ote dututem pertinetiur rer, ouo necesri uti proo / ns vs / tut, circosn.
e De eccese is pr / enttr / ciuicet fturi certm ese olmur, ulter ui ordinnte groti
trer in deturoyusonoritu in prtitur / clcet, igentitus Donoru, ueoum, vorugorum, ur.
s. Coennorum esnndum / cnum, crnorum, omnum / cptentrionc / ium oriex.
tuuu notom maguu cets grat, redcotiovr / te ccqu / stionr ptefecit oitumito ut mutttufic
inde c fem bvt coners mysteric cestic Eccescitcoque / id eserabil / ter expete.
rent, e cdomno Deo noitro er mmenss perslventer extolinu ut / trr teporiur c / tuis.
sum Ecceum / / oscm vdeicet / m in ocr ignot / siut uotori otque prften. Quomotrem
o cu cerotus ceteri / sue no / tn ipen / e / lus donc Deoignom cruenter cusm, ui ne.
ceoriom tque fuure Eccesi dtti proecturaom dgu dximur ut ocu ptum nut r in.
dur, eedentir egeremu, emircbepisopuiem, perc str utoritut preceptum / tatuere.
ms ne omner te ortoe eterm vte puiul ficiiir ueriu / que cpere voerent
otieutessbtr grutiom pre / nitu vesocs uderent, nsper c / mgnoru progento: rum not roum
scro / crond / tuionotrr i debr nuqum ecerent, rogenitor eim oter griose memorie ccru
omnem xenicom Eccesuitice regioidtugumque crit cusue terno Donorum
utque icovorum, cora feroci / ferro peromroct, u inter r vtrosque getec Dunoumsse xneo
timom c xoie portemtum in doers tericulr temporustur ecet sinituutus, in.
teriacentem perpicen Fot / fecie iiemseemen ecrevt Ttunsobicm une poqouom terrom
rsorum xota cptiitote umob muitom perfdm ips sficnitut iutir potrotom per
eytenni pss et ne our ie orlor / eretr Ereerto comiti rettuere prceperot non m
icr eyscour comittere voute e sum eoranm / ncsi encepr purochum encret est
revt Cuoille purtir quendm epscoum Anscharium omine drexit u primitiom Eccsessm
tie cosecraretse edem Eccelie scrus reliquuus c piur Eccessticu mueto pi rg tote / ecicdite
cetimore curut, oitmodm ero capttr otatom u prociom unu: conentiiis enem
purociom, cuidm prrytero erooath nomneeciusiter commencvt uem uierse runsino.
r Ecceine d ruum reuerentur entium vet quiu sucrundr dbuc genti / ibus ocur ile redebo.
tur yvtimu, puuerut conscro n episopum ut ps occcsone e / cutoritate summ in psr termns
geeieu / editote precdccni / sd tipicoretur Ecceso iciorum ipsus nitctc Epicopo.
r ti dtituin cura no eebot surrere per o. Deeguot etium eidem prerytero uou.
m Eccesum ounac catom, uteur eidem co pericu circudatoferet / uppienentum, e
uu toxcrotionem m di cri veiox ex bac ce trntus pi gemtorr triferi probibut: Ego
tes enim vna ceentic in sedem reg ipsur sverut tum in mustt reg egoti sterem s
e pretm ptr u tude vet regi ifrb ms ccute cttenerem prordtaom purcio
vicr iscps iuterim: ei. Ne cutem pter / ura dcta Ecclesustico ura ingentitus
vtte u pryter tvtum pii getor c ne eiu udium iiifem vrmoneot, sftuimu
x c consens Ecceso prorefeto vii i regitSuxic trr / bicm in co tncutoan.
uent rt cm te ani: et pi vigor cttere erctietipue
c t pun preee: iter seen per iP Du Metes s. / ancte ptie
ilvr tteicipum. Eee ers. Hutto
praesulis Anscharius fecimus Archiepiscopum, adstantibus Archiepiscopis, Ebbone Remensi, Hattone
Trevirensi, Ottigario Moguntiensi cum plurimis alijs, generali in conventu totius imperij nostri praesulibus

p.98
congregatis: adsistentibus quoque specialiter ac consentientibus atque consecrantibus Helingaudo sive Villerico
pcops: quitu m icte Rurocbi puorter r puotre nstro i o coenatus vrecepi.ur,
cui viedcetnscborio, tam notrao quom snto omcno cutoritote unc Deo dgomn pefots
gentibur commsimur egotioem c proum vgor cnere ecreimus. Et quuo coi preterto
ccutor nrfict i fturo ne uisuum piscoporum oliqumsb Trunsom ve cicui in Herecc
vicet potelutcm certo limite circumsrptm ee voluur videicet bio ns or usj c
re oceo / usisum per omne scum provmom us: / ore uod rietoe ccnt t per oxes
predictos aotioer / eptetrioir, omer quo: pudet rosve / to do post cstos cltus.
info termnor eiu / enim Paroce pomu, ut tranrdiucn cs s Fagunor yuisepe timen.
d est i l oci occustore queont. Et ut c nov coscio ptericus in o ceta / sstere vusent, to
uordom celm surnolt ocot tom / uic nove quon eiuse rcepicoiscceorumjsor.
ingentiur segotio perttere srturam cnftrom tre: so perpetum ercee ds e.
nmur Mc / e / tcti, r ta: p tfutesd om dii vuterys pei / ims fensoe c inxi.
tot tuitioe olbmuc t consitont vt scent veercircbiepiscoo prdco / uu / /: succesoritur oc
omni clero / u eorunem / regimne con / tituto quuete i De ervitio egere pro nor proe: oitra otue
ltatu toiu mter / triom msericorom exorore: tt ec cutberitu / vgoer perpetm.
tinectfirmittem mnuu proprister eumfrvmur / sgiii notri pr / soe / sgnuriu / imur, fir.
uimorur notcriu u vceeoon reconouit. Doto id My, nmo xxi, imeri omun Lui
piiim uguit sctioe xv, ctumsqugroni Poctio egio, i Dei oine feliciter, es, s
Domxiu noit ses Citi oooxxxiv.
KKK
Accedunt illis regorij quarti Romani pontificis literae, quibus vocationem Ansgarij
ab imperatore et epilcopis tactam auno lequente ratam st habere demonstrat. Eae in
hunc modum scriptae fuerunt:
Cregoriu pi / cqusruuseroum Dei oumfelium dgnoscentiecertun ese voumu, uitet
leate veor / neceet / / tur ex crolu temyore predecesorum notrorum dmo otu / nit.
eten oxonu / scro custuituun: briti, quo / sive c seue eit, us: teruno Dnm
ie tlvoru, cvrd feroci / ferro pero / nuus ocuutstimon: regu psuc porten truonscdi termotiferopognorum
pericusa cotitutum videucet ne cd ritum reaberetli ve etom qeoo ru
is uduc gentiur cpti / mo idvutr, prororio pscqpo rigre fundare decreverat, sed quia mors effeftum
vroluertuccedente euc precelent / imo / uo.Ludico mperotoreuguo, pium / udiu / scr o
eutori / s esc citer impett, que rotio ir per venerubiler cofu, s Vemvdm piscopu, ec
no Ceroln comitem ve mm veeruvem resata est conrcnca, os itu oem ibi eo dcm
sfututom prvidetim cognosteter, initructi etiom pre / seticfraetrir / ii ntnnscun prim N
ingor piscuyi per nnur Drogoir Mseteni ecopi co / secrotinctum tudiu mgnoru spero.
tor: tum prst: outor / tte qun etim po onotone more prdeceo / ostrorm vdore dcretnu
uteuu tunto t / o: tate funtu predctur uur ter, euquescce / vre uc rondr piedi.
r i / tetec te / / u tentmeto iuo oidorer etunt, ps / u tru icm ctum.
rium uccgorer eu egotor in ou circumuquegentitu enorum cum oruegoru or.
rie. Croesoorum fe / ingonorum / luorun, cric / orumcocorum, nec no ou um pte.
triooiu rientoiium otioum uocunque moo nomnontur deegonur posto cite ectoeo
er cortur c cofaeioe / tti Petnpooi si / uruesuccesriur vicemn norom pertetuo retis.
am pucomque cvnge / on tnuimur cuttoritotem pmue / m. Norcoingorum fmen.
burch dctom i / onore uiutorit, eusue inteerote genetnci Mori consecrotumrcbiepiscopa.
em ese ecretmur, cosecrotionem veri ocercdotum dec conscronti numeru exgentiu ent
scroe osotie protdentie interim cotutrenui vero praedicatoris persona, tuntoue cio pto
in sccessoe / ener eigotur oma verem o veerci prncpe aoc eo gm ocium epututa otra
etium cut / oritate pio eiu votoromi onemi: re / stentem vei contradcentem atue pir notv
stuir quo tet moo insdontem notemot mrone percutimur t pterpetu ultioe reor dcdoic
srte domnuomur t culen postol c more prececesor otrorum consom Dei po efettu entes
d vers / nc inde portii tutiur mcemu. Et quio te crme fiiinsuri, dvio cemento
noo insede dtosut, esercbiepiscouor puu od mrsoeo ceuca triumus, e
ii i deur tr uti srgm. Sonct ritus vitom tum censeore dgetur ien ctque pst
Huusscu cmoritudiem od perpetum perxcot ectitudiuem, me, otu, r.
s iustructus Ansgarius difficilimo operi acciugitur sed numine tam pius et hooe.
stis uatibus aspirante labor illi omnis dulcis fuit, praesertim cum et fructum
uberrimum indies persentisceret exsurgentibus passim qui Christo nomen da.
rent. Nec interea desitunt Dani fortun aleam iacere. Namn parata baud exigua

p.99
poris classe ex intervallo Angliae littus invaseraut. Res Egdertur re intellecta mili.
tem confestim coegit hostique obviam processit. Sed praelio inferior ac multis suorum
desideratis, vix ipse cum paucis elapius est. Dani auteum etiamsi superiores se scirent, trepidi
tamen ne in hostili solo insidijs circumvenirentur, a persequendo destitere. Cude.
reparato mox idoneo exercitu Egbertus contertas in hostem copias eduxit commissoque
iterum praelio fudit paene universos ac fugavit. Difficilior in alliarum
littora exsceusus fuit, quod iam exemplo patris Caroli de quo supra tmonuimus, portus
omues atque aditus maritimos militaribus praesidijs circunmquaque obseptos teneret
Lodovicus. Flandriae tamen oras Mejero memorante nec sic quidem iutactas reliqueo
ruut furtivis scilicet expeditionibus modo has, mnodo Sequanae ostia infestantes: sed prae.
cipue in Aquitaniam se effudisse author est Aimonius direpto ibi vastatoq vico Bundij
vocabulo. Et haec quidemut innui, elaudestine et subito ab illis perpetrata, dum vel per.
sstunt adhuc cum rege Francorum intra pactionis leges vel potius dum contentionis
etiamnum fuuem cum Codefredi posteris Rex Haraldus eique associati domi ducunt.
adeo utjustas tum classes moliri et in longitqua terrarum mittere cogitationes haud vacuum
fuerit. Sed istis paulatim pacatis, et mox exortis in domo Palatinam intestinis dissi.
dijs, miserrimus imperij Francorum status subsecutus est. Nam hinc imperatoris flijsum.
ptis in patrem Lodovicum armis inde classicum canentibus episcopis eo illum adegerant
arbitrio ae nutu eorum sceptri diadema deponere intraque coenobij conclave se continere
o necessum habuerit.Et licet haud multo post in iutegrum restitueretur, alia tamen atque alia
discordiarum ac simultatum iuterna mala suborta qu civilibus mot ibus occasionem
praebuerunt. Dani Normaunniq laec eminus speculantes se quoque pactis conventisjam
exemptosaut saltem novas conditiones resumendasaequumjudicabant. Chronologi et
prae sertim incertus ille annualium scriptor a Pithaeo primum publicatus hoc insuper habiti
toederis tempus retert ad auonum oocovit, aitque per negligentiam tuptum: sive incuriam
hanc intelligens limitum custodibus imputaudaum seu potius Palat inorum socordiae hoc
certe idem adicit tum continuo invasa a Normannis Francorum castra direptaque palam
et sine teciale bellum aliquandiu intermissum quasi instaurare parantibus. Quin et con-
flatae extemplo navales copiae iuterquem duces divisae velutijustam expeditione modo Ger-
maniae modo Galliae oras infestas habuerunt. Tuuc Batavorum. (lorstadum vulgo / vastatum
atque cversum: incensa Anderpia: et Vittha (modo vera sit Chronologi Pi.
thaeani seriptura) celebre ad Mosam emporium ferro similiter et flammis deformatum:
Frisijs vectigal imperatum exactumque. Et anno qui fuit octingentesimus trigesimus
sextus. Valahria quoque, elandorum insula reddita isdem tributaria, trucidato, praeter
alios limitis comite bginhardo una cum Hemmingto Halpdani filio, dum se forti ssime
di micando singuli defeudunt. Ibique aliquandiu commorati exacta prius ab in sulanis
iugenti pecumiae summa iterum ad Dorestadum prox imosque ei Frisios vires suas atque
arma convertunt. Qu res inprimis L, odovici Imperatoris animum accendit inj eeitque
de classe sub anuum proximum instauranda cordatissimo principi deliberationem. Sed.
o ipso partim auimi aegritudine ob filiorum discordias partim senecta et morbis minus
alacri inhiberi haudquaquam Normauni potuerunt, quo minus inchoata feliciter persequerentur.
Ac primo quidem tentati qui proximi occurrebant Frisij inde Rheui
faucibus fraenum imjectum et ipsa Agrippinensium colouia obsidione vexata. At deni.
que Nordalbingorum metropoli Hambourgo (quod in regressu ut videtur, patratum)
excidium et solitudo illata. Siquidem hanc universam vel incendio vel ferro una cum
bi bliotheca librorum veterum thesauris instructissima consumptam Abbas Stadensis
et ante eum Adamus Bremensis sub anuum octingentesimum quadragesimum gravissime
conquerentur adiicientes, ngurium destitutum omni prae sidio cum paucis aliquot
nudum ac nudatum evasisse. Heloldus summam tum temporis Danorum potentiam
o agnoscens ita de rebus ijsdem verba facit: Ea tempestate scisso per discordias fraternas
imperio, primi vel praecipui Danorum populi, viribus et armis praepotentes, prius quidem
Slavos itemque Fresoues tributis subiiciunt, de hinc classe piraticam per Rhennm subvecti
Coloniam obsiderunt: per Albiam Homer funditus exciderunt. Inclyta civitas et
reccens ecclesiae structuratota incendio disperijt. Quin et Nordalbingorum provincia, et
quidquid flumini contiguum fuit, barbarorum direptionibus cessit Saxonia taguo teri
rore concussa est. Sanctus autem Anuscarius Hammenburgensis archiepiscopus, et
ccteri praedicatores in Daniam et Slaviam destioati maguo persccutionis fervore

p.100
sedibus suis pulsi sunt, et usquequaque dispersi. Praecesserant jam ante Lodovici Augusti
exequiae, qui in iusulam Ingelheimensemjuxta Maguntiam valetudinarius delatus, ibi ad
t. Iul, anui antecedentis animam coelestem Deo reddiderat cum filiorum manimum
Lotharium ornatum imperij titulo Italiae. Lodovicum Cermaniae. Pipinum Aquitauiae.
Carolum natu miuimum haeredem Galliarum instituisset. Quam tamen regnorum divi.
sioneu cum praesertim Lotharius ac Pipiuus, ut iniquam udicassent funeitiscima inter
fratres concitata sunt bella ij sque factum ut euervato atque in partes scisso itmperio ve.
luti classico sit excitus Aquilonis populus, necut ante clandestinis irruptionibus, sed justis
copijs classibusque regium in modum armatis vere formidabilem se faceret. Accedebat
praeterea quod notat aevi istius synchronus Nithardus. Lotharium tau effero iu tratres ro
Lodovicum et Carolum tuisse animout ipsos paganos iuterque eos Normauuorum praecipue
gentem suas in partes pellectam traductamque ad utriusque regnorum confuia in.
festanda sollicitarit, proposita ij sdem publica non tantum exorcendi pagani smui libertate.
sed et christianos quoscunque lub Lodovici vel Caroli imperio agentes dispolandi ad li.
bitum immuuitate. Itaque terra marique in rem suam intenti occasioni nuspiau dee.
rant direpto Cantvici muuic ipio atque inibi transmisso pelago etiam Hamuicum una
cum Nothumv ico cadem expeditione depraedatiut memorat iteruu Nithardus omissa
tamen regionis, in qua haee sita uomenclatione. Sed levior haec clades illa: quae vix bien.
uio post A imouio teitante ad annum oooexLv. Caroli regis opes miserritmis imodis afli.
xit. Regenarius enim. Rorici Danorum Regis auspicijs majore animo ae vi ad littora ao
viciua claslem applicans modo risiam modo Flandricam atque ultimo Gallias aruis in.
festas habuit. Ad oitia Sequan delutus, primo Parisiorum civitatem iucursavit, mox.
Cermaui monasterium depopulutus, ad Melodunum Senonum opidum ignue et flammis
devastandum se vertit, prius quae iu urbis erat conspectuinsula suam in potestatem reda.
cta. Tandem etiam praelio cum regijs copis inter Sautouas et Burdigalam commisso.
superior diseessit. Siguino Vasconum praefecto inter pugnuaudum cae so ipsoque Rege Cal
vo vix aegre per tugam dilapso tanta omnium consternatione ut iugeutis pecuniae sum.
mum in publicum collectam. Rex gravioris belli metu mercari ab ceo pacem coactus fuerit.
Addit miraculum Aimonius Raganarium scilicet, dum se suosque adversus Calvum suc.
cessus et hanc praecipuu S. Cermani divastatiounem Regi Roricojactaret diceret: plus o
ibi mortuos quam vi vos potuisse quod solos sibi divi Cermani maues occursuntes habuis.
set, continuo collapsum atque iude post triduum expirasse: Ex oommilitonibus quoque
permultos, qui sacrilegas aedi manus intulissent, dyienteri extinctos. Hunc genariu.
Aimonio dictum, regeu esse egerum Lotrogum parum amubigam: licet Saxo, qui eum quo
que peregre fato suo functum ait, paulo aliter narret, et ab Ella apud Hibernos truculentis.
simam nece confectum referat, ut inde dicemus. Quis autem tidem Aimonio oicus Rex sit.
cuius ista auspicijs Regenarius gesserit, ex Saxone codem aut actis domesticis nuspiam liquet.
Mors vero atu: exitus Regneri cui usmodi Saxoni memnoretur, quamvis aliquid quoque de
eodem mox dicemus, ita verbis illius refertur: Hellam apud Hiberuos Regnerus classe
adortusjusta omuipotentis animadversione manitestas detractae religionis poenas pepene
dit. Comprehensus enim atque in carcerem conectus noxios artus colubris consumendos
advertit, atque ex viscerum suorum fbris tristem viperis alimoniam praebuit. Cuius adeo
ocinore, cum cor ipsum funesti carnificis loco, coluber obsideret, omnem operum suorum
cursum animosa voce recensuit, superiori rerum contextui hanc adjiciens clausulam, si suculae
verris supplicium scissent, haud dubio irruptis haris afflictum absolvere properent. Quo
dicto Hella adhu nonnullos filiorum eyus vivere interpretatus, quiescere caruifices, amoverique
viperasj ubet. Cumque satellites perageundae jussouis gratiam accurrissent. Regnerus
imperium regis fuuere suo praecesserat.Quenm quid aliud quam duas inter se fortunas par.
titum esse dicemusalteratm quae ei incolumem classem, propeusum imperium, prae cipuas
piraticae vires ad iceret: alteram, quae claritatis ruinan, commilitonum neceu / acerbissi, o
ium vitae exitum irrogaret, cum ipsum caruifex venenatis belluis circumfusum, eo cor.de,
quod adversus omne discrimen immobile gesserat, aspides exatiantem videret. Itaque ex
speciosissimo victore ad miserabilem captivi sortem deductus, ne quis nimium fortunae credat.
edocuit. Sed haec utcunque se habeant, ilud sane chronologorum etiam aliorum assertionibus
constat, haud minora, ab eiusdem Regneri socijs iu patriam mox reditum patauntibus Flandriae
Frisiaeque oris illata detrimenta.Cum briss praesertim tribus commissis confictibus, cum ptituo
certamine victi essent, reliquis duobus, validius instaurato impetu, superiores evaserunt.

p.101
Atque inde regione omni atque incolis circumquaque direptis prostratisque onusti
opimis spolijs ovantium ritu suos ad lares regres: invaso prius vaitatoque castecllo, cui uomen
Hamburgo ad Albis ripam in Saxonum cootoijs collocato. Quubus alijsque de causis
veri simile et Regen mox Lodov icum cui ut ante mcmoratum sortito obveuerar
Certuania Regui comitia Paderboruae in ipiam Saxoniam sub aucunnum indi isse. Ad ea
certe non moo tratrum eus Caroli et Lothari nuncij sed et Normannorum legatuoues.
praeter Selavos et Bulgaros, frequentes adtuere. Quuiu et interquiev isse ex inde et quasi re.
spirasse paulisper cos comperior, inita tum forte aliquali inter Lodovicum et C arolun
cum imperatore Lothario recouciliationis pactiont: nisi quod auno interea octingeno
tesitmo quadragesimo septimo Dorestadum tertio ab ij sdem tentatum flammisque foedatum
Pithaei anuales iuiciant: atque aono vicissim prox imo circa Cal. Octob, iterum geue
ralae a Lodovico Magunciaci habitum placitum: in quo denuo praeter tratrum ipius
Slavorumque legatos ttiam Normannorum proceres benigne excepti dimissque. Vali.
da per ea tempora clallis eorundem ad littus Ri spaniarum profecta oram univ ersam Galle.
ciae inte itam reddidit, dum ope regis Ramerici txustis septuagiuta oavibus, ad mare re.
gressi sunt. Qu cladi superfueruut.Nerio promontorio luperato a agi oit ium iuvecti
Olissipooem urbeu, quae ad Miaurorum diuionem redieratomni be lli in uriam fatigaruut.
Atque inde aucti classe et viribus Hispalim obsederunt, uditauos agros et A ssiduuiae finesablatis
opimis praedivastarunt, auri, qui praelij fortuuain teutare sunt ausitribus
o coofdictibus magno uumero suut coe si. Ad extreium cum diutius ijs locis consedissent
etam nova arua in adversum moliretur Aderrhanus, magua gloria parta, spolij sque ouust
discesserunt, hinc cum ageretur aunus octiugentesimus quinquageiimus.Ericus, quem
cum tratre araldo conctdente Lodovico pio, possediise aliquandiu Dorestadumjam
supra indicatum, poit excessum Augusti obitumquue ipsius Haruldi apud Lot harium im.
peratorem proditionis crimine sed, ut fama vulgavit falso insimulatus conpre hensusque
et in vincula conjectus sed elapsus mos cuitodia ad tratrem imperatoris Lodovicum Cermuauiae
regemut iibi conluleret salutisque praesidium inveniretingenti festinatione con.
tendit. Quo cum pervenisset essetque iu tdem ac clientelum eus am admissus eo con
festim Sax oniae tractu qui est Daniae quam proxime conterminus, non uolente Loo
dovico sedem sibi ac domicuium posuit, bi dum agit, coacta traductaque i suas
partes populariuo haud exigua manu, fortunam mari tentartac Lothari lmperatoris regiones,
occani borealis littoribus confues, hostiliter invadere ac divaitare aggreditur. Et
mox per Rheni flumiuis oltia subvectus Dorestadum per vim occupatum, invito eodem
Lothario bellijurt posscdit, nde cum exturbare eum absque maniteita suorum clade
imperator haud posset per legatos cum eo agere coe pit: Actaq in huuc modum res est.
ut imperatori recouciliutus inque fidem reccptus id operam daret ne qua fraus regio tributo
caeterisque ad aerarium pertint ntibus uegotis obveniret ac denique ut imperij li.mit
es, quibus eiset praepositusa piraticis popularium praesertim iucursionibus tutas atque
iu violatas praeitaret. Quibus ille conditionibus acceptis, gnave fidelittrque quod promi
o seratexecutus ormanuos undiquaqu a Rheni Frisiorumque aestuarijs seclusos arcuit.
Quo ex inde factum, ut ad Caroli pomaeria opesque convers priio in Galliae maritimas
oras atque inde ulterius missis aruis, ad interiora quoquec euidem regni pervaderent. Siquidem
l uce Codetredo Regneri Lodbrogi regis ex Lathgertha tlio (quem stcundum
nominandum putoaspectu prioris, de quo supra dictum) opulentissimas Fraucorum ditiones
per Sequanam ingressi nihil poene intactum depraedatione reliquerunt. Quoruu
expullioni imperator Lotharius in auxilium vocatus, fratri Carolo sie mora se stitit: ad.
ductisque aux iliaribus copijs, paratum se promptumque satis ostendit cum hoste in omnem
cventum manus conserere. Sed Carolus mutatopraeter expectationem consilio ipsun
Code fredum totumque eius exercitum in regni societaten acccpit bona Neuriae par.
o te eidem ad icolendum attribut.
Ss i v A Ru v R E x.
KKK
E dum foris peraguntur domi rerum poticbatur Codefridi ex alio thoro f.
tr Sivardus. Qui quod anguinuo obtutu esset n, d id est, cguit ec appel.
latuu authores teftantur domeitici. Erat autem Reguero parre natus etam fato functus
Ericum adoodum infantulum magis naturae quan regui baeredem reliquerat, quippc.

p.102
de quo memoravimus, Haraldi frater Ericus, postquam multo nunc tempore externa arma,
modo ut hostis, modo ut socius imperij circumtulissetsive vi et sponte sua, sive ab altera
dissidentium parte in patrian evocatus Sivardi solium, posthabito eius filio Erico, ut
inoreuni, sibi occupavit.
E R v v R E x.
v v
ergo Ericus regno potitus uec a Christi fide maguopere alienus, utpote Maguuciaci
ut memoratum baptismateam ante initiatus, identidem ab Ansgario apud Danos id
temporis agente, compellatur: nec, ut habent chronologi. Chriltianus tum tactus sjam o
eni, quod indicatum. Mlagunciaci Christo nomen dederat) sed magis magisque in vera
fide ac pietate ab eodem Ansgario firmatus, templum, in quo Christus doceretur.Slesvici
conftituit. Promulgari insuper publice fecit Chritti nomen quicunque allumere, vi.
tamque ad eus sanctissima ussa vellet componere id liberum eise omnibusque permitti.
Eaque occasione infinita gentilium multitudo, relictis idolis, Christum confessa memo-
ratur. Inde ad Sueones quoque authore ipso conversus Ansgarius, actaque et ibi fideli.
ter Euangelij st mente haud exiguam laboris sui messem reportavit. Non debet hoc lo.
co praeteriri silentio enaldus ormannus, uti eum Hrancorum annales nominant. Hic
superioribus annis Erici heri sui iram atque offensam tempestive declinans ad regem er.
muaniae Lodovicum contugerat. Cujus auspieijs cum eiset non tantum perbeuige acce, ao
ptus sed et baptiatus quoque et fidei nostrae sacramentis imbutus, lonurifice al: quaudiu
iuter proceres lrancorum aulque optimates habitus tuit. Tandem apud principes bo.
realium partium atque inprimis apud comites qui limitibus castellisque adversum lanos
erant impositi, de latus, quasi dubiae ac lubricae fidei suspectani coepit, nde et mox conceptae
potius quanm patratae proditionis uomiue, capite poenas persolvit. Quu cadem
tempeitate Normuanni duceutis quinqua ginta duabus omnis generis navibus aud risia:
littora inopinato appellentes terram uni versam populabundi percurrerunt, omnibusque
quae aut agi ferrive poterant direptisad naves se deuuo receperunt. Proximo uuteu vere
majora ausuriad Gallie maritima conversa classe post Stquan ostia ac portus bis ite.
rumque victricibus armis superatosurbemque larisiorum sollicitatam Ligeri quoquuc hu.
viorum regi uavales inecere compedes. Atque iude in terram progrelii mediterraneas
etiam impetere ac penetrare non destitere. Nam et Britones Galliarum in societatem ipsis
adsciti: Nanuetes vero Turones abaque vicina oppida vel occupata vel delolata rapinis
ac praedae victoris patuerunt, lpie Nannetum cpiscopus, dum rei div inae operatura milite
furente una cum opidanorum multitudine obtritus, incensa simul, praeter alia, inusigni
apud Turones aede, quae sacra Martino habebatur. Nec dissimilis Andegavensium tor.
tuna fuit: cum et ipsi derelictis penatibus luis idoneum propuguatorem non invenirent.
Carolus enim Rex ut abt mylio Gallicarum rerum historiographo est traditum ctiamii
ad defensionem serio le pararet, serius tamen et quod dicitur poit Pythia ac depugu:: ou
au praelio adcucurrit.A quibus quantopere dissentiat Albertus Stadensis, illi seculo vi.
cinior scriptor, paucis adiciam. Nam post alias Galliarum orae illatas cladestestatur eos
circa annum occiviui Sequanae tluvio iuvectos Parisijs obsidionem fecisse iilumq
adeo regem Calvum campis et castris exutum eo angustiarum ac necesutatis cuomuli ile
ut bonam regni sui parteu obtinendam ipsis colendamque concesserit: Nec illud modo
sed Lotharingiam tunc quoque ab ijsuem vastatam et Trisios denique invasos subactosq
Et haec iosuper in annum ut posui occcLvi, ab eodem relata: cuu Regino i risingenis.
Sigebertus ipsique a Pithaeo vulgati Francorum anuales quinquennio ante evenil ie con.
corditer unoque ore loquantur. Quae dum apud exteros geruntur, domi quoqu exsere.
re caput Bellona coepit. Ericus namque, ut diximus, contempta aetate nepotis et ogno.
minis sui Erici Sivardo geniti, postquam sceptrum eidem delatum ad se rapuisset, tanta us
clade inter eum et Cuthormum, fratris sui Haraldi filium, contectum est bellum, ut eorum
foque cum innumeris alijs interempto, regia Danorum stirps atrocissimis ex hausta cae.
dibus ad unicum superioris Sivardi filium Ericum redacta fuerit. Occasionem huusee
mali luculentius euarratam referunt Francorum annales Cothurmo nimirum suumis
jam viribus hoc agenti, ut idonea instructus manu regnum patrium adverius patrui perfdiam
fbi vendicaret insperato et praeter opinionem accidisse ut classis copiaeque lanorum
Normannorumnque qui an permultos annos circumquaque cum viciuas tum longius

p.103
positas regones fuerant depopulati, domum et suos ad lares regressionem facerent Eosque
ex disiunctissimis provincijs per quas belli et rei suae augend cupidine se diffuderaunt.
ubi it unum veluti classico convenissent de praeda, quam ex tot regum regionumque / ma-
nubijs ac spolijs conflarant, nter sese dissidentes tumultuari mutuo: et serram sqund di.
citur / reciprocare institisse: Atque inde a rixarum verborumque prolufouibus ad arma
et pugnas deuenisse, tandemque post mutuam suorum stragem discessisse in pates: Ea
rumque alteram Erico alteram se Cuthurmo militari sacramento addixisse: Atque ita
praeluio commisso, perij sse non tantum Ericum regem una cum adversario suo Cuthormo
sed militem quoque universum pene omne sque regiae ac Palatinae domus principes, uuo
10 excepto juniore Erico quem sola aetatis immaturitas tam funesto atque internecino conflictu
exemptum reservarat.
ERICUS Barn sive Puer REX.
ERICUS itaque interemptis omnibus, qui sanguine regio censebantur, solus superstes,
eorum infortunio ac clade ad regnum evectus ductaque Guthormi filia initium
imperij laudabile habuit. Nam paganismo adhuc imbutus in omnes, quicunque jam modo
sub Erico priori, adnitente ut diximus Ansgario, Christi nomen assumpserant, adeo efferum
se adeoque imiquum declarabat ut ecclesias circumquaque, expulsis Euangelj praeconibus
aut aboleri aut claudi vicissim praeciperet. Ansgarius nihilominus divino fretus
numine haudquaquam veritus ex Suetia am redux praesentem praesens adire coramque
verbis atfari. Quod et illi totique regno haud infeliciter cessit. Nai Ericus, salutaribus
eius monitis aure adhibita non modo errorem omnem et quidquid in animo adhuc eus
ferum supererat, paulatim deposuit sed expiatis etiam, quae cunque in Christi famulos in.
solentius comtiserat, se pietatis verum alumnum verunmque cultorem omnibus in poste
rum approbavit. Quit et edito in publicum mandato, religionem Christianam per uni
verias regui sui oras ac territoria promulgari singulisque serio ac severe commeudatam
laberi voluit, exstructa ad haec in Dei sempiterni honorem insigni apud Ripeuses eccle.
sa. Sed Ansgarius non tantum Hamburgensis sed et Bremeniium episcopus postquam
oia aunis circiter triginta quatuor borealibus populis verbum vitae fideliter depraedicas.
set, reguante adhuc Erico mortem obijt, relicto successore praeillustri ac multae pietatis
viro Remberto diacono, cujus temporibus Sigefridi quoque ejusque fratris taldani re.
gnantium apud Danos mentionem injici praeter Adamum Bremensem Francorumque
aunales ctiam Albertus Stadensis subindicat addens eosdem Caesari Lodovico gladium
capulo tenus inauratum aliaque donaria muneri missse pacem efflagitantes: atque inde
miussis ad flumen li idoram legatis, foedus utrinque more gentis, per arma firmasse. Euu.
meraut et ipsi plures ea tempestate reges sive duces potius qui patria procul lougiuquis
x peditionibus Anglorum Gallorumque littora inufesta habuerunt: quorum praecipui recensentur
fo: c: rtgur. Coefreus, yupur et sngnarur siveguerur filij omnes, ut vo.
olunt domestici authores Regis Regueri quem vulgo Lotrogu appellatum supra dixi.
mus. Eidem et oigefim una cum Haldanoam ante nominato alios: praeterea ut fe.
o / m et scrum attribuunt. Hic Regnerus Haraldiut supra patuit, praecipuus adversarius
um modo uconuibus modo Anglis alisque continua moveret bella videtur ab obitu
Haraldi, posthabito Daniae regno, aut liberis suis (quos ut indicatum plures habuit) in haei
reditatem relicto apud exteros fortunam quaesivisse. De morte eius quae adfert Saxo.
quod nimiruu post varios rerum eventus multaque discrimina carceri apud Hiberuos iu
clusus fame et colubris enectus interierit, ut et ante iniecimusnon consentiunt cum Anglorum
relatis. Volunt enim ille Regnerum (Lothebricum vocant) patrem Agneri et
Hubonis, cum aucupio plurimum delectaretur, hiberno tempore ascensa navicula, dum
o st udio insectandi aquatiles aves circa littus vagatur subita ventorum vi in altum abreptum
dua sque continuo noctes huc illuc agitatum, tertio tandem die ad Orientalium Anglo
rum littus pervenisse et ibi ob scientiam aucupandi ab Edmundo in familiam acceptunm.
et mox a servo Edmundi domestico accipitrum domitore, qui invidia motus quod se pe
riti orem aucupij Regnerum animadverteret, per insidias interemptum: Eumq famulum
cum ei a rege ob commissum faciuus venia uegaretur, in Daniam aufugisse ibique Ed
mundo infensum iudicasse Agnero et Euboni de patre admodum anxijs eum Edmundi
ussu necatum esse: Agueru, coguita patris morte, ira et furore accensum, sumptis con-

p.104
feftim armis cum haud exigua artmatorum manu in insulam properasse ad ulciscendam
paternam uecem: Cumque ad Anglos Orientales pervenisset Edmundum per explora.
tores compellari cura viist, pecuniatque atque alia uiui necc ssaria imperasse: Edmundum
vero responditse deliberaturum se si sacra Christiana amplecti vellet: Quo accepto, haud
multo poit Edmundi regiam ab Agnero occupatam ipsumque Edmundum multis verbe.
ribus exceptum ilagellatumque, ac tandem, amputato capite veluti martyrio coronatum
oppetijsse. Saxo vero ramaticus lvarum filium ultum parenutis nectm, idque uon in
Lduundo Auglo, sed Ella Hiberno, pluribus, sed aliter comme morat, lnter cetera autem
haec habet: lvarus pttitis Angli partibus, quum classem suam conserendi cum hoite
belli impotentem animadverteret, astum audaciae praeferens, Hellam acumine tentat, spa-
tium arvi quantum equino tergore complecti potuisset in sequeitr paci pigus txpostulans.
Et quidem quod pet) t impet ravit Rex euiu parvo preces star autumuans a
tanto loste exiguuu maguae ei loco expeti gratulatus est ratus perquam breue tergus.
paululun ruris occupaturum. At lvarus corio in exiles admodum corrigias scisluu ex.
tractohabilei exaedificand urbi agrum implicuit, lgitur Hella prodigulitat i pniten.
tia luccedentt, inaguitudinem cori lera aestimatione collegit div isam cuticulam rectius
quam incolumem mensus. Quam euitm exiguam soli cincturam credidit, amplissima iugera
latius occupantem aslpexit, lvarus vero conditae urbi abunde suttecturos obsidioni
comueatus in exit ab incdia perinde atque ab hoste defeusam haberi cupicus, l nterea
ivardus ac Piornus cum quai ingentarum navium classe supervenientes bellum regi na, ao
niteita provocatione signincaut, dque statuto tempore ex st cuti. Comprelensi ipsius
dorsum plaa aquilam ngurante afheij ubent, sae vissimum hoittm atroci ss mi alitis iiguo
profligare gauutntes, tc vulous impreslisle contentilactratam sulivere caruem, a.
li er pertmpto Hellam Bioruus ac Sivardus regua sua reduces petivere, lvarus Augliam
bie nnio tenuit. Hactenus Saxo. Sed Dani qui am aliquotits cui Auglis popularibus
suis (de quo in rebus Anglorum supra actum / manus conseruissent, modo arte et insidijs
modo Marte aerto rem agentes tandem cum Ethelredo rege collatis iiguis cooflixere.
Ivarus euim culdem ut dictum. Regneri filius ingenti clalie delatus in tumbri ostium
holtilem in modum terram circumquaque depopulatur. Ei occurrens teredus suos con.
festim in acienm cduxit. Dani haud uspiam loco cedentes apparatis similiter ordioibus
alacres appropinquant, ac signo utrinque dato concursum est acriter varieq dimicatum.
Perijt eo in praelio lvarus Cuus in locum continuo Agnerum et huboneu tratres, quo
rum et modo mentionem fecimus, duces Dani elegerunt. Eorumque aui mositate et itu.
dio exerc itus ex i enmplo reparari atque in gradum constitui cptus tuit. Decimo euim
qui nto poit cladem acceptam die recectojam milite cum Anglis denuo congre ili haud
dubia spe ita eos fuderunt, fugaruntque ut parum abtuerit quin ille ultimus ipiis dies consertndi
cum Auglis signa fuisset. Seu mox dum victor exercitus lat omnia divaitare
aggreditur insidijs Lthelredi interceptus haud exiguam stragem auijt: quanquau nec
A nglis incruenta victoria fuerit et ipii praesertim Ethelredo regi, qui vulnere accepto.
intolerabili tyus ruciatu brevi post extinctus eit. Tumulus eus hodie que Vinburuae, in o
virginum quodam monasterio, conspicitur cum huiusiodi inscriptione:
I n o L o C o i E s c i c o per us s. E r t t L eo
E is vv E sr s x o u i n r v is lA o
Do M i i CCcLxxii, r i i is xx iii, n E A s
DA O n n o o C C u ix.
Ethelredus fratrem successoremlred habuit. Quem circa haec ipsa tempora Dano.
rum copi, quae Londini morabantur, dum iu vicino vtnationi vacat, circuuciuctum vil.
lae cuusdam parietibus includunt llle re intellecta perterritus quidem sed occurren.dum
periculo existimans factus est irruentibus obviam. Verum a multitudine cum cire o
cumveuiri le intelligeret fugae coepit insistere collectoque quam ccltrrime idoneo ex.
ercitu iterum se Danis obiicit. Qui inde vim majorem pertimesentes de pace per lega.
tos age re instituunt. Pacis conditiones erant ut res occidentales nullo post id tempore
infestas incursionibus suis redderent, ac pacti servandi causa obsides darent. At illi haud
multo post religionem et fidem occasioni et commodo suo posthabentes Londino movent,
tuaximisque itineribus Exoniam profecti urbem ipsam vi capiunt. Est autem Exo.
uia urbs Devoiuae comitatus, loco praecelio versus occideutenm positaabluiturq flumine

p.105
Exi, quo et nomen habet, distaus a mari circiter millia passuum tria.Aluredus intellecto
violatum a Dano milite foedus obsdibus poena affectis subito iu hostem vadit. Danus
uequaquam regem exspectans, sed, relicta Exonia, praepropere Loudinum regressus ad
Sipenium pagum prope Bristollum castra posuit ibique circumducto vallo se munijt.
Qua re coguita.Rex de via paulatim diverteus hosteique ad certamen quasi provocatu.
rusuxta eum castra posuit. Dani, quibus satis constarejan poterat aut pugnandum aut
oppeteudum esse, uihil cuuctati ad pugnam se expediunt, dato utrinque classico, ad arma
clamatum. Angli sine siguo et ordine in aciem tumultuarie irrumpentes tanto im.
petu praelium iuchoarunt ut ipsa audacia terrorem hosti iniecerint. Deinde rari in
o confertos illaticum paucitas parum esset tuta respicere alij alios et undique pulsi coire
in orbem cperunt. Quod quantumvis e re orum esse videbatur, tamen urgentibus un.
dique Danis adeo in arctum compulsi suntut vix movendis ariis spatij satis esset: ita ta
men in globum coacti cladem haud exiguam Danis intulerunt. In ijs Hubo Agneri fra.
ter, de quo diximus, alique nobiles duces perierunt. Postremo Angli, qui corona hostium
ciucti ad multum diei ex omni parte caedebantur eruptione facta s in castra retulere.
Fuit eo praelio adeo aequo Marte pugnatumut neutra pars cognorit qui victi aut ctores
evaserint. Postea sauciatis cura adhibita caesique sepultura mandati. Dani imprimis
corpus Hubbonis magna pompam humandum curarunt. Locum ubi occubuit nbieton
ab historicis Auglicauis vocari author est Asserius Menevensis: Addeus vexillo quoqut
o eius dicto Ruufon (ita enim legendum non ev / o, ut est in Cambdeno / tum potitos Anglos;
idque vexillum corvi insignibus, veluti invicto omine, a Lotbrochi filiabus opere
Phrygio artificiose intextum fuisse. Inde coeptum iter pergentes Abyndomiam (qui locus
est ad Thamesiu Londino circiter milliaria quadraginta distans / pervenere ibique ca
stra locarunt: quo et Angli cum accessissent sua castra prope hostem metati sunt. Alure.
dus postridie eius diei quam eodem advenisset, copias suas satis auctas in aciem eduxit:
uec Dani extraxeruut pugnam, sedacriter coeptam viri liter tolerarunt: quippe tauto ira.
rum certamine gesta res est, ut neutra a patre emissa sint tela gladis pugna cpit et acer.
rie conmissa adeo anceps fuit ut non eum Danis aut notis adersarijs sed cum gente
aliqua nova videretur esse dimicatio. Iam cruor ubique exundabat, cum nox praeliantes
oppressit simulque certamen diremit. Cui parti victoria cesserit dubium habetur ita
utrinque pari virtute et gloria certatum est. Ad extremum debilitatis utriusque viribus
ad pactionem deventum, idque hisce conditionibus: ut nimirum Dani manus ab armis
abitiuerent, nullum Anglis aut palam aut clam belluu inferrent neque ex Dania novum
in insulam militem advocarent. Sunt qui tradant, ex eo foedore cuuctos in patriam Da.
nos remigrasse: quod tam a vero quam a facto alienum esse indicabant sequentia.Annales
Francorum, quos a Pithaeo editos habemus fere codem hoc tempore anuo nimirum
prae cedente octavum et octitgentesimum quinquagesimum iterum Erici qui Doresta.
do fuit praepositus mentionem injiciunt, quasi is Lotharij auspicijs, ducta in fines Nor.
mannorum classe cam regni Danici partem qu iuter Lidoram et mare est, ab Erico
o quem regem Danorum ijdem annales appellant, uua cum socijs obtinuerit. Plures fuisse
Eric i nomenclatrione interque eos praeter Haraldi Rlag fratremet alterum, quem Sivardi
regis filium diximus etiam ille subinde Horicus, sive Ruoricus chronologis dicitur, quem
inter Regneri Lothbrochi liberos regio quoque nomine clarum supra recensuimus vi.
rum fortem et qui Britanni ac Galliae orasut ante memoratum, suis armis saepeuumero
conterruit: Eum proxime secutus Hastingus alijs Haddingus regio similiter sanguine
vir, magnumque uomen domi militiaeque cum ob aninmi promptitudinem tum res prae.
clare gestas adeptus. Hic a rege Bioro costae ferreae cognomine qui inter filios quoque
Regne ri censetur, exercitus Dux declaratus, post Galliae borealis oras varie tentatas in.
structa cum classe Herculeo freto penetrato atque ora illa Hispaniae interioris praeter.
50 navi gata, Rhodanum ascendit. Eodemque vicissim uon sine clade incolarum regressus
Italiam petijt caput orbis Romam incursionc subitaneam aut territurus aut suam in pot.
statem redacturus. Suut qui tradunt in animo habuisse, modo omnia ex auimi sententia
successissent.Biornum Caesareo diademate ornatum imperatorem proclamare. Primam
omniu Liguriae claram urbem Lunam cum haberet in conspectu: eam Romam arbitr
tus inopinatam intravit. Mloxque dolo magis quat artis agendum ratusdelegit ex pri
marijs liuguae peritos qui legatorum quasi vice fungentes urbis praefectos inftituta in
bauc fere sententiam oratione compellarent: Reliquitus viri illustres Dauiai

p.106
natale nobis solum, non culpa aut crimine, sed sorte ducta et more gentis cum alendae
multitudini vix terra sufsceret. Multis maribus transmissis Franciam primum ingress
atque inde armis repulsi erravimus: Taudem varijs circumacti tempestatibus haud satis
uotam nobis regionem vestram attigimus nihil a vobis nisi amicitiam et lares hospitales
expectaturi. Facultates et opes commeatui comparando non desunt. Fas modo sit a
mari adhuc recentes vestris in oris refici paulisper ac respirare. Seuior quem principis
loco columusaunis gravis etjam viribus fessus tum et maris taedio fractus ante abitum
vitaeque extremum habitum imbui christiaunis sacris seque baptismatis fonte ablui deposcit.
Si quid apud vos pium propitiumque est miseremuini. His dictis respondit ponti.
fex Alienum a se et moribus suorum esse, lavacro salutis quempiam prohibere, illud po re
tius agere ut inuitentur atque allicientur etiam reluctantes ac dubij, ltaque principi vestro
vobisque li cordi sit pietas libere, inquit accedite ettesseram hospitalem commerciaque nobiscum
communia pacifici accipite. Hinc maguo apparatu lavacrumj ussu pontificis iu.
struitur accurrentibus ad novum spectaculum omnis sexus atque ordinis hominibus si.
mulque admirantibus virum Barbarae gentis principem ad Saera Christi testinantem.
O mius rite praeparatis prodibat auro oitroque insiguis Hastingus inuixus baculo ac de.
bilem (ut videbatur / greslum trahens. Sequebantur ordine longojuuenes aliquot hone.
sta veite ac vultu latellitibus ac militiae praefectis proximum latus claudent ibus. Mox
solenni ritu sacris initiatus fidem opidanis fecit sine fuco et fallacijs rem agi. Itaque spe-
culatus urbis ingressum ac moe nia contemplatus ad classem reducitur: Proxima luce fa s
ma divulgat vita functum principem. Simulatur luctus in castris ac toto exercitu. Pro.
ccdunt pulati proceres a locum sepulturae ab urbis praesidibus petunt. Eoque impe.
trato parantur intra urb regio more funeralia confluente ad excquias tota civitate. Post
hecut rat armatus, feretro imponitur inq publieum producitur, concomitante pro more
gentis cxereitu militariter instructo. Nec erat qui dolum suspicaretur in luctu, ltaque procedente
in lune modum funereantistes loci solemni indutus habitu rem divinam tacere
meditabatur: sed tferetro commodum deposito exsurgit Hastiugus, ac dato militibus
signo, prosteruuntur sacra cum prophanis. Ipse non tantum Lpiscopus, sed et clerus laicique
sine diseri mine cuncti trucidati. Vasa ac donaria ecclesiae et quicquid uspiam in templis
aut aedibus habebatur praetiosum ad naves deferebatur. Ac denique exusto opidoluctus o
quem simulaverat cxercitus in verum urbis luctum conversus est. Hastingus eiusmodi
stratage mate elusis ac divastatis Lunensibus in Franciam praeda ounustus revertitur. Hic
cum rege Lrancoruu (Carolus Calvus is eratinito foedere Carnutensium (hodie crtrer)
civitateiu atque agtumn donoaccipit: Biornum vero iu patriam remittit. Qui dum in itinere
est inoritur iu Lrisia nde colligere sit Danos cum in Angliam aut allias vel
etiam ulterius classes mitterent vel ijs ex locis regredi in patriam pararent apud Frisios
prae sertim stativa in omnem cventum habuisse et ibi veluti inteni ungere solitos. Inve.
nio aute lanc in Itulium eorum expeditionem Bioruum praestrtim in Scotos movisse
sollicitatum a dictis. Nain ut halent Scotorum annales. Dani tum omuium Cerianorum
foreutissimi nuon tantum a ictis evocati sed animos quoque faciente Bioruo cujus uxo qo
ri Osbrethus per vim stuprum intulerat, cum et domij uventutis multitudine abunda.
rent faci le consenserunt ut in Britanniam classe maguam trausmitterent, lrimum in
agrum Pisanum exscenderuut, lbi obviis omnibus ob Christiani nominis odium sine
discrimine trucicdatis bifariam diviso ex ercitu agros late vastarunt. Adversus eos Cou.
stantinus.Scotorum Rex, profectus, primum in eam incidit mauum, cui Hubba regis Da.
norum frater praeecrat. Hi subito Levini amuis incremento prohibiti cum suis vires con.
ungere, facile victiomnesque caesipraeter paucos, qui nandi periti flumen transire, atque
ad Humbrum alterum ducem pervenere. Ad hos fluvio am permeabili Constantinus
tanquat ad praedam non ad praelium ducens cos est assecutus non procul a Caraliam opi.
docastris jam permunitis. Dani euim ab adversae pugnae eventu magis in omnia intenti o
Per modicas et flexuosas rupes, prope littus, cumulis obiacentium passim Saxorum ag
geitis, speciem valli obiecerunt, bi Coustantinus eos adortus, loci iniquitate Danorum
virtutem juvante multo cum suorum sanguine suae temeritatis paenas luit. Magnam enim
exercitus parte amissa, ipse captus et in speluncam modicam tractus occiditur. Lxtant
adhuc ejus puguae monumenta specus et castrorum ambitus non aequis spatijs dimensus
sed ad rupium flexus circumductus. Rei male gestae culpam quidam in Pictos conferunt.
qui a Constantino in fidem recepti ac in conmilitium adsciti fuerant. Ab eis initium fug

p.107
factum, magnam exercitus partem una avertit. Dani spolijs collectis ad naves abiecruut.
Postridie regis cadaver inveutum ad sepulchra maiorum in insulam Ionae defertur ibiq
humuo mandatum. Auuo ooocLxxiv Hac etiamnum tempestate rerum in Daniam potieba.
tur Ericus iunior Biorui iam dicti ex fratre nepos. Quo eodem tempore uon Belgium
tantum sed imperium pene totum, et tmaxime qua Oceanum spectabat ingeus calamitas
invasit. Nam licet poit illam funestam de qua supra dictum. Cuthormi et Erici maioris
intra regunum acceptam cladem, collapsae iau gentis vires Normaouique in totum protri.
ti videri poterant multo tamen acrius multoque vehemeutius exiguo ex inde temporis in
tervallo de integro convalescentes eminueruut.Quippe toties iau perceptaGalliae vber.
o tate atque opulentia quodammodo inescati partem cius Neustriam non iam ut alienau.
sed virtute quasi acquisitam factamque paulatim suae potestatis, provinciam, belli iure re.
poscebant. Quocirca novo virorum armorumque delectu redintegratis classibus tota deni
que borealium regnorum mole in Gallias rursum terra marique incubure: Accedebat
quod cruentissimo illo ad Fontoniacum, praelio, in immensum debilitatae iam eslent bram.
corum vires vigerentque inter regem Carolum eiusque uepotem Lotharium fatales controversiae:
Tuum et aberat Ludovicus Ctrmaniae rex, posthabitis Normannis aut foedere
pacatis, cum lavis. Obotritis et Sorabis bello illigatus: con vulso ad hae c intestinis procerum
factionibus ac dissidijs Regni interiore gubernamino.Atque inde annum circuer.
ut habet Stadensis, octingeutesimum septuagelimum sextum, ipio Ludovicovitam functo.
o et iam aut rupta aut neglecta, quae iuter ecum et Normanunos tacta fuerat sacrame uti fide.
omnium pritos eis et ultra Albim infesto agmine Saxones invadunt occiso eorum duce
Brunont cum duodecim comitibus et episcopis duobus. Tiadrico et Marquardo. Hi enim
collectis a Brunone copijs suas iunx isse ac sponte ad reprimendos Christiane pietatis ho.
stes concurrisse videntur. Alij ex sacro ordine tres caesos reteruut. MindensemVerden.
lem et Hildeshemium episcopos, brunoni duci Bruns faga urbs principium et nomeo
debert putaturorto e Vitechindi fauilia.Henrici aucupis patruo. Riuc, perculsa et clade
mistrabili affectu Fri sia ad bBatauos et Celros versi Vltraiectum incolis poete vacuum
cum oppugnare pissent facili uegotio cperunt captumq exsciderunt. Radbodus
Epi scopus cedens cum suis paganorum incursionibus Daventriae quatm vel a Ludov ico
o ituup: vel a Carolo Calvo lrancorum rege praedece ssores eius dono acccperant, scdem c
piscopalem posuit ibique anathe matis gladio incredulos ultus eit. At illi. Hastingi ducis
fducia, lectis reliquis Galliae littoribus, cum Ligeris ostia ingre ssi essent. Nannetum. An.
dium Turouum lictonumque agros diripuerunt: lude in Aquitanos procinctum vertentes
Rainulphum Aquitani ducem, et Robertum Andium principem. Caroli regis co.
miten, e Saxonum prosapia ortum. Vindechindi nimirum Magni progeniem occurrerc
ausos cum omni exercitu ad internecionem deleverunt. Nec defuit quibusdam animus
Ituliam denuo tentandi classe per Rhodanum in mare Liguiticum diducta. Alij (quos
intet Orduigum. Regneri filium sunt qui memorant) per Rhenum subeuntesdirepta primuum
atque incenso Batavo duro.Coloniam Agrippinam ac Trevitos simili ruinae involue.
o runt: Aquisgrani palatio, quod exstructum a Carolo Miaguo muagnificenti ssimum ea tempestate
habebatur, tquis stabulandis adaptato. Nec prius foem tecetunt quam ingens tri.
butum uuod viritim per regni oras collectum fuit, aCarolo Calvo rege extorsssent. Quo
deliniti ad tempus, std mox e Belgio in Galliam interiorem reversi cum Audes in pote.
statem iterum redegissent, eum sibi locum perpetuo domicilio eligendum iudicarunt. Sed
a Calvo rege Francisque cont inuo obsesci deficie nte commeatu sese tandem coacti sunt
dedere, collato in fseumCaroli redemptionis ingenti pretio. Hoc circiter tetmpore, quod
uotant annales Luldensium: etiam Rudolphus Normannus Reguero similiter rege pro.
guatus direptis exhaustisque varijs Galliarum partibus praeda dives cum popularium ex.
ercituac clalse valida in Frisiam appulit, indictoque ac uegato tributo ad ditipiendam va.
o standamque regionem se vertit. Sed Frisj Normanno quodam: qui Christum professus
fue ratductore secundum Deum freti ad arma quantocius conversi grassantibus se obiecere
ac praelio commisso caesisque eorum aliquot, tum et duce ipso Rudolpho perempto
reliqui reditu ad naves exclusi et commeatu prohibiti ad deditionem adacti sunt, bedi
tos uot spolijs modo nudavere sed ingenti quoque pecuuiae vi e navibus reportata multarant:
Et tandem suasore eodem Normanuo obstricti promisso per iusiurandum facto se
in Frisam haud unquam redituros, dimissi sunt.Quod priusquam impetare a Frisijs idem
Normannus potuit, huiusmodi apud tmauipulares suos usus suasoria memoratur: Commilitones

p.108
optimi sufficiat nobis feliciter ac pene supra votum ex pae nottra a paucis ad.
versus tam uumerosam gentilium multitudinem esse pugnatum ac Cbriftianos pagas
praevaluisse. Quod quidem ipsum Dei beniguitati potius, quam vel armorum vel animo.
rum nostrorum robori tribueudum, quisquis vel turpiter iguorat, vel maligne dissmdat
eum vero ego indiguum censeo, qui uuquam postbac victorie litet. Sed et illud insuper
vos uon latet nostrum plerosque vulueribus graviter saucios, omues vero praeliando opi.
do detessos esse adversarium vero, quem obsessum tenemus, redactum ad desperationis
quodammodo metam. Quod ideo moueouti animadvertatis: neve temeraria potius con.
lilia ex casu quam cauta cum ratione conducere rebus nostris existimetis. Nam si (ut
feri plerumque solet) clausis ex desperatione gliscat audacia et quibus spei nihil est, ar-e
ma formido ministret, quam tum erit dubia aut si indubitata, quanto cum nostro socio-
rumque nostrorum sanguine constabit victoria? Nonne ergo satius humanarum rerum
memores atque incertos praeliorum eveutus reputando ab obsessis fidei obsides acc ipere
ihi sane ita videatur.Atque interim aliquot ex ipsis ultro citroque ad classem commeare
permittemusdonec captivum aes omnt, quod intra uavium suarum foros tenent uobis et
iu manus nostras transcriptum resignaverinut, prius tamen rite praestito sacramento ne
posthac in regnuu Ludovici regis cum classe hostiliter armuata reversionem unquum iu.
stituant. Et brisij tum quidem consilium sui ducis secuti. At Dani fve ijdem rupta promissi
fide sive ali toruudem conterrauei in occiduam Frisiam impreslione postmodum
facta ab incolis iterum superati spolijs variarum regionum direptione congestis victores
locupletarunt. Sed hae velutares ac tumultuariae iuoursiones veraeque pugne quasi praelu.
dia tum fuerint. Nam postea iustis armis et classibus in L ranciam etfusi, quicquid Sequa.
nam Rhenumque fluvios interiacet, opida castella, fana, agrosterro flammaquee pessum
dedre. Certa corundem manus, occupato per insidias Neomago, incendijs ac direptio.
uibus cuncta commiseuit, unc et Ivonem episcopum ex urbe abductum necique dedi.
tum annales loquuntur, lnude in risios vicinos versis aruis caede et lammis omnia vasta.
ta sunt, pposuit se quidem, qui patri successit Ludovicus sed levibus praelijs haud ma.
guum victori pretium reterens, luxta Schaldum tamen converso in eos exercitu initoque
certamine quinuque amplius millia prostrata memorantur. Sed eam victorium quam lu.
ctuosam patri Ludovico reddiderit Hugo fuuus in praelio desideratus ex Reginonue qui o
pluribus narrat, potest intelligi. Ceteri, qui in Fri siosAmaso superato, sese ettuderaut.
prope Nordam castra posuerunt. Hanc Norwidam sive Nordwigam in proximis oceani
locis sitam Alberti Stadensis Chronicon appellat eique evertendae totos imminuisse adjicit
quamvis alij et praesertim Hollandici annales recentiores ad pagum mari vicinum
non procul Leydam collocatum, quem Nordvicum indigenae vocant potius referendum
sed perperam ecxistiment.Agebat vero tunc temporis Nordae Rembertus, quem supra no.
miuavimus An sgarij lucceilor, vir illustri ob pietatem fama, qui ittuc se contulerat ut po
pulum suae curae commislum (erat enim Hamburgensium non tantum sed et lremensium
autiitestam difficili tempore praesens consilio iuvaret, atque ad constantiam ac pietatem
erga Deum hortaretur. Coufluxerat eodem ingens Christianorum multitudo, qui imbele ao
libus sexu et aetate sepositis semet paratos declarabant pro patriam et religiont tortiter pu.
gnaudo aut vincere aut morti occumbere. De quibus cum accepissent Norinanni ad eos
obterenudos quas de victoriu ccti contendunt. Tum episcopus ad concionem vocatos
paucis sed serio admonuit vt quae verbis aute magnifici actaverant rebus atque opere
comuprobarent, se divino freti auxilio viros prestarent, prae sertim cum ad effugiun nec
locus nec tenmpus prope reliqua essent: tum et meminissent suscipi certamen uon tantum
pro aris et focis, proque uoribus, parentibus ac liberis, sed religione quoque et libertate)
ac postremo cogitarent sicuti morte quae pro hisce oppetitur, uihil beatius ita victoria
pro ijsdem parta haud quicquam exiitere gloriosius inc ad Dei opem implorandam
ugudos cohortatus precibusque communibus fusis bono omine in praelium eos mist, o
Notmanni non tan ad pugnam quat ad certisitmam victoriam venientes in proximo
m aderaut atque, impetu facto ia aciem hostilem primi rtuebant. Frisij, ex adverso mo.
nitorumRemberti memores tagao ausu patentibus in catmpis eos exceperunt.Exortum.
que iugens certamen.. Normannis indignauntibus post tot facinora editasque ftrages perpetuum
felicium: arorum suorum curs a tutica plebe tenere collecta inhiberi. Fri.
sis interim pro aris et focis suma i devotisue auins i paganos euntibus.Et taudem
facta ingeunti suor caeoede, quod multa pretes expectationem obveuissent, cedere loco

p.109
Normanni coeperunt sibique, qua poterant, fuga consulere. Buto Corbiensis eusdem fe.
re seculi seriptor, prodit ad x millia etooco, in acie aut priua fuga ferro perij sse: plurimus
ctiam in vadorum ac fluminum transitu circumventos ocoubuisse, tac adoream laeti Fri.
sij solemnes per omnia delubra Deo gratias agi ac supplicationes per singula territoria in.
stitui curaruot verum ea teluicitas haud in loogum illis tfuit. Nam Codetridus et Sigetridus,
intellecta suorum clade, magno studio magnisque animis in ultionem exsurrexere.
nec Frisiam modo sed uuiversas Francorum provicias nuomeuque hristianum viudictae
destinabant, ltaque maiore quam unquat antea exercitu coacto et inu naves imposiro e
Dania alacres solverunt, maxiio ubique adventus sui tana cxcitato terrore, alliamoque a
gmine tripartito per Rhenum, Mosam, ac Schaldim subeuntes, classe sua infestam habu-
erunt, lu Augliam quoque missus ex Haldaui socijs unu, qui dum ibi praeliando occuu.
bitiu locum eyus Cundredum substituerunt. Atque ex illo tempore, expugnata per eundem
Cundredum Northumbria, et Angliam et risiam sub lanorum conititisse imperio.
praeter Albertum Stadensem etiam Adamus Bremensis testatum facit. Convenere exinde
novae praeterea ex Gallij sociorum copi, qu prter ala municipia ac loca, etiam Ba.
orumam (ubi partem lrisiorum maximam habitaile annales Francorum loquuntur) incendio
conoremaruut: Atque istinc digre ssi intruto Vahali amne oviomago naves applicucre,
caftrisque inibi positis nec non vallo et propugnaculis frinissimis urbe iam au.
tea probe communita hiemandi sibi locum in ipo regi palutio delegerunt. Rex Lodoviao
cushis acceptis, exercitum eodeu praepropere convertit arcemque obiidione circumcinxit.
Consumpti ibi dies aliquot velitationibus utrinque ac levibus initis praelijs sed parur
promotum cum ob hiemis vehemeutiam tum quod ipium palatium immeusae molis ac
operis satis firmi tutissimum obsessis praeberet muni menutum. Captus est tameu, iuter
illa oppugnationum praeludia a partibus Normannorum Eberhardus Saxo, filius Mlegius
hardi comitis, quem postea mater eius Enessa maguo pretio redemptum incolumem re.
cepit. Lodovicus denique animadvertens obsidionem hiberno praesertim tempore essee
difficilem parumique armis profici pollicitis Normannorum qui se regni ipsius fuibus
decc ssuros spem iniecerant, inductus est tandem ut obsidionem missam taceret. Eoque
cum copijs omnibus digresso Normanni dum vasa conclamant palatiunm incendio cor.
o rumpuut, ac navibus iosuper regijs igue iniecto, per Rheni flumiuis ostiauude advene.
rantrecedunt. Haud levem eodem tempore exercitus ipsorum, circaCarbonariam silvam
cum regis nepote Ludovico confd igens, cladem incurrerat amissis ex equitatu millenis
aliquot. Quam ut repararent militum suorum iacturam inftauratae suut de novo copi et
supra quam cuiquam eredibile celerrime auctis manipulis etiam cequitibus supplemen.
tum additum idque odetredi maxime a Sigefridi regum, de quibus modo dictum.
auspicijs ductuque. Consederant hi in loco, qui dicitur f / sou, iuxta Mosam flumen et
pnmo quidem impetu finitima loca, quantum poterant depopulati Leodium. Traiectum
ac Tungros sad Mosam haec omnia sita) terro ac flammis ex scinduut. Saecuoda deinde ex.
cursione per Ripuariorum agros dittusi praecipua in ijs oeuobia ut Prumiam Indam
o Malmundam, aliaque loca in favillas convertunt. Nee praeteritum Aquense palatium, iu
cuius sacellum equi ad stabulandum introducti. Praeterea Colonia Agrippina. Bonuna.
civitates ad Rhenum locataecum cireumiectis castellis Tulpiaco ac Novesio igue immis.
so similique calamitate defoedatae. Sigebertus ad annum octingentesunum octuagesi.
mum secuudum eandem hanc temporum noctem notans ita de re tota verba tacit: Nor.
manui adiunctis sibi Danis Franciam et Lotharingiam pervagantes Ambianum Atreba.
tes. Corbeiam.CameracumTervennam fnes Morinorum. MenapiorumBrachatensium
omuemque circa Schaldim fluvium terram. / monasteria Sanctorum Valarici et Richarij
ferro et igue devastant. Iude Vahalim fluvium ingressi totam Bataviam.Palatium etiam
Neomagi incendunt. Eodem anno Codefridus et Sigefridus reges Normannorum cun
o inaestimabili multitudine iuxtaMosam in loco Haslou consedentes Leodium.Traiectum.
Tuugros.Coloniam Agrippiuam.Bonnam cum adiacentibus castellis comburunt. Aquis.
inn palatio equos ftabulantes opidum et palatium incendunt, praeterea monasterium Stabulaus,
Malmundarium, Indam, Prumiam. Hucusque Sigebertus. Et adde post Cameracum,
de quo dicit, una cum coenobio D. Cangerici ab ijs exustum. Flandriae Comitem
Baldevinum primumm emunivisse tum adversus eosdem Brugis castellum quod hodieque
Burgum ibi vocatur. Interea Lodovicus Rex, quia ipse Francofurti ad Maenum graviter
decumubens occurrere hostibus ton poterat, exercitum suum adversus eos destinavit. Quo

p.110
eodem tempore ad diem xv. Cal. Feb, sub primam noctis hotam insolitun sdus appa.
ruit. Cometem vulgo vocaut: cuius haudquaquam temerarius tun iguis fulsit. Nau in.
fausta illa ac tristia, quae brevi sunt subsecuta non vane praemonstrasle videtur. Ludovi.
cus enuim invalescente morbo xiit Calend. Decemub, diem ultimunm claudeus unmaue
quantum regno suo moeroris iusperatae vero laetiti ac secunitatis praeter alios.
Normaunnis attulerit: Et maxime cumam ipsi, inter caeteraexercitum paulo aute eus
mortem ut indicatum adversus se destinatum re infecta detdux isse certis authoribus
intelligerent. Cuius vestigia, relictis suis castris, presse secuticaetera, quae prius demiserant
per iucendia ac rapinas adusque Contuentis castellum ubi Mosella Rhenum
inugreditur populando devastant. Praeteritum ipsis Magunciacum, quod id restaura no
tum tunc habebatur ducta fossa qu mnia exterius circumquaque tuta praestabat.
At Treviros nobilissimam Galliarum civitatem ipio Paschatis die iuopinato ingressi
habitatoribus urbis partim expulsis partim occisis totam exusserunt. Metantibus iu.
de castra Mediomatricum versus V alo episcopus, assumpto in commilitium Bertolpho
antistite et Comite Audalhardo ultro illis obviam in pugnam processit, lnito pr
lio superiores decesere Normanni episcopo inter prios peretpto ac reliquis.
quibus id oportunum fuit fuga sibi consulentibus, ude immensisjam ecclesiarum
ac urbium spoliis manubij sque locupletati itinere quod institeraut, omisso ad muni.
tones castrorum prope Mosae fuinen in locum, quem et modo nominavimus f / so
dictum sive ut alij scribuntsbolum a Rheno miliaribus xiv distantem quanta ao
poteraut celeritate sese receperunt. Tum frequentes ad Carolum cui Crasso cogno
men erat totius peue Christiaui orbis nomine ex omnibus undiquaque imperi pattibus
missae in Italiam legationes, cum identidem praensantes oranteique ut regni frater.
nam morte ad se haereditario iure devoluti gubernacula susciperet: suul fesus rebus ac
periclitanti imperio difficillimis eius temporibus haud deesset. Quibus acceptis confestim
relicta Italia in Franciam perrexit indictis ex tempore Voratiae Vaugionum.
imperij generalibus comitijs. Atque inde regio veremque imperiali exercitu ex universis
undique regni sui ditionibus ac populis Francis, Alemannis, Longobardis, Boijs,
Saxonibus Frisijs, in uuum collecto recta ad Normanunorum caltra conteudit: Ita
tamen divisis prius copis ut Boiarij cum principe suo Arnulpho Franci Duce o
EHenrico valida cum mauu regem exercitumque praecederent si forte incautos et ex.
tra munitiones evagantes nonunulilos ex inopiuato oppressos suam in potestatem redigerc
potuissent. Quod et successu haud caruisset nisi ex Fraucis aliqui muneribus corrupti
proditione rem aperuissent. Comprehensis nihilominus atque interemptis ex magno
numero perpaucis ad regem regressi sunt, lllis redeuntibus mutato consilio Carolus cum
omni exercitu ad fines ac castra Normannorumquibus se praesertim Codefridus et Sige.
fridus reges una cum principibus Vorinoue et Halso contiuebant, occupanda properavit.
Sed illi obsidionis in longum sustinendae securi Caroli conatus tlocci faciebant utpote
comumeatu antea proviso luculenter instructi. Iamque ultra duodecimum diem trahebatur
obsidio cum stupendum quiddam tam obsessis quam obscssoribus caelitus obectum.
Nam xi Cal. Aug, statim a meridie densissima desubito oborta caligo castra utrimquein
totum cooperuit omniaq fulgure ac tonitru horrendo concussit. Quibus insolitus praeterea
grandinum globus accedens non minus miraculo quam pavori propius inspectantibus fuit.
Erat enim ea singularum ratio ut superficiem non aliarum grandinum more planam et aequalem
sed vero angulosam et corniculatam praeferentes vix pollice et digito medio comprehendi
magnitudo earum potuerit. Hoc veluti prodigio talem in modum aliquandiu desaeviente,
etiam equi refractis habenis consternati, partim extra castra, partim in ipsis castris
repagula omnia disjiciebant: adeo ut rei novitas ac religio quaedam ipsos quoque
militares animos perculsos habuerit. Quae et eo formidabiliora sunt visa, quod vi vento.
rum magna murorum pars, apud Normanuos disjecta ruinam tam vasto hiatu dederit, ut o
cquitum turma per eum servatis ordinibus intra muros recipi potuisset nis lorica cxte.
rior, quam erat circumquaque munitum opidum (Asloha nimirum de quo supra. Crantius
cap, o, lib.. Norveg, appellat fu / tun, videturque esse Hesum de quo con.
sulendus Divaeus lib, r, cap, o. Rerum Brabant.) obstaculo fuisset. Verum nihil aeque
utrosque fatigabat quau adultae aestatis fervor, quem etiam ultra solitum flagrans ca.
uicula accenderat: tum promiscui hotinum equorumque ferro acervatim occumben.
tiun pedores ac cadavera quibus non soli modo sed et coeli peftilentis tabum

p.111
utrimque exortum varijs aegritudinum malis ac mortibus denique occasionem praebuit.
Carolus igitur aut deserendum hostem aut paciscendum cum eo auimadverteus alterum
hoc elegit. Itaque datis a sua parte obsidibus pactum inijt, idque hisce conditionibus:
utci nimirum Codefredus Danorum princeps, cuius validiores eraut copiae ad Carolut.
qui diei itinere castris aberat, progrederetur. Cliristo nomen daturus ea lege ut ipse mox
uperatori afuis Ciselam, quam alijE gidiam vocant.Lotharij imperatoris ex Lothario
filio.Italiae rege, neptem uxorem duceret: ac Frisiam provinciam, sive quoduris aliquau
specien maiorum suorum aspectu in eam haberc videretur, sive quod aruis occupatam te.
ueret, in dotem servaret uua cum opidis ac municipijs omnibusque dignitat ibus cujus.
I modi eas antea Roricus sive, ut alij et quidem rectius seribunt Ericus. Daniae postmodum
Rex.Lodovici Pij beneficio ibidem usurpaverat. Atque ita a Caroli provincijs tum ipse
tum socij recederent uec unquam (dun quidem in vivis esset imperator / aut noxam aut
detrimentum ij sdem interre auimum inducerent. His peractis ac urturando utritque
firmatis ipse imperator GCodetridum sacris fidei ac religionis initiatum e fonte baptiiterij
moreChristiaunorum suscepit biduumque festis epulis mutuisque gratulationibus ihsum.
ptum. Ac mos regressis est Normanuorum propugnaculis, quos Carolus miscrat obsidi.
bus Codefredus vicissim ad suos ut rediret non sine solemni omniuique beniguo applausu,
postquam ab A u us o bis mille octuaginta auri argentique libras douo accepisset,
honorisice est dimissus. Sigefrido etiam ac Vorioni alujsque Normaunorum pro
ceribus similiter muneribus gratiticatum, indultis auri argentiq donarij, quae de S. Ste.
phani Meteniis aliorumque divorum thesauris sublata imperator acceperat. Quae omnia
tan prolie ac liberaliter Carolo praestita, ipsi ac consobriuo eus Carolomanno eo.
rumque regionibous nec non vicinis omunibus populuis prcipuc incommodo uedum exi.
tio postmodum fuerc. Nam Frisiam dum belli sedem Normanni tenent in causa velutt
specula, excubantes et ad omues undiquaque occasiones parati omuium cervicibus immi.
uebant. Prima tum artua Sigefridus movit qui cum quadragenis ut habet Aimonius.
Normanuorum millibus Luttiam Parrhisiorum circumvallare ausus sed reiectus an.
uite nte: qui opido impositus erat. Coslivo alij sque Francorum principibus, ad Sonam
castra locavit. Hic alquoties vario cum ijs eveutu conigens Carolomannus taudem
victoribus manus dedit coque postremo angustiarum redactus ut nccessum habuerit
duodecim millibus talentis aunoorum duodecim inducias ab illis mercari: Quae et ipsae
ad breve admodum servatae. Nam Carolomanno sub annum octingentesimuu octuagesimum
quintum fatis fuucto, causantes cum rege, non cum indigenis inducias pactas.
denuo inu terras Francorum irruptionem faciunt. Nec ante quies concessa quam a suc.
cessore Carolomauui ad auimos victoris populi placandos summae priori tantundem
adj iceretur: His exterriti Galliarum proceres festinata ad Crassum imperatorem lega
tione: quo adversus pagauos (ut tunc vocabant) esse tuti possent se suaque in fidem ac
poteftatem ejus ultro detulre. Qui accepto a Francis sacramento Noriunnos contiuuo
ut vim hostilem suo a regno abstinerent serio commoneri tecit, sibi alioqui consti.
tutum subditorum causam suscipere et eorum injurias putare suas. Sed illi imperato.
ris edicta parum reveriti omissa ranci in Lotharingos usque penetrarunt. Est in
eorum confiuio locus annalibus Fuldensium Lovonnium sive ut nunc scribimus Lo.
vauium dictus: Hic positis castris modo in Francos modo in Cermanos excursiones
instituere aeque ipsis promptum atque obvium habebatur. Sed lmperator cum valido
exercitu tandem accurreus multis frustra tentatis sub extremum ad Mosam fumen
praecipuam eorum multitudinem loco idoueo deprehen sam castris suis ita circumdedit
ut deditinem facere e re sua existimaverint: quatquam alij ijque potiores, tradaut nec
istam militiam Crasso satis es sententia cessisse ideoque foedere instaurato incolumes
dimisisse ac duces insuper muneribus maximis prose cutum. Accidit hoc bicnnio nou
co integro post pace cum ijsdem in castris juxtae Ascloam sancitam. Quo propemodum
eoden temporis tractu Normannorum aluiqui circa inhemum. (biut videtur. Rheuus
medio ore modicum nomine suo custodivit alveum: ut verba habent Plinij) in Fri
sam Dania cum classe appellunt et connivente Codefredo (cui ut ante memoratum
in docem Frisia cesserat) Renum ascendunt suamque in potestatem redacto Duysbur
propuguacoulun in proximo extruunt per totum ibi bruuae tempus uua cum copus,
in bibernis acturi. In Regi noue ad anoum occctxxuv, locus mendose legiturt
tee Cof e
oces e / o Ne u Cbbem Denemorcu cexeroet Godefredo Rhenum

p.112
navigio ascendunt: cum legendum non, et Danemarcam sed, ex Danemarca vel e Danemarca.
Hoc porro intellecto Heuricus Dux castris ex adverio locatis eos a caede ac praedis
agendis intra nimirum septa coercitos continuit donec redeunte demum vere atque
exustis aut dirutis munitionibus in partem risi marit imam unde venerant, a rege.
ut videtur. Codefredo ipsis concessam remigrarent. Aono deindc qui secutus octingentesimus
octuagesimus sextus, maximi motus, ne dicam internecinum quiddam,
Crasso parabatur, nisi detecta machinatione in tempore fuisset occursum. Erat Lotharij
regis, e pellice Valdrada natus filius ugo, iselae (Cilae est in Sigeberto) Co.
detredo regi denuptae frater Cermanus. Hic Lotharingiae regnum affectaus ac repente
invadens cum id utjure sibi debitum retinere bouis artibus desperaret clam di to
recta in risiam legatione Codetredo sororio suo persuadere institit ut primo quoque
tempore validis e Dania et aliuude accitis copijs sibi ad regni paterni defensionem ad.
esset. Quuo autem poudus dictis accederet Lothariugiae simul partem ei in dotem
pollicetur. Codetredus his alisque persuasionibus inductus, adminiculante Hugonc.
varia commiuisci incipit, quo se religione sacramenti Carolo Augusto praestiti exime.
ret. Inter caetera. Cerolphum et Cardolphum trisiorumComites ad Caesarem certis cum
mandatis ablegat, exposcitque inter alia, quo limiti ab imperatore sibi concredito prom.
ptius atque alacrius tutando praeeilet, cui Frisiae ager viuum non ferret concedi sibi
imperialia aliquot et viui teracia interioris ermauiae oppida Andernacum.Confluentes.
Susicham tum ut militi suo e publico mperij fsc o stipeudiu numerarentur: sperans uni, o
mirum hoc pacto suosacccptis ab impruatort itipendijs, auctoratos in imperij penetra.
bus hae suros aut speciolam rebe llandi causum, ii uegaret imperat or hanc ipiam c sse ha.
bituros. Sed Crassus quid agitaretur iutelligeus, recte atque ordine tacturum se credidit f
pari arte periculum se in auctores traniterret, labito itaque cum ltnrico Drabanti duce.
viro cato ac rerum peritissimosecretiore consilio illud praecipue agendum durit ut ips
vide licet doli machinatores suis potiu artibus quam aperto Manc percellerentur. Nec
latebat Crassum in ean, quau teuebat udetrcus provinciam, ob luca paludosa et aqua.
rum in diversa tendentium varios decursus difteilemu cohortibus ac turuis militanbus
ingressum esle, ltaq legatos praepropere ad Codetredum remittit mandatque ut regi suo
reterant curae sibi fore qu nomine ipsius postularant causaque super re brevi ad ipsum ablc, o
gaturum viros certos cuu amplissimis mandatis, qu cum libi tum regi inprituuis conductura
udicaret. Rogare interim et pro imperij Romaniurt mandare uti in officio ac fide, quam
iuviolatam hactenus custodivisset conuitauter porro perseveraret. Crassus inde acceleratis
coeptis ad Oodetredum, praeter duce m Henricum. Villi bertum iniuper Coloniensem
Episcopum allegandum curat. Quorum Coloniensis suos monet ut maturatis per Saxo.
niam itineribusnon agminatim sed sparsim loco et di quo cdixerat, in occursum sibi.
venirent. Atque ita compositis rebus, dux et episcopus paucissimis couitati, quo id, quod
agebatur, occultius toret in bata viam profuiscuntur, odefridus coguito eorum ad.
ventu bon spei plenus recta ijs obviam procedit ad locum qui dicitur ut verba habent
Reginonis fer / pic circ iuitium agri Datavici: ubi Rheni ac Valalis lucuta uno se qo
alveo resolvunt lougiu lque miox in diversa bitarium dispertito cursu labentes Bataviam
gurgitibus suis hinc inde circumcingunt, lbi indicto mox conventu ac multis utrim.
que consumptis sermouibus dies per altercationes ad occasum usque de industria ex.
tracta est. Et taundem soluto colloquio. Imperatoris legati insula exccdunt hospitiaque
sua quae erant in continente, repetunt, codeu scilicet die sequenti ad constitutum re.
versuri. Quod priusquam fieret episcopum ante ad hortatur tenricus ut postera luce
Oiselam Codetredi comiugem cxtra iusulae terminos evocatam ad pacis studium suis
verbis animaret dum ipse apud Codefredum causam Eberhardi comitis (qui se indigne
tractatum ac rerum suarum possessione interversum querebatur) in controversiam ac di.
sceptationeu vocaret. Simul eidem Eberhardo auctor est, ut in rem prsentem vcnicns o
coram de iniuriam sibi illata voce altiore cum Rege expostularet. Idque ubi feret.Code.
Eredus anino atior uec talia audiendi soleus Comitem unon sine stoacho vicissim affatur.
Ille contra irae quam deprecationi proprior, et mauu potius quam linguam offensas
vindicare paratus gladio repente evaginato summis viribus aduisus caput Regis ingenti
plaga consauciat, nde mox e solio suo in humum provolutus ao resupiuuatus, priuiquam
erigi de terra ac sustolli posset, repetitis identidem ictibus, ab Heurici porro satellitio ne.
farie confossus moritur. Trucidati et reliqui, quos secum i insulam Rex abduxerat. Eum Saxo

p.113
Grammaticus non Godofrideum, sed Fridlevum appellat, Atque matre Lathgerta, patre vero quod
et ante unotatum Reguero Lothbrogo procreatum pritmisque militiae stipendijs Nor.
vegiae atque Orcadum insulis a patre praefectum omisss aut iguoratis quae a nobis jam.
certis auctoribus tradita, prolixe sunt memorata. Porro Hugo, qui consiliorum praecipu.
us incentor fuerat, postquam ab eodem Henrico blandis pollicitationibus ad villam Cin.
dulphi esset deductus ioque vincula coniectus jussu imperatoris luminibus orbatus est: ac
caeteri ciusdem factionis affines ac conscij pro meritis quique aut poe na aut ignominiae
nota affecti. Et Hugo insuper post haec omnia in coenobium S. GGalli missus atque illiuc
porro inu patriam revocatus, novissime temporibus Sundobolchi regis iu secretum Prumi.
o ensis monasterij sepositus ac manu Regioouis ut ipsemet de se atque illo Regino fate.
tur, attousus non ita multos post auuos inibi obijt ac sepultus est. Normanni haud le.
viter his offensi atque irritati duce Sigifrido Codetridi ut ante memoratum, commilito.
ue ac socio circa Lovanium castra posuerunt. Lbi cuu aliquandiu consedissent nec ar.
mis Crassi dimoveri loco possent, instructis copis, quas ultra trigiuta armatoruu millia
fuisse clronologi referunt Lutetiam Parisiorum perrexerunt eamque obsessam op.
pugnatiounibus premere ac fatigare agressi sunt. Iiuperator ad urbem obsidione liberan.
dam expedito cum exercitu ducem suum Henricum Codefredi interfectorem subsidio
mittit. Qui in ipso aditu praeparatis ad hoc Normannorum iusidijs circumventus (dum
nuuirum aitu militari fossae levi stipula et terram intectae Heuricuu neseium praecipitaut,
o occisi Regis tmanibus suo sauguine parentavit. Nec imperator cum nois exinde co.
piuis excedens aut solvere obsidium aut rebus aflict is quidquam adferre momenti valuit:
potius ratus parte sui regui cum adversario decidere quam dubiam pugnae aleam cexpe
ctare: Proinde et Parisienses ad arbitrium Sigefridi ingent i auri pondere direptionem
hostilem redimere Et Crassus ut a reliqua Gallia ej usque depopulat ione abstineretur.
concessione Neustriae victorem placare pacareque coactus fuit, ude ex eo temporo
pars illa Franciae, quae ab Epta flumine ad Britones oceano Gallico terminatur, incoli a
Normannis coepta, paulatim in Normannorum nomen ac ditionem concessit. Ditionis
buius caput seu metropolis habebatur Rothomagum. Carolus deiude Crassus cumtantae
rerum moli uec uente uec corpore sufficere satis videretur, commuuni optimatum seno
tentia imperio abdicatus est, auno octingente simo octuagesimo septimo. Successor ei et
veluti curator datus Carolomanui filius Arnulphus novo prorsus exemplo nepos patruo.
In Crasso autem summam felicitatem cum summa infelicitate coumjunctam anitmadverte.
re est operae pretium Nam et mouarcha augustisimus et Dominus regnorum avitorum
omuium supra mortales omnes eminuit: Et mox vicissim ab eodem deturbatus fastigio
abectusque pene infra cunctosjacuit: ut videatur in eo praecipue extremas experiri vi.
res fataque Carolinae domus complere fortuna voluisse. Extatque in aede monasteri
quod est in insula Rheni propeCouitantiam Richenau dicta, ubi et diem supremum clausit.
cius epicedium: Quod ego aute anuos complures cum ea iter facerem, praesens inspexi
ac descripsi dignum non modo ob antiquitatis reverentiam, sed ob rerum quoque, quas
continet memoricm, quod ibi non solum spectetur. Est autem eiusmodi
Cn oL us Crum ss us Rt x S us vi ae P o ve os C ou i M a o vtr
I t t n P or s I rum a v i E a e D t v i o t I r e rum i.
u t Ro s Cae s a rum C o o ar us Oti vi A e
M o u o b rum a t Lu o o vi c o r v e s C t i Ex
nt uta Iu rum s R t n t o ta rum r o A c o i s i vi: D t i u n A i o
M t s Er Con o n e De r t e te s A s Ii r s rum i o S a vt M o o
Cu Fo rum u nt Lu o r s rum r o D e i t orus a Su is O isus Po sre
os ir us H u i Lt H o I L o o o S ruv r us Ia c er. O s i i r
oA o oooctxxxvuiii. Io is. La v.
Hoc etiam anno s obijsse Regino tradit: At Sigebertus ad anuum o videtur referre.
Mausoleo, sub quo conditur, haec praeterea incisa in eadem Ricbenavensi aede leguntur:
Pcmnmer c cimror dvers Martesegit
erolu rosso corpore nomen enr:
Se dene quaruver regni traccret / ue
H iterumseer olatur dit.

p.114
Mortuo Crasso et jam imperium auspicante Arulpho nusquam tamen interquesce.
bant Normanni sed in omnes ubique occasiones arrecti intentique Parrhisiorum urbe leviter
tentata omnem belli apparatum in Burgundos convertere: positisque ad Senouum civi.
tatem castris totos sex menses in obsidione perseverarunt. Verum obsess cum strenuc
rem gererent, receptui canere consultius ipsis visum. Atque ita demissis non sine clade
Senonibus Parisios denuo oppuguatum ivitre: Sed repulsi et ad Oxonam flumen, duct
Othone (qui comes Parrhisiorum tum Galliam regis imperio pro Carolo fimplice ad.
ministrabat) praelio superati atque inde per Sequanan cum classe Matronam fuvium
iugressi Trecarum civitati tammas injecerunt, caeteris circumquaque Verdensi Tullen.
sique opidis tenus, populando direptis. Qu cum successssent haud iuteliciter, motis a
Matrona, ubi naves erant castris, rursus ad expugnandam Lutetiam se accingunt, septi.
muuam annumrepetitis vicibus in expugnatione illius occupati. Sed et isto quoque
tempore post varios insultus postque multa utrinque commissa praelia desperantes urbis
deditionem, rem memorandam aggressi sunt. Classem enim quae in Matrona stabat.
magno cum molimine compendium viae nactivitatis Parrhisijs, in Sequanae alveum ter.
restri itinere deducunt omnibusque ad navigationem paratis in proximos Britauuia
Aremoricos impetum faciunt. Fervebant id temporis inter duces Britonum Alanum
et Insilem.Vidicheil Reginomi, recentia odia. Quoruu occasione Normanni magnam
iuter cos itragem ediderunt. At Britoues reconciliatis quibus cum lis fuerat, tum et resumptis
cum virtute animis belsi eventum de iutegro periclitari ausi duobus ingentibus o
praelijs ex sententiam pugnatis Normannorum vires prope pessumdedre dum ex quit.
decim armatorum millibus, ut habent Francorum Chronologi, vix ad classemu quingenti
incolumes evasriut. Sigebertus ad anuum occxov, duodecim millia pereuupta ait.
At illi ne sic quidem remisere animos. Nam repente qui e classe supereraut tradctis iu
Lotharingiam, reparatoque ex socijs exercitu castra in cius regni confinijs metati, prae.
das agere haud segniter coeperuut. Aruulphus, quem Crasso succe ssisse diximus, maxi.
mis copijs inst ructum exercitum in adversum mittit ac fixis ad Mosae ripam tentorijs.
transitu fluminis Normannos prohibere annititur. Verum illi haud procul Leodio, cum
nondum omnes ad praestitutum castris locumCaesarianae advenissent copiaeMosam trans.
mittunt relictisque a tergo hostibus per loca saltuosa ac palustria Aqueni Palatio couti o
gua se diffundunt. Ibique post principia latitantes in obvios impetu facto velicula etiam
ac plaustra, quibus annona subvehebatur intercepta diripuerunt. Idque cum longe lateque
rumor divulgasset, ad ipsa etiam Caesarianorum castra dimanavit: nde panicus quidam
terror omnium mentes invasit. Duces convocata militari concione ut solet in re trepida
ac dubiainter se anxij deliberare, nuu per Ripuariorum fines propere Coloniam trans.
euntes, atque inde per Pruniam facto itinere Treviros versus agmen initituendum habc.
rent au vero declinata Normannorum multitudi ue ac Mosa trausvadato classem repe.
tere tutius foret. Quae dum consultantur, nox superveniens conventum solvit. Postera
autem luce simulatque radios aurora sparsisset, unuiversi ad praelium armantur, levatisque
vexillis secuudi fluiminis ripam tenentes ad puguam prodeunt: transmissoquequi Culid
dicitur torrente ac ies utrinque substitre. Inde nova consilia inita statutumque ne in
cassum universus fatigaretur exercitus, ut turuuis aliquot praemisis, hostium copiae explo.
rarentur. Raec agentibus subito atque inopiuato apparuere speculatores Normannorum.
Quos cum incondita uultitudo inconsultis ducibus, confuse ac sine ordine insequeretur.
in vicum nescio quem dilapsi ex hostium peditatu quosdam offendunt, qui in uoum con.
globati nullo negotio sparsim supervenientes repellunt ac retrocedere cogunt. Inde
concrepantibus ex more pharetris sublatoque baritu praelium committitur. Equites
Normannorum audito clamore, quam celerrim atque cxpediti advolant, instantque ani.
mose. Ac mox ingravescente certamine Iuperatoris exercitus terga caepit vertere sibi.
que fugam, quantum licuit consulere. Praeter uobilium turbam ac militem gregarium.
qui eo in conflictu plurimus cecidit, etiam episcopus Moguntinensis nec uon Arnulphus
et unso comites occubuere. Normanni victoria potiti, castra rebus omnibus referta invadunt
ac diripiunt: Sicque onerati opimis spolijs ac trucidatis, quos in bello ceperant.
ad classem redeunt. Hanc cladem ad vi. Ral.Iul, auni octingentesimi nouagesimi prim
refert Regiuno: Sigebertus vero, ut ante poftun, quadriennio pos factam comuputat.

p.115
CANUTUS REX.
QUAE dum apud exteros geruntur, in Dania post patrem Ericum rerum potiebatur
Canutus, quem alij parvum alij hirsutum (Lodnecnudt) cognominatum tradunt. Saxo
adhuc infantem regui rebus sub tutore admotum inuuit, ubi inquit: Huius (Canuti)
manente infantia regni pupillique tutor exposcitur. Verum quoniam huiusce muneris
advocacionem praeftareplerisque vel invidiosum vel arduum videbatur, sortitione virum
legi placuit. Prudentissmi namque Danorum in tam excellenti negotio delectu uti pero
timescentes plus alienae fortunae quam suis sententijs permiserunt electionis eventum
fortuito magis quam solido consilio delegantes. Quo evenit, ut Emignupus quidam am.
plissime atque intcgerrime virtutis tam onerose functioni humeros suos submittere co.
geretur, decretamq sorte administrationem inugressus non minus universorum res, quam
singularia regis incunabula tueretur. Cude et ei quidam parum annalium periti medium
in tastis locum tribuunt. Cumque Cauutus decursis adolescentiae spatijs ab annis virili.
tatem traxisset, atotis, qui sbi beneficium educationis impenderant ex pene desperato
adol escente author insperatae probitatis invasit. Hoc uno deflendus, quod absque religi.
onis Chriftianae insignibus e vitam ad mortem transitum habuit Haec Saxo, adiiciens, adus
eius mox filium Frothonem rerum summam devolutam. Interea accepta a Normannisus
ao superiori clade Imperator Arnulphus tot suorum actura turbatus tum et ignomiuiae ma.
guitudine perculsus apud suos cuu gemituquerelam deponit. Inde iram atque indigua.
tioneu in virtutem verteus hostem invadere de novo parat. Collectoque ex orientalibus
reguis exercitu Rhenum transmittit ac castra haud procul Mosae ripis mctatur. Nora
mauui puguae prioris successu adhuc feroces ad praedas ageudas pro more excursiones
iustituuut. Quibus ut obviam iretur Rex Arnulphus cum expedita ac levis armaturae:
manu in procinctum festinat. Illi animadverso acies appropiuquare, prope fluviuu, qui
Thilia dicitur, juxta Lovanium opidum, sepibus ac vallo se communiuut: convicijsque
et cachinuis imperiale agmenut solent inter se milites, incessunt, identidem inugetiuan.
tes ut reminiscerentur Culiae turpisque fugae ac ftragis, quam ibi pertulissent, similiaque
o uunc ipsis iunterminantes. Imperator hisce commotus ac videus hostem flumine ac palu.
de clausum, uec in equis facile invadi possejubet omnes dimittere equos, ac hostem in
recessu ac latebris suis consistentem pedestri congressione invadere. Et illi quidem dum
yussa faciunt, haud seguius etiatm Danus pro salute arma expedit, ordines instituit, subsi.
dijs firmat, tot jam antecedentibus adoreis haud parum animosus ac feros. Fitque desubito
concursus impelluutque atque impelluntur utrimque: caedes, gemitus, clamor, mi.
scentur: haeretque diu ambigua atque anceps victoria donec tandem ita coesi ut ex
iunumerabili multitudinevix esset, qui ad classem nuncium reportaret ut refert Regiuo.
qui illa tempestate superstes claruit: Et addit Fuldense chronicon, plerosque dum tfuga
sibi coniulere studentadeo confertim flumine mersosut cadaveribus interceptus alveus
o siccus appareret: caesosque ex regibus Sigetridum et Codefredum. Quod et Abbas
quoque tadensis notat. Sed de fide utriusque iure ambigi potest. Nam de igefrido for.
tassis ut concedam de CodefredoLotharij genero, quomodo concedi aut verum id esse
potest Codetredum enim in Batava insula dolo ducis Heuricijam ante interfectum
fide Reginonis aliorumque idem accurate referentiuum modo memoravimus.Et accedunt
Frisiorum annales, qui testantur, tacentibus licet Francorum chronologis, etiam Sigefri.
dum Codetredi socium ac necis vindicem cum tota aestate Franciam afflixisset sub au.
tumuum inFrisiam celeriter regressum, sive ut tumultuantem a morte Codetridi praesens
compesceret, sive ut hibernorum sedem quietam eam haberet: ibique (quam vere, nescio)
ferro peremptum occubuisse. Est praeterea apud Chronographos in annorum conputu
o uon levis hic dissenius. Siquidem Abbas rspergensis in annum nonagesimum supra octingentesimum
hanc cladem rejicit. Alij (in quibus Regino Fuldensibus annalibus subscribens) annum unum adjiciunt, ut nimirum eodem, quo superior illa strages, anno contigerit.
Sigebertus vero toto post quadriennio evenisse videri cupit. Cui anuorum summa
iutegrum pne octennium detrahit insuper MarianusScotus, in anuum scilicet occcLxxxvu
referens. Qui et ipse Arnulphi quidem imperatoris auspicijs, sed ductu praecipue ac so.
lertia Othonis (Roberto ex Saxonum prosapia Audium Duce geniti) rem omnemu getam
haud obscure proftetur. Et deuique ut maxituan (qualis revera fuit) victoriam

p.116
hanc ijdem concinnent chronologi, adj iciunt plerique eam unius tantum capitis jactura
Curistianis constitisse cum a parte paganoruu centeua millia occidione occisa sint.
Sed ego hoc loco Reginonem potius sequendunm puta vi qui imumercbiie mustitudem dixisse
iatis habuit, accedentibus quoque uldeusum anualibus, qui dure aspereque ado.
dum, hoc est, aocipiti Marte a pagauis decertatum innuunt. Iun quibus et Danicae genu.
tis tale elogium extat: Erot itigenr / ortim Denou unqum cntea im ostqu muuitioe
cut cqpto utsupercto cuditurut timirum haec Dauorum illis temporibus quasi propria laus
fuerit locorum prae sidia ac munitiones cuu cura ac fide adversus vim hostilem tueri ac
deteudere. Atque ita fusi fugatique tandem hac clade Dani, qui reliqui eraut, traus mare
se receperunt. Et videbaturjam quasi extincta illis in oris uua cum nomine uuiversa
Danorum Normannorumque natio, uisi sexenuio post olo ingentis animi ac spiritus vir.
de novo motis armis collapsas popularium res felici successu restituisset. Is enim illustri
natalium splendore inter suos conspicuus sed ob factiones intestinas minus domi tutus.
tum et gloria majorum nec non dolore ex recenti gentilium suorum clade incitatus ade.
oque uovarum sedium parandarum percupidus instructissima cum classe e Daniam in altum
provectus est: E primum quidem vel consulto vel vi ventorum delatus in Angliam ad
littora Northumbriae appulit, commissisque levibus aliquot in excensu ad terram praelijs
cum gentis illius Rege Alvredo societatis foedus componit. Idque eo, ut videtur.
animo conslioque ut ibi iu hiberuis persistens impetraret a rege comueatum suosque
manipulos novo militarium virorum spplemento adaugeret. Quod et ei feliciter cessit, ae
Nam actis hibernis auctusque uovis copus primuo statim vere clatem ad Franciae littora
destinavit, somuio ut volunut, monitus, quo laboruiu ei requies ac tranquilla sedes eius in
regui maritimis partibus portendebatur. Cuius spei fducia plenus, datis vento velis, sed
tempestate desubito exorta praestitutum sibi ab initio cursum nueque tenre neque exse.
qui potuit. Itaque fluctibus obsequeus iu Valachriam etelaudiae insulam rej ectus, cum
descendere cum suis in terram vellet, ab insulanis prolibitus ferro viam munijt insulam.
que suae potestatis fecit. Verum ubi diutius quam par viebatur moram cum exercitu
ac classe trahit ve riti Valachrienses ne sedes ibi perpetuas fgere ac firmare in ani mum
induceret, ad eum majore vi atque omni modo adorieudum inlulaque exturbandum fidem
atque auxilia circumquaque vicinorum sociorumque principum implorare instituunt:
Iuter pritos et qui situ regionis erat proximus, advent Reinerus Longicollus Basbacen.
sium ux: euuque secutus mox Radbodus Friicae gentis princeps. Ri coniunctis inu.
num exercitibus magno utrinque auimorum robore Aolonem aggrediuuntur. Sed Aolo pro
praeda, gloria ac dominatu depugnans, superior evasit; quamvis ex adverso insulani pro
libertate proque aris ac focis haud segniter rem gererent. Rollo victoriae compos et ipso
successu ut fieri solet, animosior occupata in totum Valachria praesidij sque locatis expe.
dita cum manu in Frisiam ducit Radbodo aequi ssi na talionis lege arma quae sibi in alieno
solo intulerat in suo repositurus. Frisij eum in se verti aciem viderent, ipi quoque alacri.
ter ad excipiendum Normannum proceduut partim sua spounte partiu exhortationibus
ducis atque exemplo magis uuagisque ad defendendam patriam excitati. Idque animad, o
vertens ylo arte potius quam Marte aperto agendum sibi existimavit. Quocirca ut pri.
mos Lrisiorum assultus stropham aliqua declinaret, suos in genua subsdere sublatisque su.
pra caput clypeis ad excipienda hostium tela quietos esse atque immobiles j ubet. Quod
cumu cernerent risij difhdentiae ac pavoris indiciun siistre id rati aunimolo quidem sed
temerario ausu, tmagnoque suo malo propius se inferre coeperunt. Idque ubi feret, viri.
liter obnitentes Dauni ac signo confestim dato, omnes cxtemplo corpore erecti terga tandem
Frisios dare, sibique victoriam relinquere pulcherrimam adegerunt. Tum lo for.
tuuam urgens, haud ante persequendi instandique perculsis fnem tecit quat legibus a vi.
ctore acceptis, ingeus viritim vectigal pendereunt. Sicque opiua praeda magnoque cen.
su onustus cum suis e Frisia, nullo ibi relicto prae sidio decessit. Alio enim festinabat, et
ipsum quoque Reinerum Basbacensem ducem bello persequendum et ad imperata co.
gendum animo cogitabat. Quapropter victrice classe Schaldis oltia subiens terrauque
infestans lusorijs aliquot puguis de industria subdole lacescitum ex insdijs intercipit.
sibique mira comitate ac beneficentia cum perdere captivum posset dux providus ac cir.
cumspectus ex hoste amicum ac foederatum efficit Africani Scipionis exemplum boc
ipso aemulatus. Inde mare repetens ac praetervectus a dextra Britanniau in Franciam
ppellit Sequanaeque ostium cum classe iugressus nemine jam vim prohibente in terram.

p.117
quam Neustriam id aevi vocabant, descendit, felicem quidem illam, sed ob vastationes
continuas parumu tum cultam. Mox Rothomagum obsidione arctissima clausum post.
quam opidani diu ac frustra a Rege auxilia expectassent, deditione accipit. Qua vetusta
Aulercoruu sede potitus ad fuitima etiam loca occupanda omnes curas ac cogitationes
convertit ratus huic rei maturandae praecipue conducere, quod tres fluvij navigabiles
equo Lgeris et Cuormo sibi esse usui qua maxime possent, ltaque rancos sedem
quis conditionibus uegautes armis superat ipsamuque, regni caput, arrhisiorumu Lutc.tiuam
toties quoque a poulari eius Sigefrido ut aute memoratum) tentatam, obsidet.Ba.
ocum et Eboricas obiter excurreus occupat: Iude Alvredi sibi jam ante foederati
o regis precibus e medio rerum supra vota fluentium cursu in Angliam revocatus, eum in
solium ubi subditorum suorum defectione erat exturbatus, restituit Neustriamque
denuo petens tripartita clsse Sequanam. Ligerim et Carumuam uno eodemque tempore
populabundus invehitur quo uimirum undique devastato Fraucorum regno animos
incolentium facilius inflectere ac percellere simulque Parrhisiorum civitatem
quam denuo obsid ione urgtre cogitabat ad deditionem facieudam compellere posset.
Hinc cum in arctum se agi uuiuadverterent ranci Carolus Rex, coguiomeuto Sim.
plex ratus lenitate potius, quam armis mitigandum adversarium misit ad olonem le.
gatos trium mensium inducias petitum. Quue res cum Dano haud importuna videretur.
quippe qui militem multisjam fessum laboribus reficere cupiebat neutiquam negata.
ao Completo vero induciarum tempore Carnutes confestim invasit, opidumque eorum (Ca.
stres hodie) obsidione cinxit. Adtuit auxilio obsessis Richardus Burgundiorum dux
uua cum ictavien sium principe: Qui cuu onni exercitu circumvntuum olonem
in summum deduxre diserimen. Coactaque fuisset bona exercitus ejus pars aut hosti.
bus se pertittere, aut extreuo cum periculo de vita dimicare nisi ab aniui iuvict for.titudine
praesidium mutuatus ex omuibus siumul castrorum portis de uocte erumpendi ac
per medios hostes, dumuvarent tenebrae, vi viam pateficicudi consiliuu cepisset. Rollo
iu tutum receptu multo quau ante asperior inque omnia obvia, humana divinaque sae.
vire pergeus co rem deduxit ut denuo ad regem fessi ac fracti tot malis Frauci auxila
rogatum pergerent. Rex convulso non tantuu externis hisce sed domesticis quoque
o stditionibus Galliarum statu, quod solum poterat, concidio priocipum convocato.
quoduam malo remedium adlibtudum exquirit. Ac tandem conseutientibus omui.
bus ad pacandum placandumque Normannum Neustriam etiam olim ut supra patuit.
Normanuis conctssam nunc vastam et bellis pene pessumdatam perpetuo habendam
oftert: traditque ea lege ut Christianam religionem cum suis suscipiat et pacen cum
Francis conitantem atque aequam colat. Sic ea Galliaruum pars Normanno contra
Normanuos assidue huic imminentes defendenda est data communique in
posterum conseusu ab incoli Normonuia nuncupata. Volunt aliqui regionem brito
num Tranciae regibus male parentem Neustriae quoque adiectam et regis insuper
sororem aut filiam / Egduom, sive O / m nomine, matrimonio eidem olou collocatauu:
o Alij noo / gidm, led yem sive Popam Beringarij Bello, vacorum comitis fliau fuisse
scribunt: gidiam autem non Simplicis, sed Crassi ueptem Codefredo Danorum re.
gi, de quo ante mue moratum, dat in dotem Frisiam conpulata: sed cognomines fuisse
ex alijs liquet, qui defunctam sine liberis E gidia srve Cisla Popam antea repudiatam.
ex qua et filium Vilholmum, coguomeuto / ogo / atojan adultum habebat deuuo
in coniugio ab eo assumptam literis traditum reliquerunt: Postremum, sacris Chri.
stianis imitiatus berti nomen accepit et Normanniae duces sequentes adeoque posteris
seculis Augliae reges a secuudo ulielmo quem Conquaestorem appellant, ad prae seus
usque aevum praesentemque magnae Britanniae sereunissimum regem la c os u inclyti
Dauorum regis Cu rum iv ri v lV affuem, et qui modo reguat Curol, eiusdem ctri..
sic nepotemex sele propagav it.
Baptiimum Rollonis in anuum nongentesimum vigesunum: alii, quos inter Walsinghamus
et Gemmeticensis, in annum nongentesimum duodecimum referre videntur.
Quorum Walsinghamus hoc praeterea habet, Hastingum Danum, supra ut diximus
Carnutensium civitate et agro a rege Calvo douatum tunc adhuc cum primum
in Franciam olb appelleret superstitem iuter caeteros ad Rollonem Simplicc
legatum missum Rollonemque his verbis convenisse: fortissimi milites rege Francorum
ad vos missi accedimus, intellecturi quinam et unde huc profecti adveneritis

p.118
quae veniendi causa fuerit quis praefectus aut princeps vobis imperitet: Ad haec ut
beuigne repondeatis, amice rogamuiui. Cui vicissim o Dani iuquit, sumus, it
perio et digmitate pares soli hujus incolas exturbatum accessimus et nobis parentem
regionem reddere: Tu vero ecquis es, qui tam festive nos compellas Haud dubio
reipondit ille fando audistis eitigi nomen, qui a vobis extorris et exul cum classe
huc appellens Francorum hoc reguum maxima pro parte aut in solitudinuem aut suam
iu potestatem redegit. Cui oio accepimuus quidem Ae / tgi vocabulum sed et
ipsum bene coepta minus feliciter peregisse id simul intelleximus. Tum Hcstigu.
vultis Carolo regi vos vestraque submittere. Nequaquam inquit o, sed illud regi
renuncia, nos quaecumque armis acquisituri sumus nostro jure vindicaturos. Atque
ita utrimque discessum. Addit deinde Walsinghamus, falso postmodum accusatum a
Coit e Theobaldo Hastingum quasi idem cum Rollone faceret Eoque perterritum
divendita eidem Theobaldo Caruutensium urbe caeterisque omnibus distractis
peregre profectum disparuisse. Norvagiae Chronicon vernaculum ubi de Haraldo
Haa rtagero agit Rollonis patrem nominat aitque apud Norvagos virut prpotentetu
fuisse ac Iarli qu ibi Comitis habebatur diguitas potestate egisse: vocatumque
Rogvaldum cognomento vitem filium autem eius Rollonem ea fuisse corporis tole.
ut isi vix ullus veredus ferendo esset indeque et ofem Ccnge quod peditem nu.
tare videtur appellatum: Cumque aliquandiu piraticam ut tuuc erat moris exer.
cuisset et domi quoque licet interdicto id vetuisset Haraldus a praedis ageudis haud ao
abftineret succensuisse ei supra modum Haraldum ac tota Norvagia proscripsisse.
Rollonemque ea occasone assumptis, qui se ducem sequi vellent in Angliam primo
atque inde in littus Francorum quod tum Neustria dicebatur institutam navigatione
profectum; atque ibi Ducatus Normannici fuisse conditorem. Ita Chronicon. Alij
Danos referunt postquam ex Anglia, ubi se illis Rollo junxerat, in Gallis cum classe
et copijs devenissent et jam Rothomagum tenerent sortitione de duce eligendo
cogitasse sorteque in Rollonem Norvagum devoluta ei omnes obsequium et fidem
pollicitos. Nos in iis quae superius de Rollone adduximus Dudonem de S. Quiutiuo.
et, qui eum exscripunt Vilhelmum praecipue Oemmeticensem sumus secuti. Ili au
tem cum est Danamarcha (hac enim voce utuutur Rollonem deducant et patrem qui o
dem eius uon nominantes virun tamuen ditissimum ac late in partibus Daniae domi.
uatum ipsique Danorum regi conttoversiam movisse fateantur, tum et Rollo ipse ut
modo ex Valsinghamo patuit se suosque commilitones Danos non Norvagos dixerit.
existimem verba Chronici Norvagici de Rollonis parente ita accipieuda ut is, late in
borealibus tam Daniae quam Norvagiae oris cum auctoritate tum opibus florens do.
mesticam praecipue factionc compulsus apud Norvagos se continuerit. Nam addit po.
stremo idem Cemmeticeufs Daniae Regen intellecto quod dux potentissimus pa.
ter Rollounis et Curm esset defunctus aruis sumptis, in filios facta parentis vindicare
voluisse Eaque occasone cum classe aliquot navium e Dania ad Scangianos sive Nor.
vagos Rollonem concessisse: ac postquam ad eum frequens populus conlueret qui
a rege Danorum, utpote partibus Rollonis faveus iudies proscriberetur auctis copijs,
vela ventis dedisse ac primo Angliam, atque inde, ut memoravimus, superatis
Valachrensibus ac Fisijs ictoque cum Duce Basbacensium foedere in littus Francorum
iupetum atque arma vertisse. Controversiam vero qui movisse Rolloni memoratur
Danorum res is an Canutus fuerit coguomeuto ut tmeminimus Lot / ei
dictus filentibus rerum memorijs cero affirare non habeam. Interim rebus mode.raute
eo ipso Canuto, in oras exteras vanie egressos regni incolas etiam Erici Daniae re.
gis, quod habetur cbrouicot oftendit verbis quae subscripum: Letbegufius Erici
Bom eos eoe te ves reovm ee x, temtre eitet tertr
err eiu et de vegno cdiqsu pe teru degoveruts c eetati terrrm
vettenduen ve. He seet t s ee. Hactenus chroniocon. Nunc Rollouis
et qui ex eo progu Nortuami Ducumn fterma subiectum propius iunspi.

p.119
ROLLONIS
Ducumque NNORMANNIAE Genealogia ac Series adusque
GULIELMUM CONQUAESTOREM: Qui
et Angliae postmodum Rex fuit.

p.120
FAMILIA
SORORUM GUNNORIS NORMANNIAE DUCISSAE,
Nobilissimam Danorum prosapia ortae.
In / uc ennent Cifur comiter e Bucingeem.
KKK
E R E oit s et E o N o inLln et S. v lA
a Normannis constituto
EPIPHONEMA.
Epiphonematis hic loco paucula quaedam superioribus adicienda de primis Apuliae
et Siciliae regibus. Ros enit cx gente Normannorum ut nemo ortos ambigit. ita
uuude et quando in Italiam venerint haud liquido traditum apud auctores occurrit.
Fatetur quidem Blondus Gulielmum quendam Normannum cognomento Ferrabachum
patre Tancredo procreatum ac parte tetruri. quae Rouandiola diitur.pouientem.ex.
pulsis Saracenis. Apuliae ac Siciliae imperium sibi ac posteris suis parasse. Sed idem quo
tempore Italiam intravcrit aut qua fretus auctoritate seu occasione eas sibi regiounes subegerit.
a nemine perspicue expositum addit. existimans iuterea a Longobardiae Comiti.
bus utriusque stemma promaasse. Quapropter ut propius aperiantur tortissimae gentis
natales repeti obiter a prima origine expeditiones necessum est, quae in Italiam diversis
profectionibus ab ipsa fuerunt iustitutae. Nam praeter ea, quae superius de Hastingi in 10
Italia classe et rebus sunt commemorata occupatam nimirum ab eo Luuensiuu civita.
tem accedunt insuper Sigeberti varia testitouia ex quibus verisimile ft non unis inlo.
cis sedes apud talos posuisse Normannos quemaduodum factum ab ij sdem in Galliae
maritimis partibus. Ait enim auuo quinquagesimo septimo post octingentos: Normm
Fnium tfricm uegcntet irgrentur odan dreti / sue cittetitus cc moulei m
iu qu curris dcitur venerut. Et anuo sexagesimo: Normon tuscom petuxt c iss
cvitutem liusue cait oc dvtt. Et rursus anno septuagesuuo uono. quum imperium
Carolus Calvus teneret Normanm more itrant: pur qudmex isc in stasium reyt: bi
diserte redijsse iu Italiam dicunturut constet jam ante sedes ibi tenuisse. Quin et Calvi
seculo. cuius expeditionis etiam Bloudus ipse mentionem injicit Normanni praeda in
Aquitania et ceteris Galliarum regionibus facta trecentarumu sexaginta navium classe
Constautinopolim duxere, suburbanisque illius spoliatis atque incensis in mare Britannicum
reversi sunt. Nec desunt qui tradunt, Tancredum Gulielmi patrem quintum fuisse a
Haec ex Gulielmo Gemmeticensi et Oderico Vitali.
scriptoribus Normannicis, collecta.

p.121
Rollone, quem post baptismum Roberti nomen accepisse supra indicavimus: Eumque
Tancreduo natum patre Ricfardo Il Normanno, qui ex duabus uxoribus cum susce.
pisset duodecim filios et res domesticae essent quam pro tot filiorum unumero tenuio.
res ad ampliore querendas in Italiam profectum primo militasse Berengario contra
Huunos deinde landuipho Longobardorum duci contra Cuaimarum Salernitanum:
Moriturum vero ceteris filijs praefecisse Cuilielmum qui a corporis robore nomi natus
est Ferrabachus vel, ut scribuut ali Eerrobrachius, qui et praeter ceteros tratrem habu.
erit Robertum coguomento uiscorum quod uomen Normannica lingua signi ficaverit
erronem sive rum victore / quo ninirum oberrando terrarum multum ac imperium
o victor obierit, nisi a victorijs Cxcrit potius fuisse aut saltem Cui / ccrum ab ingenij sa.
gacitate, et ut habet quoque Thomas Faelus alijque plerique censent, quia versutissimus
fuerit, ita popularibus appellatum dicamts.
Iuitium autem claritudinis ipsorum iu Italia et quomodo duce quem diximus. Culi.
elmo Apulia atque inde Sicili potiti sint, ita se breviter habet: Culielmus gente Nor.
anuus, coguomento ut dictum Ferrebachus annum circiter ui llesimun ceisantibus
in Italia moribus a Perengarijs et Saracenis atque Suogaris (quorum incursibus diu labe.
fectata erat provincia / praeclarum aggressus eit tacinus Capuano namque et Sale ruitano
principibus per foedera sociatus ad Malochum Graecum, Apuliam Calabriamque pro imperatore
Graecorum administrantem, legatos iittens tundem foederibus adungit.
o Convenitque inter quatuor ut quis viribus ac fortunis enav igantes in Sicilam eam.
Saracenis ecctis occupent. Collatis viribus enavigatum est: t insulam ingressi Sara.
ceuos obviau euntes fundunt: fugatisque resduis praeda ingenti locupletantur, aequa.
liter iuter se divis. Malochus autem insulae possessoneu suo servavit imperatori.
Iudignatus Culielmu:, quod sibi ceterisque insulae partem non daret expcedito agmi.
ue, reliquis quie scentibus longum iter ingressus duxit in Apuliam, circumseditque, iel.
phim, et ad extremum expugnavit. Quo accepto Malochus et ipie cum milite testiuus
accurrit urbem recuperaturus, bi autem Normannus Graecos ab itinere fessos uec ca
stris adhuc communitos agrossus facile fudit ac tugavit: et maguuu similitet illius ter.
ritorij partem, pulsis Cract, sibi acquisivit. Verum Bubagauus cum mox Malocho suc.
o cessi sset oportuno Apuli loco coloniam extruere conatus Troam eam vocat: quo
uimirum Graecis labitatoribus impleta praelidio esset regioni. Qud nequaquau tereus
Henricus imperator eius nominis secuudus, quijam crat cum cxercitu iu Itali admotis
copiis urbem novam quatuor mensibus obsessam expugnavit et acceptis obsidibus.
Romam revertitur. Cum vero ex inde successisset Henrico Conradus raeci Norman.
nis in Apulia gravi bello oppositi pellere eos annisi sunt: sed frustra. Collatis enim siguis
victores Normanni Crecos eiecere. Atque inde repetitis vicibus ijdem Graeci Normannos
agrt ssi interque Aufdumu praesertim amnem et leventem oppidum accrrimc
concurtentes victoriam Normanno cedere coacti fue runt. Culiclmo deinde fatis fun.
cto frauer Drogo substituitur. Quem secuti post fratrem Hunfredum Codefredus et
Robertus, quem diximus. Cuiscor cognomento celebris. Hi consilio et opera Bettume.
ni Sa raceuis oriundi expuguarunt Me ssanum in Sicilia anno Christi millesimo sexagesi.
mo. Indc progressi continuis trigiuta annorum bellis post aliquoties proligatos Sara.
cenos Sicilia universa potiti sunt anuo millesimo nonagesimo. Roberto nepos tuit ex
filio Rogerio Culielmus, qui et postiodum succcssit, natus ex Adelisi sive Adela Canuti
lvV Daniae Regis relicta vidua Roberti Flandrensis filia. Hoc enim in more tum
positum habuisse videntur Italiae Normanni, quo gentis suae cum Galliae Normannis
summam necessitudinem demonstrarent, ut nuptias plerumque cum eadem sua gente
contraherent. Nam et Richardus Normanuiae dusx, repudiata coniuge. Canuti Miagni
Angliae et Danorum regis sorore, cius iram atque impetuum, de quo postea diceturdecli.
o uaturus haud alio quam ad Siciliae Normannos confugisse authores traduunt. Atque haec
cum in Italia tum in insula florentissima Siciliae Normanuici imperij fuerunt initia.
Nunc in viam et domum quasi redeamus Si prius stemma familiamque Ducum Apulia
ac Regum Siciliae es Normauunis progenitorum hic proxime subijciamus:

p.122
FAMILIA
DUCUM APULIAE, Comitum et Regum
SICILIAE:
NEC NON
Principum Antiochiae, Normannorum.

p.123
LECTORI.
20 Vt lector propius et ad oculum. quod dicitur. introspiciat. Rollonem
eiusque majores postcerosque. qui sepenumero ac vulgo ferc apud
authores Normanni nominantur. non Norvagicae scorsim ut Ctantius
est interprctatus sced Danicae fuissc originis ac gentis. quomodo ctiam innuisse
superius in ipsa historia, et alibi, nos scio idem nunc verbis authorum qui temporum
corum propemodum aequales fuere Dudonis et Gemmeticensis aliorumque.
hic ostendendum cxistimo. Et est inter primos Du cuius magnific
historiae suae initio Saxo Crammaticus meminit rerum oitaniccrmscrytorem em
appellans utpote qui claruit sub sichardo cus nominis Normanniae I succ.
cui avus Rollo fuit. ls autem cum pro mort Duapim sere semper Decim vocctita lo.
quitur lib.. pag .o. de fesigo verba sacturus:
l D a oi puc: yentr / x Danai vei Dani glrimurqu- e ex
r os t prgexitor. Hi Deci relato rit oln / expu u / sr
trecs Frum n o prrense exporrgit cu Duc: eftingoferociter / nt
ypui.
Haec to loci Dudo suntque cadem. qu Saxoni nostto Crammatico. dc quo
dictum. in mente fucrunt cum scriberet initio statim historiae Danicae: Dn
gitr gu quitu Duxoru cepit orgo pere Htso vrocrenti on / solim concores
ent ore cverum etim vcores / ure.uunquam Duo reru: uanicarum
crptor Deoa Duene orios: uxcprosqe receseat.
Inde idem Dudo libro sccundo de Rollonc acturns ac quaedam de parente
ejus, quem nos sequuti vernaculum Norvagiae Chronicon, Ragvaldum nominavimus,
praemittens haec habet:
li i edsexex qxid erer in pr: ie Dcie omim rum euexti cv.
etiius ivnenercdiique mitu freqentias: resecsitet u
v.uquum coe / ae cervic cqm regisgir vec cuset manit graria
rvcij enu / us cemedco cu: it.ui Dci rum peme umversm
pec: us ffes Deci r nie terressi cuencert ooxsyeivreis
qumpi i e peretesuuit. trar ein vrientm
praestantiore virtute praepotentissimus, cunctorumque exaggerato omnium virtutum

p.124
cumulo praecellentissimus. Defuncto vero illo, superstiterunt duo filij
tiu, rm / renui edv eoc corpore puc / errii niostute robufismi.
Quor ruer auor t R o i L o er ior v a i
tputr.
Culielmus Cemmeticcnsis, qui Dudone posterior est haec ferc cadem et eisdem
verbis Dudonis recitat historiae suae Normannorum libto secundo cap.. At
certio et quano capite cusdem libri Rollonem non semel Danum vocar. Et ter.
tio praesertuim capitc ubi occasiones rccitat digresfus e Dania Rollonis it
uait:
olo cer rari non usem in Ducia propter Begen, fsdes / i c v io
inssam cum / ex navitu qggres eft. Tnc ecie p c Puricioqee:
tqe roftsmo pocato prive mgno eilat conc cepit imim
ere.
Et Capite deinde, quod prorime scquitur, quatto, ubi de somnio agit, quo moni
tus Angliam Rollo idem petijt, it loquitur:
Cmue cana in / ul meft moraretsoliciteue contorquent aimos.
tar cogituiioe ftuans etoretr t cnmicaretse e inimic /: proirimitv.
uor / garut e Deci reua immunts ud eum re verterentur, fe / s dore erri.
oore oppre / t vox dve iii sonvit dcenr: olo resociter / re.
pontofeftirunter na vigio transmean o t os perge: ii aues o ao
patran / ospes re verrir perpetaque pece in esie etrimntouer. Hc
ommu cm cuidaemsepient: cro C / riicoie rerse: fut / oser.
one interprerutu eft: T cuergente centri tempor cus / acrosento
daptsmue puriccer pregnu / ue Chritcos eficier ab errore lv
ctanti / tcul ngior ngelos / ciicet / sue olim per venies pecemue
peren gioriae cm i ae, ico cvela navi oran remisue e ex.
ortan: iqe ento ino, tersque / es oeran cesi vom
are celeriter perean engi eggreditur iiqt moraeri uiete dipice
tur, udientes uutem: illi territorijpgen / es uo Ro t t o D C v s d.
veniret, aciem magnam contra illum construxerunt, tumque ab illis finibus fugare
conutisent, rc.
Quibus in verbis, ut et antecedentibus quoque quae et apud Dudonem la
bentur diserte praeter cctera, liquet e Danam in Scandiam tranigressum cum suis
Rollonem, atque indc perpetuo Danum (ucum illent et Dudo, quamvis perperamscribit
esse intellectum. Scandiam autem cum Scanaam dicant late accipere
cos hanc voccm est verisimile ncc Scandiam sivc Scaniam lolam quae hodie rc.
gni tantum est Danici, sed et Norvagiam quoque complexos ut veteres olim
id totum quod est ultra Daniae insulas et Chersonesum Cimbricam, boream ver.
sus, un vocc Scucndia viam appellarunt. Et hoc demonstrent praeterea verba quae
exstant in t L o o i n quapiam D u c u No rum o rum u a ex o
veteri Codicc s desumpta ista scilicet:
oeo Dorce icarnion CCCxCvi, veonte Francorum Ree, aroso.
i ipiexppeliat e pirat Dexor ex insla Scanatu u orthuga
citr grei c in Frercis xtagesstntproreli, rgnuque e vu / uet:
Rro predits ccept oidi e exftrian traituaem tsotenpore
rvcevervt Norriu, o puod piu, qeier Mortveu cenerauntproose
ert, oertu git Rolo its eoru pr eraer Dux onesue (ert /.
maxrie. Ro, riftegeitliu, u Longe tetacgnoinet et, ue

p.125
Franci dolo occiderunt. Vuillelmus autem Longa spatha genuit Richardum Senem
etc.
Clare ex ijs intelligere est. Scanziam hanc, in quam e Daniam concessisse Rollonem
ciusque populares Dudo et Cemmcticensis volunt, ortgim fuisse, et iplos
mnrerca Danorum piratas intellectos: Normannos autcm quo ex boreali hac
plaga progressi advenissent csse vocitatos, quamvis ctiam, quod et alibi ostendi.
mus, non solum Nor vagi, sed et Dani quoque omnesque borcae populi promiscuc
Normanni olim vocitati. Quod fefellisse praecipuc Crantium clarum cst, qui vo.
cc Normannorum dcccptus solos hos populos fuisse Norvagiae ac Norvegianos
o asscrtum voluit: cum contra tradat diserteque scribat ad annum occcx Albeitus
Stadensis Dani cereri i traens Deniamnt pop omxe orni ocantr.
Et adde hiscc insignem locum Eginhari qui in vitam Caroli Magni haec ha.
bct.
Oimum uo contre Norvos ui Dueni ruccanir priipiraicam exercente
deipet miori cse littora Clie c Germanie atentt, vel
sscepr.
Nec diliimilia sunt quae cadem de re suggerit Adamus Brcmensis. Quae ad.
derc cui libet in promptu crit. Et est praeterca illud quoque ex praecedentibus no.
tatu haud indiguum quod in illa Gt t a u o o a Du c u N o x.
o o n u, qua citata iam est cx Codicc s discrte ire unorum appellentur ii
qui e Daniam in Scaniam scu ut interpretantur.Norvegiam advencrant, ncc Deci aut
ecis, ut apud Dudonem et Ccmmeticcosem, secd Dani rectissume cfserantur, quam.
vis Otrdericus V italis, ticensis monachus, qui Gcmmeticcnsem continuat, ac res
praecipuc Ouliesmi Con / ori, coaetanci sui, qui cum pioximc cxcipiunt. Roberti
ac Stcphani rcgum Ducumque ad annum usque Christi vcxu cxcquitur Deciam
ctiam scmper ficrc, nos Deniam nominct. Et statim in Prae fationc haec idem habet:
Sc ali ii muir op imgit e omunmi eveptid teris
peorrigu uoniam p Decia prodeuntes, non iterse urm / ucrnt
/ sue ad ulies Norbi tempore g telare qum legere rel ctare o.
rarvnt: Beico / sique: c trim Duc D u o o Vermanesis Deccns
erarrevit: o hicbaro Gunoride, grtiam ti capt: trensmist.Quem Cu.
lielmus cognomento Calculus Gcmmcticcnsis cnobita / sqt bbre vivit.
c qutor Ducum: uisccesresves breviter aecit.
Sed haec cccraque, cum alibi et luo loco propius pessiusque nobis siut indicata
tractataque, hic repetcrc pluribus supervacuum habcamu.

p.126
KKK
ILLVSTREM AC GENEROSVM
VIRUM
CHRISTIANVM FRISIVM
DOMINUM IN CRAGERUP,
EUITEM AURATUM,
MAGNUM DANIAE CANCELLARIUM
Olim Absolonus, Candidus cognomine
Aras focosque, pontifex ac dux, duo jaec
Defendit unus, Daniae decus suae,
Illustris heros, gente VIDORUM satus.
Quin Saxonem idem fovit, et suasor fuit
Viresque et animum fecit ad res Patriae
Aevo explicandas, noct caeca conditas,
Quapropter etiam jure nunc primus sator,
Author paterque Danicae historiae cluit.
Sed Absolonem tempus atque aevum tulit;
Nunc mente simile te, FRISI, quisnam neget
Juvare patriam reque praeclaras situ
Evolvere atro, nec pati prisca ut patrum
Sileantur acta, laude sed vigeant sua,
Dum nos priorum subsequi vestigia
Voluisti, et illa gesta maiorum stilo
Nostri notari prodierque posteris?
Quis preeuntem, quis patronum te sequi
Vir magne renuat? Tu facis vires mihi.
Nam quod nequibat nostra Musa incultior
Sperare proprio domini ab ingenio sui,
Debebit istud forsitan genio tuo.

p.127
RERVM
DANICARVM
HISTORIAE
LIBER V.
FROTHO REX LX..
CANUTO superius, qui Paruus itemque Lodnecnudt est indigetatus,
succe sssse Frothonem memorav imus: Cuus tamen
neque Stadensis Abbas neque Adamus Bremensis mentionem
inj iciunt volentes nimitrum post cladem illam ab Arnulpho
AugustoNormannis Danisque illatam sceptrum apud eos tenuisse
feligen virum ob iustitiae et sanctitatis opinionem populo
gratum atque amabilem: Postque eum, a Sueonibus protectum
Olavum vi et armis reguum occupasse qui et plures habuerit
fliosinter quos Ebcbum et Cirm successores eius nominibus
haud sat is emendate expressis, ijdem recensent. Verum Helli.goue
ad versus Anglos armaut pluritmum, moventem in Angliam occubuisse authores ali
testes sunt qui et ibi frequentius quam in Dania egisse smul adjiciunt. Mortuo mox
post annum nongentesimum lmperatore Arnulpho, suffectus est ei filius Lodovicus: Cu.
us deinde excessu ut stirpis Carolinae ita quoque imperij Francici tot gentium irrupti
ouibus enervati et fracti fnis fuit. De eisudem lis rebus ac Daniae per id tempus regibus
haec habet a pioribus nonnihil dissentientia Chronicon Erici regis: io Domi oooocn.
Aruulphus smberuto Ducnr in seutomi occurrent protroet ex er centm mnum ii bso
celitur cdmtruto eoem cmo ciit Ericur Bum regvit proeo f rex uecie, ste vi S r.
mr edtit re m Duci regut v u. Frothonis vero adolescentia armis belloque
o exercita eo felicitatis adolevit ut provincias quae a Danis defecerant ad pristinas obsequij
leges redegerit, triusque et Angliae et Daniae imperio praefuisse anuales domestici
lubindicant: Et in Anglia praesertim, luscepto baptisui lavacro sacris Christianis initia.
tum, nde et mox privatam suam salutem it publicum omnium bonum redundare cu
piens ab A gapeto, vel, ut alij ab Adriano pontifice. Daniam Christianam religione imbui
praeoptavit. Sed votis ipsius priusquam satisferi potuerit, morte praeventus est, cum re.
gnum tenuisset annis circiter viginuti. Hujus tempestate Slesvicensem et Ripensem ec
clesas, quae bellis superioribus dejectae fuerant, redintegratas reperio. Tertiam ipsemet
e solo noviter excitatam constitui apud Arhusienses curavit. Imperitabat autem super.
stite adhuc Frothone.Anglis Orientalibus Ericus Danus Haraldi Cormonis filius: Nam

p.128
et fratrem ejus Gormonem jam ante Alvredus amore filij complexum Northumbris praefeccrat
de quo et infra reteretur. Verum Alvredo Regi succedens mox Eduardus ut
reipublicae ac reguo a se suscepto, quantum posset, consuleret, loca omnia prae sidijs muni.
re urbes, quas hosti oportunas duceret, singulas obire suorum atque hostium res pariter
attendere barbarorum insidias antevenire magno studio maturat, ut ita et suos iu ocio
ac fide retineret et ipsis Danis, tum adhuc Northumbris et Augliae Orientali ut dictum.
dominantibus, occasionem belli movendi usquequaque praecideret.Verum isti rei bellum
Scoticum subito prae vertendum fuit vexantc continenter fues Anglicos rege Conitanti.
no. Itaque Eduardus primo quoque tempore bellum ei intulit, quod multa utrimque
caede geitum est. Sed Scotus majoribus afectus incommodis uoo invitus ab arnis de- ro
cessit, pace cum Eduardo iu tempore compositam, lost hae c V allos vacillantes ad sanitatem
reducere studio habuit et Mercianm quoque suo ad icere imperio. Sed cam Eduardi feli.
citatem, prosperosque successus.Danorum praesertim, qui in Northumbria erant, praesidia
potentiaq haud le iter fregit ac retarda vit. Cum enim rebus suis minus eosLduardi progres
sus commodos viderentdiscordiarum semina inter eum fratremque eus Adelvoldum ccucitare
haud cessavere adeuntes Adelvoldum juuenem suapte natura regnandi avidum.
monentesque tepus et occasionem prae sto esse, quam posset, iodo velit, reguum, expulso
fratreobtinere, quod nimirum Lduardus suis ac fnitiu is omnibus iufestus res ac terri.
toria sua, ultra quamjus fasque permitterent, proterre et aliena contrahere plus nimio stu.
deret. Quo autcm maturaretur negotium, ipsi ultro auxilia pollicentur et peri culum omne ao
ac datmnum indt exoriturum st pra stituros liberalit er premittunt. Quibus dum aurem
ille commodat, auimum inteudit in regnum fratris, comparatoque extemplo exercitu
hostiliter illud occoepit invadere. Verum post aliquot insultus dihsus viribus aut metu
exterritus fugam capessit, seque Danis, qui Nort humbriam tenebant, conjuugeus denuo
ad arma redit. Quo iutellecto tanta celeritate est insecutus Eduardus, utjuvenuis omit.
tere institutum, et ad mare tendere indeque transmarinuas oras petere coactus sit: bi vix
aunum moratus redijt ad Northumbros, ani licet Eduardum suspicerent, perbeuigue
tameu Adelvoldum accipientes, belli ducem constituunt. Adelvoldus, accepto inperio.
iteruu adversus fratreu movit: umque cuncta, qua crant in proxiuoDaui pervadunt
ipse conversus in Merciam, pariter dat praedae omnia. Atque inde Thamesim transmittens o
usque ad pagum, quem vocant Basynstochum, regionem circumnquaque populatur. Rex
init ructam in adver sum acic hosti obviam factus eum soluto agmine venientem maguo
impetu adoritur. Dimicatum summis utrimque viribus fuitque diu atrox atque auceps
conlictus, multis parte utraque cadentibus. Adelvoldus inter primos fortiter rem gereus
occubuit: Cuius tamen interitu uihil intermissum a anis, dum tandem regij milites
repugnando victi terga verterent. Sed et ipsi tandem, longo caertaminec fe ss, pacem cum
Eduardo vel, ut alij inducias feri permittunt. Nec aegre concessit Eduardus. Ericus
enim Danus, qui, ut diximus. Orientalibus Anglis praeerat, toti Anglorum nomini immi.
nens alios ce popularibus suis in belli societatem adducere paulatit studuit, quoj uuoctis ar.
uis uni versorum simul opes uno codemque tempore concuteret. Ceterum Lduardunqo
cum non lateret eius studium, insidias ille prae veniens, invasis regni eius fnibus, agros cir.
cumquaque depopulatus est. Ericus qui suos quidem in armis habebat dum in hostem
praecipitautius tertur, minus feliciter pugnavit. Nam victus fugatusque, ab Anglis exin.
de Orientalibus interfectus est. Haec ad annum circiter nongentesimut deciumtertium
referuntur Chronologis: Qua eadem tempestate ut habet Stadensis, catervatim
atque identidem a Danis Slavis et Bohemis conturbatae Saxonum ecclefae. Nec multo
post anuo uimirum nongentesio decimo septimo Normanuiae Dux Rollo sive ut iude
appellatum supra tmonuimus. Robertus, mortem obijt: vir profecto belli laudibus claris.
smus: quippe quo vir alius in hottili solo sbi ac posteris suis maiore virtute priucipa
tunm non modo paravit, sed ita preterea constituit, ut ceteris quibusque maximis regibus o
ac reguis par viribus fuerit. Inperio tum temporis Ro, poft Ludovicum Cooradus proefuit.
u R M O Anglicus R E x i.
No s Cormo, qui ob diutiuam in Anglia habitationem Anglicus dictus, ad regni cla.
vum vocatus est, anno noungeotesimo trigesimo primo ut quidam tradunt. Stadensis
ad aunumn oooccaxxi retulisse videtur, qui et fert vel potius Hereldi filium facit:

p.129
Adamo Bremensi cap. 46, et 47, est Hardevich. Quamvis hio alium preterea Gormonem
Haraldumq incerserit Saxo, quorum neque Bremense chronicon neque Francic i uspiam
auuales memiueruut. Hunc vero Cormouem trucem admodum ac religionis Christia.
ae acerrimum fuisse persecutorem adeo ut o sive vermis crudelissimus vulgo sit vo.
citatus fere omnes consentiunt. Templum quod in agro Slesvicensi a religioss tum
conditum habebatur, tanquam sacrilegum aliquod impietatis domicilium ab imis tunda.
mentis evertit, quo priscum ibi delubris cultum restitueret. Anglici scriptores Cormou.
dum fere vocant. Concessusque illi cum ibi ageret ab Alfredo rege totus propemodum
EHuntingthoniae tractus, qui et inde omontestet appellitari est caeptus, attesitante vete.
o re versiculo quem citat clarissimus Camdtuus: Cormr cutn none, nomen tet. De eo.
den recitat haec I. Picus antiquus item scriptor: ex Donorm Cutbum (que Cod
cvcont) cum trinto proceritus omn pene popuo tatitu, n ium b / reaseptu, mpo / sto
e ounestestuno, fic gitur nst doteuest ii prouinci rientodummgor o.
tcnumrorun ut ecss eitate regr foeret eredtorio, qur peruuert / trocnio. Ejus temporibus
Henricus Auceps, qui poit Lodovici cuius supra meminimus, atque inde Conradi
Auguitorum obitum rebus imperij adtmotus, postquamn magna virtute maguoque successu
Henetos. Sorabos Polonos. Silesios. Bohemos. Lusatios reliquasque gentes Sla.
vicas, constitutis novis limitum prae tecturis, submovisset, uec tamen saevire exiunde desi.
uerent, iterum adversus ipsos valido cum milite, quem bella superiora eruditrant et in
o aruis promptum tecerant ad Mersburgum congressus ingentem eorum stragem edi.
dit, ut reliquiae consistere uusquem auuderent. Eaque victoria potitus in Dauos movit.
Qumppe Dani ut ante injecimus cum in Saxoniam excursiones creberrime in.
stituetent oladeque a Comite Ringelhemio essent affecti ut sese ulciscerentur
uon iolum in Saxouian eo temport arma tranitulerant verum vicinam etiam Fri
am itperij provinciamu praedando atque urendo infestam habebant. Quibus in.
commodis ut obviam iretur ac simul ut sacra Christiana longius inter gentes feras
promoverentur, accurrit cum exercitu imperator profectusque in dorsum usque Cimbricae
Chersonesi, Danorum copiae cecidit, ac Slesvicum, Hedeby tum dictum, validum
ac orens oppidum vi captumu, praetecto tuendum dedit. Eumque marchionem seu li.
o itisComitem appellavit, constitutam simul ibidem Saxonum colonia. Quin etiam regem
ipsum Cormuonem pietati Christianae, ut diximus initmicum victricibus ij sdem armis it
conterruitut liberam religionis nostrae professonem deinceps intra reguum suum se ad-.
missurum pacemque aequanm cum imperio culturum per legatos ultro promitteret, nuo
Hamburgensium id tetuporis prae sul hac usus occasione in Daniam Suecianmque enavigaus
magno ibi fervore, nec sine fructu Christum depraedicavit constitutis passim no.
vellis ecclesijs. Et licet ormonem ad saniora intectere nequierit filius tamen eius Ha.
raldus doctrinam Christianam semet imbui libenter permisit. Prodit Sigebertus Aucupem.
defensis contra injurias trisijs, victos Danos ad tributa pendenda ac regeu corum cu.
pem ad baptistmum ao Christi profeionem coegisse. Quod tamen, silente hic etiam Sa.
o xone, nec veri simile esse, nec cum historia ejus temporis quam Stadensis alijque prodi.
derunt consentire videtur. Ncque ttiam rtgem ullum bipom antiquissimi bremensium
annales sicuti nec tributum nili ab Cngari Sorabis et Slavis tum Aucupi promissum
agnoscuut, quamvis interitm pro ipuom Cortmonem aut Haraldumde quo statim dicemus,
legeudum apud Sigebertum haud aegre admiserim. Necdum circa haec temporas
Dani, accersitis identidem domo auxilijs, littora Francorum infesta habere desierant. Et
duxerat quidem in illos Rodulphus. Resx Burgundionum. Comitesque Flandriae Arnulphus
et Adulphus, qui ad Falcobergam, commisso praelio, victoriam quidem ab eis, sed
haud incruentam retulere: Dum tandem, anno DCCCCXXVIII, ut notat accurate Mejerus,
ijdem, Sifrido Duce facta in oram maritimam Morinorum impressione Cisuas opidum
o ibi captum. Comite Aruulpho inconsulto duplici fossa cinguut, ac mox, pace sancita.
idem ab Aruulpho cum tota adiacente regionc possidendum impetrant. Verum haud
multo post, cum Estrudem Aruulphi filiam vi rapuisset Sifridus bellum de novo exor.
tum est. Aruulphusque, contracto raptim milite. Sifridum petit. Qui, cum resisteudo
non esset, uec haberet qui auxiliareuturad ultimam necessitatem contugit ac manu sibiet
fortiter illatairam ac minas inimici evast.Eftrudis vero impleto utero peperit exin.
de Adulphum, qui, avo concedente, primus est factus Comes Cisnensium. (omer Ce /.
e est in Mercantio, qui et tnesm oppidum uonsnuer vocat.) HicSifridus an idem sit.

p.130
quem supra Codefridi regis commilitonem ac socium diximus, quemque Frisij annales
in Frisia occubuitse existimant, an vero ab illo diversus habendus, dispiciendum alis.Au.
no hinc proximo, qui fuit Christi ooocorx.Saxouniam penitius ingressiVandali, eam multis
afflixere cladibus, donec Imperator, missis in eos cum exercitu principe Lunneburgensi
Bernardo et Coumite Vethiuensi ducibus suis, qui eorum ad centena et viginti millia cciderint
circa mare quod Balthicum vocaut. Conjugem sibi Cormo copulaverat Ha.
deltadi Anglorum regis filiam Thyram. Christianam pietatc alijsque virtutibu s multis in.
siguem: atque inde etiam Doneto cognominatam. Ex eam Canutum et Haraldum genuc.
rat. Quuorum Canutus adeo ei charus et curae fuit ut nunciato eius apud Hibernos ex.
cessu, ipsemct protinus exspirarit. Alter filiorum haraldus regni sceptrum una cumu pa- ge
tre tum ut videtur valetudine et aetate taesso, aduuinistrasse aliquandiu chronolo.
gis ueuoratur.
HAR AL u v RE x Lxi I.
t r e
KKK
E r uco r o Cormoue regnum adeptus est annum circiter nongentesimum trige.
simum primum fliusHaraldus coguomento Bicctan tenuitque annos circiter quun
quagiuta, excepto tempore quo impei naisc cum patre meminimus modo. Erat illi ma.
teruus avus Hadelradus sive ut Saxo habet. Hetelredus Polydoro Eduardus est. Angliae
Rex: Cuius filius Adelstanus ubi intelle xisset paterno testamento Haraldum regui h s
redem delignatum, armis sibi viudicare, quod patria denegarat voluntas praeoccupat.
Haraldus traducta tum in orientem classt dum circumpositum lacesst oceanun tius rei
nuncium serius accepit et prius Norvegiae Regis cum avunculo factam pactionem in.
telligit, quatm parare in adversum arma potuerit. Domi interim pius atque aequi anan.
tissimus illud inter cetera primum ac praecipuum duxitut Cormoni regium in morem
funerato mausolei praeterea saxum superim poneret quod hodieque characteribus Co.
thicis perscriptum in ipsolellingi caemueterio visitur, memoriae ac pietatis in parentem praeclarum
monumentum. Eadem fere tempestate uno Hamburgensium antistes, quo ut
diximus adminiculante. Haraldus licet a matre iam aute Christianis conciliatus fidei
doctrinam uberius didicerat, apud Suecos obijt. Iu Anglia tum adhuc Dani Northum, o
briam tenebant. Sed Adelstauus capta occasone ex obitu Regis itrici, vel gfrdi po
tius Northumbriam sibi subijcit, spretis eius filijs Analepho et Codefrido. Quorum
aster in Hiberniam in Scotiam alter fugam elapsus exterua caepit circum spicere auxilia.
Codetridus apud Scotos nonumihil virium comparasse visus Dunelmum, quam maxima vi
potuit, circumsedit, sed repulsus est. Analaphus, sive ut alij seribunt. Avalassus cum regi
generis esset a Danis, qui iu Northumbriam remahserant ex Hibernia ad accipiendum re.
guu, mortuojam Adelstano vocatur. Edmundus vero Adelstaui frater, prospiciens
quanta belli moles instaret Milcolumbum Cambria et Vestmatia donat, ea lege ut qui
proxime in regnum Scotorum successurus esset sacramentum Anglorum regi ceu su.
premo eorum locorum dominodiceret. Atque inde varijs calamitatibus obtritos Danosqo
facile superavit, licet ipse haud diu victoriae superstes fuerit.Cuius in locum cum tfraterEl.
dredus rex esset creatus et adversus euu quoque Daniqui Northumbriam tenebant, nec
uuquat bona fide cum Auglis pacem fecerant rebellassent multaque munita loca et iu
ijs Eboracuu cepissent, taudem Eldredus acceptis Scotorum auxilijs eos ali quatenus
compescuit. Quae dum ibi geruutur, apud Slesvicenses anno salutis humanae nongentesi.
mo quad ragesimo octavo Marchionetu quiut ante monstratum adversus Danorum in.
cursus tuendo ibi limiti ab Aucupe Henrico erat constitutus ex improviso cum legatis
Othonis Augusti, qui Aucupi successerat, circumventum Dani trucidant delet insuper
ibidem loci Saxonum coloniam. Otho iguominiae impatieus exercitum in eos confestim
duxit iugentique clade fusis Danis, totam Iutiam.Cimbricam olim chersonesum dictam, o
victor emeusus ad usque Cimbrorum promoutoriuu, quod ad borcam post remum est.
pervenit. Ibique in littore consistens ac sleptentrionem prospectans in are lanceam
conjecisse memoratur marique nomen dedisse quod esx nomine ipsius hodieque tte.
unt / ut tradit Adamus Bremensis, appellatur.Distinebatur id temporis Haraldus Sturbi.
orni Suetici regis Biornonis filij querelis. Is enim e Suetia in Daniam una cum sorore
Cyrithasee Cui profugus Raraldi adversus Ericum opem implorabat, quod se pater.
nam regni haereditate inique spoliaret. Nec deerat precibus locus, praesertim cum eidem

p.131
sororis sua matrimonium liberalius offerret. Verum intellecta Germanorum in oras suas
irtuptione taraldus, sepositis rebus Sueticis, haud procul Slesvico qua est angustissima
puuinsula valido cum exercitu ao omuibus regni viribus adtuit locilque idoneis praedio
occupatis aut exitu prohibere ermauos aut uitam ad puguam loco sibi commo.
do vel invitos laceisere oustituit. Verum commiiso acri praelio, superior tortuna tuit
iuperatoris. Saxo ab bisce non nibhil dissentiens ait, sinu Lymico Veundalam aquis clauduutt
progredi ulterius vetitcum itmperatorem: ac reditum cyus nou victori led fugae
fuise simillimum, dum Haraldus hostium tergis inuistens Epoue extremi aguiuis uducers
uua cum socius trucidat. Sed operae est ipsa apponere verba Saxonis: roir
o ipquit, betcmc irruptionis, qua a Csare Othone gerebaturnuucium accipiens alieuae
rei uopetitionem quam propriae defeniionem prolecutus extern pugne propolito
dometic curau antepoluit refexoque e Suecia atque Hallanuiae fhubus in iuiim
curiu ad opem oppresuis fereuduu precipiti ctleritat e cunte ndi:. Sed eo supervenic utce.
Caesar luuam, utpotc regio ductu vacuam uullo resistente permeusus cum Lymuici
sinus oby tctu tunc temporis aquis Vendualam claudentis ulterius exurrere vetartur
Ccou ccta io undas lancea, non solum iter ad Eidorau reflexit verum et simlimum fuae
reditum habuit. Siquidtu haltanm ius cuus usum habebat maritimos in tuctu
relunqut ndi monumtuti gratia) aculatus suum treto vocabulum indidit.Verui ut imi-:
pertu grav i ita exitu vauus appuruit. Raraldus quippe ardent issimo cursu abicedentts
ao boitiui relquia insccutu.Lpponem extremi agmninis ducem cum i) s quos reperit, tru.
cidavit. Std hoc utcuuque se habet, illud certe constat. H araldum, initituto cum imperatore
colloquio ac rebu quod et iple dcinde Saxo fatetur compositis consortium
cacholicae religionis auple xumu diviuam humnamqu pacem reguo suo conciliase.
Alij addunt cuu onui familia con ugem c s ouni ldam ac fliumucuonet bapti l mo ad
motos idque haud procul Slesv icouxta rivum, qui indc sucer dictus.Vulgo enim eilit.
the appellant, t filiuu quidem honoris trgo ex nomine imperatoris qui eum tx la.
vauro ltsctperit. S u t o r to t eile uunucupatum quam vis Saxo histoi iae huus
quasi ignarus, referat in exilio, de quo mox dicam, apud Scotos et baptizatum eum et
Christianum simul hausisse pietatem. De Haraldo quoque ipso non consentiunt scriptores,
30 ab Uunone baptizatus multo ante sit an eruditus quidem ab eo prius, verum animo
luctuans ad hoc usque tempus baptismum distulerit, utatur et primus, qui Slesv ici est
iultitutus episcopus, abtnone co miiius. Nam cum verbi divini praecouem initio ibi constituiistt,
mox et epi scopum milerit, quem acta ecclesiae Sle svictuii Marcum nominaut.
Othoue in ermaniam regreiso ani immensi operis vallo curante praecipue Haraldi
matre Thyra quae tunc adhuc superites fuerit supra Slesvicum et ot orpiam iuter
utrumque ritutis et occidtntis mare octo aut novem ciroiter milliariuu spacio.
uuia cuu fossa ex citato. Cerianos ab irruptionibus clundeitiuis Daniaeque li mitibus se.
clusu arcutrunt. Lrant in hoc aggere extruct turres, vtt speculae potius, per interval.
la ita disposita ut ex ijs eminus adventantem hosttm fac ile esset aui madv ertere atque
o aditu prolibere. Rodie antuutcam appellant. Similis mouuuenti annuale quoque
Francici mentiontm iuij ciuut lubo Caroli Maguni tempora a Rege Codetredo ibidem
constituti: Cuiu et supra suo loco meminimus, adceo ut vero haud sit absimile non
quidei a fuudamentis hoc tortasse tempore eductum sed opus olim caeptum nunc aut
reparatui aut Comtmunitum luculutius, lostea quoque regem V aldemarum aduvan.
te Dauorum antistite Absaloue quo esset terrestris molis solidior structura cocti lateris
murum supereci sst testimonio luut aunales domestici. Otthone diude e Cermaniam
iu Italium protecto cuu multis etset crimiuibus coram ipso accusatus Papa lohanues
xiii, consentientibus rae latis poutificatu est abdicatus iuque locum eius suffectus ab
Othone Leo octavus, po vici ssimadjuvante nobilitate Romana urbe excluso. Io.
o hannem populus recepit, ed eodem in adulterio mox depreheuso ac pugione ut habet
Ticiueosis, a marito adulterae perfosso. Benedictus quintus ab amicis lobhanuis, neglecto
Leout, pontitfex creatus est. Std Otho eam inuriam Leoni a se constituto haud qua.
quam impingi paisus, aduoto urbi exercitu, cives Romanos adegit ut restituto iu sedem
Papalem Leont Beuedictum sibi traderent. Quo facto, in Oermaniam reversus Otho
Bencdictum Papali diguitate privatunm, caucellario suo Adeldago, tuu Hamburgensium
Archic piscopo iu exilium Hamburguu transmisit, bi anuo Christi oooopuxiv ex
auimi, ut volunt, mrore defunctus i Ecclesia cathedrali ibidem sepultus acet.

p.132
Hinc e vivis sublato apud Norvagos Haraldo, filius ejus Haquinus: Aielstenus patriat
debita Danis pensione exuere cupiens speransque Germanicis cum Caesare bellis peni-
tius implicatum Haraldum Danum, palam detractare obsequium hac capta occasione,
haud destitit. Sed Haraldus Othoue pacato nec diu cunctatus Norvagos ad pristiteae
reverentiae cultuu compulit missam ad versus eos Iulinae piraticae manu Boo et Sivaldo
duibus, quibus contemptus sui ultionem mandavit. Soror praeterea eus Gunilda.Erici
Blodoxe Norvagi regis vidua, cui filio Haraldo in Daniam ad fratrem araldum pro.
fecta eousque adverius Adelstenum fraterunis adjuta auxilijs bellum lacessijt, donec tasdem,
iuterempto Adelsteno, reguum paternum hlius reciperet. Atque inde dum Cristi
religioneu per Dauiam ac orvagiam magno studio promovere curae Haraldus habet to
acceptis ab Adeldago, tan, burgensi prae sule, episcopis, qui, praeter Ripensem.Slesvicen.
sem et Arhusensem ecclesias (quas ab Othoue lmp, institutas ac totam ab eoden Itiam
in tres episcopatus leivicensem. Ripensem et Arhusiensem ivisam Bremen ns
ait) etiam insulanos proxiuus ac ocandum sibi commendatam haberent proceres pleri.
que et plebs pristinis adhuc superititionibus tasciuati ac novis scris minus aequi, non so.
lum suis domi, sed patria quoque relicta vicinis regionibus: ubicunque dabatur, molesti ao
more suorum maiorum intesti incubuere: Adeo ut ne Noruaunos quidem in Galliae
lttoribus ceterolque in proxmo popuiare intactos reliquerint. Fri sia etiam, quae ejus
modi iuiurijs obvici ltatem mux imc erat oportuna omne malorun genus tum denuo
experta. Nec omissa quoque ipsis Hispania. Nam Galleciae littoribus, quae Portugalliae t
vicina sunt cumjam olim assuevissent comparata inst ructaque circa anuum nongentes.
num sexagesimum octavum, numerosa clalle universam eam oram duce Cundredo ar.mis
infestam habuere. Vici, castella oppida ferro atque igne vastata, multi mortales,
cuim alia omnis generis praeda abacti. Cumque biennium circiter omnia sibi subiecta tenuissent,
destructa insuper, quae llavi olim Brigantij fuit, coloniam (Compostellam vulgo
vocant) interemptoque, qui se irrumpentibus obiecerat.Sinando episcopo, tandem pat.
tem eorum Couialvus Sanctius circa mare improvidam ac praeda gravem adortus proigavit.
Obijt post haec Otho lmperator anuum circiter nongentelimum septuage limum
tertium, atque inde commodum lurrogato in loco ejus filioOthone, eius nominis secuudo.
eirca annum Christi ontxxiv. Haraldus in Saxoniatmfacta excursione cam vastasse ab, pro
actis hinc inde ingentibus praedis memoratur. Pace deiude cum uovo lmperatore con.stituta
Cliscerc in eum indies populi invidia caepit, cum ob religionem Christi assum.
ptam, tum bella assidua aliaque ouera, quibus in excitando Thyrae monumento impensius
plebem fatigabat. Induci itaque se Sueno filius permisit, ut eiurata, quam suis sciebat esse
exosam.Christiana religione, arma adversus patrem capeseret. Sumptis armis e ectus
est regno pater, religio profigata ac denique victimarij templis aris libamenta restituta.
Reguo extorris pater apud Vaudalos lulini, quod anicis tum erat prsidijs retertum exi.
lio suo receptum invenit, lbique mixtis Danorum Slavorumqut copijs bellum ad versus
Suenonem filium reparat. Sed mlle semel iterumque victum patrem ac demum apud
Hellegenesi promontorium, dum tactis inducijs incautius in proximum littus evagatur, qo
Tolone quodam miroaculandi artificio prae ceteris praedito lagitta vnlneratum mo.
ri in exilio apud Iulineuies adegit anno cxxx, lta fere authores domestici: Francorum
alique annales aliter referuut. Volunt enim ejectum regno araldum primo omuium
in Normanuiam ad ducem Culielmum filium Rollonis veuisse benigneque ab eodem
susceptum ac donatumqui est ibi inter littoreas regiones. Comitatu Constantiensi i.
deque collectis copijs in patriam regressum ac filio tuisse reconciliatum, sed postiodum
ab eodem iterato repulsum Iulinum tandem concessisse atque ibi mortuum. Sed verba
OCemteticensis autiqui auctoris, qui cam historiam accurate et additis rerum occasoni.
bus prosecutus est plenius subiiciemus. Nam postquam lib., cap, s, historiae Nor.
mannicae de filio Culielmi Ducis Richardo, et prae stito cidem a Normannis et Britoui, vo
bus fidei sacramento verba fecissetaddidit statim: Quem Ricnax uuu confestim pater
(Culielmus) Brooas mittens.Bo ruoi, miltiae suae principi, nutriendum tradidit, ut ibi
Livoua eruditus Dnicoa suis exterisque homiuibus sciret apert are respousa, atque
inde continuo de ipso Haraldo e Dania in Normanniam: profugo et qua dum ibi heret
secuta sunt, loquenus. Iuterea, iuquit:, tanti principis (Culielmi) tortitudinem ac pietatem
fama divulgaute HaxoLous Danorum Rex a tlio suo Suenone regno pulsus cum tx
uavibus armato milite plenis, in Normanuiam venit ac supplex Culielmum Ducem adijt.

p.133
quem ille, ut poteus ac liberalis princeps, magno cum honore recipiens, eidem CONSTANTIENSEM
COMITATUM ad praesidium concessit, donec fabricatis navibus exercitum multiplicaret
et amissum cum validiore militum mauu repeteret reguum. Ea tempestate Arnulphus
Flandrensis Comes, homo versutus intra sui juris termiuos, cupiditate illectus, se cohibere
haud valens, plurimos in vicino positos fastu dominandi studuit conturbare, nde.
iuter ceteras suae nequitiae machinationes, cuidam comiti nomine Herlvino gravissimum
inferens detrimentum: castrum, quod Moas re iouun vocatur fraude abitulit. Quui a
HugoneMaguo, domiuo suo, detectus adNormannos confugit, uius calamitati princepanimo
benevolente condolens, idem castrum eecto per vim Flandro Herluino reddit..
Arnulphus vero de ablato municipio maestus, ac dolos agitaus, mandat per legatosCuliel
uo duci se cciticm cv eo veue c pucem ideebisemfirmre smu / Heriiio comit: infensa remittere.
Denique toto animo rogat, ut locum indicare satagat, quo ei occurrere ad mutuum colloquium
pit. His acceptis, cupieus quoque Dux suum Ducatum reddere pacatum eo quod ad
proonasticam vitam auhelaret nominato loco apud Puoniu acuni cum inuumera nauu.
lectissi morum militum super Sone fluento tauti nuegotij ergo profeiscitur, bi etArum.
uuett ex uua parte flumiuis.Vilhelmi vero ex alter e regione consedit exercitus. Erat.
quippe insula iu medio alvei, in qua libatis osculis uterque ducum convenit Arnulpho e
tenim proditoris Iudae morem imitato naenijs et ambagibus duitius telam araneae texene
te, novissime postjurata amicitiarum sacramenta: et pluri mua pacis atque honoris ofhciaSole
o occasum spectante, ab invicem dirimuntur. Sed ece, remeante per flumeu Vilhelmo, s
Eticus necnon BaLso. Rotyrus quoque atque Riueus, quatuor Satanae filij cla
uoribus illum revocantes reteruntdonuum prcpuum im omissse. Quem navim ad
ripam retorquentem, mox ut terram tetigit, extractis pugionmibus trucidant innocentem..
Corpus deinde cum luctu illatum Rothomago, ac statim funeri obviam procedens clerus
et populus utriusque sexus ad portam urbis, cum maestis singulibus intulerunt illud in ec..
clesam sanctae Mariae. Atque inde mittentes ad ajocassinam urbem, puerum Ricnarum
prou adsciscunt ad patris tumulatio uem, lbique iteratio reuovautes fidei sacramentum.tradiderunt
eum sub tutela Btxayo Dnvi ut lub eus tam providam quam fideli cura tutius
custodiretur iutra tmuros civitatis. Audientes deiude Fraucorum optimates tam nefao
riam FlandrensisArnulphi proditionem et lugubrem Culie lmi ducis necem plurimi eius
vicem dolueruut. Alij et inter caeteros Looovious Francorum Rex aestimaus sibi magni
honorisj anuam hac occasione patctactam, et immemor beneficiorum fideique a Duce si
bi impensae quasi consulturus Normannos super illius morte accelerato itinere Rotho
magum venit. Quem Rodulphus et Bt n ous atque Atcnus totius Normaunici Du
catus tutores: cuu regali honore uti decebatsuscipientes, eius se submisere famulatui, vi.
dens autem Rex coeli solique totius commoditatem tum et cupiditate irretitus fraudulentis
promissis inescare eos aggreditur. Siquidem Rionas ou: puerum ad se accersiri jussit, et
eum: cum egregiam forma decoratum cerneret cum cooetaneis in suo palatio decrevit edu.
candum. Iuterea ingratus rumor totam urbem concussit Richardum suae spei depositum a
o rege captivum teneri. Quocirca cives mixti militaribus globis per urbem gladijs strictis
discurrentes, curiam regiam irrumpunt, illum omni conatu trucidare festinantes. Quorum
tumultum ut comperit: vehementer terns: consilio Beruardi Dani puerm i u rriput.
euque / entiu coxect exituit, sc efferor eoum motur compre / t. Volens ergo Rex tumultuantes
Normanuorum animos penitus sedareconsilio iuorum usus Richardo puero patere
nam haereditatem, pacta sibi iude fidelitate, concessit. Quem in sua fide suscipiens, spospondit.
se eis, licet subdole, eum redditurum: palatinis disciplinis ac moribus decenter institutum.
His ita peractis Rex dedecus quod a Normanuis acceperatsub occulto pectoris ae gre
comprimens cum Richardo puero quasi patris eius mortem de Ayu uo Flandrensi..
hostiliter ulturus.Franciam repetit. Arnulphus itaque metuens ne Rex Ludovicus cum
o mauu aruata in se irrueret et a crimine proditoris factum suum expiare cupieus missis
legatis cum decem auri libris a Cutei uece se coram Rege fatetur esse immunem. Pere
emptores vero illiussi iubeat, procul a patria se exterminaturum pollicetur: Attatcp
reminisci debere contumeliae et opprobriorum qua tam longo tempore a Normannuis
ipse et pater eius perpess fuissent. Et une diuturna aegrimoniam laugueret optimuum
fore conslium ut Richardum puerum adustis poplitibus, gravi custodia arctaret eti
Ctre Noyinuenau gravissmis vectigalibus tam diu affligeret, quoadusque Dara
axcona, ex qua erupere, coacta repeteret. Rex igitur muneribus versutisque proditoris

p.134
decipulis caecatus ipsum supplicio diguum a scelere absolvit, et iram in puerum innocentem
retexit, ude cum apud Lauouun Cvr tmoraretur, puerum ab aucupio
redeuntem acerbissimis confutatum convicijs, meretricis filium vocavit, et ne elaberetur.
mutatis custodibus, quam diligentissime servari praecepit, suous auteu procurator
cjus audiens severissimam regis sententiam et intelligens futuros rei casus, auimo coniternatus
Normanuis legatum tmittit, indicans dominum suum Richardum regiojussu i.
carceratum teneri. Quibus compertis, contestim per totam Normanniam indicto tridua.
no ej uuio ecclesia pro eo suis apud Deum precibus iutercedit. Oimundus autem inito
cum Tvoue patre Vilhelmi de Beuisvo. / puerum hortabatur ut simulatam corporis aegritudine
lecto decumberet. Puerque monitis obsequens extremam valetudinem meutieba, o
tur. Quod videntes custodes negligentius officium suum tacere, ac rebus proprijs iutenti
huc illuc discurrere iustituunt. Eaque occasione Osmundus accepti forte tortuna taeni fa.
sciculo puerum inu eo collectum humeris suis imponitvelut pabulum equo laturus ac mox
caenante rege moenia urbis transgreditur fugieusque quantocius Codiciacum appellit. Ibique
commendato castellanis puero ipse ivatori bernardum Comitem adijt atque ei rem
totatm aperiens eum olto laetiorem fecit habitoque cum fucoe Mi noeo coniilio con.
tracti sque raptim copijs puerum ad urbem Silvanectensem gaudentes deducunt. Mox Lodovicus
sollicitato Bernardo Silvanectense deque reititutione Richardi difhdeus misit ad
A vuLenu Flandre nsem ut sibi testinus occurreret ad vicum, quod dicitur Restibulus.
bi dum uterque diverse disceptaret super rei huius casu, novissime subintulit Arnulphus: o
Novimus, inquit. Hugonem Magnum cum Normannis diu sentire et ideo cxpedit mu.
neribus illum inescart. Concedo ergo ei a equana usq ad mare Normanniae Ducatum
tibi reservato Rothomago. Quuibus persualus Rex cont inuo per legatum suun, convoca.
to ad colloquium Hugone ei lentcntiam suam de Comitatuum distributiore aperit. Qui
contestim mayus scilicet ducens honore ampliari quam fidem Riclardo inconvullam
Iervare, regi anuuit. Ac statimurata adversum Normannos ex peditione et ab utraque partc
congregato milite. Rex Caoia. Hugo Bioonssia coe ptrunt rapinis et inceudijs di.
vastare. Quuae cum Bernardus Danus didicisset bernardi Silvanectensis adhibito coniilio
extemplo legatos ad regem Lodovicum cum huiusmodi mandatis ditiit: Quare, iuquiunt.
potentissime Rex, tuam demoliris patriat: prae sertim cum sit tibi nullo obiistente pacificao
et quieta Desiste igitur a tuorum rapinis, et utere ac fruere Normannorum militum militiam
urbeque Rothomago, quae tuam est. Hac legatione opido exhi laratus Rex prohibitisque
a praedam militibus ad urbem tvstinato digressus eit. Quo cum venisset, essetque a clero ac civibus
gratanter exceptus, indeque ad regias dapes deductus, coepit epulari splendide Ber.
nardo Dano ministrante. Hincdurante adhuc prandio ac rege am vino ac laetitiam inca.
leicente, sic eum affari Bernardus coepit: Hodie: serenissime lex, laeti ssimus illuxit nobis
odies, quo coe pitus esse regies, hactenus militavimus Duciulterius serviemus invictiss.
mo regi. Teneat sibi Bernardus Silvanectensis Richardum suum ntpotem, nos utinam tempore
longo habeamus te dominum et regem! Revera exitiale tibi consilium dedit, qui totius
Normanuici exereitus robur amittere suasit. Qu vero inimicorum non terruisles illo, qo
rum adjutus virtute et armisus Sunt enimut nos, tuo obsequio dediti. QQare ergu ao millib.
bellatorum in nos armasti Hugonem iuimicum tuuus Nonne tibi semper ipie infensus erx.
titit, et contra te assidue rixaturus His et huusmodi Rex placatus verbis, cum feit inatione
Hugoni legatos mittit, qui eum, quamvis indignantem exire e Normanniam jubent. Rer
deinde aliquandiu Rothomagi moratus praefectoque Comitatui isti Rouuuno coguomento
Tora, ipie Laudunum regressus est. Metuens interea Bernardus Danus, ne in re.
ditu Lodovicus Rex et Hugo Magnus caput conferentes ad oppri meudos Norman.
nos consilia sua verterent, clam Harum i oo Danorum Regi (Haioxouoo est in Cemmeticensi)
tum adhuc apud Cuieisuycn agenti legatos mittit, mandans, ut sociatis sibi
Constautiensibus atque Bajocassinis militibus, expeditione terrestri, ipie cum hostica classe o
direptionibusNormanniam a parte maris concuteret: quatenus hujus rei grati Ludovico
Bege ad colloquium contra se veniente, satageret amici suiCuuisumi sanguinem de hostibus
vindicare. Cuius tmonitis rex Haralus celerrime favens, propulsis ad mare navibus subductisque
in altum velis, circio flante. Cosois salinae littora appulit, qua rapido meatu se pro.
celloso mari Dva infundit. Enimvero fama solito more volans Francorum aures illico percelluit,
paganos maritima loca occupasse cum navium multitudine gcavi. Bernardus etiam Danus
et Rodulphus TortaRegi Ludovico, misso ad eum legato, quid ageretur significarunt. Qui

p.135
validum congregans exercitum, quantocius venit Rothomagum.Hinc Haraldo Danorun
regi taudat, ut apud Vadum, qui etvir vocatur, sibi odecurrat, iusiuuaturus scire cue
pieuticur infestet terminos regui sui. Que res regi Haraldo vehementer complacuit, ute
pote qui decrevisset mortem Ducis toto annisu ulcisci. Ibi igitur cum regum uterque.
die praefinito adesset, et de Culielmi Ducis injusta nece diutius iuter se disceptarent, qui.
dam Danus Hexuvium Monasterioli castri Comiteu pro quo idem Dux occubuerat.
inter alios prospiciens, tlo amici succensus, confestim illum lancea perfodit, mortuum-t
que sub momento steruit. Cujus mortem Lnceesrus frater eius, ceterique Frauci, grae
viter ferentes, concitatis animis ad dimicandum super Danos repentiuo impetu pro, v
o ruunt. Quos illi viriliter excipientes, saeviente Marte, satrapas decem et octo cum innut
meris alis obtruncatos letho traduut. Alij occulere se festinautes per diversa latibula
bac illacque uutabuudi vitae suae consulere satagebant. Resx quoque ipst Lodovicus pere
uicis equi cursu a Regis Haraldi insecutione liberatus in manus cujusdam militis inci
dit. Cui cum multa promitteret ne ejus proditione hosti traderetur tandem miles vi:
ctus Regis lachrimis in quaudam Sequan insulam clanculum eum abduxit. Quod ut.
aguovit ex relatoribus Bernardus Danus, direxit extemplo, qui nilitem in vincula con.
iceret, llle necessitate coactus regem in insula teneri contessus est, ude mox Ber
uardi jussu Rothomagum deductus sub arctum custodia ibidem retentus fuit. Cerbergav
regiua maritum suum a Normaunis esse captum intelligens, petit ab Iiperatore H it
o o, patre suo, et (quod Dudo addit) fratre Oruot contra Normannos auxilia. At ille
uste hoc illi accidisse respoudit, quod fidem GCulielmo datam, filium eius capiendo, fregise.
set. Inde regina traditis proprio filio ac duobus episcopis. Beluacensi et Suessiouensi, ob..
sdum loco, regem Lodovicum in regnum recepit. Post hc Normanni mittentes ad.
Silvanectensem Beruarduu revocaveruut maguo cum exercitu Richardum senioretn
suum. Et moxascitam militari manu.Fraucorum Rex venit ad fluvium Eptae cum praesu.
libus agnoque Hugone Normaunis occurrentibus in altera parte flumiuis cum puero
Richardo. Discur rentibus autem ab utraque parte interuuncis, pax iuter eos stabilita foederibus
fitmis, uratisque sacramentis obsides redditi mortuo filio Regis apud Rothoma
gu, is autem rite expletis.Rex Ludovicus regreditur Lauduuum, et puer Ricbhardusv
o Rothotmagum. Haraldus vero Rex, haud multo post in reguum suum Dauama rchae pro
ciuctum movit: atque ibi cum filio suo Sueuone reconciliatus est. Iunde, imperium Romas
num moderante post enricum Aucupem Othone et mortuojam Francorum rege Lue
dovico, successerat patri Lotharius filius, qui adscitis sibi Richardi Ducis iuimicis ac hostibus.
Balduino Flandrensium Comite. Gautredo Andegaveosi et Thebaldo Carnoteus..
uova Normanuniae arma intulit: Captaque, praeter ceteras, urbe Ebroica, eam Thebaldo polsideudam
tradidit, dum interea Richardus ex adverso Carnotensem et Dunensem Cotui.
tatus igue ferroque divastat. At videns idem Richardus Dux (suut porro verba Cemmeticensis
/ tantarum fraudium molimina ComitesqdFrancorum unanimiter adversus se saevire.
Hnxnuoo Danorum regi legatos dirigit, et mandat ut ocius illi succurrat, et paganorumu
o tmultitudine Francorum rabiem solotenus comprimat.Cujus legatos Rex no modo gaudenter
recepit, verum etiam maximis muneribus ditatos Duci remisit, seque missurum celerrime
illi auxilia spopoudit. Quid plura iussu regio naves ad mare propelluntur. Ad.
tantae expeditionis negotium pagauicajuventus praeparatur, elypeis et loricis ac galeis oe.
mnique artmorum apparatu inumerabilis exercitus tunitur. Inde stetuto die elevautur it
vexillaveutis salubriter spirantibus librant vela, celerique navium cursu permenso mari ad v.
Sequanica devolvuntur ora. Quorum adventudux coguito, vehemueuter gavisus, illis obe
viam processit, atqueeo praeeunte, sulcantes remigio alveum Sequan, et al tossam usque Gi
voldi provectifxis ibi anchoris, de subversone consuluut Franciae. Et ecce, repentiuo.
tumultu e navibus proruunt, totatque in circuitu regionem exitialiter comburunt. Dehinco
viri cum mulieribus concatenati distrabuutur, vici ditipiuntur desolantur urbes, subver.
tuntur castella et terra in solitudinem redigitur. Fit luctus omuium in commune, nullo
caue per Comitatum Thedbaldi latrante.: bi vero illa deficiunt, regaliaterritoria conti
nuo inuvadunt, adeo ut necessitate tandem compulsi Resx Lotharius et Thedbaldus Comes
cuocta, quae Duci Richardo eripuissent, sarta tecta restituerint, tactenus fere Cemueti.
censis, ex quibus liquere satis potest temporis, quo primum e Dania it Galliae seu Normanuiae
littus appulerit araldus, aeram incidisse sub cxtremos fere Culiaelmi. Ducis anuosrqel
doCulitlm
excessit anno a nato Christo. Quod autem refertur daeinde, ubi de Richardo Gulielmi

p.136
filio agit. Gerbergam Galliarum reginam, capto Ludovico, auxilium patris Henrici Imperatoris
ac fratns Othonis ad verius Normaunos et Richardum implorasse id veius
de Othone tantum fratre accipiendum cum Henricus quinquennio fere aute Culiel.
um Normannum obierit, annuo ninmiruo, quomodo omnes traduut. Cxxxvui. Qunu
do vero in Daniam Haraldus redierit et cum eo filius Sueuo sit reconciliatus referen
dum videtur ad primos imperij Othonis annos. Nam, ut supra meminimus, anno CMXLVIII,
cum eo in intimam Cimbriae suae Chersonefo prae sens contdixit: Iumperator vero fato suo
functus auno cu xxi. Adeo ut haraldus ab cxilio Normanuico regressus domi egifse
permultos annos pacate videatur praesertim cum obitus eius ad annum demun CxLuxxx.
re feratur. Suenonem vero, quem auuo illo co xtviii cum Cimbriam intrasset Otho, baptismatis
aqua tinctum chronologi omnes tradunt non quidem recenter tum natum s
Cemmeticensem sequimur, sed aetate grandiorem fuisse vero est simile: utpote qui patremiam
ante regno pepulerit: Ideoque uec Oyrithae Sueticae, quae ut Saxo habet, tum
demum Haraldo in matrimonium a Storbioruo fratre fuit oblata cum Cimbriam Otho
irrupisset, sed Cunildae (cujus Eelmoldus et Adamus Bremensis nec non Abbas Stadensi
ad annum CMXLVIII meminere, quam et simul baptisatam tum aiunt) filium fuisse certius
putem. Helmoldus, uti nec Adamus Bremensis Saxoque noster et eum proxime secutus Stadensis
Abbas, hujus Normannici exilij, aut rerum ibi ab Haraldo gestarum ullam mentionem
inj iciunt. Helmoldus quin etiam Suenouem, cum ab Othone Caesare uu cum Ha.
raldo et Cunilda parentibuse lavacro bapti smatis susciperetur, pur vocat, quod quos
modo potest, siante imperium aut irruptionem in lutiam Orhonis, patrem patriam pepulerit
quemadmodum jam innuimus et ex Gemmeticensc ostensum est. Illud praeterea
in verbis Gemmeticensis notandum existimo, unum fuisse eundenque populum Galliae Normannos
et Danos eos, qui, occupatam quondam Britannia Anglicum nomen ex sua gente
const ituerint: Et ideo haud frustra decrevisle Culielmum filius Richardus apud Bothonem,
militiae suae principemeducatus linguam suae gentis. Danicam nimirum, recoleret.
Quod et Dudo de S. Quintino, qui eo ae vo claruit, ac res Normannicas adusque Richardum
buuc primum Rollonis nepotem, pertexuit luculentius aperit ubi refert quid ea de re.
veluti ultimis ceris, pater Oulielmus statuerit, haec adducens digna quae adscribantur: Qt.
iom utbomagensi civitu omeno potiur qu Dcnico utit eoo Boiocest / frequent Doc
lngu, qu omun, vo ut c Bcyocesu merio curdus cferotur i utsit / cufeo Botl
ut erudictur c ecetur cun mqg dgentiferent oue Dumc. Hic Dudoqui nuper Lu.
tetiae Parisiorum typis primum descriptus eit, is es quem etiam Saxo noster, initio historiae
suae unomiat, rerum Aquitanicarum scriptorem vocans. Cur autem ita vocet, cum res Nor.
muanuuorum literis tradiderit nondum satis expedio nisi Aquitanos et Aremoricos unos
eosdemque intellexerit utpote aquis et oceano adhabitantes, quod placuisse inNaturali hi.
storiae etiam ante ipsum Plinio comperior. Extincto igitur Iulini iuter paganos Haraldo.
corpus Roschildiam translatum in sacrario, quod ab ipioam ante conditum fuerat, solem.
uem sepulturae locum recepit.Epicedium tius, quod ibi hodieque exstat, licet id, prout tum
erat seculum, incultius minusque amcoenum aut elegaus sit, anoum interim, quo vita exces
sit, multo, quam aerae chronologorum certius auuotatum subindicat. Ita enim habent
postremi duo versiculi:
Pe tae Dei, d: sripfiuu egta
Ngeturxert / ceeve ces Puli.
Notat tadenfs, rebus ipsum adhuc integris nou Daniae modo sed Transalbianis quoque et
Frisijs civilia statuta et leges tulisse quas et ipsi, a tanto prae sertim rege prosectas, haud
illibenter amplexi ut sacras exiude atu immotas tenuerint. Praeter Sueuonem filium ha.
buit Haquinum insuper qui fratrem virtutum fulgore supergressus lougo post se inter.
vallo reliquit rebus praesertim cus ductu atque auspicijs apud Sembos praeclare gestis.
Quorum tandetu conubijs innexus patriaeque, ut loquitur Saxo, barbariem praeterens
ibi fato fuuctus et.
SUENOTHO REX LXII.
HARALDO succedens Sueno (Sueunotho vulgo alias quoque a barba furcata vernacule
tiuskeg nominatus) etiamsi, ut dictum, Christo per baptisma nomen dedisset, Iulini tamen

p.137
Vandalos inter paganos ac Martium populum a teneris educatus, ferum et Christo inimicum
animum retinuit. Iamque sine aemulo reguaus, quod promiscuae multitudini haud
uugratum fore praevidebat in omue nomen Christianum crudeliter iuvectus est, ude
et populares suos, qui vicina Francici imperij Angliaeque littora atque oras praedationibus
iutestabant, non solum nou inhibuit, verum vires etiam atque auimum addidit. Ipsos quin
etiam educatores suos Iulinenses, tum adbhuc, qualis et ipse erat, idolorum cultui deditos.
uon ob religionem, sed aliam facto causam praetexens, quod nimirum Haraldum patrem
hoftem regni judicatum contra foedus contraque patrios deos auxilijs juvissent, navali
praelio aggreditur. Sed ipsi haud segnes in adversum festinantes belluum animose excio
piunt. Nec obiter aut tralatitie pugnatum. Sed semel iteruuque at tertio in mari cum
iis conligens siugulis quoque vicibus inteliciter puguaundo captus, uou nisi arbitrio victo.
rum multo auro e vinculis liberari reguoque restitui potuit. Altera vice victus, datis obsi
dibus, cum ex fsci thesauris solvendo uon esset, indigenae, qui filios pro salute eus, proprio
spiritu chariores, praedes dederant, viritim ex suis opibus, aere collato, capti vos redimere
coacti sunt: Ac tertio in idem infortunium dilapius agris ac regni latifundijs pas
sm distractis patriam fere suis venalem effecerat ut cathenis solveretur. Reguo resti.
tutus cum superasse tot mala videbatur, maior ab aquilone tempestas incubuit. Nam
Ericus Sueciae Rex memor sive iraruum auxilijque, quod Sturbiorno adversus Suco
ues Haraldus iam pridem destiuaverat sive fractas Sueuonis res videns aria iu eum
uo corripuitac Dania omnui expellens toto septennio regnuu teuuit. Obierat jam ante an.
um circiter nongeutesimnt octuagesimum tertium Otho secuudus cum ei continua
serie est surrogatus e ui uomiunis tertius Otho vivente adhuc apud Bremenses archie.
piscopo Adeldago quo, ut supra est commemoratum, vpiscopos ecelesijs Danicis ac.
ceperat Rex Haraldus. Et nunc, eodem apud Othonem tertium adiiniculante cdem
ecclesae, in quibus praeter Ripensem. Slesvicensem et Arhusiensem, etiam Othonicusis
Ive, ut est in codicillis Caesareis.Othenesvigensis uominatur, singularibus priv ilegijs atq
iumuuitatibus ab Othone donatae anuno cu xxxvii ut labent ejusdem literae quas ob
autiquitatis ac rei memoriam, qua conceptae sunt aevi eus plrasi ac formul, proxiuc sub.
jiciendas putavi: In nomine S. et individuae Trinitatis Otho Dei clementia Rex, omnium
o fidelium nosttorum, tatu praesentium quam futurorum praedevotionc, pateat quomodo nos
ob petitionem et interventum dilecti nostri Adeldagi Dremensis clesi venerabilis
Archiepiscopi ac pro statu et incolumitate regni nostri, quidquid proprietatis in regno
Danorum ad Ecclesias in houorem Dei constructas videlicet. Slesvicensem. Ripeulct.
Arhusieusem.Othenesvigensem, vel adhuc pertinere videtur, vel in futurum acquiratur.
ab omui censu vel servitio nostri juris absolvimus, ut et Lpi scopis prae scriptarum cclesi
arum absque ulla comitis vel alicujus fisci nostri exactoris infestatione serviant ac suc-
cumbant, volumus et firmiterjubemus. Insuper concedimus praedictarum Lcclesiarun
episcopis ut potestatem habeant eme ndi agros, possc ssones et praedia in omuibus regni.
nostri partibus, ubicunque velint, aut possint servos vero et colonos in eorum proprletatio
bus habitantes, nulli nili Episcopis servituros, ab omni etiam nostri juris servit io ahsolvi
uus, et sub nullius banno et disciplina illos nisi sub illarum Ecclesiarum advocatis esse
volumus. Ad hc etiam omnes fideles nostri dignoscant, quod nos Folgeberti nuncij Ec.
clesiae. Episcopi rogatu, omnes etiau inquilinos sive qualicunque paratu euntibus in nostri
regui finibus Telonium prorsus perdonavimus. Et ut hoc nostrae auctoritatis praceptu
firmum atque inconvulsuum permaneat, hanc chartam conscribi, annulique nostri impressone
fguari iussimus, quam et muanu propria subtus firmavimus. Datae xv. Ral. April, atnno
Domiuic incaruationis ococou xxxvu. Indictione deciua anuo autem terti Othonis.
regoautis v. Actum V ildelhusen, in Dei nomine feliciter. Amen.
Quo eodem fere tempore, anuno nimirum Cristi cixxxvii mirabilis exorta praedoto
uuu mauus, qui vulgoE, scomanui vocabantur, quod scilicet de annona et commeatu ampliore
sibi non prospicecrent, quam peris aut pixide.Danis hodieque Ese dicta, circumferre
poterant.Hi intermissam aliquandiu, conteuupta tum quoque Othonis Ill pueritia, maguo
ausu maximisque in classem coparatis subsidijs: instaurare piraticam caeperunt.Et licet Chrit
sti jam nomen pofess Dani Norvegique ac Sueones essent, erant uihllominus plurimi ad.
huc singulis in reguis cum dubij tun veteri superstitioni penitius inhaerentes. Horum itaque
impetum perpessa primo Saxouia atque indo Eathelariae ac Frisiorum littora. Saxones ubi
lutellecissent.Albi penetrato.Stadam usqs ac cetera circutquaque vicina populatdouibus ac

p.138
flammis vastari, collecto quidet aliquanto milite obviam occurerunt, sed impares numero
omues paeue caesi aut capti aut in fugum compulsi terga turpiter dederunt. Inter ca
ptivos Sigafridus Marchio fuit, itemque Thiadricus Coues, alijque illustres viri. Marchio
cum forte fortuna ope atque industria cujusdam piscatoris, adiuvantibus nocturns tenebris.
esset elapsus, piratas id pessime habuit maximeque irritavit. Nam et hominues domi oobiles
aliosque honestae familiae quosdam etiam naribus praecisisin terram semianimes proiecerunt.
Quorum aliqui multo exinde tempore superstites veluti in opprobrium imperi
spectaculo cuuctis tuerunt. Sigatridus, quem lapsum diximus, vindicaudi se cupidus
patriaeque defendendi studio Bennonem Saxoniae totius Ducem commovit ut, sumptis
secum armis occurreret praedonesque ulcisceretur. Quod ille dum haud iguave agit o
denuo in certamen juxta Stadae opidum, j unctis copij, sed felicius quam ante progressi
piratas vicerunt. Tum et alius similiter eorum globus in proximuis eyusdem Saxouniae con.
fnijs ad internecionem deletus. Nec sic tamen harpagum conquievit licentia. Nam
et sociorum alijqui Visurgim flumen ingressi late se ad vicina quaeque effuderant, maxi.
mum omunibus terrorem incusserunt: Adeo ut ecclesi vasa ac thesauros in urbe Breta
vix satis tutos alio trausferre uecessum fuerit. Verut et hi virtute Harvardi equitis:
quet captum habebant suorum mox scelerum paeuas dederunt: llle namque ductot
eorum designatus, cum in loca eos difficillima ac paludibus invia ita irretitos abdux isset
ut effugio locus non esset ad unum omnes obtruncati a Saxouibus. Maximum eoru
numerum fuisse nec pauciores xx millibus Abbas Stadensis memoriae prodidit. Inude Sa.
xouici districtus pagi atque opida, dum novas quotidie irruptiones extimescunt, sibi con.
sulere atque obiectis holti munimentis ad defensionem omnis comparare coeperuut.
Tum quoque fossa valloque ac moenibus Brema circumcincta.
Sueno iuterea apud vicinos ac reges cognatos extorris agens, ab omnibus fere, prout
solet fortuna mutare fidem: fast iditus est. Inter primos Olaum Norvagiae regem adijt.
quod parentem ejus similiter regno exactum Haraldi patris sui ope restitutum memi.
uerat. Sed ille spretojacente ac supplice, parentis ipsius meritis gratiam referre neglexit:
Inde ad Anglos conversus suspectari apud Eduatrdum caepit, quas exilij simulatione regnum
a callido peteretur. Ideoque et profugum auribus obseratis aversatus est. Tandem
ad Scotos et ultimum paeue boream dilatus clementiam, quam in gente ac coelo ali o
quanto mitiore non reperit, apud eos invenit. Quin et ibi dum agit totj at aerumnis eruditus
caepit antecedentem vitam suaque facinora, panicidium prsertim ac sacrilegia.
circumspicere et ad saniorem paulatim mentem regredi. Factusque ut cxi ftimabatur.
ex acerrimo Christiani nominis hoste seriae paenitentiae Christianus, regnumu quod tum.
oportuue Ericus Suecus suo obitu vacuum reliquerat acceptis apud Scoros modicis copijs,
feliciter recuperat. Receptoque domi sceptro annum circiter nongentefimum
uonagesitmum tertium, ita se in negotio religionis gessit ne inter initia suis, quosa Chri.
sto aversos noverat esset ofsensui: donec tandem Poppouis Frisij concionibus ac ferri
praesertim igniti (quod ille sibi fidei faciende gratia nudis manibus praehendens aliquan.
diu illaesis manibus tenuit) miraculo ac rege insuper sanctum studium promoventemni, a
versa qua patet Dania in Christi cultum consenserit. Atque inde varijs in locis varrj
constituti prae sules. Popponi Athusium Slesvicus Harico Ripae Lcfdago cesscrum.
Cerbraudus Roschildiae clarus est habitus, quamvis al de Poppone non consentiant et
ante Suenonis ad regni gubernacula reditum obijsse jam voluut. Sed priori sententiae
quae vero videtur propior, etiam annales adstipulantur Frisici.
Haec continuo subsecutum est bellum, quod ab Olao Truggone. Norvegiae rege, c.
ptum minus feliciter eidem cessit. Erat tum adhuc coelebs Olaus. Iraque ur Sueciae re.
gem. Olaum etiam nomine, sibi per uuptias conciliaret, missis ad matrem eius Sigritham.
olim Erici regis illustrissimam connuget, legatis, effecit ut ipsa in suum conpmgum con.
lentiret. Sueno id agi animadvertens omnem movit lapidem ut regum duorum aui, o
mos sibi mox miuus futuros aequos dissociaret. Quapropter ex audlicis subornat quasi
cransfugas, qui ad Olaum Norvegiauum ptofecti ac more genuis benigniter ab eodem
udmiss, ubi data esset sermocinandi occasio, nter cetera Suenonem vituperant Thyram
Eliam eus laudibus vehunt. Quod cum multis atque identidem feretOlaus tandema
Sigritha regina ad filiam Suenonis cogitationes suas trausferens sibi ea per legatos in
Dauiam traumissos despousari curavit. Quo facto.Sigritham illius rei iguaram colloquii
yecie ad se invitat. Qu cuu avem consceusu pedet pensii ligno imponeret mox

p.139
per insidiosos ligno everso, ipsa praeceps iuter undas periclitata, vixque suorum manibus
aquis erepta, semiauimis i littus exportatur: Recepto spiritu, cum se duabus non ferendis
iuiurijs periculi ac probri delusam videret, dolorem, quem aninmo conceperat, vultu
ac voce non tacuit. Atque ita Sueno astuti ducis officio tfunctus, vires, quibus Olauno spo
lavit, sibi adiecit: confestim namque petitae in matrimoninm Sigrithae assensum obti.
nuit. Olao, quam despousaverat Thyram, uegavit. Olaus itaque, dum alteram stolide con.
temnit, ab altera turpiter repellitur, duobus illustrissmis comiugijs destitutus, uec igua.
rus mactinationis istius authorem fuisse Suenonen extremae audaci rem aggrcdi.
tur. Collectis siquidetm copijs ac validae classi impositis in Suenonem ducit. Sueno au.
o tem pri vigni sui Olai Sueonum regis auxilio tum quoque suffultus facile ad ventantem
excepit ac vicit. Victus ue in hostium potestatem vivus veuiret de puppi cum imupetu
iu fluctus prosilit seque arbitrario tato oculis victoris subduxit. Commissa ea pugua in
freto nunc vres nuncupato. Quam antiquitus navalium eiusmodi con flictuum ve
luti arenam viciuos reges habuisse Adamus Bremensis author est. Norvagieuse quod
est in manibus vernaculum Chronicon, in diversuum uonnihil hic abit. Vult enim Buri.
slao.Vandalorum pritcipi. Thyram.Suenonis uon filiam sed sororem, uuptui datam idque:
invitam quod senex is et pagauus esset: indeque captam occasione furtim cum Atero
nutricio suo ad Olaum Truggonem.Noruegiae regem, profectam eique conuubio copulran:
ac factis uuptis, authorem Olaomarito suo, fuisse ut dotem a Burislao sibi debi.
ao tam repeteret: ipsumque, dum saepius iterumque ab ea urgetur, paratam in Vandalos classe
prociuctum iuovisse: Eoque Sigritham intellecto Suenonetm adhortatam ut ifta occa.
sone iniuriae sibi ab Olao Norvego illatae poenas reposceret, atque ita comjuncta cum
Sueonibus ctasse ac copijs. Olaum, qui in littore Theutouico quadraginta cum navibus
aderat, a Sueunone itmpetitum ac superatut ac mox cum Olai Sueouum regis, a.
nibus successisse in partem Norvegiae Suenonem. Haec dicti aunales, qui et ideo conugium
inter Sigritham et Olaum uon successsse traduut, quod Olaus Christianis iam
sacris esset initiatus, illa autem paganismo dedita, quem nuec eurare cuperet. Sueno porro
iteriecto tempore ex Sigritha Ccutum fliumu procreav it regem postmodum ut suo
monitrabitur loco, ex rerum gestaruu maguitudine Mogi uomtu adeptun.
o Priusquam autem ad reguum Sueno rediret non ceisaverant interea populares eius
Angliam identidem invadere ac depraedari. Successeratam Eduardo patri Lthelredus.
qui otij et luxus magis quam militiae studiosus, suisque ob id ut minus gratus, ita et exteris
quoque, nuinus habebatur formidabilis, nde Daui, capta imbellis principis occasione.
tum sua majorumque virtute excitatiprimum insulae maritima loca paucis aut uullis uu.
uita praesidijs suam iu potestatem haud difficiliter redigunt: atque inde, secundis rebus
lati, iutimius peuetrant omniaque passm diripiunt. Dux Essex iae Brithoothus, collectis
copiis obviam ire ac repritmere adventantium impetum connisus suis cut omnibus
praeliando occubuit. Rex succedaneum se obiicere vel nolens vel metueus pacisci cum
eis decem millibus auri pondo satius habuit, idque ea lege, ut Angliae regno relicto, iu oras
patrias versoriam capescerent. Notant Chrooologi primum id tributum fuisse, quod
Danis depensum Angli solverint. Et regress tuuc quidem in Patriam Dani. Verum
longe ab expectatione creduli regis res cecidit. Vix enuio annus interiectus cum auro
atque eventu priori illecti denuo insulam adoriuntur nec ut prius tumultuario milite.
sed classe usta instructi negotium gerere instituunt. Rex cum nihil tale futurum spera.
ret, quippe quietis quam belli amantior, tum pacto et fide data confsus, ad repuguaudum
vix quidquam reperiebat praesidij. Necessitate tamen, duro teloadactus classem confe.
ftim virosque instruxit. His praeter Alstanum et Eschevinum antistites Asfricum prae.
cipue ducem proefecerat, virum animo et corpore ferocem sed fidei erga regen baud satis
integrae. Is itaque adventantibus Danis obviam factus seque ad praeliutm quasi paraus.
o ed aliud mente agitans ad Danos deficit. Qu res adeo iusulauos perculit ut nullum
pne operaepretium effecerint. Dani vero idonea temnpestate in terram delati ad praedas
agenudas se effudere. Qui es illis ingress Northumbriau dum sibi quisque studet, ab
ngrestibus aut caesi plerique aut proflgati suat. Alij qui Londinuu oppuguaturi petie
rant, resiftentibus animose civibus, spoute sua obsidionen solverunt. Nec segius tanaen
Anglumu urgebant ac divecabaut vastandoagros aperieudo lituites, ureudo domos ob
viosque fundeudo. Dum tandem Etheledus viibus ipar atque auiuo consternatus de
pee ac quicte redimenda legatos iserit, tuiuuis veneruut, ea conditione cum Danis

p.140
pacti, ut in annos singulos Anglia, veluti in formam redacta povinciae, certam stipendij
summam penderet. Ethelredus, qui existimabat, hoc pacto compositis rebus, pacem se
qualencunque tcunc nactum, non de bello et iminentbus curam aut cogitationes fu
cepit, sed oto pouus atque avaritiae iutentus sois iudies gravior incubuit t Adeo ut dum
alios facultatcibus exuit, alios oueribus pemit tmomullos calumns t delatoibus obi.
cit, sibi invidiam atque ererationem paeue omium conciliavt.
Horum nec iguari Dani hanc praesertim regis socordiam rem suam facientes haud im.
prudenter speculati sunt neminem celerius opprimi, quam qui nihil tietet, et frequentissimum
initium efse calamitatis securnitatem. Sueto igitur qul Norvegiae tagnam
tum partem, ut supra memoratu. Daniae adiunterat, et Sueciae rege, propiuquo suo ad
arbitrit suum utebatur, tum memor repulsae ab Eduardo Ethelredi parente sibi olim
exuli illatae de iuvadenda Anglium belloque in Ethelredum facieudo primo cum paucis.
mox ad hibitis pluribus consilia agitat, opprimi eum posse et dicit et persuadet, ltaque.
copijs et classe comparata, ad Angliae oram, quae ortum spectat naves appellit. Hc cum
iutellexisset per exploratores locorum accolas esse itmperatos relicto apud naves lev
praesidio in terram descendit, ac vicos vi expuguat, domos obviosque prosternit. Moxque
ad boream contendensNort humbros primum invadit, llli periculo ett aris territi tum
memores non tam hostes quam populares suos adesse utro dedit ionem facluut. Hinc
Mercios adortus nullo fere uegotio superat. Postea ad australem conversus plagam similiter
et ibi incolas sibi omnes subigit. Quibus tam claris elatus victorijs lpsam Londinensium
civitatem, gentis caput, et quo recepisse se Ethelredem acceperat, adoriri statuit.
Verum cives etiamsi casu tam inopinato trepidarent omnia tamen ad defensionent guai
viter conferunt, nec ignari periculorum, ferratas sudes, grav ia saxa non temere laciebant.
Obi sonus molientium, aut sualae appositaehostem in manus dederunt: propellere umbo
neproilo sequi. Ac tandem instantibus fortissime Danis effusi portis itmpetum in hostem
fecere. Sueno dum sustentare suos et jam quas adeptam victoriam retinere satagit ab
hoste propemodum circumventus inter intesta tela erumpit, ac dato receptui siguo tum
exercitu toto Bathomiat versus concedit. Hinc in Essex iam et Sudesex iat itpetu facto
utramque suis subiecit legibus. Cantium deinde et Sudhamthoniam aliaque in vicinuo
loca eodem adegit. Cetera, et si qui arma in adversum ostentare parabant aut ferro re.
pulit aut diripuit. Ethelredus, intellectam suorum strage mlsit qui censum et cotmea.
tum promitterent. Posita tunc erantjuxta Sudhatthoniam Danorum hibernacula.Atq
ibi dum agunt.Vestsaxia ceterique fere Anglorum tota Britannid, quod erat pactum cons
veutum detulere stipendium. Idque fuisse librarum circiter sedecim milllum cltonologi
referut. Agebat in comituotu Regis Suenonis Anslavus sive Olaus potius. Norvagiae
princeps, quem ad se vocatum Ethelredus, datis obsdibus, honorifice suscepit ec filij loce
habens multis honestavit muneribus. Anslaus vicissim, redditis gratijnon tin volente
Ethelredo rediturum se in oras tius pollicitus ac datis mor vento velis eet Anglia re.
gressus promissum tenuit. Sueuo quoque non diu moratus ad sua abijt. Classem interea
omuiaqe praesrdia idoneis locis relinquens id obtinuit utabsens licet cuncta tamen are
mis et multitudine infesta retineret. Horum dum aliqui ad Normannos Galliae hftilis
ter procinctum movissent Ethelredus Rex Cumbris valtatis. Monam insulat vi occu.
pat. Alij non hostiliter sed amice profectos ad Normannos volunt ut nimitum veterem
necefstudinem et cum pofteris Rollonis consanguineis et popularibus suis amicitiam
Iustaurarent. Inter hos fuisse Olaum qui postea Norvagiae rex inter divos relatus est.
lunt qui eximant: Et esse fortasse eundem qui supra comes Suenonis minus rect
Anslavus est nominatus haud abs re non uemo suspicetur. Haec ad annnm fere Christi
millesimum referuntur a cbronologis. Proximo qui sequutus est novi seculi anno ir
vita excessit Otho Imperator ab uxore Crescentij quem antea capitis supplicio affece.
rat, chirothecis veneno infectis Ronae enecatus anno imperij decimo septimo. Hic est o
Othoqui uxorem habuit Mariam de Arragonia foeminam impudicam ac sterilem, viro
rum appetenti ssmam: Que cum secun aliquandiu muliebri habitu cicunduxisset ue.
nem concubinum idque innotuisset Impeatorijuvenis praesentibus multis exutus vestibus.
proq famula famulus aguitus flammis est traditus. Sed et imperacrix erinude in Italia
circa Mutinam urbeu adulterij ac falum critiuis convicta viva etiam cremata memoratur.
Cum enim Comitem quendam eleganees forae et viru optitmun coepisset deperire.
cuuque multis blanditij: conata esserin sui amoreco pellicere necis aisentiti vellet.

p.141
falsis delationibus ab eam est apud Imperatorem accusatus et poena capitis damnatus.
xor Comitis conscia mariti sui inuocentiae, caput eius abscissum deosculatur, et secum
ablatum diligenter recondit.Deinde ad lmperatorem pro tribunali sedentem properaus.
naguo clamore et eiulatu petit causam suam recte coguosci et legum auctoritate defeudi.
Sciscitanti itaque Imperatori a quonam laesa esset: Tu, inquit. Imperator is ens, a
quo sum laesasimulque iu mediumu proicieus mariti sui caput, huuc maritum meum contrajus
et fas capite multastiet statim candens ferrum illaesis manibus apprehendeus mariti
sui iuunoceutiam cum ftupore omnium, qui aderaut, comprobavit. Ibi Iuperator detecta
rei veritate graviter commotus viduam multis muneribus et castellis quatuor do.
o navit, suam vero comiugem supplicio afficiendam permisit. Quod vel ideo prolixius addi.
di, ut constaret hisce temporibusiudicium igniti ferri passim usurpatum et apud Danos
adeo fuisse usitatum, quomodo et lequentia ostendent, ut hodiequegu veri sua liogu
gu ccncetferri vocent, vulgo enim et veruacule ietntenen dicuot.
Mox ab eorum, quos diximus, plerisqueubi e Calae Normannia in Augliam essent re.
versi obsidium continuo Exsoniensis oppidi tentatum est. Sed repulsi magnam circum.
quaquae stragem dedere, opponentibus licet arma Sumersetauis illorumque vicinis Dorsetensibus.
Vectam insulam classis suae perfugium et velut asylum, habebant. Expeditio.
nes quoque et prociuctus inde, ut plurimum moti. Dorsetania itaque et Suthamthonis
omuisque ille, qui Vectae obiicitur, maritimus insulae tractus partim in potestatem reda
ao ctus, partim igne ferroquec vastatus est. Ethelredus rex ut pace potiretur, cun armis non
possit, pecuni evicit. Solutaque tunc constat quatuor et vigiuti librarum millia. Hoc
lutro depc sito illejam omnium quasi securus, ducta etiam iu coniugem Richardi primui.
Normanniae ducis, filia Emma, liberius caepit agere. Quuin et netarium inijt consilium
clanculumque manda vit ut quidquid superesset in Auglia Danici noiuinis, illi sive viri
sive foe minae essent, aetatis quoque aut sexus nullo habito discrimineuua nocte tollerentur.
Tradunt anules hujus tragoediae prologum acturum ipsum Ethelredum Danorum du.
ces Oxoniam ad colloquium pollectos perfide interfecisse, reliquorum magnam multitudinuem
Fridesnidae ejusque monumenti patrocinio se concredentem una cum summa
ecclesiae turri, qua se tuebantur, concre masse. Lt author est Culielmus Cemmeticecusis.
o ut eus verbis utar. Danos uoauimi concordia per omne reguum agentes subito furore
peritmijussos, mulieres alvo tenus terrae esse defossos et concitatis ferocissimis canibus
mamillas ab earum pectoribus divulsas, puerosque lactentes ad postes aedium alli sos nul.
lis criminum existentibus causis. At ille perpetrato hoc faciuore ev ulgari uomenque
praeberi mox fecit quasi detecta coniuratione regnum prodere et ad populares suos
transferre, consilia agitassent. Verum Ethelredus, qui ista sauguinis offusione Danicum
iucendium se restincturum existimabat, id potius etfecitut in multo maiorem magisque
exitialem flammam exarserit. Sueno enim hac suoruu laniena (in qua et soror cius u.
nilda Palingo Comiti nupta quae et pacis saepenumero inter Anglos et Danos scquestra
fuerat, capitis supplicio affecta) irritatus, uumeroso cum exercitu Angliam iterato invao
sit. Primoque statim, postquam e Dania solvit, iugressu Exencastriam suae potestatis fe.
cit, aduiniculante limitis Comite Hugoue Noruanto quem Domnaniae praefecerat
regina Emma. Hic rebus Danorum studeus reclusis opidi portis. Suenonem admserat.
Admissus destruxit moe nia vallosque ac cetera muuimenta disiecit urbemque praesidijs
udatam militi spoliandam reliquit. Oram deinde universam Viltoniensis provinci:
plurimum diuque infestam habuit. Ac tandem Viltonienses una cum Suthamtoniensibus,
collecto exercitu, cui Alfricus dux praefectus est, in adversum progredi ausi, sed proditi
ab ipsoduce turpiter fugere coacti sunt. Hinc Vintoniam et Sarbyriam urbes in.
gressustotas diripuit atque incendit. Mox Nordvicum advectus, simih oppidauos clad
affecit. Erat tum illius districtus totiusque Angli Orientalis dur lfficbetillus, vir non
o miuus fortis quan providus ac multi consilij. Hic cum inopinato adesse Danos accepis
set, habito cum proceribus senatu, inducias potius faciendas, queuam belli tentandam alean
e re et bono ceusuit. Nec Sueno petentibus pacem difficilem se praebuit, sed eam volen.
tibus concessit. Verum rupto mox, quod pactum fueratftederee navibus cum expedi.
tis copijs progressus totam Theotfordiam devastat ac fammis iuvolvit. Eoque intelle.
cto ifftetillus ad classem invadendam nonnullos es suis demittit. Sed hi cum re infecta
aut parum feliciter tentataessent reversi, ipse collectis copijs in hostem movit da.
coque clasico adeo eb utraque purte immaniter ae diu dimicam, ut ex Daniea nobilio

p.142
tate plurimos, ex Auglis vero universos paene acies absumpserit. Nec illo fuisse acrio.
rem inter utramque genten conlictum anorum ipsorum confessione proditum.Auno
deinde millesimo ac quiuto maxima annonae charitas universam insulam afflixit. Tum
ocatus ad regui uegotia Sueno, domuu cum paucis naturat. Scd expeditis quam ce.
lfrime regni rebus, ad destinata mox revolat. Immisamque Sandvico classe miles, qui io
terram expositus, obvia queuuque habuit, caede atque iuceudio complevit. Ac modo invaso,
quod proximum occurrebat Cantio, modo divexata Suthfexia, uodique praedas
egit. Ethelredus tot circuuquaque oppressus malis, e Mercia et Vestiexia coactis, quas
potuit, copijs, serio conserert cum hoste mauus constituit. Verum illce tum sui copiam
facere, aut palam contligere recusans, id praeipue studio habuit, ut onustus opimis spolijs o
Ethelredi paulatim exercitum fatigaret tempusque traheret. Atque iude ad ventante
jam hyeme, direptisque in vicino provincijs, ad Vectam insulam in hiberna concessit.
Ethelredus, quod unum dabatur, consentientibus regni primoribus, tributum denuo offert
idque ea vici ssim lege, sia direptionibus temperaturos se promitterent. Illi ut
prius, prolixe omnia polliciti librarum tuuc acceperunt trigiuta lex millium pondo.
Et respirare aliquantulumam Auglia coeperat erautque pacatiora omuia, cumu eccc
sub annum millesuum septimum Danicus C omes Torchillus, quem aliquot instctum
praetorijs uavibus subiccutus continuo cst Hemmingus et igenulphus, suae quisque class
praefectus insulae appropinquant. Riin unumunctis viribus Sandvici portum intraut:
ibique factam in terram exscensione Cantuariorum opidum adeunt hostilia minantes, nisi ao
imperata facerent, llli cum obsistere non auderent confestim ut sibi ac suis parcerctur
librarum tria millia promittunt penduutque, lis aceeptis.Vectam versus progressi, ma.
ritimam nihi lominus Suthamthoniae Sutbstxiaeque oram depopulari omuiaque lammis
exurere insistunt. Rex Ethelredus videns exactionibus ac tributis ex hauriri cives ho.
stiuuque animos efferari potius, quam mitigari iraque atque indiguatione identidem
succensus universam Anglorum gentem i a ma rapit. Quibus et suajuuxisse tum auxi.
lia Scotos, frustra disuadente ac hostilia comminante, si id tacerent. Sutuoue, anuales ip
sorum indicio sunt. Hisque praesidiis cum passim provincias ac loca, qu erant mari vi
cina.Ethelredus communisset muagna vi maguisque auimis irrumpenti hosti manipulos
suos obiicit. Dani nihilominus, capta occasione ac teupore, prdas agere proque loco, o
rum situ irruptiones tentare haudquaquam desincbant. Cumque aliquando longius a lit.
tore ad interiora penetrassent ouustisque ingenti praeda reverti ad naves difficulter con.
cederetur, quod itinera, quae ad mare et classem ducebaut. Rex undique milite sepsisset
unum tunc illis saluti fuit: Dux enim Edricus St reona, qui Adgitham Regis filiam sibi
connubio sociarat socero regi persuadet, ne teneret abeuntes aut praelium ad versus desperabundos
committeret. Quo consilioaut ut Anglici interpretantur authores, perfdia
ducis, ereptiquod dicitur, ex orci tum faucibus Daui. Nam sane, quod Rex decreverat.
aut oppress tuissent uuiversi aut ingens periculum incurrissent, si linc Ethelredus iude
Edricus, motis utrimque copijs, medios clausissent. Verum Dani, digressis Aoglis, ovan.
tes ac multis ditati manubijs ad classem incolumes redierunt. Eoque successu aniuuis au, o
cti, statim exindc, flexo Cautij promontorio Thamuesin subeunt atque ibi locatis hiberuis.
totam Essexiam vicinasque ripae fuminis provincias aut armis aut depopulatiounibus iu.
festas faciunt. Londinensem quoque civitatem semel atque iterum aggressi re tameno
usecta desistere coacti sunt. Agebatur jam annus millesimus ac decitmus, cum iterum ad
interiora progressi Oxonium vi magua diripiunt, di reptumque flammis admotis inceuduut.
Et mos acceptis opimis spolijs, cum intellexissenut cogi adverius se Loudiui exercitum.
qui transitu prohiberet, continuo cum parte copiarum ripam Thamesis borealem emens
uxta locuu, qui tone dictus, flumen transierunt. Atque ibi in unum denuo collecti
multam cum praeda, pervastato simul Suthregiae territorio, reditum ad naves paraveruut.
Dum etiam in Cantio circa quadragesimam consutunt, refectis obiter navibus, a Pascha, a
tis mox festo Angliam Orientalem advecti ac prope Cibisvicum classe egressi ducem
Clfficetillum, qui ibi tuendo limiti consederat, expositis inopinato in terran copijs, iuva.
dunt, dubioque utrimque commisso praelio, terga tandem Anglos dare covgeruut, lllisque
fugatis uni versa, qua patet Orientalis Auglia, ad imperata concessit. Nec multo exinde
cempore ceterae quoque proviuciae aut dicto obedientes aut nutantes redditae. Prci.
pue autem Cantuariae opidum accedente defectione Almeari arclbidiaconi, miserum it
modum expuguatu, direptum / atque exustum est. Praeter aliaque i victos vis lostilis

p.143
perpetrat, archiepiscopus Alfegus cum redemptionis pretium, quod erat imperatum,
gravaretur persolvere a milite trucidatus occubuit. Ceterorum tam civium quam mo.
nasticorum cum frequens ac numerosus intra urbem esset populus ue occidione omues
interirent, novam nec priscis notam aut usurpatam decimationem instituunt. Apud Romanos
enim veteres, cum decimarentur legiones decimus quisque supplicio aslignaba.
tur, reliqui dimittebantur liberi. At hi: more et exemplo plane contrario, solum decimum
quemeetestante Vigorniensi, vitae reservabaut, reliquis, qui supereraut uovem, neci de.
ditis, nde ex uuiverqui decimati sunt civitate quatuor tantum et octuagiuta salvos
ac sospites dimissos Auglici annales referunt: Quibus denuo motus Lthelredus, missis ad
eos ex optimatibus aliquot ut ab ulteriori provinciarum depopulationc supersederent
etiam atque etiam orat addens nec defuturum tributum. Quod uti fuisset eousque libe.
o raliter persolutum ita et porro, quodcuuque promitteretur prompte persolutum iri.
Promissa tunc autem quadraginta octo librarum millia: Eaque auuo proximo qui fuit
millesimus duodecimus, a duce Edrico Streona ceterisque regni primoribus Londini cu.
rata persolutaque his legibus ac conditionibusut pacem ac securitatem regno incolisque
praestarent, ut arma ac defensionem pro ijsdem, si a piratis aut alias invadi hostiliter insulam
contingeret, prompte prarateque susciperent. Quas et illi conditiones ita acceperunt,
si vicissim commeatus et anuona a rege regnoque sibi praeberetur. Quae cuu negata quoque
haud essent, decessit e Thamesi classs relictis in usum et obsequium regis navibus
ao quad raginta quiuque. Domi ex iude et in ipso patrio solo religionis inter cetera curam
capessens Sueno dioecesin Episcopalem Roschildiae iustituit, tuctusque tum prae sulum
eo loci primus Heribrandus, velut supra nominatum memini. Cerbrandus.Lst et ibidem
Triuitatis circa idem fere tempus ab codem exaedificatum monasterium, seu aedem potius
aut templum appellare libeat.
Auuo qui luperiorem secutus est millesimus deci mus tertius cum jam co Anglorum
res deductas Sueuo animadverteretut ad ignavum redacti stipeucdium tributo, quod De.
negilm vulgo vocabaut pacem quotauuis cogerentur redimere: Et anno superiori immenso
aere pacatis, qui cum navibus suis duce Torchillo Comite Danico Thamesim
erant ingress, satis ostenderint non nisi ipsorum Danorum armis aut stare seaut opprimi
o posse: tum atroci illa gentis suae ac propriae sororis caede ac supplicio commotus, universa
bellorum mole in Angliam veriam infestam Sandvico classem iutulit. Nec ibi diu mo.
ratus, sed Augliam Orientalem mox circumvectus. Humbri fluminis ostium intravit. Iu.
de Trentam lubiens, ibi vires suas explicaturus consedit. Hine si Cemmeticensem se.
quimur, paucis cum navibus Rothomagum profectus est, ut pacem cum Richardo Duco
constitueret. Quem et Richardus regaliter acceptum benigue apud se aliquandiu deti.
nuit: ac foedus ea lege ac conditionibus utrimque firmatum ut id per succedentia Dano.
rum Regum (sunt verba Cemmeticensis) Normannorumque Ducum eorunmque here.
dum tempora firmum maneret et qu Dani hostibus abstulissent ea distrahenda Nor.
maunuis inque portus corum libere transferrent. Si qui vero eorundem valetudinarij aut
o alias vulueribus saucij manum medicam aut solatia poscerent, ijs tutum accessum et velut
lares proprios Normantia concederet: Hae conditiones, ut ratae inque perpetuum firma:
manerent, utriusque sacramento signatae. Quibus ex voto peractis, contestim ad suos redijt
Sueno. Ac pritmo omnium Canuto filio classis ac orae maritimae custodiam deman.
daus, tum ipse cum roborc militum in terram progressus proxima omnia ferro flammisque
vastavit. Iuter primos Northumbri Liudesij Sil burij deditionem feceruut, praeeuunte
praesertim Northumbrorum principe Cthredo. Hinc subsecuta universa pene, qua spe.
ctat Aquilonem Anglia, tributum et obsides detulit, adjecto praeterea fidei sacramento.A
boream ad Austrum deinde conversus pari modo grassatus est: oppressi cMves trucidati colo.
ni, vastati agri exustae domus, luci et promeria succisa, spolat ecclesiae nec parcitum im.
ro beli sexui: sed obvium quodcunque aut ugulatum aut reservatum libidini.Mox Oxonium
ubi deventum levi similiter conanime et opidum et opidanos sibi subecit. Hinc Vinto
niam transiens eanm quoque leges suas accipere civesque ac subditos obsequijjuratueu
tum praestare coegit. Totqueiam adoreis ac prosperis elatus. Londinum aggredi ac ca.
ftra moeuibus adtuovere properat. Nec cessabat agere omuia ut ea veluti regni metro
poli potitus ad alia se quam celerrime converteret. Primo accessu multi ex militibus.
dum nec pouti nec vado insistere curae habent flumine absorpti sunt. Regi Etheltedo.
qui itra civitateu cum Dauico Comite Torcbillo se continebat id guaviter curatum.

p.144
ut una cum opidanis moenia urbis adversus vim hostilem viriliter defenderentut indque
cum tantam quoque animositate feret, ut adipi scend civitatis ereptam sibi spem omunen
Sueno videret, subito motis caftris.Valingtordam ac Bathoniam concessit. Lbi dum ex
ercitum reficit spoute se obtulit Domnaumiae Comes Athalmarus qui obsides et fidem
promittens pacem cum eo pepigit. Hinc ad classem ac filium Canutum recedens ab omnibus
Angliae Rex salutatus est. Cives etiam ac civitas Londinensis, post longas deliberationum
moras missis obsdibus eius se tandem fidei ac potestati similiter permisit.
Ethelredus comperiens undiquaque se deseri etj am a Londinenbus quoque desertum.
misit confestim ad Richardum affinem suum Normanniae ducem Emmam coniugen
cum Alphredo et Eduardo liberis. Quibus ille benigue susceptis ouoia quoque cum ro
ipsis, tum Ethelredo parenti eorum traterni aoris officia pollicitus fuit. Cuius cum
Etheledus qui in lumine Thamesi juxta Crenvicum extremum et unicum refugium
Danicam Torchilli classem maguo ut ante diximus aere pactam ad manus et uutum
suum retinebat nuucium accepisset datis statim vento velis, ad insulam Vectam pro.
fectus ibique paulisper iubsisteus recta ad Galliae Normannos suumque affuem Richar.
dum delatus est. Sueno interca sub pellibus se continens id, inter cetera, curabat utvicini.
omni sque Angliae populus, qui j ussa atque imperium suum essent sequuti, ad persolven.
dum, quod erat imperatum stipendium parati adessent. Torchillus quoque class suae.
quae in Thamesi apud Crenvicum consistebat, quod pactum fuerat ut tempestive redde.
retur similiter studio habuit. Hic Torclillus, etiamsi a partibus Ethelredi regis, tx pacto at
ac promissout supra patuit, tum staret. Suenoni tameu, utpote populari ac regi suo fide.
lior, ei prae sertim (quod notat Malmesburienss) et auctor et adhortator esse non defiit
ut aliud tum agente Ethelredo.Angliae occupandae occasionem haud intermitteret.
Porro victoria ex Anglis hoc pacto potitus Sueno sibi quoque multandos Scotos judicavit.
Dum enim Auglicum bellum urget, auxilia Scotoruu. Ethelredo et Anoglis sub.
missa, non ignorabat, quatmvis multa fuisset ipsis commiuatus quod. Auglis relictis, do.
mum redire nollent. Itaque Olaus Scandianus et Enecussummus Daniaepraetectusab
co cum exercitu valido in Scotiam immissi. Hi per Morav iam vagi, caesis ohvijs, sacris
protauisque direptis, tandem in unum collectiarces et ala munitiora loca aggrediuntur.
Quae dum oppuguaut Scotorum Rex Milcolumbus e proximis regionibus milite col, o
lecto castra uon louge ab eis locat. Postridie Scotos, visa Danorum multitudine et appa.
ratu bellico ingens terror invasit. Rex eos confirmarc aggre ssus cum haud multum pro.
ficeret taudem clamor a paucis exortus et a reliquis exceptus, fecit ut statim velut lyu.
phati iniussu ducis in hostem prorucrent ac multi a banorum exercitu telis petiti con.
ficerentur. Primis cadentibus, reliqui citatiore quam veneranit gradu fugam intenderunt:
Rex accepto in capite vulnerevix a suis inu nemus proximum ablatusac ibi equo imposi.
tus discrimen evasit. Dani obtentam victoria. Narnim arcem, custodibus eveutu iufelicis
pugnae perterritos, per deditionem accepernt. Haec arx Danico exinde vocabulo
Burgus appellata. Reliquae arces, quae Elginae et Foressae erant, ob metum desertae.
Dani rebus tam teliciter tuentibus naves domum dimittunt quae liberos et familiau o
adveherent. Verum Milcolumbusut ijs resisteret ac regno submoveret, maiores undi.
que vires comparat. Quibus collectis, de novo commisla pugna cae soque in acie Eueco
Scoti audaciores redditi tugientibus instare coeperunt. Multisque occisis, alter imperatorum
Olaus cum militum praecipuis in Moraviam salvus redijt. Hanc suorum cladem
ad se in Angliam delatan magno animo tulit Sueno nec diu cunctatus ad veterem exer.
citum supplendum Camum ducem cum aliquot e veteranis ac novis subsidijs transmi.
sit. Sed et illi, prisquam popularium suorum copijs conungerentur, una cum duce pro.
Eigati penitusque deleti sunt. Hujus victoriae extare monumenta obeliscum et vicum
proximum adhuc memoriam uominis Cami retinentem rerum Scoticarum auctores
memorant. Nec eo quoque dispendio fractus Sueno contestimCanutum filium oum novo o
delectu substituit. Qui dum aequo saepenumuero aliquando etiam auncipiti cum Scotis
Marte confsigit, ac plurimi utrimq ferro inudies oppeterent, nec tam bellum quam caedes
esset, placuit utrisque ad pacis conditiones descendere. Quae ad hunc iodum conceptae:
ut Dani Moravia Buchaniaque relictis discederent: neuter populus. Suenone et Milco.
lumbo viventibus alterum bello lacesseret, aut etiam hostibus alterius ad versus alterum
auxilia ferret.
Sueuo auten dum in Anglos victoriam exercet, nihil a saevitia su immune praeftitisse

p.145
omniaque humana diviua promiscue habuisse scriptores praesertiu Anglici passim injiciuut.
Tradunt praeterea postquam multas aedes sacras donarijs dispoliasset postremo
coenobium Buriense in quo Edmuudi regis ac martyris corpus sepultum acebat, diri.
puisse: ac paulo post, itter suos de regno adepto exultantem, velut pugionis superue de.
missi ictu contossum in terram corruisseac voce elata proclamasse, manus sibi ac mortem
inferri nullis tamen ex is, qui aderant, percussorem uspiam cernentibus. Saxo ab his
haud parum divertens, nec de expeditionibus aeius Anglicanis exacte reterens Angliam
tameu ab eo devictam obiter dicit, et mos senilis animae laboribus fessum et ab omni hu.
manam perturbatione vacuum solisque operantem divinis ad vitam meliorem decessisse.
Qui tamen idem lib, r, ubi de dolo Rugiauorum Santvito loquitur, alia his omnia et ab
Anglicis chronologis, haud magnopere dissentientia videtur adducere, cum inquit: Eanc
stacuam totius Slaviae pensionibus cultamfinitimi quoque reges non abique sacrilegij rei
spectu donis prosequebantur. Quam inter ceteros etiam rex Danorum Sueno propiti
audi gratia, exquniti cultus poculo veneratus est, alieuigenae religionis studium domesti.:
cae praeferendo: cuius postuodum sacrilegij infelici nuece poenas dedit.Nec enim de
alio id capi an posset satis reperio. Sunt qui sepultum Eboraci alij ex Anglia in Daniam
reductum fuuus volunt, et mortem eius incidisse in annum xi cum alij in annum xiv
rejiciant. Refert praeterea Iulinensium chronicon non ex legitimo matrimouio, sed e
pellice susceptum, taraldi quidem filium: sed naturalem fuisse. Quatuvis Lmmae Regitae
o encomiastes omnia de eo magnifica memoret, eum scilicet, domitis Anglis, ex iguo quidem
supervexisse tempore, sed summa cum gloria: Et mox prae sentiscentem vitae finem
advocasse Caxuu filium, atque ei multa de regnorum gubernatione multaq de Chri.
stiauitatis studio coram commonuisseac tandem animam Deo, illi regale sceptrum com.
mendasse hoc addito veluti ultimo votout quandocunque in patriam reditum institueret, eodem
quoque paterna ossa deportari curaret: Quod scilicet haud ignoraret, se inAnglia ter.
ra alienigenam, et populum, quem subiugarat, ipsi aliquando minus futurum propitium.
Memorat hinc idem Encomiastes id quoque diligenter curatum: Et corpus mox ejus aromatibus
suffultum a quadamAnglicarum matronarum muagua cum cura in Daniam
navigio delatum: atque ibi in monasterio S. Trinitatis, ab ipso quondam Roschildiae ex.
o ftructo, praesentibus hio ac regni primoribus honorifice tumulatum.
LECTORI.
Operaepretium erit verba etiam alia Encomiastae, qui Emmam reginam defunctam celebravit, et cujus
jam modo meminimus, quatenus ea regem Suenonem tangunt, hic proxime subijere; et praecipue,
quia autor est eorum temporum, quique de reussst: qutur, sitio gitur Lcuahor, fquam de
e stituit uenonr tatim mentiem imycittpote putr Conuti reg, cu Eo nisrct: Eunqu
o o otoim recistemot vetuote, o morit msetudne tuv cortete enim cut c
pesertim / er compiecteutue cnt, tunen od inter eu; cpcrentem ficrd cccasoes
ecensent, ccta u uenoem in toren degioren recit, n oum, tsqutur:
egem Dunoim Svtiu veridc compen reutioe omiumsui tempor regui ferme tunots
smum etiti: ceo t (uo roro cntigit) / printtpi feiciturscvin Demn stculu, utoecior.
retonderet exitus, fic ei: ndis / n, upii e itere icit origiem, mugu.
s cecusecundum scuum peterit imer, ue n
trtct regies sontus ede igvtion
d eo corcest virtut etim puerutr intimo caetu igeretur et oiu: tntupn po:
es, promerente puerit cpses trbonte vid, u fftusuueniin ce uotide.
crecetot pu, e mugs gi / sque idu getr put: udotut e o pctri e u csancu.
osed pum velet exteere. / ureurencus qe cere m ps regtunmn no que dlenr exerc.
tu, reito putreherent / o, e defeutdi. Hu v rotit vgredti preo, u
vlerat fgctusue puter c vor fgit a xto pt ie oveutti, dium uete
et.
KKK
tantaeaf regmo uudendqluecitat.
ce orcceem recenenruTrchilo oe
e: o ent, dtue postremo bec verbo:
ex idenr p iercdie, oce precrcni t sm puteen cltutem: e vele / dice
classem adversum Anglos armare ditionique suae omnem hanc patriam ferro dolique subijcere. Quod ubi

p.146
omnibus visum esset laudabile, elegit primum qui regnum suum deberent custodire, ne dum alienum incaute
oppeteret, u usecur teeootutteret ntete m troqee netr pearet, cdedt e
uor or o iiex qu prgetm / uxit ntt:, nat vero vre preet ee
regu cominutu ut ei cpua tor proecosque ptux, qu peesgocter titere
u uc cony urmsque po ro eet.
Horm fl / us muor Cnvvs MCvs: mor.Ha niuovs ftt es vdu c. Ems
puoque Lotiou, um dee veretemer ademuucuetu peett.
KKK
A D
Iutrem, gificum c geeosum viru
D. C R R s Ia V i per Ris t vV
Toparcham in Cragetup, cquiem Autatum.
ere, is r l v, is, ervls ttt.
KKK
C a E L L A R i u A v.
Eius Mag inscriptum hoc Carmeno, cum Libri huiu
quiuti partem iosequentem eidem manu
descriptam transmitteremus.
CANUTUS ille est Danae regum decus,
Qui Magnus ob res maximas dictus fuit,
uu gesst olpretotent, doi for.
Du / eas doree tria m Britanm
Des Seeq Sive geesseres
oderatuno sc tenens / ceptro suo
Septentronu rea / ex pr / ugds.
Que c pepri iste, ua mitto tidi
ume, cbert expiicebt proec
t ade: ue / e ue ets tu
ce pxs VoLin v vox
Sol Deici oro t, vo / xo.
u rean d / npa coi
Er vox ibi ios Oe
oscbus e dios proovvet / ptri ib.
Quus Suregr, ytte / er, c reus
es xve vexpous fem a
H er qu ela / ue / secxi
(emvi bror ce vreddere.
ber e ilc us reu
ge stce, ex us Rmv csa
Sete.F i idue, o ees ce
Labore nostro, sed lubentia tua
Quod ecce natum est, et simul natum fore.

p.147
CANUTUS MAGNUS REX LXIV.
Ejusque frater Rex HARALDUS.
SUENO igitur tot tantisque victorijs ac triumphis gloriosus Daniae Angliaeque regna:
quibus folus praefuerat, filio Canuto moriens admiuistranda mandavit Canuto inquau.
cui ex rerum geltarum maguitudine Magni exinde uomen impositum. Erici regis de gen
o te Danorutu, qu exftat, historia, nou continuo Canutum Magnum, sed Han ntou, cius
fratrem, successisse parenti quam prox ime iojicit: Et eum cum ob luxum lasciviamque regno
esset exactus, eius loco fratrem ipsius Canutum hunc Magnum: virum: ut idem habet chro
uicon, bellicosum, regia dignitate ornatum: sed et eo exiude, cum raro domi ageret, et foris
continue bellis distineretur, neglectoiterum assumtum Haraldum: qui tamen post id haud
diu superstes sceptrum Canuto vicissim reliquerit. Quae sane nec dissouant a rtlatis illis, quae
adfert author horum temporum aequalis: cujusinter seriptores Normanuicos, absque auctoris
nomine.Encotum Em regine, conjugisut inde referemus. Canuti Mlagni.Latine conter
tum habetur.Dilerteq iu eo foral Danorum regis mentio ft, et idem trater cnutoirita
enim verba habentsed aetate minor, vocatur. Quod silentio uequaquam involvendum ceno
sui, praesertim, cum huius.Haraldi regis flijque Suenonis, ne per somnium quidem vel Saxo
aut Crantzius ceterique scriptores domestici meminerint, uno excepto, quod jam dixi. Regis
Erici chronicio . Cui haud quaquam deroganda fides accedent e praecipue Emmae reginae
encomiaste , aevi illius ut indicatum, synchrono. Olaus autem Norvagus, qui inter divos
post relatus, quem et supra nominavimus, occasionem defuncti Suenonis haud negligens
Norvagiae regnum, cujus quoque partem Sueno tenuerat, sibi in totum a subditis delatum
oportune accepit. Sed et Angli, intellecto Suenonis ejusdem obitu, nihil habuere antiquius,
quam ut Etelredus a Suenont, ut aute muemoratum puternis ditionibus in Normanuian.
olim Neustriam dictam, pulsus, regno quam primum redderetur. Itaque de proximo Gallia.
rum littore praemissus in Angliam Lduardussilius ejus natu maior, animos et vota sinugulorum
o prae sens explorat omniaque lecunda cognoscens ac magna usus celeritate ad patrem con.
tinuo regreditur, singula tuta nuncians. Ett lredus, tam lto accepto nuncio, in spem bonam
erectus statuit fortuuae aleamjacere. A cceptisque cum Richardo Normanniae ducc.
affne suo, auxiliaribus copis, tum fide suorum fretus praepropere in Angliam enav igavit.
Angli adventu illius maiorem iu modum laetati Regem eum contestim salutant. Et Canu.
tus quidemetiamsi iu Anglia tum ahuc classem validissimam obsidesque patri traditos re.
tiueret tempori tamen ccdens nec universum suorum robur inter initia rerum peric li
tandum ratus, dissimulandum tum potius quam omittendam regni recuper ationem: ad alia
scilicet praevertens, consultius udicavit. Itaque relict Anglia, ante omnia in Daniam ad
res eius regui componenudas digressus est. Referunt chronologi priusquam Anglia excederet,
40 ubi accepisset sc praeterito, regem ab Anglis pronunciatum Etelredum tumultuariam
ad uleiscendum se manum parasse sed ab Etelredo praeventum ac tota Liudesia,
inndigeuis severe prius multatis ac trucidatis fuisse profligatum: Indeque ad classem, quae in
portu Sandvicensi stabat, cum ira et minis de reditu suo, digressum ac obsides quoscuuque
regui habebatmiserum in modum ora mutilatos in terram remisisse atque ita datis vento
velis domum festinasse: Additque, de quo dixi.Emmae encomiastes eo consilio, praeter ce.
tera, in Daniam sc tum recepisse Canutumut fratris HaraldiDaniae regni habenas moderantis,
consilium ac sententiam exquireret ac simul Danici regni portionem sibi debitam
ab eodem acciperet. Inde idem ne intra patriae pomoeria poteutiam suam obsolescere sineret.
Slaviae ac Sembiae vicina regna Daniae adiecit. Eaque re praeclarissime gesta, maiora
ro paulatim animo agitans, destinavit et Norvagiauos aruis aggredi, utpote quiaudita mori
te Suenonis.Olaum, quem dixi, regem sibi elegerant. Sed minus tutum ducens multis simul
diftineri sepositis in tempus commodius Norvagis: ad Anglicum bellum intentus, quae
cunque ei rei essent necessaria, maguo ftudio cotmparabat.Quae dum agitantur, populares eius
e boreae littoribus profecti.Frisiam ex intervallo Hollandis conterminam: invadunt, pr
disque abactis Tielae Batavorum, nuuc Celtiae opidum ad Vahalim flumen in Episcopatu
Trayectino situm, peuitus exurunt. Idque cum impune ipsis esset, posteto anno rursum Fri.
iorum littora legunt, nec ian praedas tantum aguut: sed in obvios quosque desaeviunt caedemque

p.148
promiscuam edunt. Atque inde Trajectum inferius feftinato contendentes, cui tum Adelvoldus
episcopus praeerat, cum urbem tetu paee desertam veissent, cam occupaut in.
cenduntque atque ita spolis onusti ad uaves suas se recipiunt. Numerabatur ceo
tempore aunus Christ i millefut et decimus quattus, quo et varia apud Anglos animad.
versa prodigia, qu regui mutationem solent portendere. Inter cetera. Occanus praecipue
fuit, qui sine ulla evidenti causa eo altitudinis exsurrexit, ut pagos multosque mortales
absorpserit. Ethelredus interea otio potius quam ulli honestae rei deditus, nec de exercitu
conseribendo nec bello gerendo, quae opus essent, curae magnopere habuit, nut
vel maxime visus agere quod ipsi tandem in perniciem vertit. Nam Danos, quicunque
in insula lares suos iberosque ex Auglicauis conmjugibus susceptos habebant, ita oppresst, x
ut plurimi passim capti ali per varios cruciatus muisere necati interierint: interque eos Sigetredus
et Morgandus Danorum nobilissimi qui ab Edrico Streona, homine doloso.
apud regem falsi criminis insimulati. Cui sceleri et aliud accesst. Nam uxor Sigefridi.
quae inter captivos habebatur, muliet ut formia elegantissmaita singulari pudicitia, post.
quam ab Ed mundo filio regis, esset stuprat:, ab eodem post necem mariti in matrmo
nium assumpta est: Quae omnia ut Canuto: rumore fam nunciata suut, ita illius animum
haud leviter irritarunt. Et oportune codeto tempore Danicus Comes Turchillus, qui, ut
supra memoratum, relicta in Aunglia classis suae parte, qualecunque cum Ethelredo pactum
iuerat cum uavibus novem in Daniam advenit Nec iuiuslus exire in littus ausus, ut.
pote qui, rege inconsulto, io Angliam se remansi sse non ignorabat, praemisit, qui portus sub, s
eundi veniam postularent. Quo concesso cum gratiam ac benevolentiam regis summo
cum studio emeruisset, dato confestim iacramento obsequium ei atque officia sua deinceps
obtulit, ad hortatus simul ut sine mora Angli: uo repeteret, esse ibi ac praestolari eius ad.
ventum valido cum milite triginta navium su: rum classem notos utrique ac patere jam
regni aditus sinuumque anfractus tantum rt: m alacriter aggrederetur, et fortunam, tam
secunda ac felicia pollicentem, bonis cum avi bus tentaret, ltaque rebus, quantum licuit.
domi cum fratre taraldo dispositis, tum et inuto cum Sueonum rege Olavo uterino sibi
fratre nec non Olavo Norvagiae rege foedere confestim in Anogliam ad causam suo.
rum vindicandam cum classe quae suficere v isa millent habet Adamus Bremensis, navium
sub annum millesmum decimuu quin tun, occupato Scand vici portu, redijt. Au.
ctor, qui Etmmam reginam encomio, quod int: er historiae Normaunicae scripta habetur, co
aevo celebravitpraecipue ducentarum uaviuuo tmentionem iniciens: eas omni telorum ac
commeatum geuere, tum et viris ac cuilite longe instructissimas fuisse refert: tantumque
fulgoris arua et apparatum emimus intuentibus obiecisse ut igneae potius quam ligueae
viderentur: Puppesque leones inauratos terribili specie alias humanis vultibus t metallo
simulachra ostentasse et alias vicissim radiautibus coruibus tauros effgiatos diaconesque
exhibuisse obrio inardentes: oronesque velis habiles ac remis citas, tum et auctas alacra.
tite militum ac legionum, quas vehebant, in speciem ac terrorem. Hlc primo Cauutus.
relictis, qui navibus essent prae si, dio, populabundus Cantium invasit. Inde ad Saxones oc.
ciduos copias vertens ferro onunia flammisque involvit. Prae ceteris cminebat orchil, o
lus qui fidem suam Canuto probaturus, expedita cum mauu iu terram progressus prope
locun, qui Soox asr dictus, hostem invasit. Qui cum numero ac vi maiore, quam Tur.
chillus esset, tanta strage Danos affecit, utj a de fuga cogitarent, nisi Ducis alloquium
fugibundos stitisset. Ise enim declarans evadendi locum non dari urgente praesertim a
tergo hoste, et navibus quatm longissime a littore ftantibus viocendum esse aut occum.
beudum ostendebat, nde animosiores facti inque hostem de novo ducentes pulcherri.
mam victoriam maximaque ad suos spolia retulerunt. Quod primum adoreae decus Tor.
chillus promeritus haud leve momentum occupatae deinceps Britanuiae attulit.Et ejus
cxepsoerciti aligciuttyrino oreoru erioccs tricus, vir armis strenuus, qu.
accepta a rege lacessendi hostem copia cum aliquot suorum mauipulis excursionem in, o
ftituit, ac passim direptis atque incensis vicis, cum praedam opima ac multis captivis ad clas.
sem redijt. Decumbebat id temporis aeger Ethelredus: itaque Edmundum filium de ex.
ercitu cogendo inque hostem ducendo solicitat. Erat Edmundus cum animi tum corpo.
ris viribus feroxunde et ferreum latus (Ieruside est in Vuilhelmo Malmeiburiensi) vulgo
nominabatur. Eum Ethelredus non ex Emma, sed alia conjuge Ethelginam, ignobili gene.
re orta, susceperat. Ipse igitur exploratis hoftium itineribus, quam maximas potest copias
parat id praecipue animo volveus, ut prventis ex occulto Danis, inopiuantes ac dere.

p.149
pente opprimeret. Erat ei consiliorum omnium ac belli socius Edricus Streoma, vir callidi
magis quam recti animi, et qui Edmundum, quamvis sana volentem, perpetuo dehortatus
alioque abduceus, id nimirum spectabat, ut eo subverso, ipse aut domi aut apud ho.
ftem clarus potensque haberetur. Ac tandem cum multa, sed frustra tentasset, postremo
haud amplius dissmulaudum ratus Canuto palam sacrameutum dixit. Quo facttm.
ut iugens insulauorum multitudo idem exemplum secuta, ultro datis obsidibus, in foedus
ac pacta Danorum consenserit. Soli Mercij cum Anglis persistentes debant se ue.
quaquam defecturos, modo ducem haberent. Inter haec Et helredus morb paulisper le.
vatus, videbatur in hostem ipse ducturus, sed accepto adversae rei nuncio deflexit Lon.
dinum, bi cum gravius solito malum invalesceret.Edmuudus magno animo rem agens
optimum factu arbitratus est, si, omisso hoste urbes, qu metu defeceraut, aut vi aut arte
recuperaret, ude et loca nonnulla duce Ctredo Northumbriae Comite, aggressus.
subito cepit, alia, postquam expugansset, solo aequavit: In eos quoque, qui studio desci.
verant, anipadvertens id obtinuit ut ceteri supplicij metu deterriti in ofscio permanerent.
Cauutus intellecto consilium id hostis sibi summopere detrimento futurum, nis i
cempore occurreretur continuo copiarum partei in Northumbriam transfert, ut rebus
ibi tredi qui exercitum Edmundi ductabat, turbatis, ipse ad sua defendenda domum
festinaret. Nec fefellit ea spes Canutum, tredus eni, accepto iniuriae sibi illataa
uuucio praepropere in Northumbriam ad sua revolavit. Et licet fortissime aliquandiu
restiterit, ad ultituu tamen vi maiore superatuos cum tota Northumbri Canuto se dedidit.
Edmuudus eo praesidio destitutus, et paulo post quoque, a Turbrando Comite inter.
empto tredo.Londinum ad patrem se recepit. Quod ubi cognovit Canutus, impositis
Northumbriae quantum satis esset, prae sidijs, navem conscendit atque oram Cantianam
petens ad classem reversus est. Ethelredus inter haec, qui annus fuit millesimus decimus
sextus, morbo pariter ac moerore contabescens vita excessit, cum annum circiter aetatis
quadragesimum octavuu complevisset, quod et indicat eus iu aede Paulina epicedium ac
tumulus quae hodieque adhuc apud Vesttmonatterienses servari inviolata Londi ni couitat.
Est autem illud eiuimodi, seculi sui genium refereus:
I is r o u u L o i co t Er e u s o us ou o o Rs xA.
c v in nt o t c e t S a x o v i c o, r i u ius n o i s Eo o i, o T c: rr
a i rio Er r t s a ct Eo u a o i n o is c o s s
s o s. Fu ir tr a nr e Eo u ot rum t o is. Po sr oun
An uTE rum n v E r v o s xxxviiii u n o A r n t u TRIBULATIONE
Tio e D a o rum u o a iir xxiii o i e s s is A i u is n o
D o n ii xvintr r is s u ns xL viii: E r t i o s t eu tr u n
r rum o t rum uir etc.
Post obitum Ethelredi potissma regui pars unanimi consensu sceptrum Canuto detulit.
o solis Londinensibus, praeter perpaucos alios.Edmundo adhaerescentibus. At Emmae Euco.
miastes retert, defuucto ac sepulturae mandato Ethelredocives Londinenses, missis ad Ca
nutunm nuntus ci obsequium policitos, et Canutum quoque firmato cum ijs foedere urbem
ingressum: sed eum auimad vertetet exercitum Ethe lredi Edmundo adhae rere et opido jam
aute egressum de vi maiore consilia agitare: tum et dubitaret de fide civium, cesssse ad tem.
pus, et ascensis navibus insulam Scctei dictam petisse, atque ibi io hibernis constituta classe
rei eventum expectasse. Edmundum autem, regrediente Canuto, magua cun manu Lon
dinum, volentibus civibus iutrasse, ac mox siugulare ei certamen detulissesed Canutum
responsum dedisse, ut, qui hic hiemali die duellum expeteret, videret ne sub aestatem et
tempore commodiori id detractaret. Canutus itaque coactis exiude copijs Londinum
o petit et mox, subvecta eodem per Thamesiu flumen classe, urbem obsidione circutdat.
Loudinenses: quibus de commeatu et annona satis erat prospectum, tum et armis et viris
muniti obsidionem, licet arctissmam, aunimose tolerarunt, tentatis fere indies novis irruptionibus:
dum tandem, festinante Canuto cum Edmundo conufligere, obsessis uounihil qui.
etis ac pausae concessum.Edmundus autem, qui ad pagum Andoveram prope Sarisbetiam castra
locaret, ubi siguna Danorum efferri animadvertit, se quoque certamini acciugit. Inde ab hora
tertia, ad noctem fere usque extractum praelium, cun in neutram adhuc partem inclinata acies
cotsitteret. Quod auimadvcrtens Edricus prlio egressus est ac tumulo consceuso gladium

p.150
cruore manantem vibrans tali voce perclamavit: fugite Angli, fugite, Edmundus extinctus est.
Habent annales Anglici idiomate gentis in haec tere verba id ipsun prelatuu: et Erge
et Engs. Ed. Alij volunt caput gregarij militis cervice recisum, pro cepie E.
mundi ostentatou atque co veluti Panico terrore commotum exercitunr de ftga cog
tassenisi dolus extemplo omnibus iuoocuisset. Itaq Aeglus ea indigatioe megs mat
gisque conuugtus tanto post id impetu in hostem prorupit ut eu loco prinun ove.
rit, atque in fugam coniecerit. Canutus comtisso praelio ad urbem propius tuo
vens aciem e uovo instruxit: factaque tum pugua atrox recentibts anituis eorporibusq
quau aequo utrimque Marte diu commissam uox tandem diremit. Siiuiliter et aliot
deinceps diebus dimicatum douec ultra vigitti hominum millia utritque desiderata, r
Post haec Canutus circa Rocestriam dies aliquot moratus partitn ot taorem exercitum
faceret, partim ut hostium consilia per exploratores intelligeret. Quod et facib negotio
obtiuuit. Nam Edmuudus haud patiens morae iterum fortunae alearum tentare ausus ati
sua Dauorum castris quam proxime locavit: Priusquam vero committeretunueies ao?
quitur tilitem monetque ut memor tor antea commissorum praeliorum fortiter iu ad:
ve rsum iret, quo taudem aliquando tautis laboribus optatus finis imponeretur. Cattus
itidem, qui luos in dies horasque csse paratos jusserat alacris ex adverso in arenam descen.
dit. Pugnatumque est amplius horis quatuor, cum cedere Dani coeperiot. Quod ub vidit
Canutus, equitem in primam aciem ire iussit. Sed dum alij trepidi cedunt, alij segniter subeunt,
turbata est acies et fuga stcuta omoium. Multi nihilominus ex Auglis cae si, quamvis major 20
Danorum strages fuerit. Clarissimus Cambdenus Brentfordiae situm commemorans,
ait ad eus amniculumqui et urbi nomen dederit.Edmundum Danos, quos a Londiui ob
sdione gradum referre cogerat, ita adortum ut effuss habenis fugam non sine magoa
caede capesserent. Ac mo de ipio Londino idem agens refert Cauutum dutm ur.
be m obsidet, effosso canali Tamisim avertere molitumsed operam lusissedum impecum
hosti lem cives fortissituem propulsarent. Postridic eius diei Edmundus, orto sole, ad spolia
colligenda intentus suos ex pediebat ut hostium deiude tergis iusisteret cum ecce diff, s
patos antea, tum vero in unum collectos Thames tranimiiso in Anglos oricutales artua
vertisse certior redditur, llle nihilo seguius vestiga eorum legens lumen quoque transijt.
et assec utusdato confestim figno, ad puguam provocat. Tum praelium adeo atrox erxar, o
sit, ut cedereiamam Dani viderentur. Sed Canutus iutellecta suorum trepidatione il.
lico in cornu siuistrum unde praecipue periculum impeudebat impressone facta, it suis
subsidio, atque obvios quosque vi magua prosteruit. Quo perterriti Angli facto impetu
fugam capesere instituunt. Verum Edmundus sistere ac velut suffl minare fugientes.
quantum in se eratannisus id effecitut, ordiuibus disjectis, cum restitui acies haud posset
uudique a Danis interclusi ad unum fere omues occidione occiderint. Councidisse in eo
praelio lorem paeue uni versum nobilitatis Anglican ac robur militum notaut chrono.
logi. Iuter ceteros addit Malmesburiensis Edricum Streounam, perfidiae notae hominem
et supra quoque eodem elogio non semel nominatum, paulo ante pugnam commissam.
desertis ex composito Canuti partibusad Edmundum a quo defecerat, denuo transisse ac o
primum fuisse, qui se cum suis in fugam conjecerit. Alij et praesertim author encomij
Emmae reginae nihil de transito Thamesi aut clade Canuti injiciens, refert victoriae auspicium
Danis factum ex eo, quod tempore praelij corvus vexillo candido quasi intextus
a milite sit animad versus modo asslire modo se dimittere, primumque fuisse Torchillum
qui eodem conspecto, militem bono animo esse jusseit, ac simul in hostem duxisse circa
Escedunum, quod montem fraxinorum interpretatur: Ac tum defecisse ab Edmundo Edricum:
Verum Edmundum suos nihilominus cohortatum ut pro patria, pro libertate proque liberis
et coniugibus animose pugnareot nec moverentur meticulosorum quorundam di.
scessu, qui impedi mento magis quam adumento fortibus erant futuri: atque ita in medios
XXX hostes progreisum: sed Danos cedere uescios et ad necem potius quam ad tugam paratos ro
ab hora diei nonam in vesperam usque praelium cxtratisse et ne tunc quidem cessasse sed
Luua lumen praebente in hostem irruisse, dum tandem fatigati Angli et strage suorum nu.
merosa compulsi fuga sibi consuluerint relictam penes Canutuu victoria. Edmundus igi.
tur rem conclamatam videnus maguis itineribus ad Anglos occiduos conteundit seque
Clocestriam recepit.Et licet fracti ea clade jam Angli viderentur ac passim opida ipsum.
que Londinum Cannto obsequium ac fidem pollicerentur, tamen Edmundus iterum ex.
ercitun parare et Canuto, qui victum victor iunsequebatur se oppouere seque extremo

p.151
committere periculo nequaquam dubitabat. Iamque opereriebatur haud precul Sabrina
ripa ad puguam ieundan epeditus utriquo eercitus cuu repente suasu Edrici qui
post varias techas pacis demum sequeftrum se oferebat, institutum fuit inter reges col
loquiun Quo conveuntum exque foedere pactum (ita enim traditur) ut positis utriuque
aruis Mercia et quidquid Thamesi est Angliaeortum et boream versus. Canuto cede
retur: Edmunds insulae partem, qu Austrum et occidentem spectat, teneret. Ali pro
duut unum ex ducibus, is Anglusue an Danus fuetit, non memoratur impetrat a loquendi
facultate ita coram regibus verba fecisse: Satiso fortissimi imperatores armis utrunque
certatum, satis urtiusque gentis fusum sanguiis, satis etiam vestra ac uilitum vestrorum
o virtus perspecta. Si pro regno, belligeratis, div idite inter vos opulentissimum reguum
queuod olim septem tegibus satis fuit: Si vero gloria ad iucerta vos ducit et uuus presse
velit omnibus, iunite rationeu, qua sie magua clade, sine tauto utriusque populi cruore
decernui posst, uter alteri praestet. Et adduut placuisse posteriorem sententiam Edmundo [Edmungo ed.],
eamque nec Canuto improbatam. Itaque decretum ut reges inter se duello certarent.
Quorum qui vicisset, is seorsim et solus regnum obtineret. Erat in medio Sabrinae flumiue
perexigua iunsula (ita porro tradunt) Olvea dicta, in hanc uterque regum armatus de
sccudit, c dato extemplo per tubiciuem siguo, armis infestis concursum. Edmundus.
cuius corpus erat mole et maguitudine spectabile ingenti cum pondere maguoque fra
gore in ad versum ruebat. Cauutus vero tatura mediocri, quod deerat corpori viribus
o atque anino pensanus, et exire ac reddere ictus paratum se ostendebat. Cumque cominus
aliquandiu et aequo sic esset marte pugnatum: spesque victoriae appareret dubia. Tum
Canutus, ecquid juvabit, vir fortissime, immaturam pro regno oppetere morteo. Quin
potius dispositis cum odio armis, pacem inter nos colimus. Sane tu, prout lubet, utere
Canuto tuo, quem vides praesentem tuique faventem. Quibus verbis dilinitus Edmundus,
evestigio proiectis armis porrigit adversario dextram. Secutusque exemplum exercitus.
Inde pace firmataac multos in auuos sancito foedere, reguum, ut modo est memoratum
partiuntur Et ita quidem nonnulli traditum memoriae reliqutre. At Emmas
Reginae Encomiastesaeqalis eorum temporum, et quem ideo sequendum potius existi.
mem, dueli hujus non meuinit, tantum de Edrico retert eum inter Canutum et Edmun.
So dum pacis sequestrum fuisse. Sed uae sunt opidoque caducae res mortalium: Nam Ed.
mundus integra jam pace fruens, atque aunitmo securus haud multo post humanis exemptus
est. De cujus morte quam varient auctorum sententiae, libet vel paucis interserere. Sunt
qui tradunt Edrici fium, mpulsore parente, regem dum alvuu exonerat furtim ador.
tum ac ferro ventrem atque itguina intericidisse. Ali, quibus fabellae cordi sunt, perhi.
bent ipsum Edricun ita domi suae aptasse imagitem tenentem dextra mucroueu, ut.
quoties velletaccedentem ad eam feriret Et forte fortuna Ediundumdum imaginen
propius contemplatur, eo mucrone contossum Alij morbo obijsse volunt. Pluriut in.
terim stat sententia. Edricum sceleris auctorem fuisse, ideoque et statimpost extinctum
Eduundum, salutasse Canutum Angliae totius regem: ac postea, eum suo id ei obvenisse
beneficio profiteretur.Canutum facinus detestatun, atque Edricum proditionum artium
que talium veterem ac peritum merito affecisse supplicio. Saxo etiam noster et huus et
regni inter reges divisi meutionem sed obiter injicit. Abit vero a ceteris, quod septen.
uio post factam divisionem excessisse Edmundum memoret: quodque pro Edmundo Edu.
ardum perpetuo ac perperam appellet. Ita euim historiae suae libro decimo loquitur:
Edru ti mmu intveruem Dcni eercitus / iritum imadverte quuo mamm
n poterat ut cste vserit, t uud tps vveret, nutuem regui cosrtem / deret.
etftus o omoum dreem renqueret. Atque inde paucis iuterectis: epten postmo.
u ess s qedem tricliu, in uo cnutur eputt: m, gre / tetiungie regemsoutore
ceert, qri rexs itu c Edrd eis per iolu eprdrun otu nib: eius
o pdere repodt. Sed neque cet cnm neque vte dore conutproetus ceere cer sv
dbmo prinqu eiicnn i ii fte misteneiucto cnf / vscio prvsecuti.Eurdes
s tnteretu cer itcbentose reg pcitrer re, uo / mc offes ccenderant
e or vre pere cc mestot inidterer preporot ptrm eco, endo prvtim omoverten.
dn curuet deterrimmfici def nde ee penr.Quomm emsem mo.
ruto gscererceeri teen pomu utitenut vefevremeit.
Canutus, defuncto Edmuudo, senatu ac principes regui convocari fecit, a quibus mo
re aiorum ac feftis acclanationibus cex renunciatus et ab antistite Cantuariensi Alvredo

p.152
sub annuum humanae salutis mille simum decimum feptimum consecratus, reguum
sibi solus retinuit. Sunt qui tradunt in eoconventu quosdamex mnagnatibus, qui postre
tis inter Edmundum et Canutum pactis conventis interfuissent, a Canuto, quasvtransa
ctionis parum memori iuterrogatos quid de fratribus et filijs Edmundi s forte antte se
mori eum contingeret, decretum fuisset datumque responsum id fibi constare, nutquam
decrevisse Edmuudum ut aliquam, ipso sive vivo sive mortuo regui portionem fratres
acci perent: de filijs vero haud iguorare se eos Canuto sumopere commendatos dum
ad eam tandem aetatem perveniisent, qua et fbi ac suis consulere ac rebus praeesse possent.
Sed eos quacunque tandem gratia id falso testificatos uon iguarus Canutus, quosdan eorum
medio exinde, detecto consilio aut qua alia occafionetolli curavit, nus item fr ro
trum ipsius Edmundi iuter ceteros quoque suspectatus cum aliquandiu necem ev asisset
postea tamen sublatus est, si vera sunt qu referunt Chronologi Anglici. Interea ceteri
onne sque regni pritmores aburatis Edmundi liberis eiusque tratribus, se uni Canuto fidem
atque obsequium perpetuo prae stituros solemni sacramenuto promiserunt. Et ipse
vicissim omnia lua prolixe proceribus pollicitus, taletm se ipsis totiq genti futurum prin.
cipem, qualem esse Christianum deceat serio est adstipulatus. Iude lenatum sibi domesticum
delegit de cujus consilio cuncta regui negotia gererentur. Ei inter ipsa rerum
inuitia, quo omnes dissidiorum occasiones amoverentur e re visutm, ut quamn primum Ed.
mundus atque Eduardus.Edmuudi regis filij extra insulam ablegarentur. Qui post lon.
gos viarum errores tandem ad regem tungariae Salomonem, tenrici Ili. Imp, affinem ae
delati atque ibidem regio cultu habitiin exilio vitam tolerarunt. Edmundus procedente
tempore ibidem apud l annonias obijt. Eduardus, acceptam in matrinounium Agatha regis
filia ex eam Margaretam postea Scotorum reginam, nuec uon Christinam monialem
itemque Ldgarum Clithonem liberos suscepit.
Canutus deinde diviso in quatuor territoria toto regno, cum uoicuique suum dedisset
Comitem sibimet Vestsaxiam reservavit. Postremo moribus ac nobilitate exornandum
regnum deque omnibus beue mereri velle iu animum induceus. Edgari regis Constitutiones
aliasque salutares leges partim in usum revocavit, partt de uovo ut sancirentur.
mandari curavit. Atque ita dispositis domi rebus, cum filios tantum ex Albina Haraldum
et Sunonem naturales haberet constituit cum fiuitimis amicitiam esse nectendam tolo
lendosque ex thoro legitimo liberos, qui sibi aliquando haereditatisjure possent succedere.
Quaproter LEiomam, thelredi olim regis conugem, quae cum Eduardo et Alphredo f.
lijs apud tratem RichardumNormanuiae ducem, exulabat, in matrimouium duxit: Et
ipst Richardo vicissim lororem suam Esthritham, quam alias Margaretam appellant, con.
ugio elocavit. Iuter alia quoque de eadem hac laudabili euidem mente ac propofto
axo Grammaticus, postquam de lphone sororio ipsius. Margaretae nimiruu post Ri
chiuardum murito verba fecisset ita ait: Qunetomnsoremingirum / trupe Covino nutir
uuit genti gentem cnims otue csnitte coserere caienr. Ex qu funoum. Biomonem, ofonem
ortor mr e prodtum / uemu: bi notandum id modo, sororem hanc intelligendam non.
ut vulgo acipiunt, atque interpretantur etiam vernacule.Canuti Thyram (cum haec bu, o
lslao Vandalorumut dicetur, priucipi primum, atque inde facto divortio Norvagiae Re.
gi lao Tryggonis nupserit) sed de Thyra capieudum, quae soror fuit ipiius lplonis, ut
habet diserte Adamus Bremensis. Et nos de araldo, quem recte ex lioc connubio, prae.
ter ceteros, natum Saxo observat.Angliae postmuodum rege, dicturi referemus inferius.
Auno qui sccutus est mille simo decimo octavo, sleptuagiuta bis millium librarum tri.
butum Angliae imperatum ad prae standam solutionem classi ac regio mliti debitam. Cujus
tributi solo Londinenses mille quingenta ponto in solutum tradidere. Inde universa
Danorum classis, navibus quadraginta exceptis, in patriam remeavi. Et subsecutus est
anno proximo sub autumnum ipse Canutus, qui hyeme tautum ea apud Danos transacta
confettim in Angliam ante festum Paschatis reditum maturavit. Reversus omnium re, o
gni procerum cogi concilium apud Cirencestrenses impara vit: ubi inter cetera, dux Etel.
vardus cunetorum suffragijs regno exactus. In Daniam vero missus Regnerus qui ibi
postquam ab archiepiscopo Cantuariensi Eluotho solenni ritu fuisset apud Anglos inauguratus,
episcopatum Fionensem administrandum suscepit. Et anno uox vigesimo pri.
mo post millesimum Torchillus, quem Angliae Oreintali comitem Canutus constituerat.
itemque Ericus, qui Northumbriae ab eodem tuerat praefectus.Angliam relinquere jussi.
Quurum Torchillus, qui occastouem praebuisset tollendi beati Alpbegi, cuius supra me.

p.153
minimus, statim ut Daniae littus attigit, oppressus est a limitum ducibus. Atque ita cum
omnis Anglia uni Canuto pareret summo ubique studio allaboravit ut Anglos sibi eon.
ciliatos magis magisque devinctos retineret. Itaque sine discrimine Danos Anglosqus
habendos censuit, idem utrisque in conse ssibus, in castris, in concilijs omnibusque in lo
cis ac rebus ius ac praerogativam concedens. Qua etiam re. Ethelredi quam diximus.
viduamRichardi sororeme Normanuia accersitam io pristinum solium restituit ac sibi
connubio iungens tristium laetorumque esse sociam uoluit ut ita non mutatos dominos,
sed receptos, quos putarant amissos, omnes recognoscerent. Et ipsum denique Richar.
dum sibi hoc pacto devincieus, eum de nepotibus securiorem at minus solicitum reddi
dit, cum alios se consecuturum ex Canuto persuasum haberet. Eundem quoque in finem
pafsim per Angliam monafteria, bellis superioribus aut diruta aut foedata, reparavit.Quae.
dan etiam ex ipsis fundamentis de novo excitata, additis praefectis et reditibus ampliss.
uis, locupletavit. Basilicam praeterea in honorem et memoriam Edmundi martyris
popularibus eius ac milite grassante olim trucidati regia plane magnificentia exstrui cua
ravit: Quam et suo adhuc tempore perdurasse integram Malmesburiensis ait et cetera
omnia Anglicana coenobiacum elegantia tum amplitudine domorum, multis paralangis
superasse. Quin etiam curae habuit ut episcopi pietate et doctrina commendati ex An.
gla in Daniam transmitterentur. Nec contentus Reguerum de quo diximus. Fioniae
episcopum constituisse nisi et Bernardum Scaniae, et Cerbrandum vel, ut alij. Heribran.
dum Selandiae praeficeret. Quorum Cerbraudi jam antc quoque sub Suenone mentio.
uem injecisse nos memini At nunc episcopi titulo ab archiepiscopo Cantuariensi El.
uotho cum ceteris insignitus, ubi reditum ex Anglia in Daniam pararet, retentum ab archiepiscopo
amburgensi uvano notat Adamus Bremensis, utpote consecrationem ab
Auglis factam minus aequam iudicante, tuu ille pro tempore uvano obsecundans
omuiaque Hamburgensi cathedrae prolixe d rens cum archiepiscopo in gratiam redijt.
Qui exinde legatos luos muneribus inttructos ad regem Canutum discedenti addidit: iiq
Regi de rebus in Anglia feliciter getis postquam fuissent congratulati simul eundem
commouendum sibi in mandatis datum siguificarunt, quod despecta Hamburgensium ec.
clesia, cui illud summi pontificis privilegio debebatur Danorum episcopos inungi apud
Aoglos permitteret. Quae omuia benigue rex accipieus et obsecuturuu quoque archiepiscopo
iu posterum pollicitus eo deinceps peramico usus est. Adeo ut de ipso vere dici
possit, eum sanctitate et fortitudine iuftructissimuno unon minus religioueu, quam reguum
proterre curae habuisse.
Hoc circiter tempore, qui fuit post millesimum annus vigesimus secundus, obijt impe.
rator teuricus ls objuftitiam et pietatemsnctr appellatus quem et clm coguo
miuatum tradunt. Ab eo ad Conradum Salicum translatum imperium, cutm post bienuij
inuterregnum discordautium inter se principum sententiae in eum tandem omues con.
ieosissent. Initio statim imperij Bohemos et Slavos compescuit. Cum rege Canuto.
medium se interponente archiepiscopo uvauo, pacem et toedus pepigit. Ejusdem quo
que cura et studio Sydericus et Ltho.Slavorum satrapae alique vicini principes, in fide et
amicitia Canuti perstitere dum ipsum ad publica subinde gentis su comitia et amica
colloquia invitaunt.
Eodem propemodum temporis spacio Norvagiae Rex Olaus, cum domi forisque salu
tarem Christi doctrinam summo studio etiam usque Islandos propagasset armaque una
cuu Sueco Dauis movisset, seditions domestica pulsus regno, occasionem Canuto dedit
occupaudi sceptri. Advenerat tum Cbmmodum magna cum Anglorum manu e Britana
nia ille: Et licet haud deessent, quibus non displiceret Olaum ab exilio ad regui iolium
revocari, pluribus tamen placuit Canutum, ut populo magis gratum in locum abientis
substitui. Cum itaque redijsset e Russia (eo euim profugerat / in patriamn Olaus, et orta
o esset inter ipsum et regui proceres ob caedem quorundam praefectorum contentio eru.
pit tandem ea in apertum bellut.In quo a extremumdeleto Olavi exercituipse ut san.
ctus et martyr, acceptis aliquot a ducibus belli vulneribus, in loco praelij prope Steelsta.
dam expiravit, traterque eius Earaldus similia timeuns, primo ad Moschum atque inde in
Graeciam profectus, aliquandiu apud Orientis imperatorem ftipeudia meruit.Filius vero
Maguus ad Moschos delatus ibi similiter aliquandiu delituit. Tum Canutus, qui et Nor
vagiensium quosdamut Saxo unotat, devinctos fbi pecunia tenebat. Daniae et Angliae reguis
adiiciendi insuper Norvagiae titulum oceasonetn arripuit. Nam confestim post

p.154
caedem Olai classe navium quinquaginta Norvagos adijt et superatis aut semotis, qui
favere Olao videbantur, facili nuegotio reguum uuiversum sibi pacatum ac dicto audiens
reddidit. Iude priusquam in Angliam vela verteret, nepotem suum Haquinum, cognomuento
Iarlaeun, quem rebellionis unomine suspectum habebat, specie legationis semovere
studens Regem Norvagiae nominavit. Cui dum ille, aliquanto tempore praeest, captam
occasione, in Aogliam navigat ut inde pactam sibi speratam secum ad Norvagos dedu.
cat. Sed tardius et adultojam autumno cum classe regressus et ipse et spousa cum cete.
ris, qui aderanut, oborta tempestate naufragio perijt. Idque cum intellexisset Canutus Sue.
nonem ex Alvina filium, qui tum apud Iulinenses agebat, domum accersitum Norvagi
ebus imposuit. Retert Norvagiae chronicon vernaculum statim pri mo iu Norvagian
Canuti Miagni appulsu nepotem ejus Haquinum Norvagis praefectum: atque inde, digresso
Canuto, socijs Norvagorum armis in totum ab ipso pulsum Norvagia laum, secessisse ad
Iarlevum Russorum principem, qui Astritae comugis eius sororem lugeburgam duxerat:
et mox elapso temporeubi accepisset Raquinum nautragio absumptum e Russia ad re-.
petendam Norvagiau redijsse, sed arumis indigenarum retusum eum, ut memoravimus.
iu modum praeliando occubuisse. Saxo praeterea id adicit.Canutum, obtentam Norvagia.
ad Anglos reducem arma statim iu affuem suum Riclardum Normanni ducem ob
spretam sthritam conjugem, vertisse eumque patria exegisle Ac mox sororem Esthri.
tam ad Daniae elandos regressam regni rebus ab eodem Canuto fratre suo prfectam.
Sed de eo diceur uberius postea. Mox anuuun circiter millesimum vigesimum nonum o
successit nvauo Hamburgensium archiepiscopo Libentius. A quo deitude in locum
Herbrandi consecratus est Avaco Selandiae Alburgensium vero autistes uouiuatus
Meiuherus.
Canutus igitur superiori adversus Noragianos bello cum et Scaniam recepisset et
Suecorum vires perplurimum attrivissetn tantum Norvagiae, sed Suetiae quoque re.
gno froenum inecisse videri poterat. Itaque Slaviae et Sembi de quibus supra iudica
tumtum et Daniae Norvagi. Sueciaeque atque Augliae / sex praepollentium reguorum
late dominusad Scotiam quoque subigendam auimum applicuit. Saxonis hoc loco Gram.
matici verba quibus sex reguorum memioit, uon satis intellecta Crantuio, quem fugisse
videtnr Sembiam et Slaviam ab eo inter regna Septentrionis nuinerari. Sueno igitur
Norvegiae ut mouuimus, cuu regio itmperio a Cauuto praefectus, pateruae laudis aemulus
magna cuu classe e Norvegia in Fitam Scotorum trajecit. Ad rumorem adventus eius.
hiuc Macbetus inde Duncauus, velut e somno excitati, hosti obviam eunt. Primum praelium
prope Culrossiam pugnatum est, tanta pertinacia ut Danis ad scquendum fugientes
auimus deesset.Scotis ad fugam vix vires suppeterent. Itaque Sueno, modo iusisteretur
cotam Scotiam brevi suae ditionis fore non vanue auguratus. Bertham cum omuibus copijs
ud obsideudum Duncanum contendit classe circummissa ut per Taum amnem eodem
appelleret. Quod Duncanus videns, omnijam ope quasi destitutus ut arte se expediret
dimittit nuncios, alium ad Macbethum ut subsisteret alium ad Sueuoneu, qui de deditione
ageret. Scotus petebatut urbe deditasibi cum suis incolumibus abire liceret. Sucuo o
existimans eam petitionem ab ultima desperatione profectam, nihil, nisi omnibus sibi per.
issis, audiebat. Missi et alij qui in scribendis conditionibus tempus tralerent, fi ut
ampliorem beneficentiae speciem adicerent, regem adfirmant, dum leges pacis daren.
tur, earum rerum, qu ad commeatum spectant, abunde in castra missurum. Itaque missa
magua vis panis etvini nec uou cervisiae ex hordeo contectae ac succo herbae cujusdam.
quau Latini solanum somniferum vocant, imbutae, aec herba si largius sumatur, in
umeutiam agit. Ea igitur cum essent infecta paene omuia, qui commeatum in castra ve
hebant, ne fraus appareret, praeguftabant.Danosque ad bibendum invitabamt.Idem quoque
Sueno ipse benevolentiae testandaent mos est genti, faciebat. Ac mox potu copiosiore
iu somnum solutis Norvagis, castra ingressi Scoti caeduut universos. Sueno ipse somno vo
ndhuc gravis a paucis, qui miuus temulenti etant arreptus ad naves delatus est. Qu
dum funt adfertur aliam ad ingornum Danicam classem stare subsidio Sueuoni a Canuto
submissam: rectores in terram expositos ferre, agere, nullo resistente, incolentium
bona. Ad versus eos Scoticus dus.Bancho nomine, cum copijs missus primos adortus et
quosdam concldens reliquos ad naves compulit.Verum Scoti ifto stratagemate, sive do.
lo potius, non virtute superiores, ad incitas tum acti fuissent, praesertim si altera haec classis
priori iuncta remintegram reperisset. Regressus inde ad Norvagos Sueno Scotos demisit.

p.155
Hanc in Scotos expeditionem Malmesburiensis qui et e subactos eosdem videtur innuere,
refert ad annum non quem posuimus sed proxime sequentem, quo Roma nimirum
Canutus redierat, de qua eiusdem profectione nunc breviter dicendum:
Agebatur a nato servatore annus millesmus trigesimus, vel, ut alij trigesimtus primus.
cum relata ad filios HaraldumSuenonem et Canutum regnorum suorum cura ipse Ro.
mam iter ingressus et a lohauue eius uominis vigesimo primo pontifice maximo, perhu.
aniter exceptus multis ex auro argentoque fulgentibus donis alijsque pretiosis honorarijs
Apostolorum priucipem Petrum veneratus eit. Ab ipso autem sumumo pontifice, inter
cetera couiter impetratum obtiuuitut illustre quod habebatur apud Auglos liberalibus
ostudis dicatum Athenaeum ab omnibus post id temporis exactionum oneribus immune
atque exemptum praeftaretur.Se praeter haec dum itinere faciendo distinetur, tam euudo
quam redeundomire se adversus egenos munificum praebuit. Quin et locis diversis ubi
iu publicum conterre aliquid portuorij vict peregrini ex more teuebantur ipse deposto
scmel ingenti pretio collationes ci usmodi iu totum abrogari curavit. Assistens vero ac
coran contueus Apostolorum divi Petri et Pauli memorias (ita mouumenta vocaut)
saucte serioque pollicitus estac Deo veluti vovit se exiude talem vitae morumque initurum
rationem, quae vere poeuitentem approbaret. Quibus de rebus epistolam insuper
cemoria posterorum digni ssimam veuerabili ac spectato viro iviguio ecclesiae Stavecocensis
Abbatiquem sibi itineris comitem elegerat, alij sque legatuis iuis traditam, in An.
o gliam praemisit, dum ipse unde digressus fuerat in anim priu quau ad Anglos redit:
Hac epistol Etelnoto Metropolitauo et AltricoEooracens archiepiscopo ceterisque prae.
sulibus ac regni primatibus praemiss salute, prorectionis suae ad urbem Romam fuisse
causam indicat ut ibi pro remissione suorum delictorum proque iucolumitate reguorum
ac populorum suorum apud Deum Opt. Max, precibus intercederet: seque jamn din id
anico agitasse sed hactes ob varia rerum ac reguorum suorum negotia impeditum:
uuuc vero Deo grates agere, qui illud iter perficere ac sanctos suos Apostolos coram ado.
rare ac salutare concesserit Cumque a viris prudentibus doctus non iguoraret praecipue
Petro Apostolo datam a Domi no potestatem ligandi ac solvendi eique et claves aulae
coelestis concreditas ideoque vel tuaxime illius opem ac patrociniunm exorandum udicasse.
Non itaque latere eos velle in illa solenni Paschatis festivitate ingentem undequaque [undiquaque ed.]
hominum multitudi nem omnesque a Cargano monte ad proximum usque mare gentium
pritucipes cum ipso pontifice Masx. Iohanue et imperatore Courado praesentes adtuisse
seque ab omuibus summo studio exceptum ac salutatum multisque muneribus honoratumu:
et maxime ab ipso imperatore eum aureis tum argentcis vasis alij sque singulari artificio
elaboratis rebus ut pallis max imique pretij vestibus esse donatum Eaque occasione
cum imperatore et pontifee ceterisque principibus viris de oneribus ac querimonijs sub.
ditorum suorum, tam Anglorum quam Danorum, serones miscuisse ac petivisse ne ij.
Romam ituri, tot telonijs atque exactionibus alijsque remoris fatigeuntur i sqs et anuuisse
imperatorem et Regem quoque Rudolphum, qui praecipue istarum, per quas transtus pa
o tet clusarum curam gerit: Conquestum etiam apud summum pontificem sibique dis.
plicere diserte a se eunden commonitum, quod praesules suorunm reguorun tanto aere
tantisque impeudijs exhauriantur, s quando ad pallum accipiendum sedem Apostolicam
pro more accedant: atque id ue deinceps fat decreto sancitun: Sicque cuncta, que a se
essent postulata et quorum nomine pontificem maximunu atque ipsum Romanorum Imp.
et Regen praeterea Rudolphum, per quorun territoria commeari Romam solet, conpel
lavisset, ea benignc omnia indulta ac praesentibus insuper quatuor arcbiepiscopis nec uon
cpiscopis vigiuci, exceptis ducibus ac nobilibus, qui trequentissimi aderant, siugula sacra
meuto firmata. Se itaque omnipotenti Deo et ore t pectore ingentes gratias reddere.
quod quaecunque animo et mente concepifset ea omuia feliciter et ex votis esset conses
o cucus. Et velle idcircout contet suis omnibus.Deo supplicem vovisse se ab isto teporis
puncto vitam ac mores suos in melius relaturumreguisq ac subditis suis, habito nbique
aequi ac juris respectu, pie ac religiose praetuturum Et s quid enet vel negligenti vel
alias iuv euili imprudentia se hactenus commifsumid, uumie uvante, deiceps emeu.
daturum. Ideoque obtestari at erio mandare consiliarijs suis, quibus tegi uegotia con
missa sunt ne ullo pacto aut fui eetu aut consquam proepotentis fiore ab aequo defe.
tant, aut suis in territoris qidquan quod iuiquom fic, surepere aut prevalere pernit
tauts Ftacipere e ci vice co cuibus omnibus ac egi sui universi prfectis, quatenus

p.156
sui favorem ac propriam salutem charam; habeant, ne quenquam sive divitem sive paupe.
rem nobilem aut ignobilema ulla iniuria aficiant sed omues ex aequo legibus ac) ur ut
frui sinant a quibus nec ob sui favorem nec ob personae alicuius praeilluitris potent
ueque ob fscur denique suum adimplendum ut recedantullateuus cupere, cum necest.
tas nulla suadeat ut odis iniquis aut artibus malis opes sibi aut pecunias cumulet. Se idcirco,
quod eos ignorare nolit in Daniam et ad borealia sua regna unde iturus Romam
fuerat digressus, redire, quo pacem ac firmum cum ijs populis foedus feriat, qui ut se reguo
ac vita spoliarent modis omnibus allaborarunt sed.Deo consilia et conatus ipsorum dissi.
pantefrustra fuisse. Qui et porro suo nutu reguum sibi pacatum concedat honoresque
adaugeat, ac animum ex adverso suorum inimicorum viresque ac machinationis destruat, te
Denique constituisse se hac aestate, composita cum gentibus viciuis pace, ac tranquillato.
quod est iu oriente, regno universoita ut nullibi extimescendum sibi bellum sit, quam ci.
tissime in Angliam cum classe reverti Hauc autem idcirco praemittere epistolamut de
fe lici rerum suarum successu omnes exultent, guari nec labores se nec molestius ullas iubterfugisseueque
etiamnum subterfugere, quibus suorum commoda pronovere suisque
prodesse possit: Ideoque et obtestari ac mandare Episcopis suis omnibus ae regui praesidibus,
per cam, quam Deo et sibi fidem dederunt, ut, priusquam in Anguam adveniat, no
miua omnia et quae cunque more maiorum Deo exsolvenda nou ignorent expuncta ac soluta
sint: Cuj ustodi sunt, pro aratris elemosynae et auni malium auui cuusque decimums
itemque S. Petri denarius tam eb urbanis quat ex vicis exigi solitus ac denique decii
mae iedio Augusti mense ex frugibus reddendae: atque inde sub festum divi Martini
satorum primiti quas suae quisque parochiae persolvit. Anglis vulgo rttstpat nominatae.
Raec et his similia, si aute suum reditum uon fuerint redditase ut regiam auctoritate
secundum leges in delinquentes statuaturhaud praetermissurum, lIpsam epistolam, qul
est exarata phrasi ac formula, ne quis et eam desideret, proxie subiciendam curaevi:
A u u s ex totiur ngue Dunemrcie Norregnorum, pturt Sucnu, theto
Metrolitano, tturco Eoracens circ / epscoo ovunitusque episcoyt prmotdr toti
ngioru entttum ndtus qum peiersolutem, votco vob me nviter iu / e em, orot
pro redemptione peccaminum meorum, et pro salute regnorum, quique meo subjacent regimini populorum.
Hanc quidem profectionem Deo jam olim devoveram, sed pro negotijs regni, et causis impedientibus, huc
ue perscere no poterm. MNuc utem Deo meo omupotent: vue umuter grotu go, qu
conce / / t in vit me / cnftorpotolor sor etrum Pouum, omenctuariu, ud mtrc cdem
Aomom nt extro d / cere potu expetere, secundum desiderium meum pr / entiter eneron t cb.
rure, b iergo moxime loc put rui, qui spientibu dici, nftm errunpooium / gnem p
tefictem comno ccep / e gund utqe / olvend, clougerumque e / e regm ceset, ideo / eccuu enu
ptroc / i / iuvn vu domm igenter expetere vcle utise dux, it uutem o not, yuu moo
cogregotionoiiumin ip Pscii svlenitote iti cum dmino up sobome smperaotore sonrc
erotcilitcet omer princye entium moute Corguo usque tu proximum more u omner e c
honorifice suscepere, et donis pretiosis honorauere: maxime autem ab Imperatore donis varijs, et muneribus 40
pretiosis honoratus sum i vcsit cure crgentet, u i puilijir vetibu vode retiv.
Loctur / m gtur cum ipo mpertore, omno op prcipiur u ii eront e nece / ttatdu
totiu popu uiers regi met, tumngsoru qum Donorum vt er concederetr quor pu
ecror i vi Memm ex ne tot cluur per vam ortentr proter tescnitu nitun uti.
gentur, muuutue tuoti imperator c ultur rex q mxime isorum clausruor cnctur.
cunctique principes edictis firmaverunt, ut homines mei tam mercatores quam alij orandi causa viatores,
u / j: o nguri cusrurum / tecrio. / fr poce ut ege cun Aoeant recect.
oquturs iten coraom bmo Pp, mb vule dicere cctor uo me urceycpi e
turtm cnguriudntr metote pecxnoruon, qu ei expetedotur pro poo cccipieoevdorem
ceteicmm peterent ecretuue et ne i cep fot, tcto em, u c o
io Bop c iso iertoe, d rege oip, ceteue pricipur / er qe terras: r trcn.
tu e emm, ro mee get tititute putudm, itentie cnuerut cecsscrometo
etiupert testioo qutu orcteistepn git: esor ere mtitu.
Dutu diu qu id ecrnt. Quuprepter eo ototentigrots megc re, ui
om qu srcveru, rout ente ecreverm, vere perf, cismue csetiec, u
tcue otmsit ciur vdr xu Deo oupetetypes ce tum ee omdus
reformare, et regna mihi subdita populosque juste et pie regere, aequumque judicium per omnia observare,

p.157
et si quid per meae juventutisnintemperantiam aut negligentiam hactenus praeter id quod jussumerat, actum
est, totum Deo auxilianteiicte deicepr dioo exre, ircotetor precipis metr consiiont
qrdu regi cossio cred, e udo oout propter timorem / me /, ut sicuiuc potentr persue fverem
niqux / utition mo cosntint, ve pticntur ularei omui reuo meo. Precipo etiom od
vce comiti prepo / st unier regt me cut mcnm micitiom utsmslutem utere vo
vt, ut l / omi (ec dtti nec puuperi) m / muitom isert, oonbus tuom nolidur um
viius, vitiiuir pueuperibur, st frt ege potiu uo nec propterfvrem regiun, cut
icts potent perum, nec ropter mi cogregonum pecuiuiom nslo mo eietur quuo
ua nuhi neceitus t t iqi exaftione mii pecuni congregetur. Lga toque, yuud vbi: tu
ei voso, ecem qu ext regreder Doemeroom eo puce rum pottu omnixi Dunoru
csio c ergentiur puuir copoitrur, u nor regno vit priare. / s eic pvise eet.
vsdunt, m poterot. Deo cicet virtuem coru dt cute ui nr / begn eitote i regue
eee csevet omme inimcorm nvtrorum potentium rtitudie ccep / / pet
uniet, compst deique poce cum gentilur, ue i circuitu tro / sut / postoque pccuto oi
re nostro ic i orientet ut d s arte elllu t inimicitis ii quorum t mere oleo / nu, um
cits oc tote cpporutum nvgi procrar poteroigiium enire ono. Huuc otem eyito
icirco premss, ut de ne proeritute omr popuur reg mei ticetar vi ut tvr / / si / citir, nu.
o proemetipm, nec meu dore ustit nec uuc titineo, m / oere pro ouu pov / nei e.
cri utilitote. Muc igitur precipio vbtetor oe / epstopor regu vrepoi o perfe.
o quom Deo c nib deete uuteur ficut, r ut nutequm ego / eiiom vei ovuu eito, ue
Deo ecuudm segem cutiquom deeusnt / oiuto, ciucet elemo / y pro ractrir ecime cimum
pus omu procreatorum dnoruor ome sanctum Petru eemtve ev uriius / ive ex
vi, medicnte ugfo ecin / rgum, infeititvitutescti Murtii print iseminum c ecce.
s cu: porocbio qui / sy: et, quae, ngscem Circesccat: mitur, c vr / iliu / (d / n enero) vo
erut perol: o, regic excctio cun ger (ii uem cuu cattricte cs euit coptuaretit, usete.
Rex Rudolphus, cuus cpistola memiuit.Abbati Stadensi Rex urguudieae est. Hic anno
xxxii diadema suum Cuurado Imp, per tabulas testamenti morieus mandavit. Nam ut
tradit Helmoldus annis jam ante a subditis ditionc pulsus postquam confugisset ad Itp.
Henricum cognatum, per antistitem Argentoratensem Vernerum, victis praelio Burgundis.
solio suo restitutus est. Hoc etiam tempore ipsius Canuti regis et Bernardi Saxoniae Ducis
oper firma inter eas gentes quae Albim borealem accolebaut, pax constituta. Eaque
occasione usus episcopus Libentius saepenumero Bremam Hamburgum commceabat. Nam
et Caesar iunulos tum bello domuerat. Horum principes habebantur Cneus Auatrogus
et tho: Quorum postremus tho tertius dictus. Mistovi filius, se adversus Christianos
periniquum atque inimicum declarabat, ude et mox a transfug quodam Saxonum tru.
cidatus filium reliquit GCodeschalcum: Qui per idem tempus Luncburgi, quod Ducis erat
onasterium liberaliter habitus, ibi literarum cultu imbuecbutur. Verum intellectam pa.
rentis caedeadeo vindictae cupidine efferatus exarsit ut reiectis cum fide Christiana lite.
ris, earum vicc arma corripuerit et ad Vinnulos fidei Christianae liostes. Albi transmisso.
profugerit. QQubus conjunctus multa Saxonum millia ut patrem ulcisceretur ferro su.
stulit. Tandem ut grassatorum coryplaeus a Duce interceptus custodiae est traditus. Sed
postmodum icto cum eo utpote viro fortissiumo et quem rebus suis haud incommodum
futurum Dux judicabat, foedere, dimissus est. Inde ad Regem Cauutum digrediens cum
ipso in Angliam transmisit. Cbi aliquandiu iuter aulicos ac regis familiares militiae laboribus
alijsque honestis studijs vitam traduxit.Saxoni Crammatico parens eus nontho
sed Apribigneus appellatur, qui et illud a superioribusin quibus Adamum Bremensem c
Abbatem praecipue Stadensem sumus secuti, diversum habet, quod patrem Christiani cul.
tus fuisse amantissimum et Slaviam a religione deficientem revocare, sed frustra conatum dicat.
Canutus vero cum esset, ut diximus, in Italia: et Imp. Cuurado familiariter et multum uteretur,
accidit ut, praeter cetera modo memorata de nuptijs quoque inter Henricum 3. Imperatoris
filium, et Cunildam ex Emma genitam. Canuti filiam, contrahendis ageretur. Quae et pactae exinde
ac celebratae, ut volunt, in inferiori Cermania Neomag suut, ingenti magnificenti.
Cuius laetissimi connubij aeram referuut chronologorum plerique ad anuum nxxxvi, quan.
vis nec desunt qui anuo minus numerent. Et sunt quoque qui tradunt, iup, resguasse tum
smul regi Canutojus quod haberet in terris Holsatiae et Daniae conterminis. Ex ea haud
multo post Caesar, Saxone attestante, filium suscepit aeque fortuna ac nomine Magnum.
Postmodum, ut solet fere gaudia moeror consequi, calumnijs malevoli cujusdam coram Imperatore

p.158
accusata adulterij, cum se judicio candentis ferri, ut tum erat moris, marito purgasset, nec
tamen vel ei aut calumniatori satisfactum videretur, submisit in duellum suo nomine adolescentulum,
quem secum domo adduxerat. Hic, Deo innocenuiae viudice, vicit ac postravit
accusatorum, giganteae staturae ac roboris hominem, ipse paene puer ac pumilio. Et licet istis
indicijs ac teitimonijs Renricum placasset auimoque eius omem quodammodo cxemisset
scrupulum, tamen offensa tam pertinaci mariti suspicione, mist illi libellum divottijsecesstque
ad Balduinum Pium.Flaudriae Comitem, qui tum Brugis, ut plurimum agebat. Apud eum.
quandiu vixit, spleudide ac regali cultu est susteutata, utpote cui sanguine erat conjunctissima.
Post obituuqui iocidit in annoum xuui, in urbe Brugensium sepulturae locuum accepit
in Eeclesia S. Donatianiquam collegiatam vocanta latere ostij borealis. Multa cun vivens
tum tuoriens eidenm Canonico sodalitio testamento donasse legiturn quibus fuerunt Au.
gustalis corona, multique optitmorum auctorum libri maguo sumptu descripti, qui fereiam perie.
runt, uunico ipsius servato psalterio liugua Danica, quetuadmodum ex actis illius, quem diri.
ecclesiae mcmoriae prodidit vir clarissimus Anutonius Sechoonhovius ibidem olimCauoni.
cus. Mejerus insuper terum Flandricarum clarus scriptor de eadem ad annum ioocLxxxix.
hec interserit: Brugis cum templum divi Donatiani vetustate sua pene corrueret, verdi.
ta est preciosa auri et argenti suppellex pro templi reparatione, quam olim ecclesiae dederet
Cunuildis Augustauxor Eenric Imp, filij Couradi qu uupierat atno salutis mxxxvi:
filia regis Danemarchiae et Angliae ex ELmma sorore Richardi Ducis Normanoiae, qu
qui dem Cuuni ldis Brugis obijt sub annum domini mxumnut alibi fusus per Dei gratniau
explicabimus. Sepulta est ad Donatiauiuxta ostium septentrionale templi: ubi uuuc vi
situr imago beatae Mariae, eus superimposita monuumuento. Polydorus in rebus Aogbae, et
Cuspiauus iu Caesare Henrico.Culielmus item Malmeiburieniis in historia Angliaealyq
scriptores meutionem de ea faciunt: sed nemo ounium quo devenerit, vel ubi lepulta est.
novisse videtur. Venit enim ad consanguiueum suum Balduinum Piut Comitem Flau.
driae, postquam in uite a manto accusata adulterijiustum per duellum innoceutiam suam
defencdisset repudiumque injusto matito misisset. Hucusque Meiecrus.
Per idem id tempus, qui Norvagis, ut indicatum, a Canuto erat impostus Sueno, apud
populum paulatim evilescere ac tastidiri coeptus, partim ob nova quaedam abipso lata ftatuta
ac leges, partim quod ijqui Canutum, parentem eius, ad solium Norvagiae evexissent, minorem
meritis suis gratiam relatam existimarent, nde postremum arma in eum fupta.
Et licet subiude in hostem adversum duceus superior evaderet tandem tamen re vocato.
qui ad Moschos protugerat. Mlaguo Olai filio, a procerum plerisque, quibus res opesque Da
uorum insurgere minus placebat, neglectus priuo atque inde a ceteris fpretus, ad fratrem
Canutunqui Daniae praeerat, facto procinctu, festinavit. Atque ibi haud multo post mor.
tem obijt. De origine eius sicuti et fratris Haraldi, quorum uterque Cauti fius ex Alvig
Northamthumeuii ceniebatut, qua prodita exstant, vix exequi libuisset, nisi Vigoruicnsem
auctorem praeferrent. Ait igitur is. Algivan, cum masculam prolem Canuto nultm
pararet, etiamsi quam maxime vellet, foetum suppositium a sacrificulo quodam acceptum;
Canuto ut suum obtulisse, eumque Suenonem nominatum: Haraldum, vero alia similiter matre,
ac patre calceario genitum, eidem pro suo exhibuisse. Quae tamen nos in medium relinquere,
quam falsa promere aut vera silere malumus, praeiertim cum Norvagi verna.
culum chronicion ab istis longe diversa prodens Alvinam Norvagam faciat, filiam Al
fringi Comitis.Iari ipsorum idiomate dicti.
Dltimam Canuti cxpeditionem referuunt auctores it aunum xxxxvi: eamque susceptam
cradunt adversus Richardum Normannuiae Ducem eus nominis II. Cum enim, ut supra
ad annum m i est memoratum, uorem ille accepisset Estrithau Canuti sororem gerna.
nam. Margaretam alij vocant, eanque levi de causa postmodum repudiasset. Canutus quidem
cam recepit atque educandum in Danium remisit, nuptam exinde lphoni, cui et Sueuouem
regem peperit, suo deitceps loco memorundum. Ab Richardo vero poenas repe
titurus Cauutus, utpote marital supercilio severius uso, classe multarum navium in littus
ilud Galliarum trajecit. Sed Richardus, cogunito Canuti aduentu, oculis se afsinis sui sub.
duxit, susccpta in Siciliam aut terras sanctas, ubi et fatis coocesserit, louginqua peregri.
atione.Vix autem iu hostico militem Cauutus exposuerat, cut de rebts et obitu filij sui.
non, ut cst in Saxone.Haraldi, qui parenti supertes Angliam ultta bienuium tenuit, ut infra
dicetr: sed Sueuonis Norvagiae prsecti, factus est ertior. Eoque nunucio sicuti haud levi.
ter perculsunu par est credere, i eccedentt adversa mox valetudiue, tum gravis ac diuturnae

p.159
militiae laboribus pressus ac veluti consumptus in ipsa, quod dicitur, statione et
quomodo mori oportere imperatorem ipse Imp. Ve spasianus olim dicebat, e vitam migra
vit. Corpus ejus tribunorum ac centurionum humeris tumulo illatum Vintoniae ductumque
maguifice funus, postquam anuos viginti septem Daniae. Augliae vero quatuor et vigioti
ac deniq septem Norvagiae praefuisset. Praeter faces ac similes funerum apparatus, con
specta incomta signa, versi fasces ac plebs proceresque atrati trabeatique dolorem vultu ac
voce testantes. Saxo Cratmmaticus non quidem Viutoniae Anglornm, sed Rothomagi, ut
defunctum ita etiam funeratum memorataddito elogio, quod verbis ipsius subyeci: Huuc
Canutus exitum habuit, quod nemo nostrorum regum, tametsi plura alij victorij illustra
o verint, splendidor fuit. Adeo enim operum eius maguitudinem propitio famae fides auxe
rat, ut quos rerum gestarum gloria pares habuerit, amplitudine claritatis excellat.Cunque
aliorum splendorem iguorantiae obscuritas ac vetuitatis rubigo perederit hujus decus
longae famae usurpatione subnixum perpetuis memoriae tructibus revirescit. Siquidem
snctitate ac fortitudine instructissimus, non minus reguum quum religionem proferre
curae habuit. Quippo cum bellicis late titulis inclaruisseaet, placidiore studio usus ex fisco
suo compluribus in locis privatorum clericorum convictu instituto ccllularum frequentiam
novis conventiculis auxit, sacrorumqueveuerationem, quam maximam semper exhibuerat,
regiarum opum impendio stipendijs multiplicavit: sacrum quoque ordinem uberio
rem reliquit, ne ferociae piropior quau pietatis officijs videretur, aequam sibi utriusque lau
o demn adjicere cupieus. Cujus studij industria ad tantum claritatis lnmen acce sst, ut cum
fortissimorum regum bellica virtus antiquitate exoleverit, eius famam glori quae stu opu
lentissimam tenaci ssima posteritatis agnit io comprehenderit. Ceuuit ex Algiva sive, ut
alij scribuntAlbina Suenonem et Haraldum, de quibus iudica vimus. Hanc Olao Norva.
go adamatamsed ob form pulclritudinem eidem prae reptam: sibi sociaverat. Quae et
causa: praeter alia, inter ipsum et Olaum simultatum exstiterit. Postmodum Emmam Ri.
hardi Il: Normanniae ucis sororem Regis Ethelredi ut meminimus modo viduam.
legitimis sibi uptijs copulvit. Ex hac Contur cog nomento Durus, et Cunuide procreati.
Quod vel ideo repete re visum quia Emmam contundi cum Alvina et Durum Canutum
uon Emmae sed Alvinae tribui apud auctores, praeter Vigoruieuiem etiam domest icos.
quamquam perperam, traditum reperi.
Soror vero ejus Esthrita, velut alias appellatam dlximus. Margareta, primum quidem
Normanniae Duci Richardo l atque inde, ab eo remota, lphoni matrimonio conjuncta
fuit. Sed quod Saxonem praecipue et Adamum bremensem sequutijam diximus. Ri.
chardum, cum ob id poeuas ab eo repetiturusCauutus in Galliae littussub annum xxxvi
cum classe trajecisset Hierosolyma et in terras longinquas facta fuga, abijsse: atque
ibi fatis coneessisse: Id neque cum aetate neque cum rebus Ricbardi l convenit. Nam
Richardus ut fere omnes putant octenuio ante id tempus, id est anuo vixx vii aut ut
alij xxvii, c vita migraverat: et quidem non Hierosolymis aut in longinqua aliqua
peregriuatione, sed domi in ipsa patria sua, conditusj uxta parentis tumulum Fescam.
o pi, adeo ut auui aeram etiamsi ad anteriora revocemus quod facile possit haud tamen
alterum hoc, de longinqua et ad sacras oras peregrinatione. Ricliardo quadrabit. Cou.
veniet iterim Roberto eius filio, qui postea, detuncto fratre Richardo Ill imperium te.nens
obijt anno: ut traditur conseusu fere omnium millesimo trigesitmo quinito
in peregriuatlone Hierosolymitana. De eo autem, quia omissum alijs video ad Canu.
tum tamen et res istas proprie spectans huc attexere oporaepretium puto Cemtueticensi
prodituu R o s e yr u uimitrum hunc sub annum millesmum trigesiuuumu
quartum, missis ad CAnutum in Angliam legatis, eum commonuisse ut consobrinorum
suorum Eduardi et Alvredi filiorum regis Etelredi, diuturni exilij meminisse, et eos pateruis
haeredijs restituere postlimiuio vellet: ed Canutum legatos, re iufecta ac nihil
o laetut nunciautes remisisse: Eoque accensum ira Robertum cum suis habito consilio.
classem extemplo ac viros adversus Canutum armasse sed ventis adversis diu circa insu.
lam Cersci detentos: ac mox altum denuo tentauntes: sed oborta idettidem tempestate
domuum tedire coactos.Et Robertus exiode cuu eaudem classem ad infestandum Britan.
niae, n ora maritima Galliae Conitatum misisset, salutatum eum adveuisse Catuti Auglo
rum regis legtos, pacata omnia ac regni portionem liberis Etelredi Cainuto am debiuli
ac louga valetudipe fesso, offerentes: Sed Robertum, dilata tum re. Eierosolymami qupu
dudum constituerat, perrexisse atque inde regredientem Niceae supremum diem clausisse.

p.160
Ita fere Cemmeticensis. Quae au aliquam foeuerare lucem supenioribus de Rchardo es
Saxone relatis possint, alio dispiciendum erit loco, quamvis hoc obiter hic indicasse ne
alienum uon erit, videri uon tat Richardum Il quam III aut eorum familiam ac potteros
Normanniae Duces momine Richardi Saxoni nostro intellectos ut solet fere in rebus
praesertim externis alia saepenumero regum ac principum nomina pro alijs ponere. Sic et
Eduardum Angliae regem in rebus Canuti hujus Magni perpetuo nominat, cum tamen is
sub patre Canuti Sneuothoue jam diu ante fatis eoncesssset ac reguno post eum praecsset
primo Etelredus, atque inde aliquandiu una cum Canuto ipso Edmundus, quod et liquere
ex antecedentibus latis potuit: ut ita, quemadtmodum ibi Eduardus pro Etelredo aut Ed.
mundo, ita etiam hic secuudum Richardum pro tertio aut Roberto potius posuisse vero m
consentaneum habeam. Estque Robertus hic ile frater scilicet Richardi III Normanniae
Ducis, quem fuisse Tancredi Normaoniprimi Sicili priucipis parentet, tradece
plerosque superius meminimus: Adeo ut Richardus hic idem eusque frater Robertus, pro
avi fuerint Ro o i II Normanui Tancredi uepotis.Ducis ac regis Siciliae Apuliae.
que: qui et postmodum rex insuper Calabriae ac Neapolis declaratus, etiatm Poenos felicibus
armis compescuit, ac suo inscriptum ensi hunc de se legi propalam, ac orulgani ver
siculum haud veritus fuit:
A ut us E C t a s e x S i c v vs M i ui S v i E rA r x.
Foit porro sub extremis vite temporibus singulari erga Deum pietate Canutus oiues, as
que praesertim adulationes et ultra humanum tastigium honoresut maledicta et opprobria
aversatus est. Aliquando cum juxta littus obambularet essetque Rex omnium potentissimus salutatus:
ldque univers, qui aderant, comprobare viderentur / ille et vultu et manu iodecoram sa.
lutationem repressit, et tali praeterea argumento coarguit: Veste enim exteriore in tertum de.
posita ac super convoluta ad littus maris sedes, vel, ut alij, sede regio in littore posita, alluentem
oceani undam his coepit verbis increpare: Tu mare ditionis meae es, et terram in
qua sedeo es mea: impero tibi et denuncio, ne in terram meam ascendas, uec membea
aut vestem domini tui madore perfundas. At mare nihilominus aestu iusurgens tocum
madefecit. Tum ille ad suos conversus videtis, iuquit, quem regem putextismappelle.
tis, qui ne illas quidem aquarum guttulas cohibere atque imperio meo poisum remorari: o
Solus itaque universi conditor ac rector Deus hoc honore ac nomiuc compelletur. Qu
erga summum rerum moderatorem auimi demissione nescio an quisquam Christianorum
priucipum Canuto praeferri debeat Certe gentium itperatoribus. / et quitcuuquent apud
Graecos Alexander ille Magnus, divinitatem afectarunt, ut veram erga Deum pietate mafui
sse Angustus legitur, qui aulicorum ejuimodi blanditias corripuerit, seque m: o ap.
ior fuit ita ipsi Augusto, quod ad hanc civilitatem attinet, parem se gessit. Nam primus
pellari uea liberis quidem aut nepotibus iuis vel serio vel joco passus sit. Sediet alia
sunt, quae eius pietatem prolixe testari poterunt: Nec repetam nunc insignem illum iu
di vina cultum quem Emmae encomiastes in unam S. Audomari urbe eiusque monasterijs.
cum ea de viam transiret, se oculatum testem observasse pluribus memiuit, illud tautum ad- e
dam quod Anglici tradunt annales. Canutum in memoriam praelij prope Asidunum advetsus
Edmundum commissi, in quo is, cum prosperam initio pugna Danos profligasset, veria ex.
iude fortuna ab illis ut supra est memoratum fuit profligatus, templum non eo tantum
loci posuissesed et alibi et ubicuuque puguasset ob etfusum humauum cruorem poenitudi.
ue motum aediculas postea facras excitari curasse.Et est, quod addunt ijdem chronologi.
metorabileRufticos ebulum quod sanguineis baccis juxta locumjam dictum copiose
provenit, non alio nomine quam Does, id est Dunrm nuunem etiamnum appelli.
tare, ob atrocitem scilicet conflictus et sanguiuis utrimque effusi eo loci copiam.
Tali Canutus animi altitudine ac modestia vere Christiaua insignis, ut reguum itsuper
laudatissimis statutis oruaret, civiia etiam yura sibi curaeae cordi esse ostedens ex eollectis o
praedecessorum regum placitis congessit consuetedines Anglae hbristribus.Exstaue c een.
tuim eyusdem instituta uuico libro coumprtehetsa. Bdgari pterea leges: de quibus aurte
iniectum, in Oxouenf paeuto cirt atumChristi xvr uautoritate fua regia confirmavit
ac stabilivit. Quau etiam juris tac / diseipliae prsereim iltaris rigidur exa.
ctor fuerit docent ab ips i Dufatullei at conseetudiues ac eges, qurumu
sougum cataloguim Saxo ctxt, uhis autore usus: n ieo ouuis veterem
c seenioret a ttem: tendci tuit. Eaquotputti pincipis dilgenti fit, ut

p.161
optimis institutis omnia constarent. Nec tantum quid in agmine, pugna, stationibus
vigilijs ceterisque diuruis nocturnisque munijs militem deceret sed etiam tempore
pacis qualis esse miles domi deberet, accurate ut traditum haberetur elaboravit.
Statuique inter cetera, verba sunt ipsius Saxonis, ut in capessendo dicubitu ordine quo
quisque militaris officij advocationem sortitus fuerat uteretur, locoque antecederet, qui
prior obsequio foret. Eum vere, qui coena inita aliqua interpellante mora tardior supervenifset,
inter considentes excipi oportebat. Qui si tam arcto se consessuj unxisset ut ob
nimiam eorum frequentiam, qi supervenerat sessum recipi nequiret, qui ejus loco insederat
exurgeus proximum occupabat, eousque mvicem se assurgendi oficio venerantibus
00 donec laxato totius confessionis ordine legitimum reci piendo sipacium patuisset.
meniaque, qui postremus residebat abscederet. Si quis vero alieno discubitu uti per inso
lentiam perseverasset qui eo spoliatus fuerat proxime circumsedentibus inmjuriae quere.
lam detulit, hisdenmque testibus in concionem productis ad versus reum act ione contendit,
effecitque ut qui cedere jussus contumaciter superfedi sset contumeliose stipendijs
amoveretur: Ter tamenu regi tali culpa atfectis necessitatem poenae remittendi tas erat..
Quod si quarto se quis eodeo reatus genere maculassetdiscreto a milite loco mensae alieuus
fiebat, commlitonum nemini catino aut calice communicabat. Eodem poenu gec
uere in minutos quosque animadvertebatur excessus, ut si quis aliuu convicio insecutus
fuissetaut potione per contumeliam resperfsset. In eos, quorum egregia operam usus fue..
o rat, aspere punciare nolens, quae stionem ad se delatam ad curiae coguitionem relegavit.
Cumque exaudita militum responsione, totius concionis suffragia udicationi consentanea
noicerentur qui damnatus fuerat, iuterrogari solebat terrestri an maritimo secessu fu.
gam petere decre visset. Ita rex proscriptionc suos quam nece puniri maluit. Quod si.
reus mare delegisset eo commilitouum frequentia prosequendus dataque navi, remigis,
commcatuvasculo egerendis aquis idoneo tandiu in littore operiendus fueratdonec
remisi eis navigatio gereretur, vel si velisantennae cxtra conspectum abijssent. Qui si tempestate
in littus relatus tuisset continuo ut hostis habitus violatae societatis poenas pendebat.
At si terra profugere maluisset ad nemus usque pari militum cura comitaudus erat, cuue
ctis tandiu in eius abitu expectantibus quousque procul abesse cognoscerent. Ac tuno.
us demum tuaguo cum totius militiae fragore ter valide edendus clamor cuuctaque strepitu
miscenda tuerant ne fugiturus ullo ad eos errore reterri posset.
Farumque ae sitmilium, quae apud Saxonem prolixe videndae legum occasio praecipuec
exstitit, quod frequens ad eum jam undique miles conlueret, quorum multi bello strenui.
pacis commoda tinus aequa mente tolerabant. Cujusmodi praeter ceteros Llpho menuoratur:
Cilicet sororio suo, nequaquam parcitum voluit, s enim genialiter una cum
ipso ac regui proceribus ceteroque palatij comitatu cum esset epulatus ac taudem termu
lenti iucualesuens hostium laudes, cladem vero Dauorum celebrarethanc ut exprobrationem
suam Rex ducens, impetuque c xcande scens invadi hominem at contodi torau
inter ipia licet mensae sacra: imperavit. Quuo se rex saue Alexandro, cognomento similii
ter Magno, hic vero se Clyto gesssse parem videri potest. Nam Clytus cum iter epulas
et pocula, idque rege etiam suo Alexandro praesente haud fatis sobrius Euripidis Graeci
potae retulisset carmeo quo fguificabatur: male instituisse Graecos: quod trophaeis, re.
gu duntaxat uomina inscriberentur: Idque Ale xander, quasi laudes suas obterens: accipea
ret, concepta paret iu modum intra pectus ira.Clytum secum epulantem occidit:
Hic autem ille est Vlpho, cuius prosapia, sicuti et de matrimonio cum Canuti sorore,
alij sque factis, baud vulgaria et pene fabulosa sunt, qu referuntur. Ait enim Saxo cum
virguue Suetie qu forte fortuito in avijs flvarum comitatu suo aberrtaret itgentem
sum veuereo tmodo consuevisse et ex, eo congressu avum lphonis prognatu:
chalego exinde genitum cum esset iu familiaritatem
ipsumque patre Turgillo pan
o Canuti tuunc io Anglia commorantis assumptus, astutia siugulari usum uo a Canut
ad eus sororem Estrithan que tum post imium diortium cum Richardo I Nor.
proauniae Duce: factum, m Dania manebat, literas acciperet quibus a frrre proecipei
tur, ue, ipsa facere omitec quae tpbo per cam feri poftularec: Persuaseat
curemn Canuto se (acceptis ateo militm copns) belim adversus oregianum.O
laum et eyus foederatumAnmednia Suecun pro viribus promotuumAt cur a
Estritham pervenisset, et illaectis heisintecroguret, quid factun elet: tum lpho
nen eiu coougiui sumnps prccibus e mctonte xoicdfeftiin compotem evasisse.

p.162
praesertim cum ipsa crederet, eam petitionem ex arcano fratris consensu prodifse: Nuptisque
peractis lphonem, ue Canutum patratae perfidiae vindicem in Dania expectan.
dum haberet ad Suecos una cum Estritha profectun, et ea Amundo atque Olao consilia
suggessisse quibus Canutus et tota propemodum Dania exinde in discrimen venerint.
Adduut auctores eum ubi ad praelia Sueci venissent, uon ariuis tantum et ferro rem ad.
versus Danos egisse, sed ipsa quoque elementa suum ad nutum habuisse et aquas simul c
flatmas in hostem ariasse: sed tandem intercessone Estrithae coumjugis in gratiuam apud
Danos regeuque affinem receptunm: atque eius deinude operam reductum ad Canuti obse.quium
Scauiam: et istum postremout memoravimus, vite sortitum exitun. At vero au
ctores non externi tantum sed et regis Erici de gente Danorum historiola, et ante eunu
Adamus Bremenusis. Llphonis propemodum synchronus, ea adducuut, quae Saxouen et
cetera illa de ejus origine penitus redarguant, cum non Suetice prosapiae, sed Anglum faciant
ducemque Anglcum, velut alij.Comitem Angliae nominent. Et adduut Aoglocum
chronologi Canutum vel ob id sororem suam lphoni Anglorum praecipuo Luci de
sponsassent amicitiae inter utramuque gentem Danorum et Anguae firmiores coalescerent.
Sororem certe Llphonis Thyram Codvino Anglorum satrapae denuptam, et ex ea Haral.
dum Angliae exinde regem procreatun praeter superius memorata, repetetur inferius.
Sed verba ipsa Adami Bremensis operaepretium existimo hic proxime subicere, ut et illa.
quae suo in chronicio eadem de re habet saepenumeroj am uobis laudatus Rex Ericus.
Ait enim Adamus lib , a, cap. /. Chuut Adelradi regnun accepit, uxorem cjus lumam
nomitne, quae fuit soror Comitis Nordmannorum Richardi cui Rex Dauorum suat vi.
ci ssim dedit germanam Margaretam pro foedere. Quam deiude Chuut repudiatat a Co.
mite, lft uci Aogliae dedit. Ejusque lff sororem copulavit alteri Duci Cudvito, cal
lide ratus Anglos per connubia Danis fideliores. Haec Adamus. Erici vero regu chronicioo,
postquam verba fecisset de Canuto Maguo eiusque filo Canuto Duro, haec addit:
Huic successt Suen Estreth, filius scilicet sororis Canuti agui Cammelnud dicti. Suen
oautem Estreth patrem habuit lft Comitem Angliae reguav itque post Canutum Durum.
Ctrobique autem, tau apud Adamum Bremensem, quam apud Ericum regen, fuon
Vho dicitur: soror vero Canuti Magni Morgurete est Adamo, qu eadem Erico fet
nominatur, quomodo et alijs modo Margaretam, modo Esthritham appellari alias monui.m
Crantzius porro istud de origine Ulphonis fictum similiter ac commentitium censens,
occasionem unomiuis hinc natam verius putat quod avus aut proavns lphouis u appellitatus
fuerit, cujusmodi a feris petitae appellationes hodieque sunt non tantum apud
Danos et Suecos, sed alias quoque boreae ac Germaniae gentes usitatissimae, ut alius Leo,
alius Lp atque su uominetur. Quauquam et hoc quoque dici poteft, antiquitati non.
uihil in talibus indulgendum, quod ea ut origines suas luculentiores afficiat ad fabulas et
res eusmodi a veritate prorsus alienas et quas esse falsas uec feri posse quivis odoretur.
confugere uonnunquam soleat: Veluti cum est Titanuum cruore et capitis Medusaei san.
guincis guttis serpentum genus enatum Graeci: Romani vero Romulum et Remum, con
ditores suos.Marte genitos, et a lupa lactatos atque educatos aliaque eusmodi, mecoriao
prodiderint. Nec itaque verteudum vitio Danorum anualibus, s et illi, quo regis praettantissimi
Suenonis Estrithij (cuius, ut diximus, ac porro dicemuus, parens lpho tuit) au.
guftiores natales facerent, non tam manifesta sectari quam fabule ivolucris obscurata
tradere, vel potius a maioribus siumpliciter prodita, et ipsa vetustate in majus aucta, repetere
voluerint.Quamquam hilc Anglicorum non modo chronologorum, ed dami quoque
Bremensisut dixi, temporum eorum aequalis scriptoris, tum et Erici regis domestici testis.
cujus praeter alia, verba am posita, sequi potius auctoritatem et fidem haud defugiam: et
afseverare e eorum testimonijs, lphonem e vetust Cimbricae Chersonesi Anglorum
prosapiam oriundum. Danorum Regi Sueuoni Esthrithio netcalium origium louga majo.
rum serie impertisse.
Praeter autem Meg cognouen, quod ob rerun geftaru magtitudiem inditum f.
is Canuto supra meminimus, ctiam Deti coguouento et denique Gammelknud, id est,
senem Canutum, respectu scilicet filij cognominis, appellatum ex historia gentis Danicae, ab
Erico Rege concinnata, potest intelligit. Ita enim verba ejus habent, postquam de Canqn
de Cauti
parente, quem vulgo Suen gesteg coguminatuu ueferu, it inqum habc: Ra.
raldus fuit bomo effooeminatts: et tutus libidini deditus, hac de causa Dani eum deposuerunt
de regno, et Gameleknud fratrem ejus regem fecerunt, quod bellicosus homo esset,

p.163
sed toedio affecti super eo, et raro in regno fuit, et continue extra regum in bellis, quod
tameu pro gloria regni libenter tolerare debuissent.Caunutum deposueruut et Haraldum
effoe minatum et ibi valentem reguo praefeceruut, qui tamen cito post mortuus estet suc
cessit ei dictus Cammeleuud frater eius. Et aute Ericum Regem Adamus Bremenfis modo
memoratus eiusque vetus scholiates ait. Canutum abecto uomue gentilitatis in bapti
smo Loenti vocabulum accepisse: et ideo scriptum reperiri in codice Frateruitatis
Bremcnsiun: Laxs i o n Rs x D o x u E L Re o ia et R u
Fi i us Eo u ui Ds v o x S s C o s o n a v vr O s t o is vs Fn a
Tv B T st v x.
o Exftant verficuli baud inelegautes, qui res eus paucis perstringentes hoc solum invo
luti habent, quod quinque tantun reguorum eum regem taciant, cum ses tenuisse.Saxone
teste, conttet, et praeterquam Angus. Danis. Suecis. Norvagis etiam Slavis et Sembis
in mperitasse ut aute meminimus, quaumuvis alij, qui versus ipsos interpretati sunt, existi.
proariut post Daniam.Augbiao.Sueciam.Norvagtau loco quinto Normanuian, quae est
in Gallijs, intelligeundam. Sed eos rauouem fugisse inde liqueat, quod ouuquam ei Nor.
nauniae, quae in Gallijs fuit, sceptrum cesserit, nec etiam ut regnum sed Ducatus potius
ceuscatur senperque censitus fit Normanuiae tractus. Sunt auten, quos dixi versi.
cvli ifti:
Dese re, iea l efere
Creco, uo utot esierbc Duce..
Do mo is verer vvrte sccvo
Edt ieo terra preus ets.
Fc u Mogm pepererut uuyt xo
Quinque sub imperio regna fuere meo.
Iustitia praeclarus eram, regesque potentes
Subjectos docui legibus esse suis.
Haec de Canuto Magno, jam ad filium eius Canutum, cognomento D, ftilus vex.
tendus prius, quod supra promisitmus. Ene regin, couugis Cauuti Magui. Euo.
rv his proxime subiungamus Praesertuin quia authorem id habet ejus quo Emma
Canutusque vixerunt, seculi: iusgne antiquitatis monumeutumu ac maguo hiftoriae Danicae
ac rerum praeiertinm Canuti Magui bouo reservatum uuperque inter scriptores Normannicos
a viro clarissimo Andrea Duchesnio Turonensi e situ bibliothecarum summam
cum cura erutum evulgatumque Parisijs. Est quidem, quod et ante et alibi inieci author
eius anonymusat certus interea. et eius ut dixi, aevi. Nam veruulan ipse se et mona.
chum sancti Bertini vocat. Ac suam hanc hittoriolam ipum Ee reginae adhuc viventi
consecrat: ac regem Cvrot, secuudun eius maritumu ingentes oblationes in mona.
fterijs Audomari et saucti Bertini facientem se vidisse praeseotem contestatur, de quo et
supra nonnihil in rebus ipsis Canuti agui iniecisse me scio. Nunc ipsum Et o co i v
o sipse Encomu vocat / videamus.
E i M n No L o n v n E i N
C v uvri a o i c o t u c is
E O C T.
niptun ab autone corm tecnoporn
fyuchrono
O uo pe (Sueexe) Cvr o ri pee reiutsem. Se a de, ies
scere pet fices eioflx, gt ues ues aeupeter qur ixuti
u / etfer epedexes, aete e pee eret, ui regu eter cgnut erer.S
erto es ce ter aer cs reperte ex es ees rpe udet ue p
eror evextu e trexcet t ees sma a a o o vi ege sitee Deer
tad euo cse, eteiteque, vmet, eevateas: g, tvr, eip
gua e cevte: se tuxs eeu memser ves pu pue te seeu
piaxuru et ua pe
patriam introivit. Nam Tvrkil, quem primcipem militiae praediximus, terra, quod esset optima inspecta,

p.164
maluit mulvt versri itum fertili putro cum petrienrftur pece coetus, m ve epsir di.
redire prn. Et, t quuden cyutc o / ecit eicieno donnu: e uti c veupt
vritur fotue cuxitio repedaret u etelone / regm: ut otimter reg fios ud etoem
ecteretnt purum processet dmicuonter contro cnm / lter mrotor tergo ce
ret, cu / u re potet veritc ex eo quosecum mximum porten vttm rett quo ex no m
pu qum / eaguto oersecum cire permst.
ospt o ato: cursu e natser ones cum rorenter oe / ssitim veti eu, uv
od egem, patni cnte eler. Harum aior egr / to cmpievt volitonr fma puatiofrtrem eus
u / orem. Cuurot / ciicets emse ttora. Mrotur eomsue puriter exerrtus: tque
cluc nesci ror piucprsgtunt cusr, giturd tere egr iiter drguntur desectiprooruetique s
occurt t rnsmttutur eou, futemussquem mor frotrr enim voelt nsere deco, te
tonem / oor / ce, tpote egem ecet, frotem / traret im uter ise prio t cct.
mtuausbrucborum connexioe preir copordursoi ucem po u sete cgunt scuc. Cell
vtriu / e purtim pro moreprouortimqe pro potr morte se mufecere ccbe: ubur vx extin.
muto refocicntr cie, i dm qusue fortunm fuctrs nquureret, prupum quoque puotefot
ret Cvuro, i mor nutuferot, sc ta ao um frutrem lqutu: Adveui trater, partin
causa tui amoris partim vero ut declinarem inmprovisam temeritatem barbarici furoris:
non tameu metuens bellorum quae me repetam glori sed ut tuo consultu edoctus.
prae sidioque sutfultus, redeau certus victoriae. Eit autem primum quod mibi facies, si
non glori me invides, ut dividas mecum regnuum Danorum meam scilicet haeredita
tem, quat solus tenes: deinde regnuu Anglorum, si commun opera poterimus nosttae
hereditati adicere num horum quodcunque elegeris feliciter teneto. et ego aliud si
militer teneuo. Huus rei gratia tecum hiemabo ut tempus tuo sufhiciat consilio et ut
expedit reparentur naves et exercitus, ue deficiaut uecesaria, dum pugu ingruerit tem-.
pus. Tuvx xi noster, nos reliqueudout patremin terra resedit et magnuan partem na.
vium nostrarum retinuit: et ut reornobis adversarius erit sed tamen non praevalabit.
Harum aLovs saeudito quod noluit, i / fratrem erir excepit: Caudeo frater de tuo ad ven.
t, habeoque gratias tibi, quod me visitasti: sed est grave auditu quod loqueris de divisione
regni, hereditatem, quam mihi pater, te laudante, tradidit, guberno: tu vero hac maiorem
si amisisti dolto tequejuvare paratus reguum meum partiri non sustinebo. Hoc
Cvo cudienfrotrem: ree locutum tcite pertener: Hoc tempore de hoc stleamusqut.
Deus enim rectius fortasse hoc solus ordinabit.Iultus, l / ue versi / senmt colouente.
covrsue reodus conteriii nto temporemu / uonservt: ucuer veoronter exertum
vestururutoriter vero oom ert motrem / m, u ic moruutur. / eduxerut.
lrtt a udom mt rouorum ngiicr v: oimt fecit porori mpto cotore Svtii egir
sus in putri seyut: oo: cromctiur ccndito, puuis: veto, re t, proero curs yps ad po.
turnorum perteit. Msitter ero utris: ftrr mumc ont coronr c paoternum t oc mtrent
/ scpere tmuoy uo / oi prpuroerot ocure: i / rer ctet, oonsce corpu / u / cpiut.
tr: centiusy: ibu in Monuterio in oo / ntt T: ots c eoem rege coitrutospuico, yuo
t turuveret, econnt. Quo perfecto / omue cyyropitee stvo ucceert Cvoredntegret
exercit: redire. / nosyue iyur vdicore, t i circo ttor demusant / t cqppore / cut cors
non put n meo uri, v tvnit memnor quo ovtio ecerot qu tucin terridco
tsue centi doum Cvois ncoste vemau / erot: cm nove nudus erumue eercit
dominum suum requisivit, ut ei patefaceret, quia non contra ejus salutem se recedente remanserat. Qui
veent, o presuyst ittorc i / usussreeeiet cncl premi / sye nqc, cit / e portur /.
introre iicere. Quod ui conce / um et, scendt, misericord mque omm / i requiivt: ii musto.
dore concsitsct feiteitem ii cepi eitesevtum, ctum quo ve / e plr tegro
oorutur ut ngior reeot / ortuturce m ier ior posperare, uoru / er / oge te:
notificrentur ursue, rsertm iedot / e trgnto nce inngum patri cu exercitu / d / mo
vedieq veenessciperentce: eretque pere tetu putri. Iu ev tuedcet o
mot ftri, cv tto / epetit com, od: ve entor / uiu ecioecrec.
Mm it erot tns / vio vs, rated veiqur / efecet / cerer
uudte ted. Ernt teib ster ut ceerer oe omu pcpuom.
o. Tuxtur qyuoeco ert puitert xtes etet / iur ne g qum / ee
(g) rnt xge exu i u
ne i rimscit roy, c vren-.
it fr urmm il vea ee
u cypes, rut curu rofr edt
tu rgetnts eeu:
quoue argentum in varijs navium figuris. Tantus siquidem classis erat apparatus, ut si quam gentem

p.165
ejus vellet expugnare dominus, veset ee tm. / ter tcntim cdversrios terrerent, pritquuon ecrum elotererpuguom
llcm copeeret. Num qur controrior eoner oefugre terbir etclrur oner ueo
fote / ur, cdcoer tbrio reter, qur turor ruduntitur cvro tcotus necem intentanter i
yu iceret nuo met regemn tante cie / ormdcret Preterec n tunt expedtioe liu:
ueietu eru, nuuus exservbertus, m igni nuus / n etute ebil, er enim e.
runt tser omuer pien tot vcore vosenter, omer ctr pugetrldiser omer tont veocuur.
ecti ei esent uitentium pericitcter.
a itayue nulitierftuficsccnfr rctibus iraot pegur, solute littore cncloris et fibus, te.
qe verrit impet tur ut ite pptitur uoncperere vnds puture tux tnto mori ventio
u, egr cuten ncv resq erot oor intentio, quo mulao ss inerut optioi tontmt regsu
fscer cmorent totostuo. Expeftabli ituque cne. / fotu / ecu.Sudin qu et omum
girum portm ficrsmust eyu: eietti: cnclorsucud expcratorers et ittori.
cm uitim tere expruto cd oto recurrut notgi Regique edicunt adesse resistentium
uraeo mui. Patrienser ei regi ussue, seruertime releure renter, uusvi ciutum tcre.
ede / t egerent pdoonger, cogdotique i m conpircti dvtcunt iextri nohiiu moritur.
Tunc THURKIL tempus intuens instare, quo fidelitatem suam domino sua valebat patefacere: Ego, inquit,
hoc certamen domino meo accurabo cum meis euincere, nec regem meum ad bellandum,
utpote juvenem ferventissimum, huix misceri patiar pugnae. Nam si victor fuero,
regi ipsi triumphabo si autem cecidero sive tergum dedero non Auglis gloriae erit
o adeo, quia Rex supererit, qui et praelium restaurabit. et fortasse victor meas injurias vin.
dicabit, foc tum cum sne ment uieret ee omitur nnuente ege scendit cumsr e a.
u, cgenr eciem coutro, ngorn impetu qu tuc in oco Scoxsr a cto fert congregetur.
Quqgta eide ncvium, eo mpter Dcnonm exercitur scederct: cbuc hitc vumeru me.
detot sti por erut, t Duc eoruu mgerur vrtute quum utitue omes rumpenr moru.
sos, coca nsuutgradenr i primofote, mente / emper De ixiuum exoont, quequo ce metedut
vucros ccie, dngi veroimprimrfortiorer dt cee Donor ctruncrut iutuntum ut pen
vioruom cepti dbverscrir fgere cogerent: nn Ducis cuouio retenttmemoresque virtuti f.
gm eruescerent, umque memorut ile udee dugiu, i terrlicet ter ittore ongem reotur
ppuer: seooue no vincerent, qu priter occumere etee / t, ue cuimoorec eect.
o prelio iico monifetcn: t un pericusst eerutio: Enimtero de refgio fuge de / erat, tunti
oste ebcccoti st insi ut o tontu mortuorum icetcr corpora ccent terum etom vi.
vor r etonti, undem ergo potiti otot toorum uoe reetere poteraont tumucvunt
memo, cdversorr quoque drpienter tosi retertutur: cducentem regonuem / inucenam
uccguutir: foc primu decur bur t ors Crois cuxit mognon portem putie pro oc
potodo promeruit.
Ar tunc cddminm rereu, ei scsr indcot eenturfacitque eor Aoli, u ttuit cre.
tiorer a pugnoicnuyir etu paescce / u, uo exempio Eio uidam Dux: prince.:
prouce u Norduego dcitur, icitatu (nuom v Cu rois egir intererot ociutur, mdi
isddtur rm trenuu, oui lnorificenti dguur / occept cent: cumsur et egreu: pur.
o te terre ggresur olo driput, vicor iuvuendo detruxit, dccurrentes fbi ote dmut, mutor ex
e cqytitutut, tonemque victoriosr adcior cu proour redt. Quo reter ex porcenr putrie, pro.
ibt tra eon pircdari / tt civtute Loooi metrcoool terre obsdoe teen uo i
e cofgercnt ptinutes puri exercitur, maxim (ut et populo / mao) vusgur. Et c c
eqeeter petesque nequtont expiere (udque enim mar quodammo non pri vxlutur fe) trritr
puppi ecm ccngutarefecit: f vullatie tet. Deu itoque, u oer omes
vst gsore m perere muenr genter tntopericuo loore: eum principem, q interiu
ccitot prefddut, ecenr e corpre it quiet: i / empiteru: ut eo fifto liber Cutoi inresu p.
teret. us utrie pu coe pcce puxier reirere pid eset. Quud ffum est. M ciuers
rvice seputo principe initoue ssbi nfus, eegent intemucir ttere egi piccit mo.
50 dre: viecet t cdetran i eret cietcte peccem ssiperet, fec ettesut: iueetur
probabile facto, foedus firmatum est, ingressui ejus die sonstituto. At pars interioris exercitus sprevere statutum
civium, latenterque nocte illa, cujus sequenti die ingressus est rex, cum filio defuncti principis egressi
sunt civitatem, ut experirentur rursus collecta innumerabili manu, si forte a finibus suis valerent arcere
set cittotem, t experireutnc.
igus ege, c veven, sue pe fti i ct cctet n cit..
m, cctcxencitit, et, ifaegi t: s tevi Erdienseria
mcg
i auee / feer cedcdt., ue
geyrct: ne, si forte exercitus
adversariorum civitatem oppugnaret, ipse ab interioribus hostibus exterioribus traditus interiret. Quod

p.166
cavens, rursus ad tempus ut prudens cessit, et ascensis ratibus, ac civitate relicta, insulam SCEPEI dictam
cu, r petitue iemonr pucifice euent re expecoit.
EE oi uo itouesic enimuues, u exerctu colegerot dur e) recedte Cme: pe
puo o meocri. / e numerat temien civitotem pompotice meredtur mox eum veer: sequu.
tur outeverout fet t irum / ortem fer / uet diceter qu eu magr um Deoo
picipem egeret, rt uoe c / r prtir Conec primu Eoious, co / ii pole, se tomen co.
stcte versipe uem / t curepo / uerat E vvvo in omnibur egotc, fertur uutem ipe e:
llo tempore ovmio Cvvroi recedent: / gure pugnom brulie: / exspien dicitsc teen.
de: Lgo tempus luctae prae stolabor congrue dum non casum suspectus certus tuero
victori, u vero qui aves duellum in hieme cave ne deficias etiam aptiori tenpore, io
ic faevut ictu eitt Scepei, uo et dctum Insula oviumnut poterot, ematt.Edmm u.
tem Louoni, dii exerctu, uitimom / / emem duxit.
Reoeoevri eo vruvli tempore, tto Quuragesim iss iliticm cdtit ox pet P.
scoie er egem Duoor dibur ngiorum deturtore poravt: ouie cum imumeroo.
tituine, cor / iit o cqgituit inucere, t / ermo no otuit Donor, qu piyitu potat: petont ori.
oot ontce evcipere ueie obo. Eruot omque er vexidiim / ri porteiti quo cet credm ee
ese cre / e etori tume, ui terun et, tere inietunm ectoui: Euevo, um e / ttmpc / imo.
coidi / / / oyuc: ntextum / rico, udiur / gure in eo ertc esset iugo, tempore beii emper eo vice.
dctur coruic itectuc, i icton / orum qu / un ore excut ie / y uor, iv / tii /: tedtr.O s
ectis uieti / tmu, totoe coyore demisic, uo require / Tuvx i cucor ptimn prei: Pugue, io
mus, iiit, viriliter, locij nihil enim nobis erit puericuli. Hoc deuiqut testatur instabilis
corvus prsagientis vexilli. Quo cudtv, equ oudent iorer eeti, ferrot. / sue intuti / inuruti, vc.
currut ui: i Esc vo oco, uod nor Lctini Montem fraxmnoruto pou interreteri.
ique ouun cogregutioe ficta, urum ice, uen primum Comitem Eovor cdximu, c / t.
t / anin: l ugiamus, o socijvitamque lubtrahamus morti imminoiti, alioqui oecum.
bemus ilico. Danorum enim duritiam nosco. Et veto exiiio, ued dv: rao glur, onr ter.
m oliuur m puorte mi / tum ello ruuabot. Etut quidem ut, oc: n cu / egit tio.
e vo / ituti, ut / oite cioruit: ui oc eum cm or pron / ssse / esco quotto benefico, uliertio m.
torum cit. Tunc Eovovs / oc ituitur, undque ongu utu Angli tuuit aut hodie
bellabitis aut omnis una in deditionem ibitis, lugiate igitur pro libertate et patria, viri mo
cordati. Hi quippe, qui fugiunt utpote formidolosi, si uon abirent essent impedimento
exercitui, fec cor edor ingreditur oterci cumquque ceeDonor, vodie lte: cempioss
releu u vellondum proores, commsum t ergopreu peet re grou /, i Duni, cet pouciorer,
nesci ccere pegr cgerenmt interecionem umfue periculum. Aeltut / toae triter.
prsium or det ono cptum ducunt in ve / eron godo / ou / oute ouponeuter. / gsudo cec
set ior urgenter, cudunt vtriuue prti ormti pur tomen cur u erot nuro
emiueutiori, t u ote / erotir otir eent tempor vcit or titori terum incommooqu
eque / orrebnt tenerfoute cura ma / ore eue et iom oti untur cedere
ofem tcntum urvnt prc vere, t u clorecent / ps mos / rorct olem cderetur qusue
/ m comuitonent in / icum re / tentem: nulu / ue utriusye portir / i / erteret / s uemn fga
suoset, stereo, cpertuntsng / tgon, puusutimuegam meditoriumn ituentu unor in so
cou / rator, qutenur ut tcerent ut uue u unm omer u penrenut, tur eum s
tunc erorer in tom diuti / coictut ione fortiores, fortiorer nomue ror tout vcr /.
cioe, qu / msfiml ferri commoit cqsrum turltimogr eto ntursti re yumere.
egi teraeo tertenter / uc: luc / gituut ouyyue mor?nter unte cdversriu cuevt: u.
ute decur Curouis ictoie ecrcto Louuoofugiente pricipe. Qui iicet itar vc.entioniu
ceenr recederet: tomen udu on penitus e / / erontuttse cost / ocit dnu frtiori
mtitudne celect iterun experiretur / ui frte i siiscceere poit, t uni figiente.
o ogesut perequutt, qena cogt ocorum nott cbscuritatesimt / etenti, gi ver oci: ne.
si co mcnibu stiusnt Vof: eor reinquente proolosepue cdte c boesto re o
fugic.
Tuc vioersus eti viti trensfu ium e p ed pernt nosererut iter
motorum caevero. No cute in noe oo diriut, se interi / r reuit, ssye oduno.
ter utecurorer ese poentl e xi b perstitr
nt. Iucesente vero m mqe, orum
gxsm stor i preiio cecidisse, uoru cecdere t pro tcvere, b uadvesoriorum
ue er / doi, est cviieem / eue: ter ticio: Et cnvr redunte
Londoniamque repetente, saniora sibi quaerunt consilia. Similiter at Angli suo cum principe sibi consulunt,

p.167
et super hoc ter c negeti. Di cvxiiiu puru: t . teter urvu? evtlte clip fs v:
ret remuneresfti, sum iam.Eonio uic teaa elo vcaest pgu, ctmms.
ciu ret: tsscyts t, uic vir ei ce / sfuit, rsurgeur i naedio git / over tricx
t et s: Licet ouuibus pene vobis iim invisus, quia bello ceiui: taproen si veftris ficderet
auimis dictio parere ei conslij victoriosiores effici mco consultuposetis, quiu
si cotius terrae, his viris resisteretis artuis. Satis enit Duuorem victorias expertus, frustra
nos renti omuino scio et obhoc me subtraxi a praelio, ut vobis postmodum prodessem
consslio non, ut vos aestimnti, perculsus timore aliquo. Dum enim scirem necesse esse
me fugere, quid stius fuitaut vulneratum aut sauum recedere Est procul dubio certa
victoria interduma fortiori hoste elabi fua cui uequit ressti pet area. Omues eoim.
qui adsumus, proh dolor fugimus. Sed ue bic casus vobis eveoiat ulcerius, dextcas Da.
uis demus, utipsos foederatos habeates fuget periculumque bellorum sc saltem decli.
uemus. Attamen boc aliter nequit fieri nisi divisione rogu ostri. Et telius esse iudi
co ut medietatem regni Rteuoster cum paece habeat, quam totuma pariter initus amittat.
Placuit sermo opstimatibus, et licet invitusus, c cetntur, c temm cuut Eov ovs electsue tenunoi, pre.
mittit oues Cvrois i ctrs Dur det cccpiut b er. Qur ati pri Ln vem.
ieter nte: rerperetorer er se / icontur: eptotum troiu e ve accdere cceft
e, uom uesserunt orsst rgtare. Discedete vero er pro cena pce cor vereto
ter eor / stt co / ect regs. Ernt emcnixe qptanterpro / era putit um ste / onr uti.
o utioe igatious. Ic ms, gge pocft / tato: Miserunt nos, imut, ad te. Raex.
Princeps noster. et procerum noitrorum multitudout consentias eis de pace datis nobis
dextris et obsidibus, a nobis indidem recipias cum regni medietate. Domiarem in boreali
parte cum quiete: e regione autem sit noster Eovovs iu finibus meridianae plag.
Huius rei gratia ad te sumus legati: tu vero bene facieus, placito counscenti. Alioquin l.
cet siuus semel et iterum a vobis bello deturbati adtuc taten maiori violentia roborabimur
vobiscum bellaturi. Qttur aex n teme reonit, seipsis cmer coium s yu.
stt, fices / tmou pacice coest, udet emm us, que uit: siorum daefecissent: nec erot
u o mcrietim speret ge emon pr ptri essent: igiorum quoqe quonqum
perplrim nter / cereturuerur eum n aptatout i protrr potiempter q eio
ent secm vretararet iuenetotur, eccte iteruc: Vestris, inquit fex, o Iuvenes.
legationibus consentio et uti dixiitis meda mibi libere erit regio. Sed tamen vectigal
etiam suae partis vester Rex, quicuuque ille fuerit, exercitui dabit mco, foc enim illi de.
beo, ideoque aliter pactum non laudo.
Fosoeat tuefirmato ober ccntu cb utroque parte sc exerciturslutur bedorum: ortunitate,
ovptt etu potitur puace, eruntmen Deus memor u ntiqu ri, scet one regu
in seips dvis du pernere tn petest, o sngo pt temtere Eovov edcit e corporeugs.
v mrtur imperi: neforte / uterquesseruieret, neter regnretscure, veg dotim cd.
ret meota coutentone. Defittus ortem regeus ter rego tumutursepuscro de tus du
tuque petrien poptuso, cu Deus ome guudium trilut cessio, uiur ve grotic enim Deus
serit dire nux deie patuit, uo univers regi ilico Cvroest rege esaegit: c cnte
oni cxcnime retitit, tuncontesuo i omuo / sddit.
Enco isrotine ditix mmrcbin regni Cvvro vir / trenuuscept nediiter Ducer
tecor d / et ue tenur cdeincevr regm mgerum pocie tent. Erot uduc primevo tete
oreurd tmen indictit pruenti poen, ne cntigt t eos, quor nteo Eovoo fe co feter
vlitere uderetgeret: eo, quor / utor sierat, otque teore bei in utraqe pertafre.
et ergiversotioe pendenter odo heret: o et mustor Pricip ucden de eccidee pre to
usod cojueret, lnter qu Eoxicvs, qu d deo / fgerat, cuv premu pro ls ipt ge ptle.
ret, ccf ocpro eu victori fecit: ex btrt. Qui dominum, inuit, tuum decepisti fraude.
mihine poteris fidelis esse Rependam tibi condigua prooemia: sed ea ne deinccps tibi
o placeat fallacia. Et Ex ieo uces eocatu: Huic, uit, quod debemus persolvito, videlicet.
ue nos decipiat, occidito. Ie vero ni morutu tpenemn etuiit, eique ictu vuido ccput cpu
t: t uc exempia dsc: t iites egu e fueer, x iees.
Onivs iteue rite fst, i ei futctsyu mis ciage, qutipe ft vsit i.
rere: xt uuento ex geite ret t per osr, fecetet, gitue
regus c per rler dsuvitr, ngul ex ererite: s ci uto, xs tanmgu
reeritur. Iveta est ve / ec imeriu e tcitas is pamu i Normotre
gue, tire iiu tis: eepetsi pr eiseerite ermu ejus temporjm

p.168
mulierum praestantissima, utpote Regina pfism, ttete egm ns. Prper ee igc uftum ptetelut
e p prcpue qu erat ora ex viicigente iei pene Cue edtcauerat.
i Fvge eorm Pripe. Qui t imorer: mittt pi cvua, rtt
b uiti, xtt: it tm eel pecatorit.Seuegat iu une onsom / fer, ii
it atret eo uum oteriur co / git / flm p / e vsr eet, er: f
Der ex teouum diet. Dutur enim ci li cdem eiii eise, iasr p
ter pree., sieit pi gui cnim proftura proriare. Pceit ergo g vede viri.
/ rno virgi picuit txt eg. Etsc Des gratis, tio B mie.
t toic rt / i Cuos. Lercv Ceii etetur etia naet putris c
it eca truneit per euor. Ltetr, xuum.Cucllio toiv tunto eg gem e ex, m
aeorv vero vutu putr, taemse recep / in om, re ier iiie perta vvr vixe
ee u / / cxtegutia euvto, foc erot d vtroe vemete ms enim te
ettt ecertit, iit tut tts ett go maritei ceocgo deicer ret
ii. Qui ti: djus c eserciiur ese pset v, ucosu ingetee eer tei
lc: ri r / / tute put cu puret pritu v crr vvrtateue urmi ncet t.
tc c tere lte / nte c dei non / ne toetriento i nrent
V uxi, i iet / esuotioetisue oitettr ur ixteucr, ruriti t
cut coserori: scise creditu et quont repent i urtisue lteti e ter exvrmst, magritudo
gaudij. Gaudebat enim Rex nobilissimis insperato se usum thalamis: haec autem hinc praestantissima
virtute conjugis, hinc etiam spe gratulabunda accendebatur futurae prolis. Inaestimabiliter quoque 20
eae guuedot eercitu per / communi / t / ruu cugeos viribur tt re otmo prdct
ettu. Quumpet ei potui dmti teio, eteue compures soge dunter vit, or etim
igu, eteruter eg regue tosteritot: cmu compustostere tetigoio, e i n
tot t / / e ex regotesti dmicn euceret cn umprinor puri vtere.
lt ne, arti paetrocinci grati imperioso ustruneo / mitteret: ro / ecto o irun, uena
lir itno iraot grutio, ui utiti p roltutisue quo irurrtruti.
St o uu must inoror: Ccu mogum in coniugatione tantorum dixi fuisse: multo autem
uiu iccept / oscule pro opportuutute, m uto siid, ovutoir cnte
gritia, lium peperit nilim egna, uy uterque porent intiua, ot u ut ito dcam. / gu
: Queret ectione: lior vero iberoe / iiurer rexerunt ormmu lum ic retientet.
s utpote fteu ereem reg, stue cdiei / tupiir uti mur et cutolicscro citt
e cptiot outque e: vocabsn uv / moo otienr ndicim tre virtutr, ecutem
uiem H x uecvuro, nomen putrr reserr cu odtometo, uiur etymesogio eutuc per.
urutur: pro / ecto ur uuntusve erit dnoscitr. Hx ot udem, velox vet fortis, uo utrumou-.
vtoue mo / ir / i i eo cnos etuut, inppe i omer teorur viror om vrrtu prt
teitt, er gtur eu rtuter emeraore: eueo.QQqprouter ne ongius prosto exoritem
spro npetoo / torue sqr ornem.
Apuo eie puero, e nosemo gtutr, poter uduc inomi fictoie ege, ove / egnum / e
rteisjectum / cromento evincit eumque poi / modum u otinem souorcon re Du.
vm cum eectir miitir st. Cu cutem fex Curo / ou imprim Dunorm etieret reges
mo, uque regnorum, ciicet Doxorc, n. Dritoie. Scorie, ereg, venicoto om.
co, sperater extitit, cus vero fmiicr fuctr eit ir Eccsciticis, ct t Ep / opi videretur
Coepiscopus, proro extone ttius reioMcci uque nen scrir id cexvioi / pro covietie
uniim evotioi Defbutsso puidor visstextcutopduno cvees:
eeroppret iuus eorume sequucer vtitiom eututem extiit cort. Eccesus exrxxit
oit: sceroter cserum gitotids mpiit: pucem c ntetemeonmdu idit:
vt d t iid Muroicun dc: poset extre celicamm c fsst:
Necte pluit tota, redeunt spectacula mane.
Divisum imperiumn cum Iovt Caesar habet.
Deo ommbur dir pacitu / ut, ioque qeie gendm es ddcerett glgextie, v.
peroine cottetut, u e Eceso uc e tater oi: ente, e ni ve.
o petir egeriteur cnimom uutdie denediaeit stoio, dr pe, lost Coiie egir omes
nxv co ce tislo gcuere orat xris, ereim: prinus erersen enim pert ut
tis iet enta itinere isevtordurn eero exbibt: t / uur ec steve comuia cols.
let nerodiex dificett colrs en: fateit vis eti vris per mim.

p.169
Nam quid singulis in locis fecerit sileo. idg: c ficeit f, roen, vt credtilicrofet u qe, iio e e.
uani fecerit u dcom pro exepis, u etiom oc me e vis vcor.
Ionessus Mecftenis, sseptus cm mogao nocetia, dx: dite iceet irce
verenti terom eu lens tertim enr otcymarem ito dces uo, teto ntentc.
Sentom expett / go, t vi oc perventum ett eettieu regirsco velet cl.
re citori: e quotienr prim puememto ocrymos ixit ocua qutienr id peftu venercie
pryio petct vedera quo dut itio: quvtienr preccbotur vtfi no cdgureturspem
cento / ne / ei tineti s porrigeutr utio n mediocrnec u oiiquo ccee
tu x morspio, ed ingenr uto est puleci etente in grene, quum s exu bur uton ip
io it, rgitor in motipotoico, itori cute ce dco: cumn vdse me nemenin eum oes
ogur Mooteionv circuise, uque cstore, icet egun preteri, c no mera doretcis
suo geret: Deie ot pouperer, uerentur eticm ip protius / snguatim omes, fet
l rificentieo Deno Cuon geito vd go vester verua, steicrente Bertie.
cisferent vest Cexxd. Pro i to tuntum egem mpetrute vuere in cee / tius / dito.
cu: ut vestri omi Convc Mocsnt orcnter orotomitur uotidun.
Discavr giter ger Prmciper huus Demim imitaori ctionec, qu ut vuceret / conre / umo.
biuct intmfma: ut oset odipisci cestic, iritet rgitu et terretrc, on ermfero
cbditu proprie condtiour, quod moriturus erot mo vrecturu qu: possut concupisci insecub.
buor dvtic, usec mequut morienr cufere viuven Deo snti eiur oc purtitur et boo.
tce: ne rte vcriti tueret omdur ios vrveret, muque eset qu etr onime oiquid toi
uit e / ccederet, quu in eur regnotrguus oeret, de eyur purcitote innretur, erum ocne
feretsti ccvit si pvter onum exempi rgtot, totiusue totuot reuiquit: qod ips
cdcDeo grutius. / eront, time polenter in regi oeronne, cus in vrt cdecore.
Trus tau ex potuom om et revers, inproprio ciquentier derotur omnitu te.
ue dst trcnst c Demim, reandur iporte dextero c ips Doino cuctore omum. Turb.
dontur oque eus t omner q oudert, mcxieque eju sso desereront: quorm moxim pors
cperet ei coi bc diiceret dti dpostio. Lugetut inc Euia eiu egino cum po.
vetiucuet puperer cum potentits / ebont pisco; Cerici cem Mocbs o unctio.
s, e qcntu gentur in / mn tontu etetr cet poltio, ti feot fic quo perd
ret: iiii grutulentr e eiur onimo, qum / scnt, ti / pelierunt corpu exaomme i iritum de.
dct insime tcnm in temo requue, ro eu trenst si febunt terrenie pro eiu irit
terveniont cum terrenr etiom cier ceici.Vt eiusono crescot cotdie oremur Deu intent e. E
quia hoc promeruit sui bonitate, cotidie clamemus, ANIMA CNUTONIS REQUIESCAT
IN PACE, AMEN.
M o r u o cnutoe ege focequespustein Mousteio in fomesnti Petri cvtructo.
do egino E so remont in reo, dlens de dminis mte umra soicto pre
uiou cdentic. Numoue uur corm H rum oe c u osciscet quem puoter egem Dunorem
stittso morubutur in rego: do o in Normme tur unutem trdt cu pri
uo / so egeent Ro se a r o, fictmest, t quicdem nglorum pietutem eg / um ceu.
o d cbti muent regum / um eccorore, que oruore reqentet xierfor insignis Reginae
En, eugenter / i ege uencdm H at o u, qui esse / fiumfics stimnctine serit
cusoa eusemeg nutor cencubine. Primorun vero osertio eunem Hurum perbbes
ftu u / e / breptu puortenienti cnciie impostu cutem ccmere anguenti cencine, uo verc
ciur cred potet. Qui eetu. / etuesj: fturi, uvvct moxrcliepicoum EEoru vru o
virte spienti pyr ditu: imperotque rut s benedi in egem, stique trud cum coron regose
s ctod cs cepttrm, i cb eoem, qao cet clio n fu erut, in / ime reg oliu.
onegotrciepscqpu, suureurund csten, nemnem cot i ege tis Eue egivoemd)
uure ve denedcere. Ros meae fidei Cuo commist, his fidem debeo et his
fidelitaten servabo. Sceptrum et coronam iacro altari impono. et hoc tibi nec denego
o uec trado: sed Episcopis omuibus, ne quis eorum ea tollattibive tradat, teve benedicat.
Apoftolica auctoritate interdico. Tu vero um praesumis, quod Deo mensaeque eus commif.
iuvadito. Qu sr geretuo / verteret igradcr, sutetuut inas, itpecit. Een.
t ero mi ots: dsut queim irpulc ec vclut r ce nec vueritu.
Tne deerata cbscet. Eptisulem beedctiorem uo frevit, t nselu psm er.
eedie, tenu etiemcversfugeret Ciiitat egioe, enue d u Eeclefuem
Cbiftico mre Mism oudre sdntrorent: ips ctsa cu vecncdu cuxic ites
cir vii rebsse occevitu tctu ccline poset qu odvit.Qu, ngi vi: ter etue.

p.170
s uia cti geelegeraent dur erurt ccen isu dsent b fi ge
niteus ee. Deeas cute egino E m a tocite exite re xpecedt clquetiPersi.
cta uxiiu D e i code exoudut, t ie clm uuo nondu posm cuetut ege nos
liedotusd ut i nceret nemne permttebotur, e ie cs iq excogtoto cois.
notor mie u voet ntercere: utsc securu dencepr in pteccotr vrenr pset renore, enx.
tome nulumin doc oo efectm coperet, froudentorum oo cutu, oc quo norruens
cdineiret. MNuu so reperto fect Lpitoo in pers egne ur eiuse, qes i ex.
tio moatontur, compouere cuyu etiom exempr no pget nbseere.
E a tautum uomine Regina tilijs E u vvn rum o o et A ur n i o o maternua impertit
salutamiua. Dum domini nostri Regis obitum leparatim plaugimus filij cariss, o
mi dumque diatim magis magisque regno haereditatis vestrae privamini: miror quid
captetis consilij dum sciatis iutermisuionis vestrae dilatione, invasoris vestri imperij
feri cotidie soliditatem. Is enim incessanter vicos et urbes circuit et sibi amicos Prin.
cipes muneribus, miuis. et precibus facit. Sed unum e vobis super se mallent reguare.
quam istius, qui non eis imptirat teueri ditione, nde, rogo, unus vestrum ad me ve.
lociter et private veuiat: ut salubre a me consilium accipiat. et sciat quo pacto hoc uego
tium quod volo fieri debeat. Per prae sentem quoque internuotium quid super his facturi
estis remandate. Valete, cordis mei viscera.
H ficueus H a oi yrann compsto, regir oduescetu est drect per pele.
ce cursore, eisue ex puorte matr gore obato t / oorifsce c e t muuuu genetricuscepto, s
Legut lo q / ue / c., pro oor: mimrfstuti cred, inco / ulte remondont genitrici uuu es.
ru u eom esse venturum, conitituuntque ei dem tempu ocum, egre / ito egutom
itimunt De / ininc, it reo / a reditsunt cuveitu nobili / im, finc iii prltosce.
tur eu etum (e eo ficerent u anenerunt det nmentum, totuto gtur de.
A t t n i o u s mor ut scudnute frutre esegits comtones: orritienr ite fnd
vvet in fuer. SQuo pausulum c Msorchione B n u o u o morotus co eo rogotus i.
um prtemu mi / iti / ecum dceret propter inidus ostium, ed tontm Bononien / st pucar os
mit / ces ptupoitur more tronretcvit, t u utto vemt contiguu, ox c oversers
et guit. Qu occrrenter vuletut eu ggred, setutim ie gnoscenc / u / it naver ittere uo
repeiiti, ii cutem oscendn in / totione motren ptorodot cdre: stmunrs oem inidoro
peem ev / s / e.Veru u uom ert proximur ii come / O o o vi us et vusfatus t
eun ii / / uceit / e usue / t mo ier cuscromenti rmctioe. Et cnr eu Le.
doui induvxit eu n viss i L o E F o o i nuncupuoto tnitique mter eyus vceno d.
deos, ecevose / sngu dxit per otio puuc resittr cum / uvene uu e / urseritio deerent i.
tere. Et sorgt / r eit er ucter citori c poco: ipe oso recg / it oitio mue redtu.
tur t oio / o / erviret cum deit / onorcetic, e potquom mnducceront bderunt e.
ctor, uttote / faei deter ceerot ecce compicer a Lu r ifndm tyro ose
su opitio vvodut ormo tucentu vroru frtt tolsut t eor mnicr ferrer cem.
peou rctnt t ut crucientur in crtimsruot. Mone cutemoo uddcuntur insutes in
medo t o uiti d / mutusceeros, om oiu exormat tict: ue pot tergu mumur, q
t roci / m trit / t coruscitu: uutu eticm us est t enim porcerent u / i quesrr.
cimc oserret, unc tortorer intor ordotim edere ecerunt tsraque er iutoute iius
interfectorv Tbee gior exempio u st, quu ecimovit prim innocenter muto / mitiu, se
em expqgoni / / imu, cbritcnum novem pepercit occ cimo, t profni / t. / f / s.mique
Cbrt / u tonorum Csticnorum noven perimerunt ecimo dmiso, sse cet pgonur ni.
ticnor trucitret potuo tomen in compo eur nexiurno inretitor ecor ust t oross.
ites, t cet none Critcni, tu tomen pogn / nceolarumstru itius non m
venter ferocs cotenotor mctuont t ser, de uusodi tortorer ccnitur detenorer e oio icutscu,
u non ti viosenti sem froudv / r ii tot miutu one / to domov.
rut corera. Qusdam t cdtu et pterimebcnt usdom veserituti mocipubcnt, o
or ceco cuidne copti vendmt, mulor enim orctor vncd oiori irsou reservctuut.
e dvia rotio non efut iocentib in tunto dcrimne constentitus: uo muto ip vmu
us ex c ene erient ceitufe cnicuo dom vet mamcoru compedus
ccur.
Ex c o uo it ogonet sccnti trascurmu. / iperet ut e Pcgrio / si.
icet A r i o t mrryiu orronsriem ocuio cevemu: neforte / guati oua.
u e cctat, pertriere vexnit uiique precipu me egine orem tipicem.

p.171
Qire, ogo te v, e reres ompur qun fot, qu tii percendrevte r ru. Po.
t enim mt dci en to percereu ori. Et uppe m do cior metium vcee ve
uire vten diefi / fi, ceutar et git regurercems i itio edxttusue iis
H e t i d rdite piu irris et iqtmo: cdeind emptiurer entur, l
cd si / end ven cet. Qu udcer confituti creer iiii ee oi trique u
ctenptem pimmer. Qupostqum porant perficere o iisper docio pemur ui te.
nm tenerent io erser petus, su per crua ut scfts i iferret pexo.
Quio i dore etineor M ipnent trext codn d res ue uuen p e
dectis. Evudam ergo evur tte ccntot muerioenpue du rty / fnerenus
o peritgu. Nue et cv impr tentu, efes etiam nmiur ipimt e occisir. Qu neca
perfecta, relinquunt corpus exanime, quod fideles Christi, Monachi scilicet ejusdem insulae Heli
rapientes, sepelierunt honorifice. In loco autem sepulchri ejus multa fiunt oracula, ut quidam ajunt,
u etioms c viisepisme dcet. Et, erito center enim fut mortyrixuotur ideuqu
gu et ut per eum ocentiuon exerceotu irtus. Cucent gitur Emm egino de tcnto
ntercesce uo quem qudm terr dut iim unt budet n coer potroum.
A ega tuntisceerr novtate percuss uifoto epust mente cosderot tocitd, ms
git eiu dters buc illcue vrapitur se onpiiur tont ped creere cunctuotun: upe
us peremti i incnscbite cutu mrore veru multo umpiiur ex eusem consototr
cert reque, fic dpc t dinur angeduotr ccuo, ner videlicetfu seubidi
etitii tu ver requs vite duitetisue ceti. Seftost ic b uiibet cla.
ut quem eor duusce p dem oeromqe reit. Ctr edcem nece reftutot:
u si fuc proitione necote fum tema reuie fi nilate tubutd qo etr:
dm taii reosoe censeo vtenm: uoium perscutor Cbicn relgio / feue cdeset.
nen vit dmenre feret, ceteru eficrio execrce c ortobx tdeetur.
ciione terre impen tufm mtremo vit peretur: neque p emo t turte
omin onesfu exitur aderetur. Hec nuo unte ocuur enenr i cutenticum Do.
ic exortatior preceptom fter cenducitie censenr quo vilicet eec mst Quoniam
fi persecuti vos fuerint in una civitate fugite in alia: pros cas proer str beitcs
rei dgnitotr csrcde eetu, tende grutispemni reeftur cofio / et vtio
tr. Exteruo otioer peteresti tiie redt quouo rutienee teus percit. Tmen
us petit non externsi experto et re u t inr ccus ccsr te ecentime.
gitr pre re tque tempere qumpsuimu puteifr ptimcten cengregut r prsentitu
secreto cordis enucleot, quitus etiem to cin pduto nss commeotu cutu eo.
n cyporutur exiuio, stoque proper tibu trenrfretans cquum / futioi buu lgi
ccsteo Brugges dtuntis cqppuicont. Hec cutelu Freu coi initur, qud tu
frequenti negototorum, tu untio omu qu primu mertues cunt fossmm odetur,
fic equdem Muorcoe ise Penci B t o u i v o mg iitim Prncp
fuio, eusue congeA r n n qu interpetotr vusis frcncerum eg. Ro p.
s e i egin o vs r r i efiio orisce vti dgux erot, recipitur, qu.
dus eticm x predcto oppido dmu regusst cptas eiem egine trtt: eterum osmue.
niguem fertur. Que portin i cungretiorum ctieescipt perisuess n indigere uocem.
vo oifent.
I tcnto igitur tsto / ecritute, legutot s o ittit Ep u o o pstulotu ne vers
pigritorete vermre. Qub ie cboudenr euun constendt e e atren sque pervet. Se
e cic dta et mu quend, iiut mutr tur ecdcet misercri: Sed muo mx pt
ion cum ngc optter tn e feceni urond, qu ver tcobot foee
xidiu expetenm. H itogest E o ua x o us ercuem rereite nen egi
e uesti fret qgend etim nuuc cftutur. Pot ciur redtui, nciur H x o c u.
r o ifio suo egut, qu tunc tempon regimen Du vbrinent, per ur ier nvio
tutem operit t d venire quntociu motet pett: tur er t tunti celer
ce prim oiu menr u intoiercb btus dle i cosuendo tiscit, rdut eim c.
mo frotr inirics vtun re im etom vutrr eutiom puorere. Hine utrue rei revies
uv mxus potest novu msituque puorut urum noee vt quodom vonr
cutu colocot: ui inter dfo cpio pugnondisu eticm necesitus repugnand cccic.
ve prefio ovetoret: Ceten tnon opi cem nceus comutcntibur otrem pctur
u no ms dlo cnxietote ftigucut. Dum igitr propero crsi iet
od certeti ucss re redunt veretiumspora ve scend fltibu etteeus

p.172
mar facer uon certossmper otote otuum itna cetur c ifa:
repent fda tenestus ventom nubiumque tergo gsoerotur pontierficie mseroe
entus ctr turbut, stoue uo in tom otro negotioslet feri ncor e prorr t
ore qgutr fn. Que res tomets tum i ferit importua tomen on csqe De ut
cvnct d / / entr es / e creditur uto ut ptstodum re procot eventu ed omum: pcde
queti soi ceentitur, om pstero ote, eoem Ha x o s o u o E in tratu quece
te dtmitu quam otendtur so qu eu coforton censosanrfrt udet esse onimo.
Hortotur preterea ne incoepto de / steret qu pocoru derum intero inivstus reg
ims H a n L o ussclicet ocuderet c regu putnir vnitu oritumsti sto ered
ust / moscceore incolue vredret, giaur gituroicotor tobu inicic certift Deo s
potent: tont nsotior caugruti reddt: smuqueuura nuater tut, u
si memorato visso predxerat, eque morr ro pcto, ouque tempteitotesta proer
ctitusnus pudt veum: cquesecuuo us cur Brugenms / se cppiicuit trtu. Hic
ncorr rusue odu nuts qui ecrservorent exptet rectos vio cu deecti o o.
itium drgit mutr. Qul ego mror qu / que titi in eiu cventu ferit eorto, muo
tii nqum explicuvit pagio. Dolo uu mocus udebatur, d in vuit eu acem perempt
fruetr mter com mgiottone contempioretur: temgcuio mag guudetut nuyerstitem
sastu uesesi iot, de viscer dvi miericodescetut reicere, cum noum t
futraretursolmine. Nec omgo post filio cum mutre mrnte c meorat isou prons expectute
muc deto ferenter nuci cdemtont qu viecet H rum n o n nortu tn, o
ciont: u etim refentgcor e Principes noe cversorie mutimouitioitus
coetori. Ve tegmum / eretorio ure / s citum / o edetur / eetere se gntot, eoru
ue / asuti / uxton medum consere.
H rs forecuto / terque muti repetere totut oros cvt: regn, uyuur re oma vt pop.
rer mpuit ourer mox cuntto oore tu compen ceeres.Doett enim dtes eu recessone
cuu / emper cmbi fedcntur cosocutioe. Doleont poperer eiur rece / tone cur
dutir orgit io: tur et egetatt efensontur onere. Doebuont tdu c oroos, uor i ex.
toturscro te bptismat no modc dtcverot. Qutu igitur nc oubu efserm nesio.
u itidem mqum cdft reascentitus in bristo. Hic eue potet luande c totuo oimo
ceetrnca. Qu pro / ingus eiur teneficct porem serere pniur me tempus qum rem cred
erere, de sriem nostu cuti propero redire.
D u egn ique qus reditu qptoratu, ome tur pinct gemutuque confditur o.
er dextre ceo ottollecntr ifense, rednt gitur se dceere ilom qum toto ciii te
pore vt ciem vidtrem. Nuii etu roovr foito nuii paueru i uouiet oneroso: c.
er gtur otoeum mtre putare cunctussecum exteru vetere veise dccre regee?
ie toto psngetotur itoresc omni pirudutu popuo qtnute. Licet ei yuodmod cogou.
rent prstrod repetere dmtotr on tomnen eom mtroscc dmttere poteront oculir.
Tnem vincit omor ptne t oius vriti oscuts ei e co ve, cm / fossusyudtu
petit re nos cque mgno cbrymr utrimuefu uertote, gitur Pripesx.
gci parm preveiefentes egotione, nteum i trenfretcretur oluist fict opti, o
um fictu rati ut eg egiequesotificerent, s eotor eo cdnu nationisderent.
H ficrecnuto cum mctre certur fft c trunsoim dttorr tonde portum cttus, cvfts
incol yusem terre goriosse recipit: scue deni mueen, groti vegumsi ebitum red.
tur, fr ito perofh emts i puc tranultute coxpost fterno correptu co.
ve ncior ittit E o u a n o u rgu ut veienrsecm cbtineret regum. Qu fratr
oi ede tgcus porter cebitv uter omoue i regn percti comvo us
ite terceente utetr, ic fr tudetr regi, dc iiolbie tetfe mater f.
temue no: Hc il o prttit u uncnier i dmo cbtoreccit le s us
Cn s s Dr ous: isritate manenti immrce / ie oret imperu.

p.173
CANUTUS REX LXV,
cognomento DURUS.
MORTVO Canuto Magno, filius eius Harde-Canutus qui jam aliquandiu vivo patre
Daniae praefuerat, summo Ordinum omnium consensu in regnum succedit. Sceptro
potitus, seposita paulisper Angliae cura, ante omnia Norvagiam, cui, ut dictum, filius
Olai Magnus e Moschovia redux imminebat, Daniae adjungere omniaque nexu firmiore
di sponere constituit. Nec enim levius Norvagorum defectione, quau pate roi fati ruo
nore perculsus, uibil non agendum existimav it, quo in fide suos retineret. Sed id majoris
coliminis cun re ipi experiretur, init cunm Maguo pactum, ut uter corum superesset.
reguuu utrumque solus possideret. Adeo enin, quod Saxo addit.Dauiam Norvagianque
uuius esse regiuinis affectabat, ut alteram alteri subiici, quau utramque separatim regnum
gerere praeoptaret, patriaeque exteros imperitare, quam patriam sine exteris imperium
geere mallet.
Iuterea apud Anglos regui primores concilium de rege circeando coegeraut, in quo Ha.
radu quen pater ad bellum Normanuicuu proficisceus insulae praefecerat plurium
suffragijs, morante in Dani diutius Canuto, regem pronunciant. Alij tradunt: ita inter
ucrumque diviium reguum ut Thamesis luvius fratribus regni fnes hercisceretur: Bo.
o realis ab eo fluvio pars Haraldo australis Hardecanuto cederet: sed in Daniam prof
ciscente Canuto, totius Augliae regem proclamatum Raraldum. Emmae superius Eucomiastes
cui, ut temporum horum aequal, potissimum fides debetur solum aralduu
praeteritis Emmae liberis, electum quidem a plebe memorat, sed cui Eltnothus archiepis.
copusviventibus Emmae liberi, utpote sibi a agno Cauuto praecipue commeundatis re.
gui diadema conferre aut alum quempiam praeter ipsos, in regenm iuuogere haud quaquan
voluerit. Verum Haraldus inu regnum, uoo vtro mores patris succedens statim ut
regium titulum populi slolius suffragio adeptus est, imperium exercere violenutius iustitit.
Inter primos Eumam uovercam proscripiit et ci vium alios aut de spexit aut vi aut trau.
dibus oppressit. Alphredum Eiuae reginu filium quam dolole ad se evocatum circum.
venerit, ac tandem adjuvante Cod vino, miserri me emori adegerit, superius pro parte es
Emmae Elogio potuit iotelligi. Emma autemu regiua, regno exacta, in Flandris apud Co
uitem Balduinum receptum inveuit.
Sed ipse erinde taraldus, post annum quam reguare coeperat circiter tertium e vita
deuigraus, anno scilicet salutis humana millesimo quad ragesumo, ipia imperij brevitate
famae suae consuluit. Ejus ita solum Saxo meutionem ini icit, quasi is viveote adhuc et per.
egre in cxpeditione Normanuica agente Cauuto Magno, apud Anglos fato suo functus
Et: Cum Angliae ultra biennium pot Canuti Magui excessum praefuerit quod ex Em.
mae superius posito Encemiast diserte fuit mutelligere. et alij quoque tradunt. et ipum jam
modo memioimus. Canutus vero Durus paulo ante ciusdem obitum, instruct cum classe
o Brugas in Flandriaum ad Emmam matrem protectus ibi de rebus Haraldi ac morte taudem
ejusdem certior redditur. Atque inde ecx Angliam missi confestim ad eum legati, qui
ips ut haeredi legitimo, regnum delatum significaut, ltaque habito suorum delectu clas.
seque parat Auglam petit: ac tox Londinum ingressus animisque lubentibus exceptus
omuium votis Rex declaratur. Factus Rex iuitium regnandi a vindicta fecit. Miemor
euim iniuriae, sibi pariter ac Emmae matri illatae Haraldi cadaver, quod apud Ve stmona.
fterienses pauis ante diebus sepulturae tmandatum fuerat exhumari ac capite truncato in
Thamesinjubet proici. Inde Emmat, quae adhuc apud Flandros agebat, in regnum revocat:
Eyusque quamprimum in Angliam redijt, consilio perplurimum est usus: senti et
Codvinui Cantij Comitis. Hic Codvinus cum se, regoante Haraldo severius nonnulla
o in liberos praesertim Ethel redi (quorum Alphredum exccatun ac carceri mancipatun
mori adegerat) perpetrasse nou iguoraret, donis sibi demereri Canutum ciusque favorem
aucupari ituduit. Iuter alia, quibus regem iu Angliam adventantem muueratus est Vi.
gorniensi praesertim recensetur singulari ingenio magnisque itmpendijs fabrefacta trire.
iuis, cuius crat prora inaurata, vehens praeter armamenta ceterumque navalen apparatum
milites prae sidianios octuaginta: quorun quique lorica triplici iudutus aureas armillas bra
chijs ostentabat, uncias sedecim pendentes cassides, quas quisq habebat, sparslto quoque
erant auro argentoque variegatae, sicuti et capuli gladiorum, qui lumbis adhaerebant.

p.174
Pendebantque de humeris sinistris Danicae secures, auro similiter argeutoque redimite
uudique: Quique siniftra gestabantur clype, cfavos praeferebat atque umbones eundem
in modum pretiose exoruatos: indextris lanceae crant, quas Auglitegor dicebant.
Anno post haec millesimo quadragesimo primo, imperato in usum classiariorum ingenti
vectigali, eoque paulo ioclementius exactohaud parum fibi Canutus odii concil
vit. Veoitque eodem auno e Normannia Eduardus salutatum regem frottem ac namum
Emtamu: paucisque diebus moratus, uude vtucrat, mature rediit. Suut qui voluntij ussu
regis cuu Eduardo atque is, quos secum adduxerat, fuisse inhumanius aftum. et ipsu
Eduardum gre evasisse. Sed tradunt plures peramanter a Canuto acceptum fratrenquod
et vero propius habeodum praesertim cum Emmam on modo praesenteo, sed m
consiiorum suorum, ut diximus, participem Canutus haberet: ut taceam indoleon ipius
omuiuq confessione mitem et ad beuigutatis officia fuisse propenfssimam. Vite eus
fnis talis memoratur. Invitatus a viro principe Osgodo, qui filiam suamComit Danico
ooi Pruden dicto elocabat, ut nuptiarum interesset solenoibus, agensque bilaius incer
ipsa vina rosasque concidit atque exspiravit, haud siune veneni suspicionc, bienunio post.
quam regno potitus tuisset ut reterunt atque uno fere ore etiam superionbus a nobis relatis
consona testautur Aunales Auglici. Scriptores tamen domestici. et Saxo precipue
Cramtmaticus, cui fides nequaquam est abroganuda, temporun horun historiam lonuge aliter
digerunt. Tradit enim Saxo Haraldumviv ente adhuc Maguo Canuto, vita functumn:
eique io Augli praefecturam suffectum Suenonem Estritium: adeo ut araldum nun ao
quau reguasse sed Canutum contiuuo post obitum patris in reguum successisse velit:
Eundemque e Daniam in Angliam profectum, cuu operam atque industris Sueuonis praetfe.
cti omuia tuta otfeudisset imupertisse imperium Eduardo tratri ex Ethelredo et Emm
progenito: idque non tam quia fraternum in illo atfectum magnopere percoleret, sed ut.
regni parte concessa totum appetere prohiberet: Atque inde bieonio post defuncto
Cauuto.Sueuonem, relictis in Angliam praesdijs, redijsse in Daniam repetitumo avitum regnum,
quod jam Magnus Olai Filius, Norvagiae Rex, foederis cum Canuto percussi jure
sibi vindicarat. Quamvis Adamus Bremensis innuere videatur, statim a Canuti in Angliam
trajectione occupatam a Maguo Dauiaun eique exturbando cum classe submissum
Canuto Suenonem sed a Maguo luperatum in Atuglian remeasse: ac tun demum defunctum
comperisse Canutun: atque ita cum Eduardo nec uon Codvino affnitate sibi
uoctis init de insulae parte retinenda portione, in Daniam denuo ad Magnuunn oppu.
gpuandum e regressum. Ita fere illi. Addunt autem anuales axonici.Sucuonem dum
eutidem cum classe ac milite initructo in Angliam uavigat, sive sponte sive tempestate
Coactum in Albis ostia detlexisse ibique in terram expositos classarios forte fortuna. et
ore militum. Hadeleriat, qu ostio est proxima, depopulatos: ldque auimad vertentes.
qui tum forte ex satellitio episcopi Bremensis ibideu aderant, bomines militares, raptim
ollectum colonorum uanu.et pro tempore armata, in praedam tacutes duxisse commissaque
tumultuaria pugua, ac cae sis aliquot, ipsum Sueuonem captivum cepisse: Sicque
aetos et quasi triumphantes Bremam ubi tunc archiepiscopus Bexelinus, cognouento
Alebrandus erat, vinctum perduxisse Lpiscopum anutem, ubi coram se consistentem
spexi sset, commi seratum fortuuau regiam laxari vinculis et benigue haberi cumj ussisse:
mulque humanssimis ipsum verbis atatum honore et douis insgnibus affectum paulo
ost dimisisse: Eoque facto toti illi Sanxonum marit imae orae haud male consuluisse Be.
elinums Quod Sueno regnum postmodum adeptus beneficij illius oequaquam improemnor,
pacem non tantum cum ipso, sed et ceteris Certmauiae priucipibus prolixe colue.
it. His uon abs re erit adderequae bhabet in historiam su ut vocat, gentis Danorum Rex
Ericus. Nam ad hoec tempora ubi devcuit, ita deo rege Canuto Duro Haraldoque cus fre
re et Sue none loquitur. Harald vero quatuor tantun anunis regnavit in Anglia et mortuus
est. Cujus regnum Hardeknud rex suscepit. Suen vero quinque annis in Norvagia 50
regnans obijt. Cujus regnum accepit Magnus filius sancti Olai. Quod audiens Hardeknud,
cum Anglis et Danis Norvegiam intravit, ed per amicos reconciliati sunt, Magnus
et trdecunud tali pacto, quod qui diucius viveret superftes regnum defuncti acciperet.
te ardelaud reguavit super Daniam.Sueciam.Slaviam et Auglian. Qui praeter quo
idianatu familiam suam vi millia armatorun continue tenuit. Qi cura tlongis naviu
ad domandum regua aeftate discurrebant hieme veto in castris manebant quibus
quasi religiosis leges et statuta praescribebat honestatis: unde tempore suo super omnes

p.175
reges mundi terribilis et laudabilis exstitit. Transivit etiam cum imperatore in Italiam
ad domandum uariones exters. Obijt auten in Angli. Hnic successit Suen Estretb.
scilicet filius sororis Camelenud. Qubus ex verbis culus superioribus non tautum.
sed et sequentibus accedat, mouendum modo, posteriora illa de legibus et ftatutis militi
atis, deque laude, qu tenporum suorumeges omnes supergressus Canucus formidutilis
ubivis exstiterit., ac dennm quod cum Inperatore in Italiam craufierit ca uou Canuto
Duro, sed parenti eus Canuto, ago conecenie fgula, ex memoratis superius facile
intelligi: adeout huc perperam irrepsisse.et loco non suo posita esse dubium non sit.
Eodem boc ten pore denuo irruptio ac uomen auditum piratarum, quos supra ad au.
num cot, xxxvii a pixidibus. Dauice Ssce dictissmnnor diximus appe llatos. Hi maguo
ausu ac multis cum copijs Visurgis alveum ingress omnia circumquaq igue ac ferro
divexaruut. Sed tandem ad naes opimis ouusti spolijs cum reditum pararent circa Avonen
remora ipfs inecta. Iudigeuae enim ac uobiles eius loci alique vicini convo.
cato prepropere milite rmas imam eorum partem aut trucidarunt aut turpem in fugan
conpulerunt. Horum quoque Crantius mentio nen injecit, sed minus accurate dun
hos et priores illos temporibus uon distinctisunos eosdemque facit.
Porro Canutojuxta parentem suun Magnum Canutum in Ecclesia Viutoniensi re.
gium in morem funerato Rex Anglis electus est ac renuuciatus Eduardus opera ac stu.
dio maxime Codvini Comitis: Qui occafioni intentus. etjam aute per scelus sublato
eyus fratre Alfredo, hoc potissitmum agebat, ut aut sibi aut liberis suis ad regni solium viam
boc pacto muuiret. Nam Eduardus cum vir esset mitis ac miuime sagacis ingeni, ab.
horrens a bellis ac caedibus adeo ut etiau exul dicere soleret, malle se vitam perpetuo
privatam agere, quam caede et strage mortalium ad regnum evehi: ideoque sperabat
Codviuus tacilt se eum, qui rerum gerendarum esset nescius, aut compositurum suum a
uutum, aut data aliquando occasoue subversurum. Itaque postquam se apud Eduardum
de nece fratris purgasset: enie elaboravit ut Editha filia sua, sulcepta ex Thyra non Ca.
uuti, ut perperam tradunt scriptores Anglici sed sorore lphonis, qui Canuti Magni, ut
emoravimus, geormuanam duxerat, ei nuptui cederetur. Qiod et contigit. Eaq re fre.
tus contiuuo Eduardu ad versus Emmanm matrem concitavit allatis causis atque accusatiomibus
parti frivolis partim confictis Quod uimmrum.Canuto, patriae hosti nupsis.
set, quodque fios extorres parum aut uihil promovisset ac demque quod rumor ferret
cau etian proprijs filijs necem maohinatam. Atque ita foemina inuocenti fsima bonis
omubus.et maxime auro. / argento, monilibus aliaque supellectile pretiosa, impulsore praesertui
Codvino non modo exuta sed et mtraVmtoniae septa ut subssteret nec pedem
eo loco efferret severe commonita astrictaque. Fatalem habuit annum, qui fuit mille.
simus quadrage si mus tertius, tenrici Imperatoris conjux Cuuildis Auguita. Canuti Ma.
gui. / de quo dictum, filia, huius de quo agimus. Duri soror germaua, utpore Emmam geuita.
bijt vero Brugis apud consanguineum suum Balduinum Pium Fland riae Comitem ad
quemut ante relatum, post di vortium cum marito confugerat xii Cal. Septemb, quo
dic solenniter hoditque funt auniversariae eus exequiae. Sepulturam osteutat aedes divi
Donatiaui, uxta oitium templi boreale, ubi suam adhuc tempestate visam refert Meicrus:
rerum Flandricarum accuratus author, i maginem beatae Mariae, monumeuto ejus super.
impositam, addeus uec Malmeiburieusem nec Polydorum iu rebus Aoglieueque ctiam
Cuspinianum aliosque, qui ejus, utpote Caesaris Hemici conjugis, mentionem faciuut uspiam
memiuisse, quo post di vortium devenerit: aut ubi postremum defmcta sepulturam
acceperit: ut et ante allatis eiusdem Meieri verbs ioeciuus.
Eodem circiter tempore, qui fun anuus Chriti tillesuus quadrageftus quartus il.
lstris matrona alia.Cunilda etiam nomine, regis irthgorm ex sorore Canuti fia modo
id recte annotatum a chronologis. Comitum Haquini atque inde Haroldi relicta vidua.
cum filio utroque Hemmingo et Turchillo retegata ex Auglia in Flandriam concefsit.
Cumque abquandiu Brugis fusset commorata taudem in Daniam profecta est. Apud
Cimbros (hodie Iutenses dicimus) ecclesiae Ripenfs episcopus Othiulxarus, quem iuuio.
rem appellant, mortem obit. Hujus iu plerasque eusdem dioeceseos ecclefas singulare
studium ac munificentia plurium celebratur. Ei successt fhiusChristiauus uomine. Iu
locum vero Regneri Fionenfis episcopi de quo ante memoratum surrogatus ab Adel.
berto archiepiscopo tamburgenfEdbertus: quem voluut a praedonibus ad Christi fidem
conversum inhabitasse primitus insulam Farae, nunc Hiflegerlandam nuncupatam,

p.176
atque ibi coenobium condidisse. In vita S. Wilhadi eadem haec insula Foetislandia dicta,
ac sita memoratur inter Daniam ac Frisiam. Edbertus postquam esset ut dictun.
amburgi iuauguratus, una cum Vilhelo Sialandiae episcopo in Daniam redijt.
Qui deinde secutus est, anno millesimo quadragesmo quinto, instructissmam clssem
consittere Sandvici ac locis illis praesidere adversus Maguum Norvagiae Regem, hoftili.
ter iu Angluiam ad ventare parantem curavit Eduardus. Sed haec Magoi Auglicana expeditio
inhibita bello, quod ili confestim Daunorum rex Sueno facessijt.
MA v s R E x v.
cognomcnto B o vs.
D s r ov i increbuisset Canutum vitam functum statim Olai filius Norvagiae res
Maguus Dauiam ex pactione cum Canuto init ac procerum regni consensu firma.
tam, sibi uture debitam / accepit. Sed Sueno ex sorore ut indicavimus. Canuti Magui ge
nitus, solus se Magui conatibus obiecit, tretus non tam amicorum prae sidijs quam sua vir.
tute et natalibus, quibus id, quod poscebat, onui ratione deberi existimabat. Itaque de
Anglia securus, quam sibi fhdam atque integrau mansuram Eduardi ac Codviui promis.
sis tum et propris, quas ibi passim collocarat, militaribus copijs confisus, ad Daniam
Magno repetendanm omnes omuino cogitationes ac vires contulit. Sed Haraldus Cod, s
viui filius, cuius arbitrio se totum Eduardus permiserat Suenouis discessu laetatus aliud
consilium inijt. Nam Danicum praesidium, quod in Auglia Sueuo certis locis disposue.
rat maguificis convi vij apparatibus per obstquij simulationem exceptum ubi mero ac
somuo sopitum noctu intellexisset, immissis per iniidias percussoribus, trucidari univer.
sum curavit. Eaque nox ex iguo temporis uomento vetustam Dauorum dominationem
ac lougo multoque maiorum sudore ac sauguine partum imperium ita pessuudedit, ut vix
uuquam Danos exinde fortuna respexerit, taraldus vero sese deinceps poteutiam uundi.
quaque muniens ac rerum admini strationem gerens inane maiestatis uomen Eduardo
relinquebat. Nec ijs conteutus, tandem etiam eo cupiditati traena laxavit ut rege vix
vita functo, aut, ut Saxoni placet, per scelus necato ipsan quoque regis nuucupatonem s
atque insiguia in sese transtulerit. Sed haec postea fuere. Sueno interea belli fortuuam
cuu Maguo experiri volens, sed videns vires sibi ac copias perquam esse tenues, uequa.
quam e rej udicavit exigua cum manu ad versus multitudiuem confligere. Itaque misit
in Augliam ad Eduardum legatos ut classe et exercitu ad se transcuisso, suppetias ferret.
Sed Codviuus aut eius filius haraldus super eo rogati sententiai cuu naves tantum
quinquaginta parari posse, atque eas sufEcere dicerent: alijque ex consiliarijs etian pauci.
ores mnittendas deceruerent, variantibus suffragi, nihil auxilij submissum est. Igitur Ma.
gnuo plenis adversus Suenonem copijs ad ventante Sueuo primum maritima cum eo pugua
congressus, atque inde terrestri militia rem agens, sed victus utraque in Fioniam con.
cessit. Ibique cum omni se auxilio destitutum uec quidquam superesse in popularibus
spei animadverteret, in Sueciam abijt: speraus vel ibi amicorum ope vires reparaturum.
ut narrant fere scriptores Auglici, a quibus uec Saxo tmagnopere dissentit.At vetus Nor.
vagiae Chronicion ab illustri olim Vitveldio vernacule editun retert post obitum Ca.
uuti.Maguum continuo ad Daniae proceres legatos misisse, quibus indicabat se primam oc.
casione in Daniam adfuturumjuxta toedus quod inter se et Canutum erat percussum ut
uter alteri superesset, utrumque regnum. Norvagiam nimirum et Daniam, solus posside.
ret: Magnuuque deinde, postquam numeroso cum exercitu advenisset, omnium suffra
gis V iburgi in plenis comitijs Daniae regem renunciatum, atque ibi, aut in proximam Nor.
vagia. / aestate tota cormmoratum: Ac mox Suenounem prope Bahusiam, ubi tum regia clas.
sis stativa agebat. Maguum coram conveuisse: esseque inter utrumque eiusinodi pactum o
initum, ut Sueno, datam Maguo fide, veluti satrapa aut praeses, absente Magno. Daniam ad.
ministrandam acciperet: atque ita concesssse in Norvegiam penitiorem Maguum: Suenouem
vero dum in Norvegia est Maguus, proccrum ac subditorum sibi in Daui benevolentiam
conciliasse, ac tandem regis titulum usurpare coepisse, idque assensu multorum
sed non omuium: Ideoque cum classe et exercitu ad Iulini obsidioneu in Daniam properante
Magno, profugisse in Suetiam Suenonem, atque ibi delituisse, donec militem
Magnus dimisisset; Sed mox cum Vandali Slavique repente se in Iutiam effudissent,

p.177
denuo a Magno et proceribus milite collecto. et accedente Brunsvicensium duce Othone,
seu, ut alis placet.Ortulpho, qui sororem Magni filiam Olai, conjugem habebat, pro
fligatos a Maguo Vandalos ac tanta strage concidisse ut vis quispiam evaserit, ac tuu con.
festim e Suetia movisse cumu copijs suis Suenonem sed ter a Magno fusum ac fugatum
Sueciam repetivisse. Raec Chronicon jam iudicatum addeus circa idem fere tempus
reversum Byautio Haraldum (quem, caeso fratre Olao ad imperatorem Orientis con.
cessisse supra mouuimus Eumque in Sueciam ubi advenisset, copias cum Sueuone ad.
versus Magnum juuxisse: et Maguum re intellecta, exercitum vicissim parasse sed regui
procerum intercessione ita bellum compositumut faraldus alteram Norvegi parte contentus
agcnus, mobilia ac rem familiarem omuiaque stipendijs externis parta una cum Ma.
guo divideret eoque facto quiete ab utroque admiuistratam Norvegiam: Suenonem
vero, dun apud Norvagos Maguus agit omues Danici regui reditus, qui eo anuo erant
persolvendi, sibi vindicasse, sed Magnum ex tempore cum Haraldo in Daniam profectum
denuo propulsasse Suenonem ac reguum universum recuperasse nec multo post morbo
correptum, cum diem fatalem imminere sentiret Sueuoui Estritio Daniae regnum sua
sponte detulisse servatam ac relicta Haraldo patruo Norvegia. Ita Norvegici, quos dixi.
muus. Anunales. Adamus vero Bremensis seorsim hic abieus ait Suenonem aux ilio Sue.
corun regis Iacobi ac Tuphi ducis suffultum e Dauia propulisse M agnum: atque ipsum
deinde Magnumcum denuo bellum instauraturus mare transfretaret in navi exspirassc.
o At Saxo de morte Magui plane diversa adtert, eum nimirum dum profugum Suenonem
in Scania persequitur, uxta Alextatiam, ita Halemstadiam nominasse videtur, concidente
ex occursu leporis equo, in stipitem praeacutum collapsum animam efflasse: Corpus vero
ad Norvagos relatum Nidrosiae in area regiorum monumentorum magnifice t umula.
tum: adiciens hoc pacto Suenoni anguitissmis rebus implicito omuique mortalium
ope destituto praesidium superne affulsisse regnumque, quo illum fortunae iniquitas spo.
liaverat, eiusdem beneficium reddidi sse. In illo autem Magni ad versus Slavos conflictu
cladem homiuum maxitam factam ex Chronico eodem Norvagiae, quaumvis numerum
non exprimat, satis est colligere, cum eos in morem ovium concidisse referat. Alij qua
draginta millia caesa memoraut. Saxo, qui paucis attingit, refert Maguo ea nocte, quatn
o praelij dies est insecutus, in somuo itmaginenm cujusdam visam, qui eum hoste superiorem
tuturum iuque aquilae nece victoriae fidem auspiciumque habiturum memoraret atque
expergefactum visionis ordinem die posteram magnam cum omuium admiratione evulgasse.
ac mox, progresso exercituaquilamquae in quiete fuerat demonstrata cominus conside.
re animadversam, aculoque a Maguo petitam in terram concidisseac omen victoriae indubitatum
hoc pacto ipsi reliquisse. Tradit praeterea Adamus Bremenfis Magni sororis
maritum Ordulphum.Saxoni Ducis filium, supra Brunsvicensem Ducem diximus sta
tiu post factas ouptias, iu gratiam Magui affinis sui. Haraldum vitum inter Danos prin.
cipem Romam redeuntem circa Albim obtruncasse: Causamque facinoris haud aliam
habuisse, quau quod is e regia Danorum prosapiam sceptro propior, quam Magnus, videre.
o tur. Hic an patruus Cauuti Duri, au quis alius fuerit, a chronologis non est proditum. In.
terim Emmae regin Eucomiastes Canuti Magni fratrem Haraldum natu minorema
guoscit, qui Daniam, cum esset cum patre Suenone in Angli Canutus, imperio suo mode.
ratus sit. Meminit quoque eiusdem Dituarus, uec uou et Regis Erici chronicion, ut est
superius a nobis memoratum.
Obitus Magui refertur ferc ad annum millesimum quadragefmum oetaun, cum Daniae
paefuisset annos circiter octo. Dum autem utroque potitur regno, adeo ille ob pacis ac
ustitiae studia gratus omnibus atmatusque celebratur ut Boi coguomen apud populares
non tantum Norvegos sed Danos quoque meruerit. Res etiam pietatis quam ei curae
fuerint, iudicant ecclesiastici conventus.et praesertim ille Sle svici idictus, ad quem non
modo arcbiepiscopus Bremensis Bezelinus sed et dux Saxoniae Bernardus cum aliquot
territorij sui episcopis praesens accesst. Interque eos, praeter ceteros, nominuatur Iu.
an ienesr eptiqpu, vir natione Danus.et qui ad ilud fastigium ob morum ac dotri.
uae famam, anuitente imperatrice Cunilda.Canuti Magui filia, evectus fuerat. Slavorum
autem Vandalorumque in Cimbricam chersoneiumu qua Iutia Australis est, irruptio, de
qua diximus, stragesque eorundem facta prope Slesvicun in platitie Hedebuensi hodic
ie toppn eie dicta caesis in ingressu ab eodem Maguo multis ut dictum, eqr
millibus. Ubi et vulgi tuo natum diverbium , u list roppue nect nitht tootbp, id est,

p.178
Croppenhedam nondum praetergressus es, hodieque ibi usurpari solitum, si quando iactabundum,
et ante superatum periculum nimis audacem reprimere ac sufflaminare volunt. Et habent
quidem ita recentiores.quos secutus sum authoresqui ditionemSlesviceuiem topo
graphicam ediderunt at Chronicon Norvagiae vernaculum.cuius et supra memiuimus.
Eanc ftragem factam memorat circa amnem Schotburgeusem. qui Iutiam Australem a
Boreali difterminat idque in campol Lyiouae vulgo etpstots pee nuocupato.
q uemadmodum quoque in chorogrptica regni descriptione ad eum locum. seu amuen
lam ante nocasse memiui.
Nunc priusquam ad Suenonem Esthritium, de quo proxime dicendum, oratio se vertat,
subiiciemus ad uberiorem cum antecedentum, tum eorum, quae porro sequentur, lucem, 10
Dauiae regum continuam seriem, ab anno DXVIII quo Gotilaci regis Danorum mentionem
Gregorius Turonensis iniicit. adusque Sue oe Estbiti. sumpto initio ab fercs
Ceequ avo patreque regis Corxici. Qui unobis suguli sub fuem libri prini. c
quarti principium superius memorati.
STEMMA REGVM DANIAE
a Gotrico, qui adversus Carolum Magnum
belligeravit adusque SUENONEM
Esthritium.

p.179
KKK

p.180
SUENO ESTRHITIUS REX LXVI.
Statim ab excessu Magni Sueno, Ulphone et Estritha, ut ante memoratum, Canuti
Magni sorore genitus.omnium procerum suffragijs Daniae rex declaratus eft. Quam
ille se Magno Norvagi regi. qui solo Canuti de regni cessione. ut est osteusum. sacra.
euto uisus ad regnum pervenerat. ad versarium perpetuo praebuerit. ex modo me moratis
patuit. Et Saxo praeterea.repreheusos non semel ab ipso Danici regni proceres ad.
icit.ut nimis hac parte religiosos: qui obsequi illis.quibus imperitassent. et in uuiusju.
ramucnti imprudentia commuunem deponere sibertatem.seque ex fulgenti imperio io hu.
millimam repente conjicere servitutetn. quam temerarium et stoliditati proximum Cauuti
regis pactum rescindere proptarent: Laudaus interim antiquanm maiorum seve.
ritatem. et uimio tum plus teneram et enervem Christianae religionis valuisse pietatem.o
quam suo aevo eius jam adultae vim atque authoritatem. At Sueuo allus planem et a pro.
ceribus diversi animi.reguoque potius quam religioni studeus. praeter stultum sacramenti
viuculum.etiam illud Romani Caesaris mente volutare videbatur: Si volcnn et jus, regnandi
causa violandum est, alijs rebus pietatem colas. Regni solium tenenti adversarium se continuo
obyecic taraldus. Is enim Norvagi ut indicatun post obitum Muagui potitus.
oollecta sub aestatem navium sexagiuta classe arma in Daniam transtulit. Ac omnium
primam, annum circiter Christi millesimum quadragesimum nonum, chersonesum Cimbricam
ingressus expositoque in terram milite, quacunque iter ageret praedae ac flammis
involvit omnia. Slesvicum inter cetera. cum esset depraedatus. opidum quoque igne
absumpsit. Eoque inccnso ac direpto uua cum pagis viciuis ipiaque Arhusia quidquidqo
agi aut ferri poterat in naves congestum est. Idque Sueno intelligens. parata confestim
in adversum classe hostem quautum potest insequitur. Cumque se premi Haraldus videret.
quo tamen effugeret atque insequentes moraretur obvia quaeque abiici in undas imperat.
Eaque ubi servare ac fluctibus eripere suos Sueno animadverteret, inhibuit atque
hosti insistere jussit. Vidente ergo Haraldo, Dano nihilominus serio subsequi, coepit
uon tantum cupas asseres. scrinia aliaque supellectili omui vacuata. sed bomines etiam.
quos captos habebat.n fluctus proicere. Quos cum inter undas jactari cum ceteris opemque
flagitantes Sueno videret, consulere afflictis atque eripi eos aquis mandavit. Sicque
isto tum stratagemate evasit Haraldus. Ubi autem ad suos redijsset, capitales inter eum
et Einerum Tambeschelverum exortae contentiones adeo ut Einerun in jus vocatuu
occidi per sicarios.una cum filio eius Endrido.curaverit. ude tantae postuodum ijs iu
locis enatae lites ac dissidia ut excedere Nidrosia rex cogeretur dum taudem Aruisso.
uius Findus Nidrofam profectus.author omnibus esset.ut smultatibus positis. cuno rege
ac domino suo iu gratiam redirent. Cui licet plerique omnes aures praebuissent, Iarlus
tamen Hogenus, postquam petit in coniugem Magni filia.repulsam fuisset passus. i D.
uiam ad Suenonem concesst. Qui tamen haud multopost.mortuo Oruone Iarlo (quod
pefecti ac diguitatis apud Norvagos nomen est) voti factus compos in Norvegiam redijt

p.181
ac fidem suam Haraldo strenue probavit. Eadem aetate ipse Aruissonius Findus ver.
sam fortuna cxercere cum rege inimicitias caepit, accusans Haraldum, quasi eo auctore aut
conscio, caesus fuisset frater suus Aruissouius Calphus nominatus. Quapropter Findus e
Norvegia profugus in Daniam venit et a Suenone beuigne exceptus Hallandiae prae.
fecturam accepit ut cum nimirum Daniae tractum Norvagis conterm inum adver.
sus Haraldum tutarerur. Inde ad Suenonem misso feciale significat Haraldus, se sub
proximum ver circa Albim. Norvagiae amnem adfuturum atque ibi cum eo de rei
summa et uter utrumque reguum teneret velle decernere. Itaque paratis omni.
bus Austrum versus ac Albimam dictum supergressus ad allandiam fere usquejuxta
o fretun, quod Lavefortum appellant cum uavium ducentarum classe hostiliter ar.
matam Haraldus appellit Ibique consisteus Suenonem cum navibus trecentis obvium
reperit. Fit acris hic pugua. Iu quam Findus ab Haraldo captus sed mox dimissus et
apud Sueuonemu quoque suspectari caeptus in Sueciam profectus est, ubi extorris delituit.
Inde percussum iuter Haraldum et Suenouem pacis foedus iu hanc tere sententian ut
Haraldus orvegian. Sueuo Daniam retineret et damua, quae belli tempore
utrimque eent illata utrique prout ea accepissent, qua et comuuni sorte tole.
Circa idem fere tempus valido cum exercitu adversus Flandriae Comitem Baldui.
uum perrexit Imperator Henricus tertius. Belli causae memorantur quod Caesa.
o rem Lotharingiae osellanicae max ima parte Balduiuus eiecisset nec nou palatium
eius Neomagi cum agris finitimis proterve incendisset ac tandem regionem Scaldi
Dendraeque luminibus iuteriacentem eidem ereptam Flandriae adecisset. Caesari
erat associatus multis cum prae lulibus alisque diversaruu gentium principibus Leo
Romanus pontifex. Aderat et Sueno Danorum Res iugenti ac regio plaue comita.
tu: Voluut aliqui uon tantum ob bellum hoc Flandricum sed idcirco etiam eo e.
vocatum venisse ut imperatori ob certas circa Eidoram aliasque in viciuo sitas provincias
sac ramentum diceret. Exciverat quoque ad eandem expeditionem Augustus
Eduardum Angliae regem. Sed is adusque Sandvici portum admoto exercitu,
ibi consedit si forte mari conatus fuisset etfugere laudrus. Verum motus illi oo
uuues pontificis maximi aliorumque principun virorum auctoritate atque interces.
sione ita tandem compositi ut Balde vinus datis obsidibus cum Caesare foedus fe.
rierit.
Surrogatus am ante fuerat Beelino archiepiscopo Bremens viro optimo ac pieutissimo
homout postea patuit, iuexplebilis ambitionis supra quoquejam obiter nomi
natus. Albertus sve Adelbertus nomiue, qui generis nobilitate (erat enim Bavariae prin.
cipis germuanus, si Crantio credimus aut e Misuiae Marchionibus, ut quidam volunt) fa.
stuque nimio ac glori iuanis vento inflatus tum antecessorum prosapiamfortunam, in.
stituta pro vilibus habeus, seque ac sua tanquam multo potiora ostentans prioribus despectis
ad uova ac magua anhelabat: Hic cum plurimum apud Henricum Ill Impera.
o torem et Aguetam imperatricem valeret, tmira concipiebat animo de houore opibus ac
potestate ecclesiae suae ac deuique ex archiepiscopatu patriarehatus dignitatem per o
uuen oran Cermaniae maritimam triaque Septentrionis regua somniabat. Itaque primum
praedia, agros, vicos sparsim dioecesi suae innexos a Caesare impetrat: deinde plura ac
majora cupiditate complectitur, deque ijs identidem imperatorem fatigat. Postremo co
mitatum queudam sive Frisici sve Oldenburgici districtus ab eodem tentico dono ac.
ceptum ecclesiae suae adjiciendum procurat: ldque quo facilius obtiueret imperatoren.
quas ad visendum Lismonam conveniendumque Daniae regem Suenonem Bremam
evocarat: cum id revera tum avaritiae huus causa fecisset tum ut ducibus interioris
Saxoniae quibus erat infensior calumniam strueret. Misit interea ad reges Aquilonis
o legatos amicitiam ac foedus eorum flagitantes additis ad omnes Daniae Norvagiae ac
Sueciae episcopos literis quibus lerio eos cohortabatur monebatque, ut Christi nuego
tum agentes in viam praesertim veritatis pagauos deducere, quautum in ipsis esset iu
trepide allaborarent. Sueno codem tenmpore cum omuia ei ex votis uerent ac titulis
trium reguorum Daniae Angliae ac Norvegiae quibus universis praefuerat cvehere.
tur mandatorum summi ac coelestis dictatoris oblitus in coojugem duxit consangui.
ucam suam Ciutham e Suecis oriundam. Idque ubi rescivisset arcbiepiscopus, mis.
s ad eun legatis mouet ut a se dimittat ductan coguatan: minaturque censuram

p.182
ac fulmen pontificis nis dicto audientem se praebeat: Sueto etias ita inceusus vis
archiepiscopo cessurus videretur ac multa simul in adveisurum reponeret ferruque ae
flammas dioecesi eius illaturu minitans taudem tamen matus dedit ac Cutham dimi.
sit. Et ipse vicissm archiepiscopus Suenonis tum minuis perterritus, sedem pontificiam
Hamburgo Bremam transtulit. Ciutham vero ad Suecos exiude regressem assumptis
viduitatis insignibus, cum sumia morum castimouiam vitam transegisse refert Saxo ad.
duntque annales Suetici ipfus vocabulo virginum mouafterium hodieque ibidem ex.stare
ab ipsa fundatum eusque honoratum sepultura, quamvis aliter narret scholiastes
antiquus qui Btemensium annales brevibus ad oram notis illustravit. Vut euim is ab
unam ex concubinis Suenonis, cui Thorae nomen veneno potionatam interijsse. Quod to
tamen ipsa Adami Bremensis lib., cap, o, verba miuus suadent qui Ciutham a Suenone
demissam apud Suecos suis in praedijs soli operantem pietati egisse docet: Atque
ibi aliquando adjuvante qui postea Sueonum rex fuit Stenchillo reccpisse ecclesie
Bremensis legatos a Sueonibus pulsos ac multis in eosdem ut Dei operarios ac fe.
ciales collatis benevoleutiae officijs varia quoque ad ipsum archiepisco m transmi.
ssse honoraria. Scholiastes autem ille quem dixi hoc praeterea de Thoradjicit, cam
Suenoni filium peperisse Magni vocabulo: atque eutm cum parens Sueuo Romam uit:
teret ut ibi consecraretur in regem in itinere defunctum: nec exinde alios ex Thora
liberos suscepisse, ut vel inde constare possit prolem eam omnem, quam post sent mor
referetur numerosam Sueno reliquit non ex Thora sed alijs concubinis suiceptam, ao
Apud Anglos hoc anno, qui fuit millesimus quinquagesimus primus abrogari Eduardus
curavit iugens illud tributum quod a parente eus Ethelredo primitus concessum.
dependi annuatim Danis solebat vulgo Donegim Angli vocabant. Obijt deinde
auno prox imo Viuthoniae ubi et houorifice lepulta est regina Emma. Ethelredi t
Canuti Magni relicta vidua.
Eodem quoque tempore. Norvagiae Rex, de quo ante dictum. Haraldus cum jam ali.
quandiu regno praefuisset ad saeva atque aspera adigendo subditos exercere in eos impe-.
rium caepit. Dnde ob bella assidua aliasque molitiones ihumanas alij eum ut durum etc
immitem alijut fulmen ac fatale Septentrioni malum extimescebant. Tencbat non
tantum Norvagiam sed ad Orcadas usque transmissa potestate Islandiam quoque legibus
suis parentem habebat. Praecipue eius furor in eos desaeviebat qui Chrilti nomen
professi ecclesiae thesauros sibi tutandos exiitimabant. Hos enim vexare ac res sacras
rapere inque militem distribuere ofscij sui eisejudicabat adeo ut ne ab illis quidem
donarijs qu fratris ipsius S. Olai tumulo essent illata uucas abstinere manus
potuerit. Quibus commotus archiepiscopus Bremensis eum per legatos serio increpabat,
quod ea, quae sacris essent dicata, ad usus prophanos transferret, quodque
Norvagiae episcopos, posthabito se cui illud Apostolicae sedis auctoritate compete.
ret, iuitiari apud Anglos aut Gallias permitteret. Sed Haraldus, his acceptis, re.
spondit praeter Haraldum uon agnoscere se praesulem aut alium quempiam, qui ura
aut modum Norvagis praescribat. Se Hamburgensi archiepiscopo Hamburgeusa, o
et si qua ipsius forent ditionis, integra atque inviolata relinquere: sibi in suis jus
esse, atque ita spretos legatos dimisit. Iude perlatae ad eum Alexandri pontificis
Romani literae quibus severe mandabatur, ut et ipse et episcopi ejus vicario Apostolicae
sedis. Hamburgensi archiepiscopo debitam obsequij cxhiberent reveren.
tianm.
Hisque apud Norvagos peractis summopere allaborabat archiepiscopus ut regi Suo.
noni quem sibi ob divortium consobrinae minus aequum non ignorabat, reconcilia.
retur. Nec enim dubitabat impetrato tanti principis favore ac gratia, ad cetera, quae
animo agitabat, faciliorem deinceps foreaditum. Itaque profectus lesvicum omnibus
officijs demereri Suenonem curae habuit. Eumque muneribus atque epulis sumptuosise
quotidie excipieus. et quasi maguificentia cum rege decertans tandem in gratiam
cum eo redijt. Inde ut mos est genti extracto per octiduum convi vio, foedus et amicitia
inter utrumque sancita. Ibi tum quoque de rebus alijs, tam divinis quam bu.
manis deque pace Christianorum ac conversione pagauorum varie deliberatum.
Postremo rebus feliciter gestis, domum regressus pontitex Caesari author fuit ut e.
vocatus in Saxoniam Daniae rex perpetuum utcerque societatis foedus iniret. Quod et
factum esse Bremensium annales uon tantum prolixc loquuntur, sed et foedus illud tum

p.183
suae dioecesi, tum relquis borealibus populuis maximo fuisse emolumento testantur
insuper.
Ad idem hoc circiter tempus referendum Alexaudri quoque, de quo dictum, pontif.
cis maximi ad Suenonem datum epistoliumu, cuus mcmiuit in libris suis de Donat. Con.
stantini Steuchus Eugubinus, demonstratum eo quasi volens etiam Daniae reguum ec.
clesae Romanae esse peculium. Eae literae in hunc modum scriptae fuerunt: Alexan.
der episcopus dilecto suo Suenonui Danorum regi salutem et Apostolicam benedictio
nem: Prudeuotiam tuam monemus ut censum regni tui quem antecessores tui sanctae
Apostolicae ecclesiae persolvere soliti sunt uobis t successoribus nostris transtittere.
o ftudeas: ita tamen, ut non sicut oblatio super altare pouatur, sed tam nobis quam succes
soribus nostris, ut certius approbetur, praeseotialiter offeratur. Isdem diebus, auno scili.
cet Christi tvt. Islephus mecoratur qui primus apud Islandos episcopalis dignitatis
candidatus Romam perrexit, acceptoque pontificis mandato ad Bremensem archiepisco.
pum, ab eodem in ferijs Pentecostis Islaudiae praesul ordinatur. Salutavit in itinere Hen.
ricum Imperatoremeitusque fratrem Conradum Bavariae Ducem: In quorum gratiam.
donato urso Cronlaudico, se insinuavit. Estque in pacriam haud multo post, sub annum
scilicet, qui superiorem est insequutus, millesimum quinquage simum septimum, incolu.
mis reversus. Post haec anno deinde proximo Slaviae Dux Codeschalcus cujus et supra
iujecta mentio vir streuuus ac prudeus, acceptam iu matrimonium filiam Suenouis Siritha.
as in Slavos arma convertit Eosque cum proprijs viribus, tun copijs auxiliaribus, quas eim
Sueno tradiderat, subuixus ita perdomuit, ut, pacem flagitantes, facturos se imperata pro.
mitterent. Quibus tam prospere fluentibus, etiam Hamburgensi ecclesiae ac toti isti di.
ftrictui optata post varios nimbos serenitas obtigit. Missique passim ad Slavos pietatis
doctores, qui vineae domini modo excolendae modo plantandae indefessis suis laboribus
nuspiam deessent. Quam vis, ut habent anuales Slesvicensiunm post exinde sexennium
Slavi in Cimbricam chersonesum qu tum Nordalbingiae nomint erat celebrior irru.
entes Slesvici opiduu expuguarunt, funditusque suut depopulati reducto etiam in lo.
cum verae religionis paganismo. Sed illis mox pulsis restitutus paulatim est Dei cultus
templaque rettaurata.
oIucidit deinde in annum millesitum sexagefmum quintum obitus Edithae Anglo.
rum regiuae Eduardo regi / ut memorav imus in thori sociam artibus Codviui traditae.
Eam Mathaeus Vestmonasteriensis suo thoro nec removisse Eduardum, nec ab ipso tamen
coguitam refert: Idque an odio patris, an vero castitatis studio incertum addeus. Suut
qui asserunt regem sanctissimum de genere proditoris, haeredes, qui sibi succederent.
procreare noluisse. Condita est a parte boreali mausolei, quod sancto eidem Eduardo e
positum io Regum Capella Vestmonasterij. Iuscriptio ibi sepulchro eius haec addita:
Eo ir na t o i a A o tat Fi i C o o vvi t Co ir ts
Ca ri i x o rum Sn or i E o n o t Re ois E C o r e s.
so is: F ot ni i S a P t art E M o o s sr i a.
Agebatur hinc anuus humanae salutis millesimus sexagesimus sextus cum Eduardo
quoque Angliae rege Edithae marito, sine prole defuncto, Haraldus Godviui, ex Thyra
sorore lphonis Canuti Miagui sororij, filius, regiae domus Maior. et qui, ut aute est iudi.
catun, vivo adhuc Eduardo uoiversam in se regni adiinistrationem transtulerat, reguum
praepropere occupare conatur. Anglici scriptores et in his Polydorus Virgilius Ca.
uuti Magni sorore natum Haraldum hunc tradunt sed perperam, quamvis et Saxo noster
haud aliud voluisse videatur nisi in eopro, uin etim srorem, ngoru strepe.Coimo m.
pryruit, legendum potius: SQun etic / ororem pbn nglounstrqp Cooio nptit
omit, ut habet diserte eorum fere temporum qualis Adamus Bremensis libro secundo
capite trigesimo septio, bi ait Eiusu sroremn cpulavit contus Mogu
cten Dtci Codo.
Eum igitur Haraldum ut praeverterent hinc Tosto frater illinc Galliae Noranni, o.
mnem adhibueruut lapidem. Itaque ancipiti cura de novo ac legitimuo rege substi.
tuendo proceres populusque distrahebantur. Solus supererat e virili Saxonicorum regum
stirpe Edgarus cognomento Ethelingus, Edmundi Ferrei lateris e filio abnepos.
Sed ille cum aetate esset inferior, quam ut rebus gerendis par videretur, et ingenium

p.184
quoque peregrinis moribus miscuisset, utpote in Ungaria apud Pannones natus matre
Agatha filia regis Salomonis, qui terrarum situ, erat disiunctior, quam ut adolescentem
auxilio aut consilio juvare posset. Anglis minus eret gratus: Quibus nihi videbatur antiquius,
quam si regem sibi e suoquasi corpore acciperent. Quocirca Haraldum modo
uominatum, pacis ac be lli artibus lorentem respicere plerique caeperunt. Et licet ille
uuam tautum imagiue, a parte nimirum matris Thyrae esset nobilis, cum pater ob raptus et
proditionis varie haberetur infamis, benigno tamen alloquio, comitate, liberalitate bellicaque
virtute maximam sibi apud populum gratiam conciliaverat, adeo ut omnibus
plane heroicis virtutibus instructissimus et ad Anglicum instaurandum imperium quodammodo
natus videretut. Sperabatur praeterea Danos qui praecipue Britannis terronim
erant. Haraldo regc creato illis in postaerum futuros aequiores, quod eum e Thyra Suenonis
Dauiae regis amita (alij magno errore Cytbum nominant et sororem fuisse Sueuonis
tradunt) natum conitaret. Et si qua aliunde vis sive externa fve domestica oboriretur
civium benevolentiam et nobilium cognatione atque affuitate satis munitum jyudi.
cabant, prae sertim cum Morcari et Edviui tratrum qui iuterpotentissimos habebantur.
sororem haberet conjugem, excepto quod ei Edricus insuper, vir excelso animo c au.
ctoritate summa, propiuquitatis vinculo esset conjunctissimus. Commodum etiam Anglis
accidit, quod eodem tempore Sueno rebus domesticis ac bello praeterea adversus
Vandalos ac Slavos una cum genero suo, Slaviae principe, Godeschalco, de quo dictum
modo implicaretur et Cuilielmus in littore proximo Normanniae cum rege Francorum 20
Philippo funem contentionis duceret: Credebatur enim Eduardus cun exul
apud Normannum ageret conceptis verbis regnum Culielmo promisisse si absque
prole decederet: Et ad illud promissum prae sitaudum se deinde sacramenti religione
quasi sponsorem obligasse Haraldum cum e Normannia captivus fratrem quoque ob.
fidem reciperet additam etiam hac conditione se Normanuni filiam in uxorem ducturum,
nde Normanno regnum deberi et eidem deferri oportere plurimi exi stimabaut:
tum ut fidem liberando bellum, quod imminere prospiciebant, suis a ccrvicibus aver.
terent: tum ut Angliae Normanniam vicitaum adungendo respublica sub tanto prin.
cipe non modo in formam ampliorem exsurgeret, led multo quoque firmior ac stabilior
redderetur. Verum Haraldus omnes omnium deliberationes incldit, qui uihil sibi cun. et
ctaudum ratus, eo ipso die quo Eduardus sepulturae est traditus imperium praeter
plurimorum expectationem arripuit, et diadema sine inaugurationis solemnibus ipse
sibi imposuit. Quo facto ecclesiae antistites, quasi religionis violator, haud leviter irritavit.
Quo itaque offen sam eam obliteraret et sceptrum sibi firmaret ad rem sacram
promovendam ac mouasteria passim exornanda totum se contulit. Edgarum Ethelin.
gum, quem Oxouiae Comitem creaverat reliquosque nobiles omni benevolentia com.
plexus est: populuu magna tributorum parte sublevavit: vim magnam pecuniarum in
paupereres effudit denique alloquendi comitate audieudi lenitatedecernendi quabili.
tate charitatem una cum authoritate sibi circumponere undiquaque allaboravit. Qu
ut certis nuncijs Culielmo Normanno allata sunt.Eduardi obitum gravissime dolere prae
se tulit cum interim animo discruciaretur. Angliae reguum, quodjau spe quodam.
modo devoraverat c faucibus sibi praereptum. Protinus igitur ex suorum consilio le.
gatos ad Haraldum mittit qui promissorum et sponsionis admonerent simul reguum
repeterent. Ille re deliberata respondet: Quod ad Eduardi promissa pertinet Angli.
cum imperium promissis deferri non posse nec se ejus promissis teneri cum electione
nou ure haereditario regnum sibi obvenerit: Quod ad sponsionem cam ab homine
captivo vi, dolo et perpetui carceris metu in Reipublicae Anglicanae damnum et or.
dinum praeiudicium extortam et proinde irritam essc: quam nec praeftare sipoterat
debuisset; nec, si vellet, potuisset, cum rege nesciente et populo non adsentiente
facta fuisset. Illud vero admodum iniquum videbatur postulare, ut Normanno peregrinae 50
stirpis principi regno cederet: quod tanto omnium ordinum consensu suscepisset.
Hoc responsum parum aequis auribus accepit NormannusHaraldumque latebras
perurio quaerere exiftimavit: itaque rursus per legatos Haraldum jusurandi commo.
uefecit. Verum cu jam Culielmi filia araldo in pactis desponsa, quae quas firmamentum
spousionis erat fatis erepta fuisset, haud aliud quam prius responsum est
redditum. Ad bellum apertum jam omnia spectare caeperant. Haraldus classem in.
Rtuit milites conuscribit, praesidia per littora locis oportuuis dispouit et ad vim

p.185
Normannicam propulsandam quae usui viderentur, omnia parat. Primam belli facem
germanus eius frater Tosto in apertum extulit. Ille vir animo elato et effero magua
cum auctoritate aliquaudiu Northumbris praefuit verum cum severitate adversus iute.
riores, superbiam in pruucipem. et odio in tratres grassaretur, ab Eduardo confessore pro.
scriptus in Galliam ie cessit. Ric auctoribus Balduiuo Flandriae Comite et Culielmo, ut
cst verisimile.Normanno (Nam et Tosto et Culieluus, siuguli unam Balduini landren.
sis fliarum in matrimonio habebaut) tratrem, quem diu odio tfuerat prosecutus, uunc bello
aperto exercere iocipit: Eque laudriam sexaginta piraticarum navium classe solvit.Vectam
iusulamo populatur. Cantij oram maritimam intestat, sed regiae classis adventu territus, sub.
latis velis ad remotiores Angliae partes delatus in Lincolniensi agro terram praedabun.
dus conicendit, ubi ab Edviuo et Morcaro praelis ex ceptus et fugatus. Scotiam petijt.
ut ibi vires rediotegraret. Duplici iain belli expectatione hiuc t Scotia inde est Nor.
manuia omnium animi suspensi erant eoque magis quod in festo Paschatis cometes
tristi adiodum specie, stptem plus minus diebus effulsit qui anxias homiuum men.
tes ut turbulento fit tempore ad intauitas ouinationes convertit. Lius sideris Al.
bertus etiam Stadensis subaunuu c o, meutionem iuijcit. et belli uou modo istius, sed
et Slavicae defectionis de qua deinceps dicemus tuisse praenuncium iunuit. Ha.
raldus vero intentis oculis omnes regni partes iutuebatur, australe littus praesidijs
firmabat.A Scotia et Tostoue minus sibi timuit, cum Milcolumbus Rex Scotoruu
ao iutestiuis malis contlictaretur. Culielmus inuterim multa animo de Anglia agitat rem
cum ducibus subiude communicat, quos aluores et geitiente spc plenos videt: pecu.
niae autem in tantum bellum coutandae ratio ditheilior vide batur. Nam in publico
Ordinum Normanniae conventu cum d ae rario proponeretur, responsum est opes bello.
quod contra GGallos erat gestum ita uccisas, ut si novi ingruerent motus vix sua de.
leudere pares eilt sua potius tutnuda quam alitua invadeuda: bellum illud etsi iustum.
uinus tameu nueccssarium et imprimis puriculosuu videri, lraeterea Noruannos neutiquam
teneri peregre iu militiuu proticis i. Dux istis acceptis quod publico conveutu
nou poteratali ratione obtiuere intituit. Opulentissimum queuque seorsm ad
se accersit blande alloquitur ut aliquaotulum in hoc bellum conterrent, petit: Illi.
quasi am certamen esset iuvaudi principis, prolixe promittunt promissis itatinm iu tabulas
relatis, vis ptcuuiae omnium opinione maior cito coacta est. His rebus confectis.
opem et auxilium a vicinis principibus Aodium scilicet. Pictouum. Cenomanorum et
Bononiae Comit ibus petit atque iupetrat. Nec detuit socer eius Balduinus Lilanus lan.driae
Comes. Nam praeter illas Tostoniut modo inudicatuiu, concc ssas copias, ulielmo
praeterea ea lege suam est operam atque aux iliuu pactus ut ipse omnesque post: psum
Augliae Reges trecentas in annos siugulos argenti lelibras sivc iarcas llandriae prioci.
pibus dependerent, l hilippum etiuam alloruu regem adit. Verum cum ille e re C allo.
rum minime existimaret ut vicinus Normanuus cuiusjau tuu suspectam habebat po.
tentia. Angliae acceslionc audaugeretur, non tantum opem non tulit sed etiam ab inva.
o dend Auglia deterruit, uilielius nihilummus ab incepto demoveri baudquaquam poterat
communitus praesertim atque alacrior redditus Alexaudri Romani pont ificis au.ctoritate
qui cauia probata slacratum vex illum iu victoriae ac regni omen transmiserat.
ltaque classe ac copi), quauu inax imas potuit, coupuratis, ad portum S. Valerici iuxta
Somae flumiuis exitumventum lecundum cxpectaus aliquandiu subititit. Haraldus qui
iam dudum adventum eius sed frustra praestolatus fuerat, exercitum dimittere, classem sub.
ducere et littus relinquere constituit, tum rei frumentari iuopi coactus, tuu quod Flan.
driae Comes per literas significaverat. Culitlmum nihil eo auuo moturum: cui facile cre.
didit, quia anni temopore nav igationem prae clusam ex istimaret, initante iam aequinoctio.
Duu haec anino agitat, novi ex improvi so be lli uecessitate exercitum revocare adactus
o est. Haraldus enim cognomento aaroecaaue vulgo Duru sive, ut placet.Saxoni muus
(Cemmeticensis Haraldum Herfagam vocat) Norvagiae rex a Tostone io spem Anglici re.
gui evocatus Tinau flumen cuu myoparonibus plus minus quingentis vel, ut est in
chronico Norvagico, navibus ducentis subintrat quibus et suam quoque classem Tosto
adiunxit. Hic cum aliquaudiu agros essent depopulatisublatis anchotis. Eboracensis agri
littus legentes in Humbrum delati omnia circuuquaque vastare coeperunt. Ad quos reprimendos
Eduviuus et Morcarus Comites tumultuarian manum ducuntverum illi Norvagorum
impetum non ferentes pars effusam fuga uua cumComitibus sibi consulueruut, plures

p.186
in Ousam flumen ruentes fluctibus hausti sunt. Norvagi tum obsidionem ubi Eboraco inferre
paraut, quam et statim obsidibus utrimque datis, deditione recipiunt.Pauculis mterpositis
diebus Haraldus Anglicus omnibus circumquaque contractis copijs Eboracum contendit.et
iude in Norvagos toet, qui castris positis loco tutissimo consederant: a tergo enim
oceanoa siuistra tutubro aestuario, in quo eorum classs constitit dextra tvero et a fro.
te Derventione flumine quodam modo muniti: in eos tamen Haraldus animose invehi-
tur.: primum ad pontem acriter decertatur, in quo Norvagum quendam aliquandiu uni
versum Anglorum exercitum sustinuisse fertur donec sagitta transfixus caderet. De.
inde aequa virtute fortunaque in ipss castris aliquandit puguatum. Tandem tamen dissi.
pati Norvagi et praeter caeteros Haraldus ipse Norvagorum Rex et Tosto cum maxima
exercitus parte interfecti. Victor Haraldus praedam iugentem sed sibi soli obcinuit ut
auri et argenti magnam vim, classemque iniuper numerosam praeter viginti naviculas.
quas Pauso Orcadum Comiti et Olao Haraldi interfecti filio ad saucios ave hendos con.
cessit) urejuraudo prius dato ipsos nihil in Angliam iam inde molituras. Haec victori
Haraldo ani mum erexitjamque se terrori Normauunis fore existimavit cum suis esset
odio quod nilil ex praedam militi distribuisset. Fuisse enim praedam inge utem, tantum.
que auri pondus victori Angl inter spolia obvenisse authores referunt quantum duo.
decim uvenes cervicibus vix suttinere poterant. Interea vero Culielmus Nortannus
idoneam nactus tempestate m sub siem septembris naves solvit et leni vento provectus
salvis omnibus ad Peveuseam in Sutsexia accessit nudoque potitusjam littore, ut spem as
fugae suis praecideret uavibus iguem initcit munimentoque ibi posito, quod suis recc.
ptui esset ad vicum Hast ingum progressus et ibi quoque alterum excitavit propugua
culum prae sidiumque imposuit. Hic belli causas divulgari curat ut scilicet ulcisceretur
mortem Altredi cognati sui quem una cum plurimis Normannis Codvinus Haraldi pa.
ter sustulerat ut persequeretur iujurias Haraldi qui cum Robertum archiepiscopum
Cantuariensem in exilium cecerat tum regnum Angliae sibi delatum: conculcatem sacra.
menti religione occuparat suis autem ne hostiliter Anglis depopulationem inferrent
edicto vetuit. His ad Haraldum quatm celerrime perlatis, omnibus modis id egit ut
priiuo quoque tempore Normannum exciperet. Quocirca et nuncios quaquaversus di.
mittit ac suos obtestatur ut in fide maneant. Cootractisque undiquaque copijs magnao
celeritate Londinum properat ubi illum legatus a Culielmo adit: Qui cum reguum plu.
ribus repeteret parum abfuit quin Haraldus prae cipiti ira percitus legato mauum intu.
lerit. Ac protinus suos vicissim ad Culielmum legat qui insolentius comminarentur nisi
quamprimum in Normanniam se reciperet. Hos tamen facili responso magnaque humanitate
ille demisit. Delectum interim Londini Haraldus habet resque suas superiori
contra Norvagos praelio admodum attenuatas novo exercitu ex nobilibus et alijs quos
patriae amor ad commune periculum propuliandum evocarat, firmat. Inde in Sutsexiam.
matre Thyra nequicquam remorante, ducit et animo obfirmato vix septem mill, pass. a
Normanno castris in planicie positis consedit. Quo etiam confestim suum admovit ex.
ercitum Normannus. Primum explotatores utrimq submissiqui ab Anglis erant, omuia o
sive veri ignorantia, sive mentieudi libidiue. Normannorum multitudinem apparatum et
disciplinam supra fidem extulerunt, adeo ut multi Haraldo authores essent ne se pugnaudi
aleae committeret, admonentes dubium esse Martis eventum et victoriam a fortuna sae.
pius quam a virtute venireac deuique cunctationem esse praecipuam discipliuae militaris
partem. Erat et frater Haraldi bellicis operibus clarus, qui ab omni sacramento immunis
Haraldum monuit ut ipse quiesceus sibi exercitum concrederet se nec boni fratris nec
fortis ducis ofsicio defuturum. Que tamen Haraldus, utpote cum dedecore suo conjuu.
cta, minus aequis auribus accepit. Gulielmus autem ut ostenderet se a sanguine et cruentis
consilijs esse alieuum mittit internuncium, qui Haraldo conditionen proposuit vel
regno prorsus cederet, vel sub Normanuo clientelari se jure regnare agnosceret, vel sin, o
gulari certamine cum Culielmo decertaret, saltem ut Romani pontificis iudicio de An.
gliae imperio se sisteret. Sed Haraldus quasi sui impotens nullam conditionem amplexus
postero die qui II. Id. Octob, erat, pugnandi copiam se facturum respondit. Inde luce
prima quae sccuta est acies utrimque instruuut. Haraldus in primo agmine Cantianos
squibus veteri inftituto exercitus frous debetur) cum bipennibus constituit, altero agmiue
ipse cum fratremediterrancis Anglis et Loedinensibus constitit. Normannorum vero
acieo primam ducebant Rogerus Montegoercius et Fitsosberuus. Ea constabat ex

p.187
equitibus Andegavensbus. Pertceunsbus.Cenomanis. Britonibus, quorum plrmi Fer.
gento Britoni militabant, eian, quae Pictonibus et Cermanis conftabat. Oaltredus
Martellus et Cermani regebant. Extremu agmen dus ipse claudebat, cum robore Nor
mauuorum suaeque nobilitatis fore. Sagirtariorum vero cobhortes ubique erant itmdistae.
Normanni non incondito inublato clamore bellicum canentes agmuua uoverunt, pri
numque sagitcarum grandinem undique immittunt, quod genus puguoe ut Anglis novum.
ita nrnino terribile erat, adeo enim dense recidebant, ut iu medijs copijs babere hostem
viderentur.Deinde i primum Anglorum agmeo praecipiti impetu incursant: hi autem qui
locm quem ceperaut corporibes tegere potius quam cedere deftinarant, omues conuixi
o fortiter hostem magna cum clade averterunt, illi autem denuo irruunt, horrendoque strepito
utrimque acies impellitur, lam collato pede quas vir viro congrederetur acriter
aliquandiu pugnatum et. Augli autem conferti et quasi cohaerentes impetum sustinent.
adeo nt multis vulneribus accecptis jam regressuri fuissent nif Culielmus non ducis ma.
gis quam militis munere fungens sua authoritate inhibuisset: haeret itaque pugua et equi.
tes Normanuici quam concitatissmi immittuntur et superne vi sagittarum Angli quasi
obruuntur, aguen camen nuon perrumpitur. Haraldus enim intrepidi ducis munia obiens
suis ubique presto erat Nec minus parte ali Culielus qui cum uno et altero equo
luffossovera virtute viucere non potuit, ad artem se convertit suis imperat ut receptui
cauant et gradum servatis tamen ordinibus reterant. Anglijam terga dedisse rati et vi.
ctoriam prae manibus esseordines laxant suos, incompofitique hostibus instant, quasi certa
au et explorata victoria, cum illi reductis ex improviso agminibus, de integro sigua in
feruut et palantes Anglos adorti et circumfusi stragem maximam edunt: Plurimi iuter
fugae puguaeque consilium oppressi, plnres autem editiorem locum occupantes conglo.
bati et mutua adhortationc firmati praesentibus animis diu restiterunt, quasi locum lauda
bili morti elegissent donec Haraldus sagitta caput transverberatus una cum fratre ceci.
derit: Tum Edvinus Morcarusque et ceteri qui caedi superfucrant tempoi cedendum
rati fuga sibi consuluerunt, cum ab hora diei septima ad crepusculum usque continenter
esset pugnatum. Desderata sunt hoc praelio Normanoorum plus minus sex millia. Anglorum
vero longe plures. Tanta pocitus victoriam Culielmus decretam supplicatione imo
primis Deo optimo maximo honorem habuit. Postero die cum suos humo mandasset.
Anglisque idem permissset, ipse Hastingas regressus est, ut quid deinceps factu esset opus:
consilium iniret et militem praelio fessum simul reficeret. Haraldi mater Thyra adeo se
lamentis dedidit ut vix solatium aduitteret infmisque precibus filiorum cadaveribus
a victore impetratis ea Valthamiae tradi sepulturae curavit. Edvinus Algitham sororeu.
quae et regina et uxor Haraldi eratin regui remotiores partes dimisit.
Saxo addit filiam Haraldi cum duobus tratribus in Daniam ad Suenonem profectam:
atque ibi postea, adminiculante Sueuone, nec memore pateruarum ejus injuriarum, sed solo
consanguineae pietatis amore ductoRuthenorum regi Voldemaro, qui et ipse Iarislaus a
suis est appellatus, nuptui traditam: natamque ex eius deinde filia Maguni Voldemari de
quo deinceps memorabimus, illustrissiman prosapiam. Adeo ut hinc Britanuicus inde
Eous sanguis, ut est apud Saxonem, in salutarem tauti priucipis ortum confluens commuuem
itirpem duarum gentium oramentum effecerit.
Porro proceres regnique primuates populumne animum desponderet, admonent con.
siliaque de republica conferunt. Archiepiscopus Eboracensis, cives Londinenses et classiarij
(quos Anglorum idiomate deteccree appellat Vigor niensis) Edgarum in regem les
vandum bellumque cum Normaunuis redintegrandut censueruut. Edvinus et Morcarus
de imperio sibi occupando clandeftina consilia agitaruut. Episcopis vero et prsuls
KKK
alijsquequi Romani anat hematis fulmen extimesccbant consultius videbatur de
nem facere et, omissa dubij belli fortunam, fatis cedere quae jam iu manus Normanni u.
gliam quodammodo tradiderant. Culielmus interim Hastingas proesdio firmans infesto
aguuine Loudiuum petere constituit: Verum ut latius sui metum inferret et a tergo
omnia secura redderet partitis copijs per Cautij territoria Suthsexiam.Suthreiam et agros
Bercheriensem et Suthantonensem pervagatur, vicos et aedificia iucendit praedasque agit:
ac tcandem, trausisso ad Valiugfordiam Thamesi, terrore omuia coyplet. Qu duu
fiunt in incerto babuere proceres quidnam conful capescerent nec adduci poteraut, ut
poftis fultatibus, commum auimo Reipubhicae prospicerent. Cumq se multi esx urbe
subducerent, archiepiscopus tamen Eboracensis Alfredus, et Vigorniensis antistes Volstanus,

p.188
alijque praesules uua cum Edgaro Edthelingo.Edino, orcaro victori Norman.
no ad Berhamstadam occurrunt, obiidibusque datis in fidem et deditionem sese pernit.
tuut. Normaunus vero ubi Londinum adveuit, inugenti laetitiam et festis acclamationibus
exceptus Rex salutatur atque inde sub octavum Kal. Ianuarij regio ibidem diademate
solennuiter insiguitus. Eratque absoluta jau in Britauni Auglici regni periodus, qu
a primo gentis e Cimubri cbersoneso in insulam accessu anuis sexcentis ac septem def.
nita, universum in Normannos Rollouisque Dani posteritaten imperiumn eo temporis moento
tranftulit. Hanc rerum ac status converuionem in Couetem de quo supra dixi.
mus et vim siderum Mathematici Politici in nagistratuum socordiam ac praesulum su.
perstitiosam iguaviam.Theologi vero in Deum, qui occultis quidem, sed nunquam inju rs
stis judicijs a gente in gentem regua transtert, reiecerunt, quamvis et alij propiuquio.
ribus cauiis iutenti, prudentiam in tduardo rege desideraruut, quod Codvino et eius fa.
miliae uimium deditus reguumu ambitiosssmorum bominum libidini dilacerandum
permisisset.
Eode m hoc temporis tractu dum ista apud Anglos peraguntur Slavorum princeps
Codesichalcus cui filiam Suenonis nupiislt sluperius memoravimus Danorum et Saxo
uum auxilijs suffultus quatuor praecipuos Vinulorum populos Circipanos Chiiuos.
Tholoantes et Rheteros post varios conslictus multaque paganorum millia aut neci da-.
ta aut carceri mancipata dicto audicntes reddidit. Quam autem illustris eodem in bello
Suenonis opera fuerit demonstratur egi egia ejus oratione sive querinouia potius su xo
per Saxonibus, docentis ceorum praecipue avarita a census magis quat pietatis prono.
vendae studio tactum quod tam dificulter ad Christum converterentur Slavicae gentis
populi. Meminit orationis hujus Adamus Bremensis, eamqut ex ipso Sueuone libentis.
simis se auribus praesentem hausisse retert. Erat am Brema ob Adelbertum archiepiscopum
louge lateque fama celebris et a populis prae lertim Borealibus, velut altera Roma.
frequentabatur. Itaque missi ad eum ab extrenis nou tantum lslaudis Cronlandisque.
sed Orcadum quoqut insulis legati qui ad se Christiunae pietatis antistites transmitti ob.
nixe flagitabant. Nec deerat otcio arcbiepiscopus: statitmque io Sueones et Norvagos
acque iude ad ultimi maris iunsulanos amaudaui ad me ssem hristo tacieodam operarij.
Illust ravit tum primum Iilandos episcoporuu autesignanus Islavus cuius in Norvagio
praefatione etiam Crantzius mentionem injicit. Eratque jam late adeo in Septentrinem
Christiana religio propagata, ut de synodo apud Danos celebranda Albertus, missis quaqua
versus in Boream episcopis, conitituerit. Nec displicebat consilium Suenoni et ac.
ceiserant quoque literae Alexandri pontificis praeter eas, quae ad Culielmum Roschil.
diensem episcopum ab Alberto transimissae: Quarun omnium hodieque exempla servari
atque exstare in annalibus Bremensiuu qui auquirere volet reperiet. Apud Slavos autem,
dum voce et armis soceri Suenouis autus Codeschalcus it eo est totusn ut confr.
marentur neophyti et qui nondum erant conversi Christo lucriferent ecce a pagauis
interceptus occiditurvir omni aevo memorandus ac vere seculi sui Machabaeus, artyrij
coronam subij sse anunalcs referunt iu opido Leontio sive Leninut habet Ielmoldus, qo
vii, ld, lunij uua cum prae sbytero Eppone, quem uxta altare, cui deserviebar, veluti im.
molatum tradunt. Alluerus quoque muonacbus in opido Ra inburgout alter Stephauus.
lapidibus est obrutus. Et Iohannes Scotus episcopus, postquam peregrinationis amore e
Scotia ad Slavos devenisset ac millia aliquot Slavorum ad Christum perduxisset fustibus
caesus et opidatim, quasi in triumphum circumductus cervicem taudem gladio subicere
adactus est. Caput ipsum conto praefxum in titulum victori e idolo ipsorum Rathegasto
tuu. Haec Rathiae in opido metropolitano Slavorum gesta sub iv. Id. Novemb.
egapoli, quae Obotritorum est civitas, filia quoque Regis Suenonis Siritha gloriosum
asscuta martyriumdum omnuibus nudata ornatentis una cum alijs honcstissimis matro.
uis domo pulsa per vicos verberc ad uecem agitur, quamvis ali ut Helmoldus et Sta o
deosis, nudam cum alijs mulierculis dimissamu inonuant. Fuit haec ut ante memoratum.
Codeschalci Slavorum principis illustrissima conjux.Ex qua et filium ille susceperat Hen.
ricum, nam Buthus ex alia eidem natus est: Quorum uterque pientissimi parentis pi
filij cum a Slavis paganuis, utpote veritati Christianae adversis, a successione arcerentur io
locun eorum Crucho (alias Crito) substitutus est. Idque videns Henricus, qui Suecuonis e
filia uepos erat in Daniam abijt: Buthus post varia cum ipso Crucone et Slavis commissa
praelia taudem a satellitio Cruconis perfide confossus interiit, aunum circiter MLXVII.

p.189
Haraldo autem Rege Norvagorum, ut supra est memoratum, in Anglia caeso duo eus
filij superstites Olaus et Maguus regni successioni tfuere proximi. Hi pacem et foedus cun
Sueuone pacti simul sceptrum teuuerunt annis circiter duobus: mortuoque mox Maguo
solus Olaus regno potitus connubio sibi hliam Sueuonis Iugertham sociavit: atque ita
cessatum utrimque a bellis mutuis. Hic Olaus vulgo rre dictus quod mite et quietun
eius esset regimen, rre enim seu qerre Danis, quietum uotat. Sed ut pas et quies inter
Danos et Norvegos tum fuit, ita inter Anglos et Danos recruduit diu latens simultas.
prae sertim tenente jam impernium Culielmo. Qui licet e boreali hac plaga geuus trahe.
ret, utpote Rollonis squi pritmus inu Galliae littore a se et gente sua appellatam Noruan.
o uiam constituit) aduepos, tatmeu gre Suenonem habuit, quod Cod viui et Haraldi pri
mum tectnis deceptus post Eduardum absenti sbi Angli lueptrum videret praereptum,
et nunc vicissim, excluso aut interempto Haraldo, id sibi Normannum paravisse.
Nec latere hoc Normannum potuit, qui idcirco nihil prius habuit, quam Danici belli
tempestatem, quam impendere videbat avertere et sibi vel gratia vel pecuuia quietem
redimere. Qna in re praecipue est usus Adelberti archiepiscopi bremensis opera. Hic
cnium muueribus ulielmi periuasus summo allaboravit itudio ut inter Suenonet et
Normannum pax coiret. Et eam licet aliquatenus constcutus arcbiepiscopi solertia
Culielmus videretur, non tamen in plenum frui potuit. Nam Suaeno etiamsi ipse douefticis
atque alis rebus distentus, nihil in adversum moveret tamen filij eius Haraldus et
ao Canutus assumptis Comitibus Eiberno patruo et Torchillo, cum classe ducentarum et
quadragiuta navium, anno millesimo sexagesimo nouo ostium Humbri fluminis hostili
ter ingressi. Cumque in terram descendissent et fama eorum latent divagaretur, obvios
habuerunt magna cum armatorum manu Edgarum Ethelingum et Comitem Valtho.
tum, qui a Oulielmo Nothodum is levissimi de causis in omnes Anglici ac Danici geueris
noobiles desaevit, ex Auglia prodgati apud Scotos se extorres continebant. Hi occasone
Dauicae classis illud agendum putaverunt ut copijs suis cum Haraldo et Cauuto
couunctis Culielmun communibus viribus oppugnarent, ltaque percusso inter se
foedere. Eboracum versus iter iuitituunt cunctaque ferro et ignue populantur. Iuter ceteros
archiepiscopus urbis Alphredus tauto terrore adventantium de novo Danorum
o exhorruitn ut animi interuecino moerore atfectus continuo exspirarit. Interea qui urbi
reuicti erant prae sidio Normanni ubi per speculatores coguoverunt Danos vix bidui abesse,
consiuum capiuut incendendi suburbana praefdia ne usui hostibus forent seque
iutra urben continendi. Injetto itaque castellis igne subortus repente ventus vagantem
flammam adeo in altum lateque evexit ut igueae scintillae magua cuu copia
urbem versus ditfusae majus intra quam extra muros iucendium fece riut, quo paeue aedificia
uoiversa cum aede divi Petri iu totum abiumpta sunt. Quocirca quod erat intra ur.
bem praesidium civiumque plurimi exirecompulsi in hostem quem vitare studueraut.
incidunt. Hic a Dans Normanui, cum ad urbem qu am in favillas quasi conciderat.
regressus non esset adeo contertim cae si, ut ultra homiuum tria millia trucidata chronolo.
o gi referaut. Iuode mauubijs et spolijs completa classe ac verso quam celerrime in Nor.
tuumbros procinctu eos in fidem ultra se dedentes recipiunt. Iamque totatu paene.
qu est ad boream Anugliam Danus cencbat lequo ad oppuguandutm Londiuum para.
bat, nisi anni hiems, solito vehementior, expeditioucm tardasset. Nec alia causa Cuiliel.
mun iu adversum ire paranteo detinuit: dum coelo tandem pacatiore usus magnis iti
ueribus in Eboracensem agrum contendit, ac prope Trentam flumen, quod Humbrum
influit caftra metatur. Hic aliquantulum tmoratus mor copis explicatis manumn cum
Danis conseruit. Dimicatumque eit acriter et aliquaucdiu aequo arte dum tandem.
qui cquitatu erat superior Normannus alquot ex Scotis Danorum auxiliaribus in fugam
compulsis ceteros quoque loco movet. Quorum Edgarus cu omuibus suis qui cladi
vo superfuerunt in Scotiam redijt. Culielmus victoria potitus postquam in defectionis
auctores quos nancisci potuit animadvertisfet. Northumbriam atque onuem Eboracensem
agrum ita desolavit, ut aliquot exiude annis imcultus fteterit. Tradit Vigoruien.
fs Culielmum non tam in hostem. / quam in ipios Anglos.Nortbumbrosque desae visse: ao
miss ad Comitem Dauicum Otbernum nuncijs praeter ingentem pecuni summanu.
etia commeatum, qui ei totique cius exercitui fuceret, ea lege obtulisse ut hibernuis
transactis absque pugna ac direptionibus cum classe totoque exercitu in patriam rever.
teretur. Esbernunque pecunie ac opum axidum uon sine suorum dedecore conditionem a

p.190
Normanno oblatam accepisse. Addunt praeterea Scotici annales. Culielmum pot varia
deinde adversus Scotos et Edgarum praelia, tandeu lenita ferociam. et longo magis quam
necessario bello fatigatum ad pacis studia animum adiecisse pacemque his legibus factam.
ut limite reguorum contituto Cumbriam Scoti tenerent, quo jure eam majores ipsorum
tenuissent rediretque in gratiam Edgarus ac praedijs amplissimis in Anglia donatus ab
omni novandarum rerum iuspicione abesset ac denique Valthofus.Sibardi filius, recepti
bonis paternis in affnitatem regiam adscitus uxorem acciperet neptem regis ex filia.
Esberuus autem, finita hieme cum classe in Daniam ex pacto regressus est. Reversum
Rex haud quaquam benignec excipiens extorrem reguo cedere quamprimum jussit, quod
bellandi occasonibus posthabitis se reliquis invitis deliniri pecunia ac largitionibus f, m
visset. Hunc Osiberuum cum Anuales Aoglici Comitem appellent, non videatur atem.
porum aeram alienum si eum fuisse dicamus, cui sub nomine Culielmi Osberui Normanni
nupsisse exinde Richildam Balduin Flandriae Comitis viduam annuales Flandriae testan.
tur. Nam et caesum eum a oberto Frisio circa anuu uxxi Meierus iumjicit ist / id
no / rtu vocans.
Dum autem Sueno domi pacate agit, magnam tulit laudem et pietatis et sapientiae, ut.
pote qui non ipse tantum meliorum literarum cogoitione excelleret sed et eorum quo
que convictu summopere gauderet qui amore doctrinarum ac rerum veterum duceban.
tur. Iuter ceteros et exteros praesertim Adamum Bremensem ob autiquitatis studium
familiariter complexus est. Domi autem charissimum sibique conjunctissimum habuit
Roschildiensem pontificem Culielmum. Anglis oriundum et ipie ab eo vicissim, ut par
erat, quam studiosi ssime observabatur. Nec erat modo virtutum singularis aestimator is
ipsce Culielmus sed et vitiorum quoque acerrimus censor ac castigator. Itaque libenter
se ab eo coargui atque admoneri est passus Sueno, si quid forte censura dignum committeret [commitret ed.].
ret. De quo prolixe disserentem Orammaticum Saxonueu qui volet inspiciat. et sub
imagine Suenonis qui se homicidio polluerat Theodosium: sub Culielmo vero Ambrosium
caedibus pollutum Imperatorem a templi foribus arcentem, recognoscat. Secundum
COulielmum maximi praeterea faciebat Suenonem Norvagum: quo et intra domesticos
aulae parietes ut Euangelij ac verbi divini precone, ut plurimum, utebatur. Fuerat
hic a praefectura ad sacerdotium translatus. Estque ille, qui, teste Saxone rem divinam 30
facturus et librum, quem invidi lituris inspersum supposueraut, nactus, pro Deus regem
famulum suum protegat, legebat, mulum suum protegat, extrita nimirum prima in voce famulum
syllaba. Sed postea ut alit aemulatio ingeuia, ad studia literarum animum propius
applicans etiam ipsis irrisoribus suis evasit cultior et locuu, quem in ecclesa Roschil.
densi sibi a rege desiguatun, episcopalem acceperat, ad vitae usque fnem tenuit digne.
que tutatus est.
Vix autem frui hoc otio Sueno caeperat cum illud archiepiscopus Dremensis, ut erat ir.
requieto et in Saxones prae cipuc efferato anito interturbare per cuuiculos aggreditur.
Nam ubi Suenonem ad Imperatoris Henrici IV. colloquium anno millesimo septuagesimo
secundo Luneburgum usque (alias fomdurgum eit in editione prima Adami Bremensis) 40
quasi ad foedus icicudum evocasset conperit Rex non foedus sed arma parari.
Et licet eo se abripi Sueno periisissetut copijs collectis, terra marique Saxones infestaret,
mox tamen mutata sententia et a suis saniora monitus, arma ab illis, quorum territorijs
ut munimento semper usus fuerat, quam citissime abstinuit. Archiepiscopus autem
eodem tempore post varios vitae casus sato concessit. De quo ut paucula quaedam altius
repetam, additis extremis deposcere locus videtur. Defuncto igitur, de quo supra dictum.
Henrico III ne rerum summa sine certo imperio fluctuaret. Hauno archiepisco.
pus Coloniensis et ipse duumviri designati, qui et aulae et reipublicae, impubere adhuc
Henrico IV. praeesset. Hoc veluti secundo vento Albertus usus reliqua, quae cupitis
adhuc deesse videbantur pertexere aggreditur. Praeter Hadeleriam et Lismonam tres vo
in eodem tractu Comitatus Stadeusem Findgoam et Emisgoam itemque Corbeiam et
Larissam, coenobia duo opulentissima, gratia pretioque sibi comparat. Quod ne deesset.
omuem ecclesiae suae pecuniam, omnes reditus aurum et argeutum fabrefactum germmasque
et quidquid oruamentorum in sacris erat ac prior aetas magno studio religionis
congesserat, profudit: irritatosque et in se insurgentes Ordulphum et Hermanuum Sa.
xones proscribi decreto imperatoris procurat, nec uisi male multatos in gratiam reci
pit, ceteros ab audeudo deterret, osut solet secundante fortuna, exortis compluribus

p.191
aemulis et ipso praesertim Colocieuf archiepiscopo Hanuote it poeuam arrog
nte et
faftus solio suodejicitu. Dectus continuo rab Ordulpho ac tlio ejus acrius quam
prius afligitur atque omni afficitur contumcli: provincia ejus ferro et flamma pervaftatur
ue Bremam quidem immuni Ipse profugus latere aliquaudiu apud Coslarienses co.
actus, donec tandem haud exigua proviuciae suae parte in feudum Maguo concessa pacem
parum honestam redimeret. Ita triennij calamitate edoctus, cum ad pristinum potentiae
gradum postea redijsset, cautius jam fortuna uti.et obsequio principes demereri amicos.
que ex aemulis facere iustituit. Itaque uihil oisit quod ad ditandam suam dioecesin per.
tiuere ullo pacto videretur. Praeter cetera Emisgoae, quae Bremensi parochiae viciua erat
o regio, utus acquireret, uille argenti libras imperatori prouisit, dictitans, ut notat istius
temporis synchronus Adamus Bremensis haud moleste laturum se si pauper ipse esset.
odo dites servos haberet. Summam autem imperatori promissam cum praestare ne.
quiret (erat enim jam ante exhaustus) quidquid habebatur in the sauris ecclesiae suae ad.
huc reliquum, quidquid in douarijs pretiosum, cruces, itagines, tabulas auro argentoque
graves, in usum nummorum ausu temerario, conflavit adco ut sortem postremo tulerit.
quae esse iniquarum cupiditatum fere comes consue vit ut ex haustus facultatibus omui
bus, inter curas et sordes vitam traxerit. et quem felicem ac florentem ab antecessoribus
episcopatum acceperat, eum, multis frustra tentatis afflictissimum et cunctis exutum or.
namentis reliquerit. Sicque igravescente aetate mentis parum conpos ac veluti in de.
ao lirium esx nimio curarum aeftuprolapsus et ab omnibus derelictus, seunt habet Stadensis.
cpulantibus ac cutem curantibus suis, animam cfslavit ad annum Servatorisut dix imus.
Lxxii. Ei Liemarus iuccessit uatione Bavarusaduitente praesertim imperatore, de quo
dicere coeperanus.Henrico lV.
Cuus quoque Renrici tempora fuisse infelicissima, pontificum prae cipuc ambitione, do.
cent hujus aevi memoriae. Nam cum despectui primum esset imperij majestas ob ipsus
aetatem, tmulta passim aut pueri aut rectorum vitio perperam gerebantur. Deinde adulto
au eo, maximi Cermaniae principes jurejurando soluti a Oregorio Vll poutifice, quemu
et Hildebrandum vocant, in imperatorem suum uequissimo iucentore, concitabantur. O.
rigo mali partim hinc erat, quod in synodo Vormatiens: praesente Heurico, omnes Germaniae
30 episcopi exceptis Saxonicis, Gregorium abdicaverant, partim quod ambitione
Alberti episcopi Bremensis, jam ante exasperatam Saxoniam duo potenti ssimi principes.
aemuli gloriae itmperatoris, denuo commovebant Egbertus Marchio et Otho Saxonum
Bojorumque dux: e quibus hic ob maestatis confictum ab aemulis crimeu Bavaria ex.
spoliatus ab Imperatore quanm a patre eiusdem acccperat Ille in Saxoniae medio ubi
Brunsviga opidum est, ditionem latam tenens arctissim etiam aguatione ipium lmpera-.
torem attiugebat. Et hos Magnus, infe rioris Saxoniae dux, ac pat ruus ipsius Harmannus
sequebantur. Has occasiones nactus pontifex Romae indict syuodo pronunciat sua
esse potestatis Imperatores constituere. Simulque Henricum cxcommunicat et subditos
ipsi omnes absolvit obsequio et juramento eidem siolemniter praestito. Hoc veluti clas.
sico cuncta comtmota. Et imperator, ut nexu pontificio se solveret, abit Romam: ubi
dum jubet eum pontifex auuum integrum ad valvas et limina templorum ex piaudi sui
causa sese volutare excitati a pontificijs ae muli qui imperium contra euu capescerent:
Electusque Rudolplius Suevus cui papa coronam misit tali cum titulo: Petra dedit o.
mcm Petro, tib Papo oroom: Redux, aut potius fug elapsus ex Italia Iinperator, cum Sa.
xonibus et Rudolphomultis commissis praelijs, taudem ad Elistrum Mi sniae amnem cum
ijsdem congressus victor evasit Rudolpho: iuter praeliandum, perjura dextra amputata.
qui et Moeiburgi haud multo post mortuus est. Iude in Italiam profectus Romam capit et
in locum Cregorij Clementem IsI poutificem renunciat, a quo absolutus redit in Germanuiam,
sed frustra. Nequt enlm aute cessatum eft ab episcopis et Cregorij fautoribus.
quam et Conradum et Renricum filios in patrem armassent: Quuibus undique procellis
agitatus imperator sexagies bis coactus est in acic cum hoste dimicare, ac tandem exau.
ctoratus, dum omuia tentat omniaquec circumspicit ac metu demun egestatis Canonica
tum Spirae obtinet, moritur Leodi j anno cvi.
Qu dum in Cermania atque Italia geruntur apud suos Sueno aetate jam propemodum
confectus levi primum valetudine tentatus, atque inde gravius graviusque eadem
invalescente, sub aunum millesimum septuages mum quartum vitam cum morte commutavit
inopido Cbricae chersonesi quod Slutorpium domeftici scriptores vocaut:

p.192
Exequias suas Roschildiae celebrari atque in aream regiorun monumentorum deponi f.
uus mandavit, bi hodieque in aede cathedrali compreheunsum in tabul marmorceam eiu
elogium legitur, quo res ipsus getae, ut brevius ita quoqueue venustius quam longis mul
torum annalibus exprimuntur, ltaque et apponeudum boc loco pretiun operae exitt
avi:
egu uent eur. / go quo ura rege
Fuit, sceptr imperios fut.
Mon virtute vuner eno, uum mtne i.
Mam potert Mogu troque o..
Fencsor iilustr eg prclra ceti
Erid geit, prose euto paorenr.
ngr Mcrte preen gico / ceperoegit.
t trioscept tenenr uco Dono mum.
er mrunda imr, quem vx rio rego voiebont
Imperio ccpere, om petro porv cupit:
Et uic tore du neueot terreno potestus
erram ieger qurite regno ei.
Extat in eadem cathedrali ecclesia epitaphium quoque Culielmi episcopi in quo nou
tautum caedis, qua se polluerat Sueno.et expiationis, quam idem in ecclesiam receptus est.
cujus modo meminimus sed et funeris atque obitus mirabilis ipsius episcopi Cullelmi.
dum nimirum exequias regi extra Roschildiam iturus ipsemet funeri funus accedit, men.
tio injicitur. De utroque pluribus disserit Saxo, quae otnia paucis proponit quod
dixi. Epicedium mixtis ex jambis et choriambis rudi minerva, ut tum erat seculum, syl.
labis, iu modum ut sequitur:
Culielmu elim Episopur oscbilds.
Pretntis Dei reluceot doc.
Petote, regone, percee vit
Et so ou virtutum genere iistri.
do ut in incerto erut ise fo ti
Dgnior eret, on io ociu: tcmpeetes
Episcpat prstitits exepi.
Hic fetur innoceti otque tem uto
Niut / oicd / dolore terotu
Quo regefdun erat e, mog qum
tione, ege psu umvir ngum toi
Fotenten rego cotatuue spotum.
Mqgno repusu docuo, probint tempi
ebsuscr., ec petenfui
n gretiam cm Eccles cc eo ofen
Medset. Hr ct teore o it mxte
Pt, mort: e regu uc eferebatev
Fe, qu t rescitum est cypronqure e rescivit
i. / yuctro coso jst.
Dud eema pteretr otrtuoe
Crliemcc, posfqum c ventu est.
rctie feto t ii, que i ter
Deo putiicom cnceratsancm
Pe ditioemoo pvsset.
Mox mena colcpersu ommuom nftom ce
eddidt, atque inde erueso c iou.
Fencscramn ud cem puriter (nrcle)
Mgo ostepoe epototi s.
Cuemo onori / ce putoc de ore
Episcopalibus insignibus una cum illo
Terra conditis, novo Deus funus l. reconditis

p.193
Miracula hominum memoriae, consecravit.
Hoc p nomue ono cmso terre
sepucm redddt, trc / utu ergu
Huc f etc mga cu regione
Hos n soo commenaotu eputure.
Superstite adhuc Suenone duo in Scaniam episcopatus conftituti quorum alterius sedes
Lundae, alterius Dalbyae habebatur. Qui Lundeusem prae sulatum primus tenuit. Egiuus
dictus quem alij Egiuonem vocant. Eius erat Scaniae qua occasum spectat, dioecesis.
Dalbyensium antistes ortivi districtus curam gerebat; Cui nomen Henrico fuit. Sed
10 idem temulentiae et intempestivis convivijs nimium deditus cum alia videretur agere,
factus est ex duobus epilcopatibus nuus, qui hodieque Lundensis dicitur. In Cimbrica
smiliter chersonesoquae borealis nunc dicitur Iutlandia, episcopatus quoque biui ab eodem
instituti circa anuoum Christi txv. Prior Borchlumensis fuit condito in id monafterio
etiam Borglumense, quod praesulum adusque religionis reformatae initia perpetuo
sedes fuit. Et qui praefuit episcoporum omnium primus Maguus dictus, de quo alibi retulisse
memini. Alter episcopatus constitutus Viburgi: Cuius administratio demauda.
ta, qui primus omnium nominatur.Heriberto. Suenoni ex legitimis nuptijs nulli fuerunt
liberi, uaturales plures habuit: c quibus praeter Magnum, qui e Thorade qua supra di.
iuuus, natus fuerat, nominant chronologi Cormonem Haraldum.Suenonem. Odmun.dum.
Obbonem. Olaum. Nicolaum Biornem et Benedictum accedentibus praeterea
Canuto et Erico praecipuis patriae suae columinibus praeter illustrissimas duas filias Sigi.
ritham et Iugertham: Quarum prior Codeschalco Slavorum principi altera Olao Rir.
re Norvagorum regi, denupsitut suis est supra locis indicatum. Adnumerandus postre.
mo his omnibus, ex quorundam sententia etiam Emnund, qui infans obierit: Itemque
Hondgur non quidem Saxoni Crammatieosed Anglicis authoribus nominatus utpote
qui in Anglia, ductam uxore, ibi pedem fixerit relicto post se filio Roberto: Qui patritius
fuit Bristoliensis et Henrico Ii Anglorum regi ita charus, ut ejus beueficio unicam filiam
et ex asse haeredem domini de Barcllei in uxoreu acceperit: uude Roberti illius posteri
qui summo honore floruerunt Barones de Barclai etiamnum apud Anglos appellan:
tur. Idem una cum regem Henricojam indicato speciosum illud coenobium sive tem.
plum prope Fromi flueutum condidisse memoratur attestante, quae ibi vestibulum prae.
tendit: autiqua inscriptione quae et Robertum hunc Hardingi filium regio Danorum
sanguine natum subindicat. Ita enim habetCamdeno teste:
R t x E e v rum i c us II Er D o i us Ro s e r us F.
H a x o o t F ui R t o is D n tas R ui us M o.
A sr t t F u r o rum t s.
Reges hoc tempore, qui Suenooi Esthritio fuere synchroni, reperio inter Suecos so.
emita dictum cum ex fonte bapti smatis suscipereturanteamumum appellatum. / ut ne
morat accurate Adatus Bremensis quamvis parum id ani uad versum Sueonun aunal
bus. Eo reguante ad annum usque ui late se apud Sucones effudit Christiana pietas.
adeo ut Ciicnijm elogio eum afficiat idem Bremensis Qui et successisse mox ei E.
mundum notat, fratrem consanguineum, virum malum, et a fide Christiana alienum: atque
inde, eo extincto ad sceptrum vicissm promotum Stenchillum Christianae religioni faventem.
Apud Norvagos autem initio rerum eusdem Suenonis Huorcods Hocreroet
imperitavit, virut patuit es antecedentibus, auimo inquieto et saevo. Idem cum ageret
apud lmperatorem Orientis Brmantij cuius am modo memioimus, quae tum eus fortu.
na fuerit, cum antea referre occasio non daret. et alia omuia sint, quae tcmoret Chroni.
cion illud Norvagiae vernaculum, nobis uon semel superius citatum abiis quae Saxo hai
o bet, operaepretium ex istimo, rem hoc loco paucis attigisse. Saxonis enim narratio memorabilis
dicam an mirabilis est, certe fabulae quam veritat propior videtur: ipsaque sic
verba habent: Hoc loci splendida Haraldi memoria tempettivam sui exhibet mentio
nem. Qui cum fratre (S. Olao) cassus, salutem suam intra patriam tueri uon posset, fugam
Byzantio credidit. A cujus rege homicidij crimine damnatus, domestico draconi
lacerandus objectari praecipitur. Nihil enim ejus morsu ad necandos reos valentius duccbatur.
Cui in carcerem eunti iugenuae fidei servus ultro sese damnationis comiten obtulit.
Exuit veroan ut socinm agceret, ortemque excipere quan domino deesse maluit.

p.194
Utrumque is qui custodiae praeerat curiosius observatum, per os antri inermem excussumque
demisit. Itaque nudato ministro Haraldum verecundiae gratia lintco tan.
tum discinctum excepit. A quo clam armillam donatus, pisciculis pavi mentum instravit.
ut haberet draco in quo primae famis procursum ecffunderet, reorumque carcerabilibus te-.
nebris obfusi oculi vel parvulam perspiciendi copiam ipso squamarum nitore capesse.
tenut. Tunc Haraldus lecta cadaverum ossa anguitijs telae consertioris implicuit hisdemque
in unum globum coactis veluti clavam etfecit. Cumq allapsus draco in obiectam
perquam av ide praedam irrueret dorsum cius veloci saltu conscendens cultellum ton
sorium, quen secum forte tectum attulerat, umbilico qui solus ferro patebat, immersit.
Hunc cultellum Valdemarus rex res gestas cognoscendi ac refereudi cupidissimus, rubi- no
: gine exesum, vixque secandi sufficientem miuisterio familiaribus saepe monstrabat. Sed
ueq Haraldus ob iessionis eminentiam ingenti belluae ore corripi dentiumvc acumiue
uoceri aut caudae voluminibus elidi poterat. M iuister vero cormpacto geftanine usus.
converberatum belluae caput ad sanguiuem et necem usque crebris ictum ponderibus con.
tundebat. Quo coguito rex, ultiont in aniui rationem versa, fortitudini suppuicium remi
sit. Nec pnam remisisse contentus, addidit charitatem Navigio enim stipendioque do
natos abire permisit. Haec Saxo noster. At Chronicoo, de quo dixi Norvagiae Haraldum
inquit, relicta Norvagia, primo Moschos adij sse, atque ibi aliquandiu in aula et bellis apud
Iarislaum strenuam operam navasse: ac mox in Graeciam profectuum, cui tum oe regiua uuna
cum Michaele Calaphate praeerat ibi cum praeside militiae corgio, coguotmento Mani, as
ace. Reginae consauguiueo, contractam Coustantinopoli amicitia, navalibus praefectum co.
pis, uuiceque prae ceteris a milite suspectum amatumque adeo ut ipsi seorsim classis commissa
sit: caque deinde Siciliae Africaeque oras ad vectum plurimas suae potestatis arces opi.
daque fecisse, ac magoam ea occasione pecuuiae vim sibi parasse: indeque Hierosylma digres.
sum.Iordani fuentum visisse: ac multa donaria sacro Chritti tumulo iutulisse: atque ultimo
cum inde Byantium esset reuersus, intellexisse Magnum Sancti Olavi filium, uepotem
suum.Dania Norvagiaque potiri: ideoque obsequij fide, quam lmperatori fecerat, renunciat
de redeundo in patriam cogitasse: Idque ubi reginae inootuisset, eam iram succeusam detulisse
eum apud Coostantinum onomachu, qui tum itmperabat, quasi partas peregre iugentes
opes, aliaque Inperatori debita, sibi rapuisset: atque ideo mox carceri mancipatum: Sed et alios
alas custodiae causas adferre idem Chronicon ait, quod uimirum oae regiuae ueptis fuerit.
Maria oomine, quam sibi, invitam oe, conjubio ungere Haraldus voluerit: vcl, ut plures
referre additquod Maria ipsa taraldi connubium petierit, sed refugisse eas semper uuptias
Haraldum: et hanc esse irarum veram causam: Sicque carceri inclusus dum detinetur cum
famulis duobus Haldario et Roltfone, narrat porro idem Chronicoo, honestam ac opibus
praepotentem matronam, Haraldo fidam, curasse turrim, in qua servabatur, scalis conscendi
dimittique in eam funem, qua evaserit ac mox militibus suis redditum manu armata ingressum
Caesaris palatium.Caesarem cepisse, captumque exoculasse. Haec Chronicon, adji
ciens omnium, qui cum Haraldo Constantinopoli fuere regressi, sermonibus hoc acta.
tum licet a Saxone aliter memoretur, t vel inde constet diligenter ab authore eyus o
chronici inspectum Saxonem quanm vis Saxone vix anuis sexaginta fuerit poiterior ut.
pote qui anuum circiter Christi vootx chrouicon suum fiuiat.
Ex eodem hoc Chronico invenio per haec tempora conditum ab Haraldo A sloense
Norvagorum opidum.et idem libenter ac saepe ab eodem inhabitatum. Bello autem navali
quod Saxo bis ab eo superatum Suenonem referatex antecedentibus ubi Norvagi.
cum prcipuc chronicum) am memoratum sumus secuti, primo circa Cimbricam cher.souesum
uon tam victum Suenonen, quam mascule repulsum Haraldumet victoriam quidem,
sed fugae habuisse simillimam constat. Altero deinde eusdem adver sus Suenouem
bello, quod ad littus Hallandiae ac Scaniae classibus est geitum, memorabilis est virtus ac
fortitudo Aslaci, militum tribuni, cujus cum Abiolon pontifex praeco exinde fuerit ut o
Saxo refertlibet hic ipsiusmet verba Saxonis.Aslacum quasi coram compellantis, adscri.
bere: Hic nobis Aslace Scialmonis Candidi remex ob immensam bellicae virtutis glorium
literarum praeconijs inculcandus occurris. Danis siquidem ad versum Norvagicn.
ses maritimo certamine decernentibus, non contentus clarissimam pugnam intra proprium
edidisse navigiun, omnibus corporis, tui munimentis praeter leutum abectis.
confertissimam hostium ratem insiluisti quercuque quam iu gubernaculi prius colli.
gueuitum excideras viribus fretus hostium corpora converberasti, eiusque crebris

p.195
et vegetis ictibus quicquid obvium fuerat obtrivifti ingentique verberum fsragore
stupentes praeliantium animos a proprijs periculis ad tuae virtutis spectaculum deflexisti.
Quinetiam fortissimos utriusque agnminis bellatores, operis tui admiratione suscepti cer.
taminis immcmores reddidisti puguque ac periculorum oblitis avidius te intuendi.
quam se ipsos tuendi studium incussisti ita ut prompti ssimi quique neglecto diseriminis
sui negotio plus te viso stuporis, quam ex dubia salute formidinis caperent. Itaque fortius
fuste, quam ceteri ferro rem gesssti cunctaque intolerabili modo comminuens, hinc
Danicisinde Norvagicis oculis incredibilem, nisi spectareris, operam edidisti. Adeo autem
sociorum paucitatem hostium multitudiui coquastiut disparem v iribus pugnam in
uoctem usque per belli successus extraheret numeroque dissimiles copias fortuua persimiles
reddidisti. Postremo cum omnem navis remigem partim fuste partim fluctibus obruisses..
compluribus sed levibus plagis perstrictus ex tot hostibus adiirabilem solus victoriam
retulisti. Quae res veri fidem excederet, s nou Abiolon autor suis eam relatibus tradidisset.
Porro apud Anglos, ut est superius memoratum, caesus Haraldus successores habuit Ma.
gnum et Olaum filios. Quorum hic, ut dictum, fyrre cognomento Suenonis filiam connubio
sibi junxit, auuosque perplures in imperio exegit. Nunc adtaraldum, qui sceptrum regium
post parentem Sueuonem: utpote filiorum natu maximus, proxime suscepit, ltilum vertaP
H A RA vS R E v II.
KKK
KKK
A t ous inter fratres natu maximus parenti suo Suenoui sub annum t, xxxri.
vel, ut alijs placet, octavum successor declaratus. Sed aunorum utcuuque accipiatur
calculus certum aliquandiu integrum fuisse ac disceptasse inter se ac dubios hae sisse regni
proceres utrum.Cauutum an Haraldumad regni elavum essent aduoturi. Quui Canutum
aetate minorem praeferendum udicabant, eus ut animi corpori sque singulares dotes, ita
et merita spectabaut, quibus ipse saepenumero patriae salutem attulisset. Haraldus vero.
licet aetate anteiret illis tamen alij sque virtutibus qu regem ac prinucipem solent com.
mendare, louge relinquebatur. Itaque eumpraeficiendum reguo existimabant, qui patriae
decus, civibus pacem militibus gloriam posset parere: eumque Canutum esse permultis
ipus laboribus ac periculis pro republica domi militiae que exantlantis, sibi constare refe.
rebant: E ditverso qui Earaldo favebant, etiamsi Canutum corpore et auimo praestantio.
rem uon uegarent memores tamen quantis per illum discriminibus dum sub parente
militat, essent impliciti in Haraldum utpote sedatum et moribus compositum magis in.
clinabant. Quae cum non ignoraret Canutus suis vicissim ob oculos ponebat cum sum.
ma tamen verecundia, quantos ipse quie scente fratrejam pridem in purgaudo piraticis
infestationibus mari quantos etiam pro illustranda apud vicinas nationes patria sudores
et molestias iubijsset: nec ista audterre se, ut quicquam in fratre suo carperet: esse illis li.
berum de rebus udicium si majorem habeant tratris rationem se non deserturum pro
gloria suae gentis, quae suarum essent partium se ad utrumque paratum et aequo id quico
quuid foret, laturum animo. Haec et ejusmodi cum iuter suos dissereret Canutus, potior
tamen procerum pars, accedente populi suffragio.Haraldum regem proclamat. Cauutus
animadvertens populi inclinationem acceptis aliquot rostratis navibus, prinmo in Sca.
niam, atque inde in Sueciam se contulit postre mo bellumvivente adhuc patre, adversus
orientales caeptum persequi aggressus est. Ait Saxo, solos Scanienses usta auimui iucli
natione provectos.Cauuti probitatc culta.Haraldi desidiam respuisse.
Haraldus igitur suscepto regno totum se pacis artibus dedit. Inter cetera maximos
meruit vulgi applausus, lata lege, qua reis permittebatur ad sui defensionem non ferro
candenti, sedureiurando se tueri. Erat autem vel ideo lex ea populoacceptissimaquod
miuus periculi formidaret ex periurio, quam ex ferro. Quamvisut Saxo notat, multis oca
o casio ex eo data pe urando se polluere. Quocirca receptus est postmodum et servatus adi
huc eiusdem Saxonis aevo, ferri usus adusque Valdemari tertij tempora, quo regnaute in to.
tum est abrogatus, aduitente praecipue pontifice Eugenio et ejus vice sacramenti religio
firmius sancita. Erat tum quoque usitatissimum mauu et duello lites dirimere quod et ve.
teres fere olim Germanos factitasse universos authores tradunt.et praeter alios Velleius
Paterculus.Varum Quintilium exercitus Romani ducem nominat, qui cum esset ingenio
similiter miti et moribus quietus, putavit in media constitutus Cermauia aruis apud cos
decerui solita posse iure terminari, ude tandem in summam perductus socordiam

p.196
sex legionum occidione poenas ipsis pependit. Has quoque et cusmodi velitationes
congressusque singulares sustulerat jam, aut esse tollendos censuerit Haraldus, modo votis
ac legibus ejus prudenter latis seculum respondisset. At leges sine moribus nihil proficere
vanae potuerunt. Saxonem nostrum minus ei aequum fuisse, ejus potius quam meis
verbis declarandum. Haraldus vero inquit, solis sacrorum officijs deditus, latarum a se
legum severitate neglecta, impunitas omnium noxas enervi legum indulgentia praeter.
ibat, omniaque statutiuris munimeuta convulsit ignarus plus Deo siuceram regni ad.
ministrationem, quam iuauia superstitionis monumenta placere stverumuque justiti
cultum supervacuam precum adulatione gratiorem existere: praeterea diviuum plenius
propitiari numen ubi jura quam thura promuntur: plus scelerum quam pectorumn con-
tusionem probare libentius criminum quam genuum lexus aspicere nullamque victi.
mam vindicatae pauperum libertati praeferre. Quanquam enim regum majestas rite religioni
intendere debeat, aliquanto tamen speciosius iuterdum tribunalia, quam aras ex-
colere potest. His omissis rex sola lacrorum charitate conspicuus, iniqui ssimos actus pro.
fus animi tolerantia sustinebat, pauc iora experimentis prosecutus, quam promisss com-
plexus fuerat. Noxas non uodo, sed etiam licentiam prosequebatur, tauque inopem juris
triam reddidit, quam amtea promissis div item fecit. Sed ueque a regijs moribus habi.
ue degenerare deforme ducebat. Hactenus Saxo. Quibus si adyungamus, qua de
atre ejus Cauuto sparsim refert tam in laudes hujus, quat ejus vituperium etusus re.
perietur. Praeter cetera, ubi de rege Suenone, pare nte utriusuue dix erat, haec de Canuto
continue subjicit: Veniam nunc ad Canutum Suenonis filium, qui propriae fortunae be.
neficio sumumis nuaturae dotibus cumulatus, magno cun indolis experimento aetatem ani.
mo praecucurrit. Quippe, contractajuventute, my oparonum piratica monstra perdo.
muit. Sembicis atque Lst houicis illustrem trophaeis adolesceutiam egit, uouisque virium
gradibus paterni roboris fundamenta transcendit. Quae victoria futurum eius domiuium
omiuata est. Pro amplificanda tuendamque patri) uges ex cubias gessit rerumque qua.
rum ob infirmam ad huc aetatem vix spectator eise potuit, author haberi praesumsit.
Quin etiam juvtuile corpus continuo usu ad bella impigre conficienda armaque viriliter
sustinenda firmabat, famaque ejus bellicam vi in tantum claritatis exceisit, ut redivi vum
Magui Canuti spiritum fotruuamque simul cum nominis videretur communione sorti o
tus adeo ut nullus eum paterni regni successione potiturum ambigeret. Neque enim
virtute jam maturus houori intempestivus videbatur. Sed nec libe ralitatis species ejus
adole sec ntiae defuit cujus fratrem Haraldum natu majorem obtusi admodum cordis interj
uventae initia perpetuus inertiae sopor oppressum teuebat, lit statim esinde ubi de
ipso Haraldo verba facere instituit, de utroque haec liabet: Major Danorum pars memor
quanutis per Canutum adhuc privatae fortunae periculis obiecta tuerit, graviora si regnum
indueret verita, maligna virtutis interpres, quod glori eius accrescere debuerat, iniquis.
fm meritorum aesti matione damnabat, elevatis virtutum pramijs clarissima cus opera
repulsae turpitudine rependendo. Igitur ut hunc negotiorum mtu perosa, ita laraldum
ocij cupiditate complexa, audaciae hebetudinem praetulit, ignavumque sibi regem maluit o
imperare quam fortem. Atque ulti mo de obitu et extremis ejuscm Haraldi dicturus.
allatis verborum paucissimis, reu iu hunc modum absolvit Reguaudo bieonium euen.
sus Haraldus defungitur.
CA u r u s i v, rum tx L x vi ir.
S cr us dictus.
Ax xuoo igitur sine sobole rebus humanis exempto. Canutus ejus fratet uullo fere
uegotio rex est declaratus, maxime ab ijs, qui priusquam ad regnum pervenisset Ha. sa
raldus, ejam tum deferendum idipsum censuerant. Rebus imperij admoto prima illi cu.
rarum fuit, religionem Christianam, quae) am in Dani passm efflorescebat, etiam orien.
talibus communem facere. Quocirca bellumquod adolescens ad versus eos inchoavtrat.
juvenis lacessijt, jam regno potitus majore quam unquam antea apparatu aggressus est.
Itaque in illos movens Estonum, Curetum, Sembonumque regna armis undiquaque concussit,
ac taudem, imperato universis vectigali reditum in patriam maturavit. Ad luos reversus
ante omtuia de certis sibi nuptijs prospiciendum censuit, patris it co solutos amores et re

p.197
et animo detestatus. Quapropter Roberti Flandrorum et Hollandiae Comitis illustrissimam
filiam Adelam uxorem accepit, quae illipraeter duas filias. Carolunm progenuit eius
vocabuli primum inter Flandrenses Comitem. Inde haud mediocris illi quotidie labor
obortus, quod leges haud quaquan inane uomen, sed eas etiam opere et facto implendas
cuperet. Pietati praeterea promovend quantopere studuerit osteudit uon tautun ca.
thedralis apud Roschildenses aedes, tum primum e liguea, qualem Culielmus reliquerat:
facta lateritiased aucta quoque sacerdotum et pontificum stipendia honorque additus.
ut interessent etiam consilio regio episcopi, primusque illis inter proceres periude ac du
cibus locus tribueretur: ac reliquus clerus ut haberet non modo distinctos ordincs.
o verum separatum a civium forensi curiam dicasterium. Sueuo Norvagus cuius ante memiuimus,
archiepiscopo Culielmo tum commodum successerat cuus monuuentum ac
ciueres, ubi jacerentur Roschildiae novi templi fundamenta, alio transferendos etiam
ruina sacelli curavit. Quin et coenobium eodem loci Mariae saerum.et aliud Ringftadiae
nec unon aedem S. Michaelis Slagosae e solo et fundamentis excitatam constituit. Egiuus
smiliter Lundensis ecclesiae aedificationemjam ante coeptam animose prosecutus ac
fretus praecipue benignitate ac munificentia Canuti summam tandem operi manum itm.
posuit. Quio et Canutus, sedente, post Eginum. Richvaldo ut siugularem erga ecclesias
affectum monsttaret, constituto ibidem, qui ab Episcopo secundus esset, praeposito, adie.
cit et beneficia, quae non in aedis tantum illius sed in usum quoque scholae bonarumquem
o literarum cederent. Idem decimarum religioni rudem adhuc sacrorum populum assue.facere
conatus haud facile dicto audientem habuit. Ruina autem illa sacelli Roschilden.
sis, cujus memini ea non sine prodigio et ob id accidisse prolixe a Saxone refertur quod
ossa Vilhelmi episcopi, qui inter sanctos cxinde est habitus, commovere Sueno et alio
transferre haud dubitasset. Sed ea alaque illa de eodem porro conditorio post annos
iterum perplures in locum alium translatodcque poen quae authores ejus facti secuta
est, a Saxone eodem liberalius comtemoratanos studio quodam et alio festinautes omisimuslectores
talium avidos ad ipsum Saxonem remittentes. Canutus itaque postquamu
iutegrum fere quinquennium ordinandis domi rebus operam itpendisset, annum circiter
millesimum octuagesmun quiutum, assumtis in clientelam suam quos plures ha.
o buisse supra iudicatum, fratribus, excepto Olao, quem regendis Slesvicensibus imposue.
rat, muaius quiddam animo coepit volvere. Nec euim conteutus initis impcrij sui orieu.
talibus illustrasse victorijs etiam Angliam infelicitate amissam, haereditario jure repetendam
existimavit. Recolebat nimirum bellicam maiorum gloriam, cumqueopibus impe.
rij fues, louge ex insulae uuius titulis, quam ex omnibus Orientis spolijs exstitisse illustri.
ores latiusque propagatos.Itaque occultum mentis ac sensus sui consilium.Olao pritum
prodit: eoque hoc ipsum adhortante, idem deinde popularibus aperit. Quorum omnium
propensi assensus animum atque impetum iudies rei gerendae regi maiorem addiderunt.
Accedebat et soceri eius Roberti Flandriae Comitis ad eandem expeditionem mira alacritas
ac studiuu, praeterquam ipsorum etiam Anglorum, qui in Daniam taedio Norman.
o nicae dominationis profugi quotidianis quasi comitijs ad arma adversus Normannum
capesenda Canutum sollicitare non desinebant, dictitantes Angliam ipsius et Danorum
regnum esse, nec pati eos debere illud a novo homine injuste possideri: Esse tyranunum
et alieni territorij violentum inusessorem Culielmum: Iamque invisum omnibus de solio
quam facillime posse deturbari modo rerum agendarum occasiones uon intermitteren.
tur. Quuibus alij sque persuasus Canutus belli aleam constituit j acere. Itaque, itmperata
classe, eam Lymico mari invehi et ibi praestolari mandavit. Fuit enim ab eo sinu brevis.
simus olim in oceanum transitus quamvis hodie arenarum mole difscilior minusque ua.
vigijs sit pervius. Est autem hic ille ad Auglicum bellum apparatus, quem Polydorus
eundem facit cum ea expeditione, de qua superius in Rege Suenone est dictum: Cui
50 quidem interfuit etiam Canutus, ?ed pr?fuit pr??ertim Osbernus eius patruus. Dum
igitur exspectatur Olaus, rerum omnium ac consiliorum, ut diximus, particeps, illud
fere Canuto onvenisset, quod solet pro certis incerta appetentibus, ut aliena
vestigautes propria amittant ita et ille. Augliam petens. Daniam sibi a fratre prareptam
propemodum vidisset Nam Olaus etiamsi verbo quidem assensus fuisset.
laudassetque regis institututum sciebat interea quam essent plerique esx proceri.
bus populoquejam longa pacc tabescentibus iuiquo ad arma animo: unde fratrem
iu eorum vel invidian vel indiguationen deventurum sibi haud vauc pollicebatur.

p.198
Itaque decessit a fratre quasi rebus instruendis paratissimus, cum ille omnino aliud animo
volvens cuncta pararet subvertere. Iamque diem conventus et locum res praefinierat.
quo parata classs adhibente operam vento, celeri et uno veluti cursu Angliae littoribus
inferretur. Et aderant uudique ex varijs regni partibus terrestres navalesque collecta
copiae, solus, qui iis cum fratre praeesset, requircbatur Olaus. Isque identid enim monitus.
seque venturuu etiam pollicitus cum tamen haud quaquan praeito adesset ips ad eum
digressus rex, quietum et omunium rerum securum Slesvici reperit. Moxque causa venti.
lata, indiguatus hanc sive tergiversationem sive perfdiam fratris inuecti eum compedi
bus jubet. Et licet refugeret ac detrectaret imperium miles, regiun in Olao sauguiuem
reveritus comtmunis tamen frater Ericus periuros accusans onues sed ma.
xime Olaum fratrem vinctum eum regi stitit. Qui deinde in Flandriam socero suo
Roberto carcerali septo custodiendum transmisit. Iuterim conjurati qui apud classem
remanserant, dolum struunt sparso clanculum rumore, quasi diutina exspectatione ac
loug regis mora commeatus deficeret: Ideoque consultius judicasse se, s quisque do.
mos repetens denuo ad regis imperium vocatus adesset. Hujus expeditionis, aut potius
ad Angliam invadendam apparatus, qui meminerunt, quos vidi recenutiores, uavium mil.
le classem fuisse collectam reterunt et integrum circiter bienuium in ejus apparatu con.
sumptum, sed ventis in adversum perpetuo spirantibus, regem divino nutu, quem sibi ob.
luctantem quasi experiretur commotum dimisisse navales militemque Verum intelle.
cto exinde infortunium id sibi sagarum malitiam obiectum, novam classem navium circiter aa
bis millium instruxisse: et eam a Culiel mo Normauno tum rege Anglorum ita exceptam
ut facile receptui cecinerit. Ita illi. Sed cum multitudinis navium, nec temporns
in apparanda classe uti nec ventorum adversantium sed perfdiae tantum Olai trattris
mentionem Saxo et eum secutus Crantius faciant, etiam illud, quod de sagis additur, ut
et classe resumpta esse rroneum veri simile sit, ortum fortasse ex Polydori historia, qui
classem etiam hauc cum classe aliam confudit ut et modo memini. Rex solutum haud
multo post exercitum intelligens nec satis ad huc gnarus ex compacto magnates agere.
occasionem ex re natam sumpsit, mulctae ac suppuicij loco, quod optimo ure omnes meruerant
decimarum solutionem exigere. Igitur ex commodo advocata concioune docuit.
quanta gloria majores sui victricia signa circumtulissent, sola militum alacritate freti
quamque una illa re incredibilia memoratu peregissent, diuque res Danica disciplina
militari incolumis perititisset. Et nunc ea contemptam tantam sibi irrogatan contumc.
liam, quanta nulli antea regum. Et ea licet oratio haud parum permovisset militares
auimos, populus uililominus ad decimas Ecclesiae persolveudas seque perpetuae, ut udi
cabat, i nvolvendum servituti neutiquam adduci potuit. Quocirca mulcta militaris imperata.
Cuius collectioni qui fueruut proposti, omni diligenti id agebant, ut conj uratio
paucorum ad plures permanaret. Et facile serpit offensa: ubi aeris praesertim exactio animos
cxasperat. Primum itaque regis amici rem ut erat, in quae stores derivabant: Sed
hi cum uihil moderate agerent, versa est in regem indiguatio. Eauque adiuvantibus ex
occulto conjuratis crevit tumultus. Quod ubi perseniit Canutus sibi consulere studuit, o
profectione Slesvicum institutam. Atque ibi coniugem Reginam cum filio commoran.
tem allocutus, si res sinistre cederent, in patriam ut pergeret commonuit. Iunde Vandali
Cimbriae (uunc Iutiae dictae) aquilonaris populus regi secedenti quasi victores insultare
caeperunt palam dictitantes non uisi armis redimendam libertatem. Rex motis Iutis.
etiam vetera auxilia deficere aut vacillare animad vertens, quo tutior foret, in proximam
Balthici maris insulam Fioniam concessit. Sed semel concitus populus quiescere vix po.
tuit. Iuter caeteros memorabilis est Blaccouis perfdia. Qui cum regi salutaria videretur
suadere, contraria ad populum detulit pellacis ingenij tuco et populum smul et regem
ftustratus. Itaque rex Othoniae sedens dum precibus vacando pietatis offia exequi
tur, in aede D. Albaui cum fratre Benedictoa plebe consteruatam trucidatur. Ericus cum ro
opitulari non posset, per medios hostes dextram laevaque irruentes caedens, vix salvus eva.
sit. At Blacco ex hoste occulto manifestusjam ductor effectus, in ipso, per quem irrupe.
rat, aditu occisus, meritas utrimque et parricidij et perfidiae poenas dedit.
Regina his tristibus perculsa cum filio Carolo tum adhuc ipubere in patriam est pro.
fecta, fliarum utramque in Daniam relinquens. Quarum prior. Iugertha nomiue. Sueo.
rum nobilissmo Folchoni conuubio sociata, nde Folchuugorum exinde enatan pro.
sapiam Sueticis annalibus est traditum. Saxo Benedictum et Cauutum ex is progenitos
iudicat:
Ess i c us IvV. Iur e.

p.199
trsToti Ti; t rum v.
KKK
iudcat et alteram. Caeciliau dictam. Erico Cothorum prfectodenuptan.Canutum
cum Carolo procrcasse. Addit praeterea Ingerth postmodus ex uuptijs filiorum praeter
caeteros Birgerun. Sueciae ducem, obvenisse uepotem. Et. Ftndriae sirmiliter Chronica
Aruulphum Danum ominaat ex sorore Caroli natum: Cuii ure post Carolum
avunculum Flandria debebatur, nisi obstitisset Galliarum rex, ut inufra dicetur, un cum
Vilhelmo Normanno, qui in coniugem acceperat regin Galliarum sororen Iohan.
nam. In is qu aute auuos plusquam quadriugenutos et octuagiuta de rebus et nartyrio
Sanctissimi huius regis Eluothus Anglus poterorum memoriae reliquit proditor
cius non Blacco, sed Pibo nomiuatur: Quod fortasse cognomen fuerit. Nam inter ce.
o teros qui eadem tum praeter Benedictuu strage perieruut, etiam Blacconis uomen occurrit.
Memorantur enitm Blacco.Sueuo. Ebbo. Trudo Thago. Beruardus. Cotmerus.
Sunia. Eschildus. Paluus. Rhodulphus. Vilgriphus, alijque nonuulli. Corpus depositum
in ea ipsa, qua obtruucatum diximus S. Albani aede, quam ille aute octenuium, allatis ex
Auglia eiusdem Divi ossibus atque ibidem eonditis exsitrui curarat. Tradit praeterea
idem Elnothus eius postea funus translatum in templum aliud: idque de nomine ipsius
S. Canuti appellatum. Sunt etiam qui a loco sepulturae Canutum Otlonicnsem vocant.
Praefuit regno circiter septennium defunctus cum aunus ageretur mille simus octuagesimus
septimus ut habet Vigorniensis. Eluothus integrum poeoe triennium adiicit. et
cauno demum nonagesiumo excessisse videtur iunuere. Cuus oalculo etiam Saxonem
o subscribere, ex ijs, quae de Olao ejusdem fratre ac successore tradit, potest iutelligi. Vult
eninm duo circiter lustra, tot nimirum quot Canutus imperaverat anuos, reguasse, de quo
dicemus, Olaum.
Othoniae cum anno MDLXXXII die XXII Ianuarij Chorus, ut vocant, ecclesiae D. Canuti
instauraretur, reperta est tumba cuprca. / auro obducta gemmisque, atque alijs ornamen.
tis pretiosis affabre elaborata in qua rcconditum fuit Canuti regis ac martyris sceleton
cum eiusuodi epitaphio:
um co tutus so cum rege Cuonutu
Mortyri urotd rex, atque reconditur ore:
Et proicstitisft, cccis iue:
Vt cstum vt, sc mte screturin ip:
ucdtur prprio. / sct er ips, mftro.
Et putienr potu, telorum pertuit iftum
Lcncec nece oturt viti perfrot eiur.
Eur onte / crum / ngs / acer euit orcm:
pirtiuuescr mrienrscictur is ctrr.
Legitur et illud:
Anno incarnationis Dominicae uxxxvt in civitate Othenfia gloriosus resx protomaro
tyr Danorum Canutus pro elo Christianae religionis et justitiae operibus ut Christus, a.
proprio convivam Blacone traditus in Basili ca S. Albani Martyris, per cum paulo anto ex
Anglia in Daniam transvecti, post confe ssionem delictorum sacr amento munitus Domiuici
corporis ante aram manibus solo tenus expansis in modum crucis latere lanceatus
vi idus lunij vi feria. Mortem pro Christo passus requievit in ipso.
Meminit etiam Canuti Martyris in Martyrologio suo Molanus, retertque passionis eius
diem ad x Iulij, auni uxxx, tyvpographi aut seribarum incuria integrum, ad minimum, sex.
euuiuu minus, quam res est, ponens. Saxo de co ac caede ipsius quod habet epiphouema.
populi non modo sed et eius de ipso iudicium complectens, libet colophonis hlc loco verbis
ipsius subicere: Populus, peretmpto rege exultaus, quod scelus deflere debuerat, insultao
tione prosequi voluptatis loco ducebat.Qui cum pietatem parricidio praetexeret, idque tranuicidij
nomine coloraret, militem suum Deus merccde fraudari non passus, arcauanu
sanctissitmi viri innocentiam manifestis publicavit indicijs, eximioque vitae eus splendore
etiam clara mortis ornamenta concessit. Quorum plebs admiratione perculsa virtutis
iuvidian egit conspicuamque sgorum experientiam diu nequicquam infuscare teutavit.
Quanquam eunim damnatos a se mores coelefti judicio comprobatos videret, ad dis
smulandam tamen occultandamque miraculorum fidem justan caedis causam fingebat,
firmamque facti tuitionen retiens sentectiae suae perseverancissia propugnatrix.

p.200
existere non erubuit. Nec vita regem spoliasse contenta, etiam fati laudibus etuere co.
uabatur, culus lucen extincerat famam quoque sepelire connisa. Cumque obtrectan.
tium livor, crebescentibus siguis, virtuti cedere cogeretur nec fidem ulterius frustrar
quivisset, in facti tamen defensione persisteus sanctitati quidem assensit, sed eam non tam
ex praeteritae vitae meritis quam ultimi temporis poenitenti astruxit. Siquidem digue
regem perisse, sed pium lachrimis evasisse dicebat, ipsum avariti quamu religioni propi.
orem exiftimans. Verum sacra eius exiguo Othouiae opidulo orta toto peue terrarum
orbe fulserunt, cultusque ipsius primum a civibus exceptus paulatim in commuue pro
s repsit. Cuus tam vitae quam miraculorum virtutem privatim Othoniensbus veneran.
dam publica exiude religio consecravit. Sed et coelestem eius spiritum ad hoc usque o
tempus felix signorum fortuna prosequitur. Hinc est quod Canutus divini jam animi
immortalitate potitus, ut terrestribus patriam patrociuijs attollere studuitita coe lestibus
protegere non desistit. Ideoque sanctitas ejus gloriae celebritatis fructu opuleutiss.
ma, spleudidum in fastis locum obtinet. Quin etiam salutares actus suo quotidianis ad.
miuistrat iudicijs, malitiauque patriae, beneficijs peusat. Nam virtutum eius infguibus
omnis aetas Danica glorabitur. Talibus illustrationis radijs sanctorum fatis claritas ero.
gatur, cun coelesti beneficio mortalium livor opponitur.
OLAUS REX LXIX. 20
CANUTO eum in modum, ut supra est memoratum, e vivis sublato, omnem moverunt
lapidem ejus adversarij ut e custodia Flandrensi liberatur Olaus sibi ac patriae
restitueretur. Nam cum ipsi tanto studio, tantoque discrimine regnuu quaesivissent, ecdem
vicissim propitio ac favente usuros se ubi ad regnum mox esset vocatus, neutiquam
ambigebant. Neque fratri ejus Erco quod is Canuti partes ac patrociuium susccpisset.
eum honorem ullatenus deterenduu xistimarunt. Itaque pactam pecuuia fratrem Ni.
colaum, qui postmodum quoque ad imperiuu promotus fuit vadem pro eius redempti
oue in Flaudriam tum milere: receptoque Olao regium ei diadema confestim imponunt.
Quo facto haud exiguum sane traterui affectus specimen Nicolaus edidit dum
sibi fraternas indueus catenas reguunu germano cmere suis quasi vinculis haudquaquam
dubitavit. Quatuvis sint, qui praeter Nicolaum obsides insuper datos referant, ex Danica
nobilitate Suenonem Trunusonium et Estrithium: quorum ille archiepiscopi Lundensis
Ateri, qui Richvaldo successit, parens fuerit. Ericus, his acceptis, tmemor vi nculorum.
quae mandante Canuto injecerat Olao cum conjuge Botilda ceteraque familia in Sueciam
se recepit. Sed Olaus dum regnum duobus circiter lustris tenet, totidem nimirum.
quot Canutus imperaverat annis, tanta uon modo aunonae per reguum uni versum caritas
fuit sed ea etiam infelix aeris temperies ut nec imbrem aestus leuniret, nec aestus imbris
illuviem tolleret. Si quid sol aestivo coelo vis aegre produxisset, id autumnalis tempestas
oppresst. Adeo ut subsecuta contiunuo sit tam insueta frugum penuria, quae egenos ine.
dia passim necavit, locupletes vero ad egeftatem perduxerit. Ipse rex, ut militi, qui re.
gui ingressus aliaque opportuua loca praesidio tenebat, commeatum victumque suffice
retlatifundia sua distrahere uecessum habuit. Hanc tam evidentem coeli solique cala.
mitatemalijs fruge abundantibus, anis seorsim iufestam in noxam paricidarum et in.
nocentiam trucidati regis, indictam multi judicabant. Et Sueno Roschildienfum anti.
stes, lumma ut authoritate ita quoque eloquio praeditus, nec minori apud populum gratiam
et favore valeus, eam cladem iugratis et erga regem pientissimum perfidis imminere
haud semcl praemonuerat. Is autem eodem hoc tempore postquam sacris aedibus aut
iustauraudis aut e fundamento excitandis, maguam domi operam impendisset, majorem.
que adhuc impensurus videbatur, peregre ad loca sacra et praesertim Hierosolymam visendam
profectus, io ipsa Rhodo vivendi fnem habuit, ut cuius pietatem scilicet admi, o
rata fuerar Graecia, ejus quoque cineres Rhodos servaret. Cui exinde communibus suf.
fragijs in cpiscopatu successit Petrus coguomento Bodeldus. Nec episcopi tantum
Sueuouis animum eo tempore is fervor Hierosolyman peteodi iuvaserat sed et
alij Dauicae gentisut refert ad annum xovi Albertus Stadensis, studio recuperandae a
Turcis ac Saraceuis terrae sanctae in Palaeftinam profecti, ibi sub signis Lothariugiae Du.
cis Codefredi, quem Imp. Eenricus IV sacrae illi militiae praefecerat, stipendia fecerunt.
Occupata tun temporis difficili certamine Nicea, atque inde, biennio post, Asia longe

p.201
lateque victorijs peragrata, Godefredus tandem Hierosolymae Res declaratus est.
Domi vero Olaus continua rei familiaris penuria pressus, cum duo circiterut indicavimus,
lustra reguando complevisset nihil regio imuperio, quautum quidem reperio, pace
aut bello maguopere dignum exequutus nisi quod paulo postquam Deum Opt. Max.
summis fuisset votis deprecatus ut, si quid adversus populum suum irae concepisset id
suo, non eius capiti accideret, vita functus sit, annum circiter millesimum nonagesimum
sextumut ita ea supplicatione sibi quidem vivehdi finem at patriae hoc ipso, redeunte
paulatim anuonae ubertatcsalutem ac prosperitatem acceleraverit. Verunaculi quidem an.
nales, sive Rhytnmi potius, ex decennali populi inedia Olaum cognomento funger appel.
latum volunt. Saxo tamen uilul eius memiuit. Tantum ait famelicum et inediam labo.
rantem a fuitimis contemptum, aut praeteritum nec ullo quamdiu regnavit bello ma.
guopere lacessitum. Alij ab aetate non fame coguomen mutuantes. Olaum ge, id
eftiunioreu appellant. Vcrut cognomiuis prioris ratio plus habere videtur verisimili
tudinis, quod soleat plerumque infelicitas contemptibiles facere: Et Burgundiones quo.
que olim, ut notat Ammianus Marcellinus, reges suos exilio multabant, si aut belli fortuna
titubasset aut segetuu copiam negasset terra. Olao adhuc imperante obijt Richvaldus
Lundensum Episcopus: cuius in locum Atmerus, quem modo nominavi vir geuere ac
pietate perillustris, proxime successit. Surrogatus tuum quoque apud Roschildenses Suenoni
alius, Bodeldus, ut diximus, cognomine. Conjugem Olao fuisse Ingertham, Haraldi
20 Haarderodi Norvagiae regis filiam, meminit, quod est in manibus veruaculum Norvagiae
Chronicon. Reusnerus vero quod filias illi tribuat Slavinam, et Giselam Ortulpho
Electori Saxoniae nuptam, in eo, quod ad Giselam, toto coelo aberrare eum constat, cum
Gisela Olai non Dani sed Norvagi, qui sanctus est dictus, eodem Chronicio Norvagico
testante filia fuerit.
ERICUS RES LXX.
Bonus Eiegod dictus.
30 OLAO defuncto Ericum fratrem, qui ut supra memoratum, metu Olai in Sueciam secesserat
omuium acclamationes ac vota regetu pronunciant. Sub eius imperio.
cumo ipsemet multis esset heroicis virtutibus praeditus cuncta quasi redorescere coepe.
runt. Et ipsi easdem ob dotes, tum tmorum tractabilitatem.Boni cognomen est inditum.
Tautam autem, regnante eorerum omuium affluxisse ubertatem domesticorum scripto.
rum testimonio est traditum ut singuli cuiusque annonae modij siugulis denarijs venirent.
Erat praeterea ea corporis spectata proceritate ut vertices ceterorum humeris
suis facile excederet. Vocis quoque ea vi ac perspicuitate, e?aque in diceudo sonora facuudia
pollebatut non ab astantibus solum, sed procul etiam positis liquido exaudiretur.
Quibus accedebat singularis ad conciliandam sibi uniuscuiusque benevolentiam gratia
ac cotitas: Nec uuquanm e procerum aut popularium caetu solitus erat discedere nisi
salutatis singulis. et ut suos quoque nomine suo domi salutarent, beniguem commonitis.
Quae tamen omnia obtuscabat haud parum, quod uxorem insigui forma ac pudicitia Bo.
tildam uactus alio nili lominus amores traunsterret. Nam cum tres ei essent filij. Haral.
dus.Canutus et Ericus. et plures etiam filiae, uuus tantum Canutus legitimo thoro.Ericus
etiam adulteriocaeteri e concubinatu suscepti sunt. Eius temporibus cumjam uimium
excrevisset per Olai socordiam Vandalorum insolentia adeo ut impuue per mare pira
tica vulgo exerceretur, decretum in eos.et praesertim Iulinenses classem mittere. Qua
ubi parata fuit: recta Iulinumquod caput erat gentis, profecta, illud obsidione arctissima
ciuxit. Et licet omuia in adversum obsessi agerent eo tandem res deducta ut deditis.
o qui eo profugerant, uoxijs singulisqueiuxta delicti cuiusque modum punitis, ac denique
Iulinensibus tributo imposito siguum receptui sit datum. Novis tum cruciatibus aui.
mad versum praesertim iu patriae proscriptos, quorum nonnullis palo alligatis viscera ex.
secta alijs alio saevitiae geuere nex illata. Archiepiscopus Bremensis (Liemarus is fuit)
cui tum omnes Ecclesiae Aquilonares parebant, his alijsque occasionibus concitatus regen
aathemate ferire constituit. Quod animadvertens Ericus appellatione sent entiam
praecucurrit Romamque solemni comitatu digressus ipse coram Maximo pontifice ita
causam egit ut arcbiepiscopi accusatione liquidissimis rationibus confutata domum

p.202
actore superior redierit. Nec eo contentus iteratodeinde Romam profectus id apud
pontificem obtinuit, ut ecclesiae DanicaeSaxouico jugo liberatae propriu archiepiscopum
acciperent, cui fedes in ecclesiam Scandinaviae Lundensi attribueretur. Affirmabat enim.
quod res erat, commodius edoceri populum per suae gentis, homiues, qui linguammores.
ingenia cuusque nossent, quam per aliepigenas et longe dissitos, quibus ad declarandum
animi sensa aut opus esset interprete, aut epistolis interouucis, quae moram aut temporis
longioris usuram requirerent.
Eadem circiter tempeftate apud Norvagos rex Magnus. Olai filius, insulas Scotiae, quas
Orcadas vocaut, per vim ingressus, occiso Comite Hugone Norvagiae regno adjccit.
Imperitabat tum Scotis Donaldusqui cum ad tantau contumeliatm parum commovere re
tur fraudem subesse Scoti exist imantes eum suspectare cae perunt. Et accensa tandem
multo vehementius est publica omnium indignatio, postquam in vulgus prolatae sunt se.
cretae ejus cum Norvago pactiones. Inde sub annun millesimum cente simum comitijs
Congellae indictis eopraeter Magnum Norvagiae regem concessere Ericus Daniae et
Iugo Suecorum rex. Conventumque ut quisque reguuu suum, prout illud a maioribus
possessum accepisset ita deinceps retineret. et damna singulis illata singuli ex ae quo re.
penderent ac taudem ut rex Magnus Burso dictus, iu conugem acciperet filiam lugo.
uis Margaretam. Bartoed autem, sive nudipes ideo appellatus Maguus quod arma ut
Saxo notat iu tallandenses movens ac inopinata eorum irruptione perculsus ped ibus
nudus ad elassem profugeret. Norvagi Chrouicion, quod pedibus incedere nudis dele.
ctaretur, cognominis id adeptum memorat. Et addit idem Chronicon Magnum deinde
rebus cum Dauo et Sueco auie, ut memoratum compositis classe comparataad Orca.
des profectum, ij sque in potestatem redactis Hiberuiam petj sse ac juris sui fec isse insulae
metropolim Duffinuuomne sque, quae erant in proximo, ditiones: Ac mox llemne ibi
transactum, cum remeare ad Norvagos ac sibi de commeatu prospicere pararet, ex improviso
ab irruentibus in se ac suos Hibernis oppressum occubuisse, t ita ea, quae ante sunt
memorata de eius in Orcadas expeditione non ante sed post paciticationem istam accipieuda,
t ita non modo Norvaglae, quod dixi. Chronicou veruaculum sed et Mianuoi
vetus Memoriale, quod primus evulgavit V. Cl. Cul. Camdenus, a monachis, ut existimat
Monasterij Russinensis, quod in ea insula praecipuum fuit. Latiuc conscriptum, prae
ter cetera, retert, occasionem adjiciens cur e Norvagia sit profectus Miagnus insulasque
illas ac demum Hiberniam invulerit. Cuius chrouologi verba ipsa cum ob hoc tum alia
quae interseruntur, ponenda verbotenus putaviita enim habent:
Eodem anno mxovini Maguus Rex Norvegiae filius Olavi filij Haraldi Harfagre, vo
lens explorare iucorruptionem S. Olavi Regis et Martyris prae ccpit ut eius Mausoleum
aperiretur. Episcopo autem et clero resistente, ipse Rex audacter accessit. et vi regi at
periri serinium tfecit. Cumque et oculis vidisset et manibus attrectasset incorruptum
corpus, subito timor magnus irruit in eum. et cum magna festinat ione discessit. Sequen.
te nocte. Olavus Rex et Martyr ci per visum apparuit, diceus: lilige tu, inquam. / unum e
dubus vel vitam cum regno intra triginta dies amittere vel a Nonvegia discedere et
tcuu: mplius nunquam videre: Expergetactus rex a somno vocavit ad se principes et
irs natu et exposuit eis visionem: llli autem conterriti hoc consilium dederunt ei.
ut cum omni tsti nat ione de Norvvegia exiret. Ille sine mora coaduuari fecit classem
centum lexaginta naviumet ad Orcadas inusulas transfretat, quas sibi statim subugavit. etc
transitum faciens per universas iosulas easque sibi subyiciens, pervenit usque ad Man.
niam: Cumque applicuisset ad insulam S. Patricijvenit videre locum pugnae quam Man.
uenses paulo ante inter se commiserant. Videns autem iusulam pulclerrimam, placuit in
oculis eius, eamque sibi in habitationem elegit, munitiones in eam construxit, quae usque hodie
ex eius nomine nuncupantur. Calvedienses ita constrinxit ut cogeret eos materias
lignorum caedere. et ad littus portaread munitiones construendas. Ad Moniam insulam o
Valliae navigavit. et duos Hugones Comites invenit in ea, uuum occidit alterum fuga.
vit et insulam subugavit. Vallen ses vero multa munera ei praebuerunt et valediceus
eis ad Manniam remeavit. Murecardo Regi Hiberniae misit calciamenta sua, praecipiens
ci ut ea super humeros suos in die uatalis domini per medium domus suae portaret in
conspectu nunciorum suorum, ut inde intelligeret se subectum esse Miagno regi. Quod
audientes Ribernienses aegre ferebant et indiguati sunt nimis. Sed Rex saniori consilio
usus, non solum, inquit, calciamenta eus portare verunque mauducare tallem, quam

p.203
Magnus Res unam provinciam in Hiberuia destrueret. Itaque complevit praeceptum et
uuucios honoravit. Multa quoque munera per eos Magoo Regi transmni sit.et foedus con
posuit. Nuncij vero redeuntes ad dominum suum narraverunt ei de situ Riberni et
amoeuitate, de frugum fertilitate et aeris salubritate. Maguus vero haec audieuns nihil co
gitabat quam totam Hiberniam sibi subiugare. Itaque praecepit classem congregare. Ipse
vero cum sedecim navibus procedeus explorare voleus terram cum incaute a navibus
discesssset, subito ab Riberniensibus circumvallatus interijt cum omnibus fere qui secum
eraut. Sepultues est autem) uxta ecclesiam S. Patricij in Duno. Regnavit sex anuis. Quo
mortuo. / priucipes insularum accersiverunt Otavum filium Codredi Crovam, qui degebat
o in Curia Henrici Regis Angliae filij Culielmi.
Circa haec eadem tempora admirabilis fervor principum Christianorum auitos inva.
st Hierosolymae universaeque terrae sanctae a Turcis recuperandae. Conientitque iufui.
ta multitudo houinum omnis generis, qui nomina in hauc militiau volentes, ac multis
iuvitati stipendijsdederaut, lraeter pontificem ruanum, qui multam ei rei operam na.
vabat, enmiuebat ioter prinucipes prae cipue Codefredus Bulionaeus Lothariugiae dux, cui ab
imperatore supremi ac spleudidissimi exercitus imperium permlssum est.Hugone Philippi
Fraucorum regis fratre Roberto Flandriae.et altero eiusdem nominis Normanniae ducc.
aliisque magnae potentiae principibus, eadem castra sequentibus. Aderant et alij non tantum
ex Germania et Gallia, sed Dani quoque et Nortagi, viri militares incredibili multito
tudine quos pietas et gloria stimulabat. Nec terra tantum sed classibus quoque Gallia
Hispaniaque circumuavigata, per Herculis fretum, mare mediterraneum, contenptis ac
superatis omnibus difficultatibus in Palaestinam festinatum. Inter eos praecipue Sivardi,
Magni Norvagorum regis filius cum fratre Olao, domi ad regni clavum relicto fratre
altero Osteno, majore numero quam quisquam vicinorum regum, ac studio ferventiore
ficram hanc militiam secutus est. Navibus enim sexagiuta ex Norvagiam solveus atque o
mnium primo in Angliat appelleuns apud Regem Henricum in hibernis aliquandiu con
stitit. Inde vere adveutante. Gallia ad laevam relicta ad littora Galliciae cum classe perve.
uit atque ibi icto cum praeside loci foedere hiemem pacate trausegit: Miox Hispauias
peteus plurimasque gentilium triremes obviam habens, octo earum cepit, reliquas pro
o figavit. In terram descendens propuguaculum, quod Sintram vocaut, a Saraceuis occupatum
obsidione cinxit; ac mox suam in potestatem ubi idem redegisset, multas, qui
Christo dare nomen renuebant, ferro sustulit. Metropolim quoque Lusitaniae Olyssiponem,
totumque illum occiduum tractun quem hinc inde Saraceni aliaeque Christo aversae
gentes tenebant, aruis aggressusac multis commissis praelis, late circumquaque
stragem dedit. Iodeque Herculeum ingressus fretum Insulasque Baleares aliaque Tir.
rheni maris loca laud sine clade praetervectus maximis cum spolijs in Siciliam delatus
est. E Siciliam recta Hierosolymam, transmisso Ego mari, perrexit. Hic a rege Baldui.
uo, qui tum commoduu Codetredo fratri succeslerat multis pretiosissimis donarijs sauctorumqut,
quae vel maximi id temporis fiebant, reliquijs: accdente praesertimpatriar.o
chae liberalitate honoratus sese exinde Byantiun recepit. Imoperator eum adventare
intelligens patefactis portis ac purpura, per quam incederet stratam, maguo cum cum ho.
uore iutra urbem admisit. Admissum maguifice excepit ac regiun in morem muneratus
omuia humanitatis ofscia prolixe exhibuit. Cumque redire jam domum idque terram
constituisset ac Caesari idcirco universam classem cum milite omnibusque ornamentis
dono relioqueret, exceptis, qui se spoute in Caesaris famulitium tradidissent ei vicissim
equos et esseda aliaque ad iter terrestre necessaria, tum loca et lautia, quacunque iter ageretdari
imperator mandavit. Caeterum ut classe Sivardus ita Ericus rex terram eodem
profectus in Cypro iusul sub aunuum millesumum centesimum quintum vivis excessit.
De eam expeditione, cum de superiori Norvagorum sileat, ita Saxo loquitur, quasi solam de.
co lictorum expiatione motus Ericus iter illud iustiterit. Ait euim eum, postquam a citha.
redo quodam hominum affectus, prout vellet, iuflectere docto co esset perductus de.
mentae, ut quatuor ex satellitibus, qui eius compreheudeudi gratia accesserant, manu sua
contrivisset, tmox tentis compotem nonu tantun militiae usta persolvisse verum insu.
per ut lege severiori poenitentiam deponftraret nox redimendae causia religiosam
hanc peregrinationem esse amplexum: ac socios sibi itineris selegisse, qui essent procerissmi
ac corporis ea diguitate, quae ad suam proxime accederet Haraldumque qui
crat inter fos aetate maximus, regis partibus perfunctiorie donasse Scialamoni vero

p.204
Vido (Caudidum Saxo vocat) cuim uon modototius Sialandiae, sed etiam Rugiae vectigalis
a se fatae procurationem detulerat.Canutum educandum commendasse atque alijs miuorum
gentium tutoribus Ericum loco obscuriore natumreliquisse: Botildam quoque
haud impigram ad consectanda mariti studia peregrinationis se sociam licet thoro divi.
duo obtulisse: ac mox petitam avigio Rulsiam indeque magnam orientis parte traus.
curia. Byzantium venisse ibique imperatorem Alexium famam eius ac magnitudinem
suspicione insecutum, ac fraudem subesse ratum urbe eum excipere adhaesitaise ldeoque
extta moenia hospitij oficia liberaliter ex hibuisse sed postmodum intra urbem admis.
sum, spretis, quas largiter imperator offe rebat.Crae corum opibus sacros potissimnm de.
functorum cineres muneri accepisse Simulque myoparones aliquot: ijsque in Cyprum
trajecisse: atque ibi veluti fatali loco, cum coojuge extremum efflavisse spiritum, ac.
cedente sepulturae eorum hoc miraculo ut Cypria tellus qua antea humauorum cada
verum fuerat impatiens Erico et Botilda ibi fuueratis, nec aliorum exinde corpora re.
spuerit. Addit Saxo Ericum patriam ex cedentem non tamen patriae aut ecclesiae in uui.
versum curam ac sollicitud inem abiecisse sed ordiuatis, qui cum filio Haraldo reguo
praeessent, etiam Romam legatos misisse, eosque cum Romano pontifice de archiepiscopatu
intra Daniam constituendo, quod jam ante agi fuerat coeptum, ad plenum peregisse,
ac missum continuo e curia legatum, eumque in Daniam ubi uenisset, lustratis regni
celeberrimis urbibus, Lundensium civitati ob egregios Atzeri mores, tum quod ad eam
e finitimis regionibus terra marique transitus abunde pateretluuc potissimum supremae e
sedis honorem aut horitate pontificia detulisle.
Iutere a, cum ageretur jam annus millesimus cente smus sextus surrogatus est inu lo.
cum paternum per praesules ac principes ermaniae Imperator Henricus V. Crucho
autem Christianorum acerrimus adveriarius (quem occupasse Slavorum principatum.
reectis Buthone et Henrico Codesclalci pientissimi principis filijs supra memoravi.
mus) cum esset per idem tempus lenecta propemodum confectus, in eum tameu Henricus
cum classe et copijs Dania (quo ut dictum quoque supra confugerat) moveus.
occupatoque Aldenburgo, universam illam Slaviae maritimam oram ferro et lammis asa
sidui sque direptionibus infestam reddidit. Idque cum repeteretur identidem, perterriti
Slavi prae sertim insulani ac littorum accolae nec uon c ipse Crucho, concesss ad inco
lendum oportunis locis pacem cum eo hac mente fecit, ut quem vi et palam armatumque
uon posset, occulte et per insidias inermem ac nihil inimici cogitantem oblata aliquando
occasione opprimeret: Verum uxor Cruchonis Slavina ab Henrlco non aliena, eum saepenumero
ut sibi caveret, praemonuit, ac denique seni marito paulatim invisa, nubere
Henrico affectavit. Unde instinctu ejusdem Slavinae invitatur ad epulas Henrici Crucho,
ac multo mox potu temulentus ab uno e satellitibus securi percussus capite truncato
concidit. Sicque ultione de hoste sumptam, ducit Slavinam. Atque inde acccpto uni.
verso Chruconis principatu sacramentum coguato suo duci Mlagno dicit. Slavi qui
ortum et austrum versus agebant, intellecto Christianum sibi priucipem imperitare, tri.
buta et collationes ex igentem arma expediunt. Verum ille iuito uno atque altero cum o
illis certamine ad imperata facieuda universos adegit: curavitque, cxstirpatis primo la.
trunculis, ut ad agros colendos qui sque rediret. Nordalbingi quoque, qui se ob grassati.
onum insolentias intra muuuitiones continuerant veteres suas in sedes ac possessiones
missi undique cum privata tum publica, sacraque aedificia, per bella passim diruta instau.
rare coeperunt. Slavis vero nec ecclesia nec sacerdos tunc ullus erat, nisi ca in urbe
quae Lubeca vetus diccbatur eo quod ibiut plurimum, cum famili omuique conuitatu
Slaviae princeps henricus demorari erat solitus.
Eodem tempore dux Saxoniae Lerus, lmperator postea Lotbori dictus. Codefredo
Holsatiae Comite a sicarijs Slavorum peretmpto. Comitatum eundem illustri viro Adol.
pho Schouvvenburgico possidendum tradidit: paxque tum inter Adolphum et priuci.
pem Slavorum Henricumfacto utritque foedere, firmiter constituta. A discessu vero
e patriam Erici biennium propemodum intercessit, priusquam Dania certum de morte
eius nuncium acciperet. Haraldus igitur, quem, ut memoratum, pater peregre proficis.
cens regno in omnem eventum praefecerat cuu iuiqua rerum administratione popula.
rium sibi odia peperisset. Sueno, qui cum bbone et Nicolao ex regia adhuc Sucuonis
ftirpe supererat, sceptrum post Ericum fratrem ambit: evocataque Viburgum concione.
dum eoden feftinat fato prae ventus ante inaugurationis tempus diem obijt. Restabat

p.205
idcirco ut circa Nicolaum Ubbonemque delectus ageretur. Sed Ubbo licet ei, ut natu
aioricunctis suffragant ibus summa decerueretur, tauto tamen oneri humeros subi ice.
re recusansac fratrem, vegeto ingenio agentem, eoque munere dignissimum asseverans.
cun vires suas proprio quam alienojudic io metiri prudentius ratus omnem eum booo.
rem regiumq diadema Nicolao fratri deferri non iuvitus permisit: tanto scilicet diguios
ituperij faftigio, quo id magis recusaret.
C o L A us rum tx Lx x
KKK
Ic o taus itaque.Erici frater rex declaratus regendi auspicium sub annuum mil.
N lesimum centesimum septimum fecisse chronologis memoratur, reguoque praefuisse
auuos circiter octo et viginti, xorem habuit Margaretam Iugonis Suecorum regis filiam.
/ quae ut supra indicatum Magno Norvagiae regi autea nupserat. Ex hac praeter In.
gone, qui adolescens ex equo prae cipitatus obijt, filium insuper alterum suscepit Maguumu
nomine, sed ingenio et moribus, quod facta demonstrant, miuus respondentibus
aut uomini aut natalium dignitati. Nicolaus initio statim imperij ad pacis opera conver.
sus coenobium Benedictinum in memoriam D. Canuti Othoniae exitruxit, allaborante.
praeter caeteros, epi scopo Hubaldo: maxi maque exi nde et coe nobium et ipsum ordineu
ao liberalitate est prosecutus multisque proventibus locupletavit. Nec tacuit lianc eius
munificentiam Papa Paschalis, mittens ad eum Anagnia literas et codicillos quibus hoc
ipsum luculenter depraedicat approbatis praeterea ac bulla pontiticia roboratis ejusdem
monasteri immunitatibus. Eidem studio impenie dedita regiua largareta, non solum
divinarum aedium opes latifundijs auxit sed et totis viribus ad amplificandum sacrorum
splenudorem incubuit. Hubaldus autem, quem dixi gente Auglus, primus omuuium, post.
quam Dani suus archiepiscopatus ett concessus ab Atero Dauorum summo praesule
Lundae initiatus, ecclesiae apud Fionenses aliquandiu praefuit.
Anuo deinde millesimo decimo uouo ut uotat Mejerus Balduinus Flandriae Comes
ex vuluere quod Anglico bello fronti ejus erat impactum moriturus. Carolum amuiti.
o mum suum.Divi Canuti Danorum regis tilium ex asse haeredem iustituit. Qui post.
quam annos octo Flandris summam cumjustitiae ac clementiae laude praefuisset, in aede, ut
inde referemus. Donatiani Brugis mauu paricidiali ut anute apud Danos in aede Othoui.
ensi pater, confossus nullis ex conjuge, quam duxerat Reinoldi Comitis Claremontij
fli, post se liberis relictis exspiravit.Vitfeldius ait nuptam Carolo filiam Roberti ju.
nioris Comitis Flandriae Nos hic Miarchantium sumus secuti: qui Robertum ex Cle.
mentia uxore, praeter tres filios Balduinum.Culielmum et Philippum filias habui sse uon
refert et ipsam Clementiau, qu soror tuit Calixti II, pontificis Romani sterilitatem
(quam medici asyllipsiam vocant) sibi accersivisse ne prole numerosa gravaretur.
Erat Carolo ex sorote nepos Arnulphus Danus ut eum Mejerus. et alij uomiuaut.
o Sed ille ajusta avunculi successione aduvante Francorum rege Ludovico, vel ideo
tum repulsus quod Dani totumque Danicum nomen Francis id temporis praecipuo
haberetur odiosum ac formidabile. Arnulphus nihilominus cocparatis copijs Flan.
driam irrumpeusjus suum armis persequendumjudicavit. Verum Culielmus Normannus,
cui Gallus favebat: omnibus modis se ei opponens contugientem in oppidum
divi Audomari obseditac destitutum mox a civibus coegit iniquas conditiones accipe
re. et amissa haereditate, domum qua venerat classe reverti.
Praecessit haec paululum obitus Imperatoris Henrici V qui annum circiter millesimum
supra centesimum vigesimum quintum fato suo functus. Sepulturae locum accepit Spi.
r Nemetum conditusjuxta parenutis ac aei sui heuricorum et abavi Conradi uonuo
meuta. Cuius rerindicium prae ferunt hodieque eodem loci siugulorum tumulis, in uo
dum ac ordiuem ut sequiturappositae inscriptiones:
Fiuius mo Prerum tmco Avus mio Pxoavus acsr isruio.
Imperatoris excessum, anno exinde, qui fuit vigesimus sextus supra millesimum cenutesi.
mum, secuta est, de quam iunui Flandriae Comitis C x o (regis Suenonis Eftrithij ex
filio Canuto de quo superius est memoratum, nepotis / coguomento B oi ad aram

p.206
veluti sacram iu aede Donatiani Brugenslum immolati cdes Eusunte auo quingeni
tos.et quod excutrit.Cualterus.Morinensis seu Tarvanensls ecclesiss canonicus t arubdiaconus,
martyrium in literaes mislt. Qui commentariolus Toruao s ad divi Mii
asiquaudiu servatusjam nuperauno ro.Luteti Parisiorum typis Carmofj in ofeiu
NNivellianastudio et cura Iacobi Sirmondi S. I, bono publico est editus. En eaudem e
inde retexuit et excudendam ornatius procuravit V. Cl. Iauus Lermtius Bru
KKK
Quod egregium antiquitatis monumentum nos una cum gencris eiusdem schediasmatis
alijs, volente fortasse numine alibi ac loco exhibendum curabimus commodiore. Dum
autem Fioniae adhuc episcopatum Hubaldus tenet, interdictum fuit clero universo, quod
autea permissum habebatur, conjugia frequentare. De quo et iste tum verficulus incc, to
buit iuque ore ac memoria multorum etiam auuis insequentibus, habebatur:
M. et, dise dee De: clen tegit
Verer teone clae gravi.
Cladem nimirum gravem intelligens haud dubio populi cleri er ejusmodi re uegat
commotionem. Quippe et Moguntious antistes, cum paulo ante convocat Erphordiam
Synodo.Papae super codem literas, iuvitus licet, praelegisset, orassetque summi poutificis
edicto audientes esse, quaeque concilio placuissent, recipere vellent, repente tanta eo i con.
sessu sedit io exortaut parum abfuerit, quiu praesul ipse de cathedra proturbatus subitoque
tumultu contrucidatus fuisset clamantibus multis, satis esse Episcopum Papae fautorem
ferro perire quam dogma tam vesanum et haereticum cum tanta sacerdotij contumelia
promulgari. Neque exemptus periculo fuisset praesul, nisi in posterum saniora promisisset.
Eodem propemodum temporis tractu Sivardus, cuus supra mentionem fecimus. Norvagiae
rex relicto Biantio, ac peragrata Bulgaria ac Germama ubi et Romanum imperatorem
Lotharium Saxonem, qui tum commodum Heurico V fuccesseratsalutavit Hie.
rosolymis redux in Dauiam feliciter adveuit. Cumque regem Nicolaum honorifice adijs
set cssetque vicissm ab eodem magnifice exceptus, maguaque postremum cum pompa
ac laetitiae significatione praetoriae uavi impositus regioque comitatu stipatus in reguum
fuum salvis omnibus perductus est. Norvagtae hronicon vernaculumcuius jam saepius
meminimus. Sivardi hunc reditum ad iuitium imperij regis Nicolai resert aitque haud
ultra trennium domo abfuisse. Ordericus vitalis, quod apud alios non reperio refert Si
vardum in reditu ab Hierosolyuis Russiam pertransisse et ibi regis filiam Mialfredam
uxorem duxisse. Nostri anuales Malfredam S. Canuti ducis sororem faciunt at rectius
Chromcon Norvagiaejam dictum, sororem eam dicit non S. Canuti sed uxoris eius In.
geburg quae et regis Russoruu Iarislai filia fuit, mater Valdemari I: et ante eam. Mal.
fredam inquam, nuptam Sivardo innuit regis Irlandiae Myriortani hliam, idque volente
patre Magno cum ibi adversus Irlandos bellum simul lacesserent. Addit praeterea Or.
dericus Ostenum et Olaum legitimo tantum thoro susceptosSivardum vero ex Auglica
captiva, sed uobili natum. Adolescebatjam Maguus: et consobrinus eius Canutus Eri.
co prognatus, princcps eo temporej uventutis habitus ut ab omuni invidia ac suspicione
semotus ageret ad lmpe ratorem Lothanum concesst. Ibique in aula et domo Caesare
postquam aliquaudiu benigne ac honorifice esset enutritus, ij fque artibus, qu exornare
principes solent, eruditus in patriam reditum maturavit. Reversum Nicolaus clemen.
ti ssimc cxcepit, donavitque Slesvicens Ducatu. Regina quoque Margareta, ut suos regiae
prosapiae arctius innceteret, Ingiburgam, sororis suae filiam, conjugio eidem copulavit.
Memorabile est quod Helmoldus observat, eum cum jam praefecturae Slesvicensi esset
admotus, idque ageret ut regioneu circumquaque pacatam liberamque ab aeruscatoribus
redderet.et aliquot ex grassatoribus qui inter Sliam et Eidoram latrocinia exercuissent
supplicio adiudicasset uousque ex ijs, ut sibi consuleret, se consanguiuneum eus ac regia vo
stirpe oriundum diceret, respondisse tupe fore confanguineum iuum ceterorum more
vulgari ac humili supplicio affici debere ejus claritati aliquid illustrius, ac simuljussisse.
ut in uauticam pinum sublimatus laqueo inueccteretur.
Henricus interea Codeschalci Vaudalorum priucipis e Siritha Nicolai regis sorore, f.
liuscujus iu rebus Suenos suo fuperius loco itecta non semel mentio cum se mater.
uorum bonorum haereditate fraudari a Nicolao existimaret, tam acrem eorum repetito.
ren egit, ut onuia armis infesta facieus ipfum Nicolaum intra Slesvici fines compulsum

p.207
statione et excubijs uti coegerit. Sed Nicolaus indignum ratus ab impari hoste haberi
se contumeliosius excitam confestim classe et equitum cohortibus per Elivum Slesvi.
ccnsium praesidem terr dimissis, in proximos Vaudalorum fines juxta Lubecam cum
peditum praecipuo robore appellit. Hic dum Elivum cum equitatu operitur, majore festinatione
quam consilio in terram pedites dimisit. Quippe Elivus donis, ut volunt.
corruptus et idem cum Henrico agens Nicolaum suo et equitum adventu frustratur.
Cude Vandalus regis peditatum qui in terram descenderat, obequitando de fatigare ao
frange re paulatim, quam manum cum uni versis conserere tutius ducens nunc alas, uuuc
cornua circumvolitando etjaculis hic inde incessendo, per intervalla dilacerabat. Sed
o pedites conscenso tanudem, qui erat in proxitmo. / montis vertice. et jam loco muniti etiamsi
despicere ab alto hosteu potuissent:, ne tamen loco magis, quam suis viribus confidere vi.
derentur in planum postremo digressi, pugnae aleam redintegrare incipiunt. Verum et
tuuc idem, qui fuerat pridemutpotc ab omni equitatu destitutis exitus fuit. Tracta tamen
in longum dimicatio. Et aderant Haraldus et dux ipse Slesviceosium Cauutus. Nicolai
nepotes, qui dum acriter pro patriam ac patruo rem gerunt aeceptis aliquot vulueri.
bus suorum clypeis ex acie in tutum dilati sunt. Canutus praesertim prompti ssimatm
tum militis sui fidem expertus. Ne enim vulneribus detat igatus iu hostium potestatem
herus deveniret, miles se victum simulans, ac speciem praebeus quasi Vandalo mauus vin.
ciendas offerret sraeno equi adductobarbarum umento deturbavit, eoque receptus Ca.
ao nutus felicissme discrimen evasit. Iude Nicolaus rebus omnibus ad classem reductis.
digressusque ad sua praefectum Slesvicensium, quod patriae incolumitatem pecuniae posthabuisset,
damnatum perfidiae omnibusque exutum bonis extremam affecit ignominiam.
Henricus vero successu blandiente ferocior redditus Holsatis FrisonibusDitmarsique
iu auxilium convocatis crebras iu agrum.Slesvicensi praefecturae prox imum, excursones
iuftituit. Et actis identidem latrociuijs variaque fortuna utrimque commissis praeliati.
ouibus. Caunutus tandem vastatis ex adverso ad intima usque Slavis sua praecipue prudentiam
ac fortitudine universas Henrici vires concussit ac debilitavit. Atque ita cuu patriam
non hoste tantum, sed hostem quoque robore vacuefecisset omni ipsum postremo fen.
ricum ex infestissmo adversario amicifsimum sibi reddidit Et euudem quoque in gratiam
30 Nicolai regis sua praesertim moderatione, atque aequanimitate reduxit. Siquidem
Henricus latifundiatotatmque ad se pertinentem in Daunia maternam rem, cuius obtentu
arma inNicolaum assumpserat, pretij pactione interposita.Canuto in possessionem trans.
scripsit. Eandem Canutus vicissm conditionem, uti acceperat, in regem transtulit, atqs
iude receptanm ab eo pecuniae sumtmuam tenrico adnumerari curavit. Quin et hoc acces
sit ut idem Henricus diffidens fliorun suorum udoli Canutum post se Vandalorum
priucipatum tenere hae redemque esse voluerit, potius scilicet ducens maturum aetate ac
prudentia virum pro arbitrij sui libertate successorem const ituere, quam sub naturali, sed
invalido liberorum patrocinio ditiones suas periclitari. Et licet petitioni isti justissime
se adversari aspectu immerentium liberorum Cauutus demonstraret tamen instante
o ideutidem tenrico et apud Caesarem Lotharium cui sciebat Canutum haud esse in.
gratum rem diligentius agente haud ditculter votis ipsius assensuum Cauutusque
Obotritorumr rex declaratus est. Albertus Stadensis huus quoque, ad annum millesimum
centesimum trigesmum tertium sed aliter paulo mentionem inj icit. Vult enim.
defuncto Henrico successisse in principatum filios ejus uentoplochum et Canutum.
sed temporum tranquillitatem bellis intestinis conturbasse atque inde, caeso Lutilin.
burgijuniore filio Oanuto solum tenuisse imperium uentoplochumeumque similiter
haud multo post dolo cuiusdam Daonis, viri praedivitis apud tolsatos occubuisse reli.
cto filio, qui itidem post patrem ferro aut fraude perierit. Atque ita, deficiente progeuie
Henrici, translatum principatum ad ducem Cauutum: Ipsumque profectum postea ad
o Imperatorem Lotharium, oblatoque impenso pretio. Vandalici regis nomen ac coronan
impetrasse. Nec dissimilia fere sunt quae memorat Chronici sui Slavici libro primo
Helmoldus, quem et secutum Stadeusem est, veresimile. Nisi quod illud praeterea ha.
beat.Canutum, quem Lavardum cognomento appellatum ait, emisse ab itmperatore Lo
thario multa pecuni Obotritorum reguuu: atque ita aguitum receptumque eum ut
eius, ut vulgo vocabant, homo i mperijque cliens haberetur. Crantius adiicit verisimile
esse Canutumqui ab imperatoreObotritorum vel ut alias vocamus. Vandalorum regis
titulo ac diguitate est decoratus, eundem ad posteros inviolatum transmisisse: atque

p.208
inde hodieque familiare esse Danorum regibus omnibus ut se Danorum Vandalorumque
reges inscribaut.
Orta deiude iuter Ericuu quoque et faraldum. Canuti fratres, baud levis de bouis pe
ternis dissensio actaque res utrimque ingenti animorum armorumque contentione.
Haraldus omnibus invisus omnium possessouibus immiebat: et prae sertim Erico fro
tri cui erat erga populares modestius ingeuiun negabat ullam paterui hredij conmuoionem
deberi quod ex adulterio esset conceptus. At Canutus latius evagari lites ac
liccnutiam videns evocatos Slesvicum acniter obiurgat: ac comniuatur nii a conteotionibus
atquo armis supersedeant se viribus suis modum ipsis positurum. Deocruitque
quo quisque contentus agens alium in suo conquiescere peruitteret.
Post ista Magnus Nicolai filinus Cothis imperitaus et ipfs prae sertim anuitentibus.
Sueonum etiam reguo post caedem Ragvaldi potitus, ad nuptius caepit respicere. De.
sponsaque sibi per internuncios Bogislai Polonorum ducis filia regem mox Vartislaum
cum Danis Polonisque inimicitias gerentem, classe paterna lacessit. Adortusque Nico.
laus urbem Ornam (Crantio Cosna est) aere redimere obsidionem coegit. Hinc Iuli.
num petens Bogislaum iustructum copijs obvium habuit. Eiusque auctus manipulis op.
pidum ipsium quam celerrime expuguavit. Animadverteus autem Vartislaus res suas
nisi i nduciae ferent ad incitas ferri, bello componendo locum ac tempus postulavit.
Quo permisso, ac a rege humaniter invitatus, cum adesset in navi praetoria captuivi in mo
rem a satellitibus detentus regredi prohibitus est. Quod Canuto quantopere displicue.
rit, in publicis concionibus neutiquam tacuit. Demonstrabat siquidem publici fide con.
turbata nihil sanctum atque tutum superesse. Eam omnium gentium consensu inviolatam
semper atque iutegre servatam: ltaque dimittendum Varti slaum, uisi privatum cri.
men ad patriae univers dedecus redundare cuperent. Haec tam iusita Cauuti querimouia
suffragijs reliquorum probata, effecit ut Vartislaus libertati redderetur, quam vis alie.
nae invidiae hau leve irritamentum praebuerit. Dimissa classe nuptiarum sacra Ripis.
quod opidum est Cimbricae chersonesi haud ignobile regio ritu celebrata. Hic invi.
diae aerugo inter ipsam epulant ium festivitatem se prodidit.Nam et Magnus et alius item
Canuti patruelis Renricus Scatellerus coguonine, prospere luentibus Canuti rebus ini.
quiores, scommata in eum oblique distringunt. Cum enim Canutus vcste Sax onic cete, o
ris nitidior videretur Henricus inter alia cultus novitatem per altercationem irridens
negavit latus eius purpura quam panno fore muuitius. Illejocumoco retundeus, sed ne
ovillis quidem pelliculis respondit, ldem pirates exinde iu Sueciam usque persecutus.et
ampla domum spolia refereus cum laudem speraret laborem et incrcpatioune m prome.ruit
culpatus a rege quod amicam proviuciam infestasset. Quam vis Maguus postca
patruelem ae mulando similia aggressus, cum malleos, inter cetera, oviales, quos pagana
tum superstitioad ciendos coeli tragores magnam religione colebat, ex insula quapiam
Sueonibus vicina in patriam retulisset nihil iniqui expertus fuit. Margareta interea
re gina simultates inter regios uveues indies exoriri majores videns cas ut in herba.
quod dicitur, opprimeret omnem navavit operam, prae sertim cum ipsa valetudincjam et c
aetate feisa prae propere sibi fatum imminere persentiret. Quocirca io primis Canutum
fduciam generoiae eyus indolis, advocatum orat atque obsecrat ut ille saniora consilia se.
quens concordiam ac pacis studium inter propiuquos perpetuo foveat talemque se do.
mi praestet, qualis militiae semper ac foris egisset. Adiiciebat haud clam se esse existe.
re qui dissidia in regiam domo concitare vi omui atque ope molirentur quos opportunis
suis monitis hactenus repressisset. Canutus Deum et inuocentiam suam testem vocans
se, quod perpetuo studuerat in id quoque deinceps incubiturum sancte pollicetur: iu.
fore testatur. Margareta oratione eus ac studio collaudato tum ut hoc ageret
uriam potius ferre, quam infligere beneficijs quam odijs certare paratum se semper
identidem conmonito securius se fatalem suam diem tali fretam fiduci excepturam
adfirmavit. Quod domesticis ac certis autoribus haud traditum reperian, miuus
hlc affirmaverim quamvis silentio interim nequaquam involvendum censuerim;
prodente praesertim Alberto Stadensi, Canutum nimirum post superatos ac captos
Pubislaum et Niclotum Obotritorum primates, Slesvici in eodem cum patruo Nicolao
conventu se per omuia et loco et dignitate aequalem patruo tulisse ldque
indignissime a Magno acceptuu qui deiuceps instigante ad hoc eum matre Mar-
gareta de occideudo Canuto consa agitarit: et patrem deinde Nicolaum,

p.209
cum idem rescivisset convocasse regni optimates et juvenum dissdentiutu ani.
mnos conciliasse sed foedera licet utriqueurata apud Canutum firma apud Ma.
guum fucata fuisse. Verum hoc utcunque fuerit id constat statim ab excessu Marga.
retae Canutum apud regem maieftatis ac regui affectati accersitum. Iuter accusa.
tores praecipue habebatur tenricus alijque perpauci, quos ipsie consilij sui participes fe.
cerat. Rex, re intellecta, coneionem quamprimum indicit, ac Canuto ut eodem veniat.
per suos iuperat. Qui cum prior adesset, supervcuienti patruo, ut erat mos Theutonum.
pallio vacuus obviam accurrit atque equo descendentem contiuendae sellae ac stapedis
ministerio honoravit. Hinc dicere orsus Nicolaus demonstrat: Sucuonis filios anno.
o rum respectum in regui acceptatione habuisse, st ut natu minimum voluntate ac mode-
ratione fratris bbonis, qui major eratad regui culmen, non ut raptorem: sed usurpato-
rem fraterui beneficij pervenisse: Cauutum, ucglectis majorum exetplis, regui jus.
cum re necdum posset, appellatione praecerpere. Quamvis acturum consultius, si regui
titulos non in adulatione suorum, sed procerum conicutientibus sententijs reponat. His
et eiustmodi a Nicolao in medium peroratis, respondit Canutus Calumniatoribus haud
temere aures commodandas sibi eorum opera pro beuefactis malefacta rependi: Herum
se uon regem a suis salutari. Apud Vandalos quidem iuiolito houore atfectum sed
uihil hoc ipso patrui reguo aut titulis diminutum Se delatores suos aeque patruo ac sibi
hostesjudicare. Sibi quidem vitam, patruo etiam fdam clientelam invidere: et concesso,
regium oomen douatum quid uonne et Maguus ij sdem insignibus apud Gothos
oruatus: sibi itaque si par apud Vandalos fortuna affulserit, iocundum id non
iugratum patruo accidere debere qui duorum regum filij et uepotis obsequijs auctus
regno suo maus fortunae incrementum, maiuique decus acquisivisset. Nilil unquam
antiquius, habuisse se quam terra marique excubare pro regni incolumitate.
Fructus qui inde redierint, non ignorare patruum, et loqui Daniam praeter veteres terminos
tot novis latifundijs ac territorijs adauctam: loqui etiau cos qui prius iufesti.
nunc sua opera ad tributum acti regni fascibus subiiciuntur: a se militiae sementem
actam, patruum absque uegotio fructum eus ac messem fecisse: nou itaque talibus
operibus meritum se adversus quem geuuiuum stringeret. Alia sibi pro immeuso labore
praemia pro gravi militia iltipendia ex spectata. Se tamen uon tam patruo, quam
malevolorum vecordiae hoec omuia imputare. Patruo precari se ut diu feliciterque im.
perium paternum gerat se quocuuque in statu fuerit nuuquan ipsius celsitudiui aut
fide aut obsequio defuturum. Delinitus uounilil oratione Cauuti Rex detestari adu, v:
latorum susurros, seque in posterum haud fac ile accommodaturum talibus aurem secumn
statuere.
Sed tenricus malorum incentor licet spe sua frustratum se videret haud tamen ut
erat auimo indonito acquitscerc potuit. Regem itaque capta occasione adortus docet
de Magni filij ipsius, capitali re agi. Eum reguo ac successione exclusum iri, si po.
puli sutf ragijs summa deferatur. Nota blandimenta et favorem apud omoes Canuti.
Recte facturum ipsum si suspectam hane eius fortunam ferro praecidat ut filio consu.
latur. Hae voces deuuo regem novis iuvolvere sollicitudinibus et graviori quam ante
de re tota certi aliquid constitueodi cogitationem praebue ruut. Quae parentis sollici.
tudo cum Maguum non fugeret, quasi sui coosuleudi et aemuli tolleudi a patre licen.
tiam uactus henricum et caeteros ad se conjuratos vocat eosque in verba sua sub fide
silentij adigit. Haquinus. Cauuti sororius, iutellecto de nece et capite Canuti agi, se.
se e medio proripuit hoc solum deliuqueus quod licet fautorem istius conslij se fo.
re uegaret, haud tameu proditurum professus sit. Quo igitur sceuam suarum fraudum
Maguus explicaret, fingit decretum sbi voti causa sacram peregrinationem instituere.
Petere idcirco ut Roschildiam quo et plures ex nobilitate convocarat accedere sub
e festum Domiuicae Nativitatis Canutus haud dediguetur velle se de tutela suorum li
berorum, deque alijs ad coniugem ac familiam pertinentibus rebus cum eo familiarius
agere: xor Canuti sive per conscios eorum consiliorum quae Maguus auimo volve.
ret, rei uon iguara sive, quod etiam traditur, somuo mouita marito per literas, quid
timeret seque sollicitum haberet aperit. Sed ille ut a pavore muliebri profaectum in.
dicium respuens salubriter monentem ueglexit. Itaque profectus dies aliquot festis
epulis cum magnatibus Roschildiae peregit: Iude soluto conventu Magnus et ipse, quod
crat resdui temporis seorsim traduxtre. Mox autem secedens Magnus in locum sceleri

p.210
destinatum, et evocatis eodem conjuratis, cuncta ad insidias coepit disponere. Paratisque
omnibus, mittit qui Canutum acceriat. Qui missus, genere Saxo erat, arte cntorem pro
Etebatur. Ille cum summopere Canutum eorumquae agerentur consciuu feri pr
optaret. et edere jusurando prohiberetur occinit inter cquitandu pervulguecam tu
temporis cantilenan, quam similis Crimaldae in frat res perfdia prodebatur. Sed cum nec
ca Canutum permoveretpropius adequitaus latentem sub veste loricam prodidit. Verit
uec ita deterritus ad locum caruificinae detinatum, vulgo Hurestui Saxoni rasum
dictum, pervehitur. Maguus composito in hilaritatem ore excepit vementem. Sed te.
ctum ferro pectus animad vertens Canutus quid habitus velit interrogat Refert ille
proximum se colonum petere et eus demoliri aedes constituisse. Quod cum dehortare, o
tur Canutus et verba utrimque comtutarentur, invadit loquentem oburgautis in morem
Maguus. et capitis media diffssum exanimat. Continuo et ceteri accurrentes hu
mi ftratum crebris ictibus conficiunt. Compert tam chani capitis caede, fij Sciralmonis
Vidi Candidi est in Saxone (quem moderatorem adolesceutiae ejus fuisse supra iundica.
vimus / regem confestim adeunt orantque ut in are Roschildensi tumulari cum pacia.
tur. Sed ob populi frequeutiam uon impetrato, quod petebatur miserandum amici cor.
pus teuui apparatu Ringstadium intulerunt. Populus cum nuncium de nece eius acce.
pisset, protiuus conviviorum hilaritatem quae tunc pro morc agitabatur in fetum ac
moerorem mutavit. Omnium luctus unius gemitus videbatur. Fuuus uon tan iagiuibus
et pompa quam publica cunctorum voce per laudes et memoriam virtutunm eus ce:
lebre fuit. Magnus, paricidio perpet rato. Roschildiam redire non destitit, quasi remoto
am mulo de iuccessione securus. Quinu et gaudio suo v is moderans tripudijs et cantu
exlultabat. Facta coedes postridie feit: vitutis trium regum, cum, elapso deinde octiduo.
Ingiburga uxor extincto maritohaeredem peperit Valde marum nomine. Hinc amici et
fratres Cauuti Haraldus atque Ericus, passm in procerum ac popularium ceonventibus faci.
noris atrocitatem querimonijs differre: vestem etiam vulueribus scissam ad iram usque atque
iudignationem exaugeudum vulgi ocuus obectare. Nec multo post indictis Ringstadij co.
mitis aguus paricidij ac caedis reus peragitur. Nicolaus pater populi ae procerum ftudia
metuens Ringstadij quidem, sed intra privatros parietes se continuit. Mifit tamen suo no.
mine antistitem Lundensem Atzerum, qui Erico obviam factus, eumque equo descendens
veneratus, rogat atque intercedit pro Maguo: pro patre, ejusque inuocentia, statutam legibus
defensionem pollicetur. Tantumque ipsius apud Ericum tum preces potuere ut re.
gi non modo salus sed locus etianm in concione permitteretur. Rex itaque conciouc sinc
filio petita haud aliter placare patrum ac populi animos potuit, quam ut Magni abdicata
praesentia, eum domo et patriam excessurum, uec umquam, nisi regno ac proccribus volentibus,
rediturum urejurando firmaret. Atque: ita comoposito popularium motu.Rex Cim.
briamIutiam nunc dicimus Maguus Cothiam exilij speciem praebiturus repetijt. Sed ut
sunt mortalium irrequietae ac caecae per ambitionem mentes ita Nicolaum, conquies.
cente vix populi motu, poen itere quam primum praestiti sacratuenti coepit. Accedebaut
et odia et voces eoruu, qui Miagno occidendi Canuti sua etiam consilia suggesserant. Hi o
conditiones et latam in comitijs sententiam execrantesteterrime sibi regem consuluisse
dicebant, quod uuicum filium, cumque in spem regni educatumlevibus agrestium judi.
cis permifsset: Ipsumque hoc sbi potius reservare oportuisse: et paterno iudicio, non
populi, aut procerum suffragijs revertendi jus atque arbitrium deferni debui sse. Quibus
irritatus Nicolaus, haud multo interluente tempore, misss codicillis Maguum revocat.
Tum omuia quae ante discessum ipus quafi lenita videbautur, reditu exa sperata recrudue.
runt. Et facta confestim frequeus ad Haraldum et Ericum concursatio. Otuiumque
vox erat aeque patrem ac filium reum babendum upote qui contra fas contraque datam
fidem paricidam ac proscriptum intra reguum revocasset. Itaqueabdicato Nicolao ad
Ericum potius quam Haraldum respicicoes ci et uomen et regias vires suffragijs detu
leruut. Et ille quidem non tam recusdum oblatum houoreu quam impenio, ante
partam adversus Nicolaum victoriam abftineudum ratus ducis officium exsecuturus
omuium primo Iutiam infestis gnis petit. Sed hic eum Too Ripensum autistes ex.
plicat am acie confftentem aggressus ac verbis compoftis permulceus praeusausque
ideutidemserio sancteque pollicetur iureiuraudo staturum Nicolaum aliaque exsecuturum
non displicitura et ipsi et caeteris modo ille arma atque impetum puguae deponat. Qui.
bus dum auren Ericus accommodat Rex imstructo agnne superveniens imparatos et

p.211
absque ordine consistentes levi negotio dissipavit. Dux hoc pacto blandimentis episcopi
ludificatum se cernens justioremjam bei titulum oblatum sibi existimavit. Et ucet rerun
angutijs exclusus, apud Isoram regio nominc insiguiri nequiret, confestim tamen ad
Selandos interiores reversus, eorum Scanensiumque suffragijs recusatum aut potius dila.
tum jan aute houorem asstmit, seque deinceps multo quam aute alacrius ad fratris ulti.
onem totunm compouit. Imprimis ad Imperatorem Lotharium literas et legatos mittit:
quibus amici et clientis necem ne inultam sinat hortatur, poe nasque a Mfao paricidio
debitas expetat: ac denique ut belli a se adversus peruros suscepti eventun non suo
tantum applausu et favore, sed ductu quoque et societate adiuvare sibique esse praesidio
velit precibus ac praemijs propositis clementer orat. Imperator eusque coniux Rixa.
to intelsectam luctuola Canuti caede casum tam miserabilemut par erat: graviter tulerunt.
Et Caesar quidem collecto confestim valido exercitu. Slesvicuu contendit, uxtaque val.
lum, quen cerm appellant, coastra locavit. Quamvis Saxo non tam uleisoenudae ca.
dis, quam regui potiendi oupiditate ad volasse ceclerius imperatorem existimat. Ericus
uihilominus vires suas Caesari juncturus oum olasse se obviam dedit. Sed Maguus utri.
uique adventum aoourata valli munitione praecurrens firmissimum portis praeidium ap.
plicuit: et accedeus simul ipse Nicolaus immeni Cimbrorum multitudine valli citeri.
ora Circumfudit adeo ut Imperator aoie oum ijs congredi aut classe Erici suas in ur.
ben copias trajicere minus ex usu minusque tutumjudicarit. Itaque tempori obsequenus.
to cum Nicolao et Magno, quo honeftior disoessio esset ita est pactus, ut.Erico ab obsidione
supersedente. / Magnus Romani imperij miles haberetur: ut nartat praeter Crantium Sa.
xo. Albertus Stadensis hoc adicit Nicolaum cum filio supplioiter imperatorem coram
veneratum ac multo auro depenso pollicitum de Canuti sioarijs secundum fas et leges
puas exigiturum. Aoceptis utrimque oonditionibus Caesar oontinuo trans Eidoram
exercitum ooepit reducere. Quod Erico postquam innotui sset Caesarem navigio petitum
assequitur: ac levitatem haud obscure incusans demonstrat haud alia erga ipsum fide
futurum Magnum, quau erga Canutum fuisset. Nec vana assertio exstitit. Nan Eidoram
vix remeuso imperatoreAdolphus Holsatiae Comes qui agmen extremum ducta.
bat, a Maguo per insidias detectus ita ab eo exceptus impetitusque fuit, ut armis abiectis.
o ipie sibi nando consulere uecesse habuerit. A quibus nonnihil dissdensaut alia tradens
Alberrus Stadensis refert, receptum a Slesviceufbus Ericum terraque ac mari impugna.
tum a regibus Nicolao et Magno: Missumque tum ad Comitem Adolphum, eumque
iugenuti pretio adductum, ut: trajecto Eidora, auxilio adesset, sicque mox cum parte copi.
arum subsidio accurrisse Sed Magnum obviam ei datum, ipsum fugasse ac gravi clado
affecisse Nordalbinugos indeque parta victoria ad obsidionem regressum sed eventu
frustraneo, quod Ericus interea, soluta hyeme. Slesvico elapsus in Scaniam abijsset. Ad.
dit praeterea eundem Ericum, quod toties superatus, totiesque sibi fugam consuleus evass.
set Dasentoett sive Daretoet Danice id est eoripedem seu purem guleoten vulgo
tum nuomiuatutm.
o Ericus porro ab iuperatorc ent it modum destitutus dum orientem versus iter in.
greditur, aliaque sibi ac certiora circumspicit auxilia, supervenere a rege Norvagensium
missi legati, qui regi suo Maguo sponsam petebant filiam majorem ducis Canti. Quos
Ericus amice cxcipieus ac votis ipsorum secunda grataque pollicitus sibi vicissim ejusdem
regis noveream Norvagensium quondam reginam. Malfredam, annuente privigno,
despondit: Hinc Ericus, transactis per quietem hibernis, Christierni apud Cimbros
splendidissimo loco nati promissis illectus bellum sub aestate redintegrat. Sed ad manus
ubi ventum Christiernus infeliciter ceum Nicalao congreffus ingenti suorum strage ac.
cepta capitur. Ericus licet prospere ad fines usque Iutiae: profdigatis obv ijs, pervenisset.
iguarus tamen eorun quae circa Christieruum essent gesta Lymicum mare classe com.
plevit, bi cum exposito incautius milite Christieruum captum et regen adventare in.
telligeret, ocyus receptui signo dato recesft. Es agmine tameu complures: dun uaves
repetuut ab itmminente exercitu trucidati.
Hinc Erici frater taraldus dubia fide ageus, diu occultis adversariorum promissioni.
bus iuvitatus, ab Erico ad Nicolaum detecit, plus scilicet ob indigunationem delati ad fra.
trem imperij fraternis sicarijs quam fratri defereus. Habebat idem in suburbio Roschil.
dicnsium praesidio firmatum castellum, quod Ericus balistis alij sque tormenutis, qu tun
ibi in usu esse coeperaut, concussum suam in potestatem redegit. Dceiude adauctus jam

p.212
amicitiam Haraldi Nicolaus, instructa cum classe e Iutia in Selandiam traicit.et apud poun
tem, cui er nomen, gravissimo cue Erico praelio confligens superior evadit. Superatus
et ubivis jam exclusus Ericus ad Maguum Norvagiae regem uecesstudinis fducia
uua cum conjuge, flioque parvulo, quem naturalem habebat Suenouis vocabulo refu.
gium capit, bi dum haeret. Magui primum humanissimam hospitalitatem, muox dolum
et fallacias experitur. Nam licet Ericus non tautumut indicatum novercam eius con.
jugem babet, sed eidem ob neptem quoque Canuti ducis filia, qu) am Maguo denu.
pserat, patruus esset, tamen subdolis Nicolai regis promissis inescatus exitium ti festinas.
set, nisi a regina nepte suam admonitus insidias ev itavisset. Nam elusis aut commessatione
iutempestiva sopitis, quos ei Miagnus circumposuerat, satellitibus, unico navigio, quod ei io
Lalanden ses subministraverant, teliciter elapsus ad easdem Lalandias sibi tum fdissimas
pervenit. Captoque ibi, quem minorum insularum Nicolaus praefectum constituerat,
Ubbone, eoque confestim in crucem acto, claum reditus sui indicium omnibus praebuit.
Intellectoque Nicolaum Lundae apud Scanenses Natalis Dominici die ferias celebraturum,
adventum ejus praevertit, omnemque rogi) apparatus impensam suum in usum traus:
ferens totum se hrmandis quantum potuit, viribus comparavit, ldque rumore famae
ubi rex in Selandia accepisset, adventauteam aestate transmissas mari copias ad Fotam
siuum Vothebin vulgo / appellit. Terramque ingressus cum aciemuxtalittus pedestrem
conitituisset, bricus valido cquitatu superveniens conversos in fugam aut fudit, aut nan.
do naves repetere sibique consulere, aut mergi deuique coegit, lpst Magnus cum ali, ao
quot fortissimorum manipulis auimole resisteus et cadere quom turpiter cedere geunerosius
duceus fatum fugae praetulit, ltaque haud exigua adver suariorum strage puguando
edita, cum Petro Roschildiensium antistite, qui Nicolai partes fuerat secutus, super strue
cae sorun occumbeus. Petrum ut necis ita tumuli consortem habuit. Nicolaus admoto
sbi per villicum equo, ad naves evasit. Poti ssima fugientium pars, qui primi evaserant.
tardius adu atantes sine socictatis alpectu aversati magis iu suos quanm in hostem saevire
videbantur, cum pendulis navigia bruchijs amplexos hine bostis urgeret, inde civis repelleret.
Credidere plerique hanc victoriam humanis vix viribus, sed uumine diviuo, paricidium
vindicaute, prae cipue concessam. Neque bellum fuit, quod sacri ordinis prae sules
plures abstulit. Quippe Petrum, quem indica vimus. Roschiludiensium. / et Henricum Sue.
cicarum partium omnesque excepto uno lutiae poutifices hoc prelio oppressos Saxo
memorat. Albertus Stadensis ipso Penutecoites dic contictum factum tradit et frustra
ab Episcopis monitum Magnum ut praelio supersederetur. Quiu et pugna commiss
aguus.Norvagiae rex, comugem suam Chritiuam, ob revelatum consilium, datis repudij
codicillis Erico remrsit. Sed ille ob egregiam bauc reguo navatam operatm insiguis
charusque eit habitus. Datumque tum ei abolito priore Hurefoe quod uotam timidi.
tatis aspergere videbatur, novum coguomeout Ericus Euo, hoc estillulri clar / que
appellaretur. Nicolaus postremo reservatus ad fortunae quasi ludibrium cum Iutiam
fuga pertingisset et sejam. Maguo trucidato, orbum cerneret, noo tam ut sibi successor.
quam Erico ut hostis superesset, taraldum post se regni laeredem proclamat. Hinc Sles, o
vicenses, quos. Mlagni aspectu iufensos sibi uon iguorabat, de pace componend sollici.
tat. Et liot haud latis anunos omnium haberet exploratos tamen ex primari) s pauco.
rum auctoritate fretus, dum urbem iugreditur, clerumu quidem solemni bus sibi faventem
officijs invenist ceteri ut hostem exceperuut. Cumque inter plateas ad versis huinc inde
sguis concurtare cives videret, suadereutque amici ut in aedem Divi Petri, quo tutior
eiset, concederet, in regiam conscendit. Qu cum irrumpere infestis anims lesviceu.
ses tentarent, satellites ad regem defendeuodum cuncti convolarunt. Scd indits circs.
centibus odijs, taudem et satellitium et regem sustulerunt, auno circiter a Christo iuter
homiues nato millesimo supra centesimum trigesimum quiutum. Exstat chrouologi.
cum de rebus et origine regum Daniae collectaneum, autore ut volunt, Erico Pomerano 50
Daniae rege, qui caedem hanc regiam Slesvicensium praecipue sutoribus adscribit.
KKK

p.213
ERICUS REX LXXII.
EMUND dictus.
ERICUS, profligato e Scania Nicolao, et jam in Selandiam transgressus cum in Iutiam
classem destinasset commodum circa Syram Insulam oppressum a Slesvicensibus
Nicolaum intelligit. Flueutibusque ad eum modum rebus. Ericus et Bero inter Ha.
raldi filios primi natu, cum: patre deserto.Erici partes elegissent, sed incautius a patre per
iuteruuucium consultieum, ut ad Norvagos se reciperet, clanculum monerent, nec Eri.
cum, nisi rogati, certiorem eorum facerent, suspectos sibi custodiae mandari curavit: Atque
o inde coguita eorum esx patris ad Norvagos abitu inuocentiam, licet ad iguoscendum se pa
rasset siniftris tamen aulicorum delationibus alio traductus aquis suffocari permisit.
Electum Ericum, inque regio collocatum solio, antequam humanis esset exemptus Nicolaus,
supra commoustratum. Victoriae illius quam post varias clades gloriosissimam
postremo apud Scanenses obtinuisse memoravimus indicium ac gratam memoriam
praefert epiftola eius, quae sub aunum statim mille simum centesmum trigesmum quiutum
Atero adhuc Luudensium praesuli super rebus illius ecclesiae scripta. Ris enim inu
iteris, praeter alia Dei Opt. Max, crga se beneficiatum et difficultates atque aerumnas.
quibus victrice eiusdem dextra ereptus fuerit prolixe commemorat: seque vicissim
gloriam omnem et laudem divinae ipsius benignitati tribuere qui populum suum tam
clementer liberarit, seque in solium ac possessiones maiorum suorum restituerit. Ha.
betur et Malfredae reginae, nec non et filij Sueuouis qui postmodum ad regni etiam diadema
perveuit honorifica in illis codicillis mentio, araldus autem ae mulus atque in.
videns fraternae fortunae e Norvagia, quo se ut diximus, liberorum suasu receperat, ad
Cimbros io Iutiam reversus Ibique convocata concione multorum suffragijs rex est
declaratus. Eoque compertoEricus navigijs glacietenus (hiems enim erat) e littore in
altum usque protractis Iutiam inopinato intravit Haraldumque prope Schyptorpiuo
noctu uua cum filijs qui supererant, interceptum capitali supplicio afecit, uus filio.
rum Olaus sub foeminae habitu apparitores prvertens aut fallens, petita Norvagi.
o solus evasit.
Per eadem fere tempora ex Hibernia ad Norvagos accesserat, qui Haraldi omen fe.
rens Magno Norvagiae rege. Riberniam quoudam populaute, proguatum se assereret.
Cumque ut moris tum erat terri candentis examine dictis suis fidem astruere iuberetur.
nudatis super iguitas laminas plautis, quomodo olim Feroniae numine afflat i illaesus in.
ce sst. Idque cognoscentibus regui proceribus, udicio eorum lata sententiaut Sivardus
qui solus imperitabat, dimidio regni cederet. Sed mox Sivardo detuncto cum Magnus
eius filius hominem ignot is ut existimabat ortum parentibus vix aegre admitteret. et
postmodum quoque ubi excludere pararet ad arua tandem deventum est. Primum in
agro Fridlevino eertamen exarsit, bi eum fusus fugatusque Norvagia propelleretur
o Haraldus, in Daniam ad regem Ericumj ut virium aliquid contraheret, magnis itineribus
profectus contendit, ricus oo repudiatunm Magno, quod ante memoratun, neptis sua
matritonium supplicem haud aspernatus auxilijs eum prosequi statuit. Verum Sla vis
domesticam eodem tempore pacem interpellantibus omisso aut dilato atuuco ad propria
curam ac cogitationes convertit. Collectaque ceutum ac mille uavium classe quo
celerius bellum conficeret, primus maritimae expeditioni etiam equos adjecit siugulis
uavigis quateruos itmponeudo. His ad Rugiae insulat appulsus Archonensium civita-.
tem cum satis valido munitam praesidio deprehendisset cam ut a contiuenti et fiuitimorum
auxilijs separatam teneret, tractunu, qui Archonensium fues a Rugi propetrodum
diremptos cum cootinenti committit ligouibus effossum in vallum opacae altitudiuis
redegit: Eique tutando allandenses imponit. Quos Rugiani, quaesito per vada tran.
situ, cum noctu inopinatos adorirentur cae si quidem complures, sed ipsi tandem accedentibus
e reliquo exercitu, novis manipulis, repulsi fortiter, fugatique. Quapropter
Archonenses, cum nec vires ad cooserendum bellu, nec spes ab externis auxilijs super.esset
arctissma obsidione victi deditionem certis conditionibus facere adacti suut.
Conditiones praecipue erant ut sacra Christiana et antiftiten qui verbum eos diviuum
doceret reciperent: tributa quotanuis penderent simulachrum interea quod louga civium
religione sub uonine S. Viti cultum habebant, retinerent. Eoque, ur Saxo addit,

p.214
asservato veterem sacrorum morem haud penitus abrogarunt. Quin et paulo post, re.
gresso domum Erico una cum antistite pulsa religio et pristinus smulachri cultus refti.
tutus. Idololatriae isti occasionem praebuisse Anscharium aliosque e coenobio Corbe.
ensi viros alioquin pios. Crautius Helmoldum secutus refert. Nam cum verbum illi
vitae his gentibus depraedicarent ubique patronum sui loci Vitum praecipue extulere.
atque ita ex nimia optimi alias martyris ac Christi confessoris commeudatioune, teruporis
progressu idolum enatum.
Ericus post haec, dispositis domi rebus. Haraldum adornata classe, quod ante Vandali.
cum bellum distulerat ad Norvagos remisit. Qui ibi collectis insuper copijs Maguum
prope Bergas insecutus circumvenit ac cepit. Captum vita quidem frui permift led in ro
posterum, ne aut reguum unquam appeteret, aut sobolem sui ultricem excitaret, oculis et
virilibus privat. Norvagicum Chrouicon oculis orbatum alteroque pede truocatum
indicat. Ille igitur coecatus mutilatusque a sceptro ad cucullum devolutus Nidrosiae in
monasterium se abdidit. Iude in araldum vici ssim Nemesis Sivardum Slembeum ve.
luti tempestatem ex inopinato exortam concitavit. Sivardus enim cum similiter Ma.
guo rege (Barsoed appellatum supra diximus) se prognatum venditaret, militem passim
conscribit.et Magui, quem excoecatum et monachum factum diximusamicos sibi quam
arctiss tue conciliat. Hic, nocte intempe sta, per infdias Haraldo iu amplexibus amicae
obtruncato bellum adversus eus filios, lngonem. Sivardum et Ostenum coepit lacesse.
re. Et quo felicius sub alterius persona reguo potiretur. Magnum e monasterio educit: io
Comparatisque in Dania et alibi navalibus auxilijs.Haraldi filios, qui regijs erant insigni.
bus oruatiterra marique persequitur. Sed illi haud seguiter obviam facti primo confdi.
ctu Magnum teli ictu perfossum superant. Sivardum vero cum in hostium poteftatem
vivus veuisset contusum atque in tfrusta dissectum interimunt. Fuitque hic belli hujus
eveutus exitusque Sivardi Haraldique: quem posteriorem Chronologi Norvagiaui coguotuento
Cylle appellant. Saxo non tam animi eius quam corporis virtutes mire de.
praedicat, adductis aliquot inustatae agilitatis experimentis, que passitm edidit, ut vel
inde coguomeu illi Cye patrio idiomate, quod olcren atque gsem denotat, donatum arbitrer.
Nec minora sunt, quae refert idem de Sivardo eiusque praesertim naudi prom.
ptitudine, sub librum historiae suae decimum quartum.
Iuterea Ericus pacem armis quae sitamjuititiae et clementiae oruamentis illustriorem
redditurus id praecipue operam dedit, ut ordinum ac diguitatum respectu seposto.
omnibus ex aequojus diceretur. Irrogatas miuoribus iniurias superiorum poeuis pen.
sabat nullam vel familiaritati vel necessitudini immunitatem aut praerogati vam conce.
dens. Quo studio atque aequanimitate ut magnatum erga se odia ita plebis obsequia
excitavit, effecitque ut illis formidolosus his charus haberetur. Tantis vero res a se ge.
stas laudibus efferri solitum memorunt ut veri subinde fidem excederet. Et inde ei ua.
tum Emun cognomen lunt qui censceant. Nos quae supra de vocabuli eiusdem occa.
sione retulimus ut vero propiora ita hanc aliorum opinionem nou omittendam putavimus.
Postea inter eum et Episcopum Roschildensem Eschillum quaedam veluti iui. us
tmicitiae semina exorta quae mox haud levibus seditionum procellis agitata. Nam anti
stes Selandensium favore et armis fraetus, regem tot eam iniula excedere coegit, ludeque
popularibus passim sub titulo libertatis io societatem attractis obsides a suspectis exigere
innstituit. Quos inter cum forte filij Scialmonis candidi censerentur hos ad concionem
citat. et ut obsides tradant, bonis mulctandos minatur. Sed illi miuacijs haud territi in
proposito perstitere: donec tandem rex cum classe e Iutiam reversus Eschillum in arctum
redigit. Qui deinde patris et patrui Atscheri Lundensis archiepiscopi intercessionibus
usus vix aegre pacare regem potuit. Tandem tamen res eo deducta ut auri viceuis ta.
lentis mulctae loco persolutis liber et suae potestatis ageret. At postmodum sub annum
millesimum ceutesimum trigesimum octavum, defuncto Atschero, exulcerati adhuc er, co
ga Eschillum animi indicia haud obscure rex prodidit. Cum enim de novi antistitis
suffectione apud Lundenses ageretur. et populi suffragia in Eschillum, qui Atscherum
sauguine contingebat, propeudere viderentur, rex ei Riconem Slesvicensem, quod ejus
iu reguo potiendo secunda admodum opera usus fuisset praeferendumjudicavit. Nec
tamen vota haec palam tum in litem aut controversiam progressa Scanis prae sertim me.
tu adhuc mussantibus. At mox Plogus quidam claris apud Iutas natalibus nec ita diu
in militiam regis adscriptus, capiti eius insidias comparare aggressus, regemque dum jus

p.215
inter populares Haddingae dicit inermem nec tectumlorica animaduectens latus ei
lancea transverberat.Et ne timidius dicere quam faccce videretur, confestim a se regem
prostratum exclamat, ac ceteros, ut operis collatis militem etiam invadant, cohortatur.
Haec ad annum trigesimo octavo posteriorem nonnulli, alij biennio contigisse serius notaut.
Quo eodem circiter tempore Imperator quoque Lotbarius, postquam Italiam bellis
explicuisset. Tridenti defungitur bumaturquo prope Bruusicumn it tmonasterio L
ceres Iude. Coufluentiam advocatis imperij priocipibus, in locum eus electus est Coss
radus Sueviae Dux, multum sed frustra, in ad versum annitente Herico Bavarorunm priu.
cipe. Erici vero exequiae ac funeris solemoia Ripis celebrta ubi hodieque in ecclesi
o catbedrali sepultura eus regium in morem exoruata spectatur.
E n i C s rum tx L xx tri.
La dtus.
ERICO Emundo successit ex sorore nepos ac cognominis Ericus, cui a patientia, ut
volunt, cognomen obvenit: Lm euim populariter dictus: quod gu seu ovicuom la-
tine redditum significet. Cuiusmodi et olim dicterio apud Romauos Iulius Silanus pecus
ces C. Caesari est appellatus, quod esset et siguis et domiuationibus fastiditus, ut refert.
o praeter alios, aunalium decimo tertio Tacitus. Pater Erici Haquinus fuit. Erici, qui Boms
coguominatus, ex filio Haraldo consanguineus. Celebrant praecipue chronologi eius
cum animi praecipiten confidentiamtum pietatem: adeo ut pietatis potius, quam auda.
ciae aspectu, cognomen illi ocu inditum existimari queat. Quam vis egregium utrius
que specimen edidit, statim post cae sum a Plogo Ericum. Aulici enim, rege iuteremupto.
cum passm metu dilaberentur, solus ille intrepide subsisteus ac regis cadaver suo corpore
tegeus pugnam in irruentes haud detrectavit: diguus scilicet vel hoc ipso ut e Saxone
argutum illud interseratn qui ei succederet pro quo, ctiat mortuo vitam conteuusit.
At mox de electione cum agi est coeptum alij Suenonem Erici alij Cauutum Maguni
alij Valdemarum Ducis Canuti filium in medium producebant. Verum ex is, cum vix
o quispiam reguo ob aetatem maturus videretur, variatum seutentijs. Christieruus uuus
ex proceribus utramque in partem pro Valdemaro disserens eum praecipue regno di
guissimum udicabat, memoraundo in longum patris ipfus ingentia beneficia, ut uimirum
ura et leges stabilierit, ut foris hostem represserit, ut furtis et rapiuis patriam vacuefece.
rit, utque Daniae poene exhaustae atque exsangui Slaviam subiecerit ut etiat unicuique
per vim amissa ad integrum restituerit, ac deuique ut cunctis ejusmodi operibus sanguini
suo reguum deferri optimojure meruerit: Verum iude se ad aunos Valdemari adhuc
impuberis converteus, fatebatur Daniae reguo sub auspicijs puerilibus militiae onera ad.
miuistrari miuus tum expedire, virum circumspiciendum, qui adusque provectioren pui
pilli aetatem tutoris veluti nomine regni uegotia procuraret: cique muneri Ericum
o superioris Erici esx sorore coguatum apt issimum videri utpote, qui iutrepido pectore
praeitaus geuus etiam maternum ex regibus duceret. Atque ita Erico et populi favor
et pueri Valdemari maiestas regium cum uomen tum vires circumposuit. Domeftici
autores prcipue eum ut innuimus, ab audacia conmendantes uec prudeutianec elo.
quio, aut alijs naturae similibus dotibus magnopere ornatum demonstrant. Quu et ftoli
dum adeoac salutis su prodigum fuisse addunt, ut saepe, unisi ab alijs inhibitus, seorfm ac
solus in hostem prorueret. Eschillus Roschildiensium apud Selandos episcopus, de quo
supra memoratum accepto Erici Emundi apud Cimbros Iutiae discessuextemplo se ad
occupaudum arctiepiscopatum in Scauniam confert: Ericus vero, cum antecessoris sui
senteutiam ei ad versam fuisse non ignoraret efsetque in Eicouem, quen pcior Ericus
o nonminaverat, propensior, ei potius diguitatem eanm tribuendam existimabat. Sed reni.
tentibus Scanis et ultima potius expecire cupientibus, quam si in novam fariliam deve.
uiret pontificatus, cessit proposito. et Eschillum Scaniae. Ricouem vero Selandiae prsu.
lem, mediantibus cleri suffragijs, creari permisit. Eschillo rebus ecclesi prposito. ua
tionalen Syuodum Lundae celebratam ecclesiafticae rerum menori iunuunut: Eiqus
praeter Dauiae.Nor vagiae ac Sueciae episcopis, aliosque pietate et doctrin claros vito.
etiam pontificis Max, legatum interfuisse Tbeodiguum nomine ab iisdem meoratur.
Interea Olaus Haraldi filius e Norvagia reversus, anno circiter MCXL, patrimonium suum,

p.216
quasi inter bella civilia a patruo injuste occupatum, ut sibi debitam haereditatem, reposcit.
Cui vicifsim legem Ericus opposuit, quam in patriam perduelles bonorum poena
mulctantur: demonitraus simul patrem eus peregrino milite adversus patriam csum.
eius manifesto reum fuisse. Quapropter perinde ac justum iam belli titulum accepistt
Olaus omiss patrimonij repetitione reguo coepit intendere. Ac primo regen Aruae
apud Scaudiauos agentem per insidias adoriri ftudenus sed repulsam passus in Sueciam
abijt. Iude intellecto excessisse e Scania Ericum, regressus regium sibi nomen: illecto
popularium aliquot favore, assumsit: Quod indigne Eschillus ferens, accepta a Scanensibus
levi manu, cupidius ei quam felicius occurrit. Siquidem victus et datis obsidibus
?alutem pactus, ?ed po?tmodum elap?us in Selandiam ad Ericum pervenit. Qui collaudans 10
eum ac multis beneficijs ob constantiam prosecutus, seque, non episcopumsupera.
tum credeus classe in Scaniam traiiciendum decernit. Sed ipse fabulosa quorundam
opinione imbutus, cum littus Lcnor dictum (Lunoi est in Andreae Vellei versone)
ad quod pervehenda clasfs erat, ut ominolum et regibus fatale duceret, per Eschillum
absens res gerere quam praesentia sua tatum incurrere potius habens, fortunam priori si
milem id eit, episcopo adversam expertus eit. Olaus victoria exsultans quasi ipsum iai
superasset Ericum, excluso Eichillo, opes eius aeque ac regias invadit, atque alij eiusdem
cum Eschillo nominis pedum poutiicale in manus tradit. Rex accepto hoc nuuco
contractis undique tumultuarijs alquot. et quae sors obtulerat navigiis: noctue Selan.
dia exercitum in Scaniam traiicit interceptosquo er Olavianis aliquot aquis obruen, o
dos alios ipsunque novum pontificem laqueo straugulaudum curavit. Arma et quic.
quid hostium haberi potuit militibus in praedam permisit. Ac d emum apud Glunsdor.
pium vicum assecutus Olaum praelio superat. Sed ille in Cothiam confugieus iterum se
pugne paravit: ac denuo fugatus iterumque resumtis viribus Scauiaque relicta, belli
fortunam in Selaudiam tranitulit. Sed et ibi victus in Hallandiam excurrit. Ex qua rur.
sus Selandiam petens antistitem Riconen in vico Ramlosae forte fortuna commorautem
oppressit. Obsessusque a tmilite episcopus, cum petita imupetrataque cum Olao colloquij
potestatecaput foribus exsereret, trucidatur, ut Saxo memorat. Crautius caput e fenc.
stra protendenti Riconi protinus ab Olao, qui aderat dissectum ait Quo cognito Ro.
uanus pontifex excommuuicatiounis fulmine in eum usus: omuibus per buropan ponti
ficibus ut houinem sacrum et execratun inque solas amaudanduu terras proseribit.
Ericus vero comperto in fallandiam regressum, festinato est iusecutus. Sed Olaus traus.
misso apud Aristadium flumine, sibi consulturus transfugae insidijs propemodum op-
pressus fuisset nisi equo repente delapsus imminens jaculum corporis lexu evitasset. Ad
extremum tamuen cum parte majore copiarum prope Thyutam amnem (utoste vulgo)
bello deletus est. Quod prlium priusquam committeretur animum paulo ante ad sacra
nuptiarum appulerat Ericus. Ductaque ei in conjugem Hartvici Bremensium episcopi
oror germana Luidgardis nomiue. Refertur id ad aunum millesimum centesmum
quadragesimum quartum ab Alberto Stadensi. De ipia vero Luidgarde diveria ab au.
toribus memoriae prodita reperio.Saxo natu quidem nobilem, sed parenttla potius quam
pudicitia conspicuam iunuit et Ericum eus instinctu prodigum magis quam liberalem
exstitisse, cum vetera passim latifundia regum in militem, cuius opera adversus Olaum
feliciter usus fuisset uiis profuse erogaret. Stadensis prius nuptam ait Frederico Palatino
qui ex ea filium susceperit Albertum Palatinum: Sed postmodum a Frederico
ob sauguinis propitquitatem, volente sic poutifice, separatam nupsisse Erico, quem dixi.
uus Eoque mox defuncto reversam ad Saxoues datatque in connubium Harmanno
Vinceburgico: cui filias teruas genuerit: Earumque unam Henrico Comiti Suartsenburgico
(quam exinde defuncto ipso, duxit Dlricus Vitinensis / alteram Maguno Burisio
apud Danos Ducis titulo celebri elocatam: sed eo proditionis postea a Valdemaro rege
insimulato luminibusque orbato, ipsam in Saxoniam regressam clade miserabili a famulo 50
(casu an studio diserte non additur) naso truncatam.
Ericus porro praeter domestica bella, ctiam externis implicitus sed quae dispari a do.
mesticis virtute ac fortun confecit. Res siquidem adversus Slavos gestae minori hosti.
bus detrimento, quam ipsi dedecori fuere. Adeo scilicct apud eum, qui pridem Achilles
fuerat, iguava tum omuia solutaque deprehensa. Quam mollitic sicuti foris conte mtui.
ita domi ab inv asionibus aliorum haud tutus exstitit.
Iuteriecto deinde terpore apud Selandos ageus levi tentatus valetudiue, ad Fionios,

p.217
unde erat oriuudus, concessit, ut ibi nimirum corpori curando commodius apud suos vacaret.
Sed frustra tentatis uvando malo remedijs anitmae consulturus regiam vestem
onachali peruutat, ec palam convocatam militum cohorte reguo renunciat. Assidebat
iner alios gro Elivus Visiugius, qui se reliquosque jau regis clientes sacramento solutos
commonefaciens de novo creando rege meutionem injicit. Qua voce ita percussum Ericum
Saxo addit, ut protinus animam eflarit, inique scilicet accipieos vivo adhuc sbi ac
videnti succeorem requiri. Obitus eus in annum fere millesimum centesimun et qua.
dragefmum sepcimum cbronologis reicitut. Elivum Visingium, quenaxouem se.
cuoti, diximus, alias Eilerum Vestorpij Comitem appellari es vetustis quibusam codicil.
to lis Ecclefae Fionensi a pontifice Romano concessis suggerente Vitfeldio iucelligo.
Agunt eae literae de episcoporum electione, deque bonis nobilissimorum virorum Georgij
praesertim Munckij et Eileri jam dicti Comitis indultu ad ecclesiam pertinentibus.
Ericum praeterea, de quo loquimur, regem ejus nominis non quintum, ut plerique aut
sextum ut Crantzius, sed tertium indigitant, haud scilicet alteriius quam ab Erico fortassis
Bono repetito calculi initio, cum in ordi ne quintus potius sit, siut oportet, ab Erico
primo.Haraldi Rag filio, inftituatur uume ratio.
Helmoldus non L, uc modo commemoratum sed pec cognomentum ci fuisse ait.
refertque tutoris non regis nomine Daniae praefuisse. Cuus verba, quia abire a relatis
fuperius nonuihil videantur, adscribenda censui. Ait enim libro Chronici Slavorum i.
cap.: Occiso Erico, cui coguomen erat Em, remanserunt tria gcuimina regum, sci..
licet Suein ejusdem Erici fliusValde marus Canuti filius.Canutus agni filius. Qui cun.
adhuc infantuli e, consilo Dauorum positus est eis tutor quidam Ea ious cognomeuto
Seao, qui reguum C regi sobole tutaretur. Fuitq vir ille pacificus, cum trauquillitate
creditum sibi gubernans reguum, uis quod Slavorum furijs minus obstitit. Nam latrocinia
Slvorum eo tempore solito plus iovaluerunt. Sentienus autem Ericus propinquare diemvs
mortis suae, convocavit tres adolescentes regios, adhibitoque magnatum consilio, Suein
destinavit ad regnum, Valdemarum et Canutum paterua haereditate jussit esse contene
t, ordinatisque taliter rebus detunctus est. Ractenus verba Helmoldi. Nunc Sueno
nen videanus.
SUENO REX LXXIV.
GRATENHEDE dictus.
ERICO iam [Lam ed.] vita functo, non omnibus una de successore sententia fuit. Quippe apud
Cimbros Canutus apud Selaudos Sueno ile Magui, hic Erici Emundi ex Chunna
concubina, ut habet Helmoldus, naturalis filius, impeuso uterque ad regui diadema obtinendum
studio ambituque ferebatur. Et licet favere Selandesses Suenoni videbantur,
nihil tamen sine conseusu publico ac regoi totius majestate sibi faciendumudicabaut.
Unus omnium, haesitantibus ceteris, Steno regio Suenonem nomine primus salutavit ac
partem concionis maiorem eodem traduxit. Inde in Scaniam protectus assumpto fbi
lacobo Colone siugularis facundiae viro Scanenses quoque easdem in partes propel.
lit. Iacobus enim, accepta dicendi copia, demonstrat, nihil voluisse Selandos sine Sca-
nensium consensu i regia Suenonis electione peragere, ipsorum potius sequi seuteun.
tia, quam praecurrere statuisse. Iuterim comtendatum sibi habere Selandos Sueuo.
nem regiamque ei porestatem deferre, dummodo accedant Scanensium suffragia: simulque
meminisse monet, ut olim fuso fugatoque aguo, rem Danicam suis praesertim viribus
suffulserint.et patri Sueuonis ad extrema redacto, nibhilque nisi mteritum praestolanti iu.
perium tibuerint, ita uuuc eriam filium respicere et eaden, qua patrem bumauitate ac
fauenti prosequ unon uollent. Quibus prolie memoratis haud difficulter Scanensium
aninos buc quodammodo sua spoute propeodentes Suenoni in totum propitios reddidit.
Nec secius apud Iutiae Cimbros, iudigue ferences Suenonem solis Selandensum ac Scas
uorum suffragijs infignia regis assumfisse rem suam Canutus agens diguitatem ac scepcrum
regium fbi ab ij sdem deferri permittit. Eorumque mox tretus auuiliaribus copis
sne mora procinctum in Selandos movet. Atque ibi Efichillum Lundensium praesu.
lem occultis ad defectionem promiffis solicitans id effecit, nt episcopus, tutatis qui
denr sed minus ex sententi cedentibus rebus apud Sueoouem proditionis accersitus
in custodian qua erat excel io parte aedis Laurentianae compingeretur.

p.218
Sed metuens Sueno pontificiae excommuuicationis censuran tuna ut ex inimico amicum
sibi atque obstrictum redderet.Esichillum uon praedijs modo, sed et Borcbolmie i
sula (Burguudia est sed perperam in editionibus Saxouis / liberaliter donat, ec multo pot.
absente eodem prope Slangedorpium.Selandi oppidun, anus cum aeaaulo confeens
cruentissimo eum praelio soperatum tota Selaudiam pepulit. Iudeque i Scaniau ipse. Cauutus
in Iutiam refugus abijt.
Per eadem tempora Romanus pontifex auitmadvertens Christiaus saemo a barbars
pessim proculcari, priucipes per universam Europam, datis codicillis, edhortatus nt sun
ptis unanimster armis quisque suae proviuciae vicinum hostem inadat. Dani igitur, ue
et ips bono publico dessent eodeu quoque ftudia sus atque animos convertunt. Da m
tisque utrimque inter Suenonem et Cauutum obsdibus, iuducias pro tempore pacisc.
tur revocatumque a visceribus suis ferrum in Slavos trausferunt: Cunque classe su
ermaniae continenti appropiuquarent, occurrentes in littore terrestribus copiis Saxo.
nes militiae eorum se socios offerentes, habuere. Classis Dauorun, quae alocis diver.
sis diversa accesserat alia Cauutum, alia Suenouem sequebatur: Canuto praecipue Cim.
bri qui lutiae eraut borealiores adhaerebant Sucuonem conitabantur Slesvicenses.
Qui e Scania et Selandia extremi appulerant, quisque prout locus ferebat, portum ho.
stilem occupat classemque priorem sua circumincludit. Ac prina quidem in ompidum
Dobinum, piratica celebre, instituta oppuguat io. Sed receus inter reges dissenfio
iusitumque auimis odium causam praebuit, quominus ad fiuem optatum perducta obfi.
dio fuerit. Accesuit quoque Rugiauorum in classem praesertim Scanorum ex iuopinato
factus impetus. Nam io terram cum pleraque multitudo ad oppandum Dobinum
esset exposita Rugiani, cognita eorum, qui naves servabaut, paucitate, adorti, quos
ordo proximos offerebat Scapuienles, terme universos fuderunt. Nec iucunda Iu.
tensibus sociorum haec clades visa ut potre vis socios reputautibus, quorum ducem se
difsiderc non ignorabant, ltaque Sueuo, relicto celerius Dobino Slesvicum devectus
prior Canuto Selandiam occupat atque urbem Roscbhildensiun qu moenibus cons.
que caruerat vallo ac fossa circumciugit. Eique imposito praefecto Lbbonc. Scinl.
monis Candidi filio, ipse in Scaniam festine trajiciens rebus quoque ibi quantum da-
batur consuluit. Canutus comperto Roschildiam io partes Suenonis concesssse. et
opera Ebbonis prae sidijs quoque comumuuitam, mittit tanen qui ad deditionem cohor.
tatur: Sed capto atque oculis excaecato feciale aliud in arena consilium capit. Obser.
vataque temporis oportunitate Selandiam, quam parte maris antractibus iuterluitur iuopinatam
classe invadit ac Roschildeusbus uihil tum hostile metuentibus, oppressis.
aedes eriam ac praedia Ebbonis direpta incendio consuuit.
Sed de Romano pontifice deque eus pro Chriftianam pietate ad versus barbaros solli.
citudine quod retuli, id Saxonem nostrum Oramtuaticum sequutus retuli. Didicique
postmodum Auctarium Cemblaceuse, quod Miraeus Sigeberto adjectum cdidit eus
non modo oxpeditionis sed et cladis quoque Scanienusbus illatae alian commemorare
occasionem. Cujus verba adscribenda cenusui, quae habentur ad anuum millesimun ceue
tesimum quadragefimum octavum eyuimodi: ani Ve stphali ac Saxouum duces coo.
senseruut in hoc, ut alijs eunttbus Hierosolymam contra Saraceuos, ipf viciuam sibi Sla.
vorun gentem aut omuino delerentaut cogerent Christianam feri. Et cumiam ad ar.
a ex utraque parte ventum fuisset. Teutonici acceptam pecuniavendiderunt Daunos, ca.
pertoque praelio: se subtrahentes multa millia Danorum occidit Slavorun gladius.
Postinde ex Cimbrica nobilitare viri duo coonspicui ac bellicam laude clari deserto
Canutoassumptisq liburuicis ad Suenonem tranieunt. Quorum accesfone gavisus Sue.
no, postquam ducibus belli Eschillo ccterisqueuua cuu copiis, quas sufficere udicavit.
t Selandiam adversus Canutum traecisset, prope Thorstam vicum acies concurrere:
Fuitquediu dubia pugna, dum tandem Sueno, qui terga dare caeperat a suis in gra- a
dum revocatus ex poene victo victor evasit. Inde Valdemarus, divi Canuti filius, ae
aruis per aetatem maturus cum Suenono: potius quanu cum Canuto ob perpetrarum
A patre eius paricidium mititiae suae tirociuiaiuugeus, pbuirimum Suenoni tavoris aque
autoritatis conoiliavit. A quo et praefectura paterua ducatu nimitum Slefvicens, co.
honestatus competitorem, quen Canutus fubvexerat, importune atque ideutidem ci.
des inhianten, spe ormni fotuovit, armisquo compescuit. Sueno boc pacto flucntibus
ad vota rebus, tum et viribus atque amicis auctus Canutum sibi persequendum statuit.

p.219
Ac primo io Fiouiam iude in Cimbriae Chersonesum transvectus, auctore transfuga, in
Holsatos, sed minus feliciter arma capessit. Amissis euim ibi suorum haud paucis vitan.
dum tunc Canutum quam fessis dispersisque copijs integrum appetendum consultius ju.
dicavit. Quippe Ethelerus natione Dithmarsus, qui se Suenon j uuxerat, cum ad flumen
usque Eidoram Suenonem cum exercitu ad insequendum Adolphum Comitem instigas
set, incolaeque poutem abrupissent ex Danis, qui flumen lintribus transierant, caesi fere
aut capti omnes: quauquarn in propulsando periculo ani mus illis haud deesset utpote
qui nec fugere possent et im oculis regis, qui io ripa adversa erat, pugoam edere necesse
haberent. Itaque in Scaniam regressus Sueuo compositisque de novo ad bellum mani
s pulis confsesti ad Selaudos ac Fionenses redijt, bi dum haeret de obitu Ebbonis
ccrtior redditus, quam sibi viri illius casus totique exercitui lachrimabilis accidisset.
ndicto armorun justitio comtmonstravit. Adeo enim familiariter eo usus fuerat ut ni.
hil domi militiaeve, publice aut privatim, sine ejus arbitrio administrandum existimarit.
Sed mox discusso tuueris moerore e Fionia in proximum lutiam movens Viburgenses
telonij regij immunitatem pactos sibi inter primos conciliavit. Quo et Canutus, sociorum
suffultus viribus cum advenisset, praelium peratrox commissum est. Cauuto, qui
superioribus puguis cquitatu parum ex senutentia usus fuisset autores plerique e proceribus
fuere, ut robore exercitus in peditem conecto ei pracipuc insislteret. Sed hoc illi
consilium quam infeliciter cesserit Sueno ostendit, qui in suum id commodum vertens.
us mouitore praesertim Valdemaro, tum adhuc anuis tenero sed animis et iudustria prom.
pto, pedites peditibus opposuit latera autem tergaque equitibus clausit, ltaque cu.
ueos Canutiqui potissimum ex pedite constabant, partito equitatu circumvolaus eorum
quano celerrime ordines acietuque perfregit. Quo viso Canutus transversis militem
principijs instruit revocatamque a pedite pugnam ad equites transtulit. Sueno qui et
aruis diffideret et equorumo prae iertim pericula formidaret fatigandum hostem et
Marte potius iucerto ludificandum, quam muauu conserta percellendum censenus lacessitudine
eum atque ae stu propemodum contecit. Interque eos gravissime impetiti, qui.
cuuque comuuni evagantes acie periculo semet obyectabant. Sicque varie lacessiti
crebroque impetu et obliquis concursibus lacerati manum tandem herbamque dedere.
Et nisi proximum opidum etugio patuitset una omues internecione occidissent, ita
uec ad tfugau receptus alius, uec ad puguam vires supererant, ppidoque recepti pars
fugam capessere, alij latebras quaerere, nounulli per medias plateas erumpere: Canutus
ipse per vicorum augiportus ac devia delatus celeri cquo diserimini eripitur. Qui substitere,
ingresso mox oppidum Suenoue certum in locum captivi abducti. Hle regi occurreus
Htlias Ripensium antistes, natione landrus circumspectis omuibus Suenonem
hort ulaui cons: lio utendum monet qui truticibus noxijs extractis locum utilibus reliquit.
At Sueuo mitiora secutus, duobus tautum ob latrocinia gludio caesis, multos in
gratiau recepit quosdam etiam se redimi permisit, exceptis qui dato sacranmento ac
tacta spounionc in fidem eiusque militiam adseripti. Canutus igitur am tertium victus
ac profligatus Alburgo in Sueciam concessit: atque ibi apud vitricum Suercouem
aliquaudiu amice habitus, postquam ie non tam uercoui quam filio ejus lohanui, qui
fortunan ipsi atque iterato ideutidemque iufdictas clades subinde cantilenuis exprobabat
ouerosum auimadverteret accepto commcatu iu Poloniamu maternae nece ssitudinis
beueficiorumque fducia profugit. Sed quis in adversis bene tactorum aut coguationis
servat memoriam us aut quis ullam calamitosis deberi putat gratiam us aut quando
fortuuna non mutat fidem ltaque et hinc, avuuculo quideu pritmo non adeo ingratus.
post despectus, ad ducem Saxoniae Henricum pervenit. Apud quem similiter exspecta.
tione sua ac spe miuora reperieu Hamuburgeusem antistitem Hartvicum adijt, quen
Dais, urisdictioni ipsius exemptis, miuus tauentem noou iguorabat. Abeo humanissi..
o tme exceptus. et belli quoque subsidia mutuatus. Iutiam iucrat, atque urbem Viburgen
sem obsidione quao potest arctissime prent. Sed Sueuo reductis confestim iub fgua
copis in adersum progressus coftris eum exuit.
Helmoldus Chromici sui libro primo idem boc bellum Suenonis advorfus Cauutun
taugeus, cum referat, quae alibi legisse oon emiui, operaeprttium putavi uerba eiu ipt
sstma adscribere qu it habenut cap, b: Sentiens Ericus coguomeuto Spao appror
piuuquare diem; mortis suae, comvcavit tesadolescentes regies, adhibioque magnuatrn.
conslio. Sueiu destinavit drgum, leldemarum t.Caunutmn haeceditate paterna

p.220
jussit esse contentos, ordinatisque taliter rebus defunctus est. Nec mora, Canutus,
agui filius, ruptam Curatoris sui dispostione conatus est arripere regun, roviue
contra Suenounem praelia magua. Porro Vuldemarus partes Suein adutabat. et con
mota est universa Dania Visaque suut prodigiosa in caelo versus aquilouem signa, spe
cies quasi igearum facularum et humani cruoris similitudo rutilantis. Nec fefellenet
portenta. Quis euim i guoret ftrages factas factas iuquam in eo prdious Certabt c.
go uterque regum asciscere sibi Comitem nostrum (Adolphum Holsatum) miseruntque
uuocios cum douariijs plura oferentes et ampliora pronittentes.
Couiti ad Canutum, habitoque colloquio, fect ci hominium. Quod factum est ao-.
latus Sueino, assumptaque manu armata transivit inVagirensem terram et seccendi l x
deuburg.et demolitus est omnem terram maritimam et digedieus inde soccendit fut.
urbium Sigeberg et quae cuuque in circuitu eus erant vora absumpsit flamus.
Huius autem mali fuit author Ethelerus quidam de Thietmarsia natus, qui divitijs
Dauorum sublevatus, omuem fortem de Holsatia sibi sociaverat. Factusque doctor regi,
volebat Comitem proviuciam pellere terranque eus addere reguo Danorut.
Quod factum cum innotuisset Comiti trausijt ad Ducem (Henricum Leonem) ut pro.
tegeretur ab eo. Nec enim in tolsatia tuto consustere peterat co quod increvissest
homines Etheleriqui insidiabantur vitae cius. Quicuuque volebat feri homo Etheleri
veuiebat ut acciperet in munere byrrum, clypeum vel equum: Atque donis eiustuodi
corrupta repleta est terra seditiolis. Praecepit ergo Dux omni populo Holsatorum et
Stormariorum ut sicubi reperti fuissent homines Etheleri aut renunciarent honinio,
aut prom inciam secedercut. Et factum est ita: uravitque omuis populus stare d
mandatum Ducis et obedire Comiti suo. Sociatusque est sibi vir Holiatenss in die ia:
seditiosis omnibus aut reductis in gratiau aut provincia pulsis. Misit ergo Comes
uuncios ad Canutum suggerenus ut quantocius cum exercitu veuiret oppressurus
Sueinu. Cui etiam ipse occurrit cun quatuor millibus expeditorum prope Slesvich.
Fixeruntque castra longis ab invicem spacijs. Morabatur autem Suein in Civitati Ses.
vich, cum uon minima bellatorum manu. Videns ergo Ethelerus princeps exercitus
Suein, quia duplicata sunt mala multusque exercitus venit ad obsidendum eos abijt
ad Canutum in dolo dataque pecuuia principibus seduxit adolescentiam Canuti.
ut rediret in terram suat iuscio Comite Adolpho. et demitteret unumquenmque i
locum suum. Prae fxis quoque iuducijs, spopondit se sine bello pacem Danis reddi.
turum. His ad libitum peractis redijt Ethelerus Slesvicum maoe pugnaturus cum
Comite et perculsurus eum repente. Eo vespere quidam familiarium Comitis erat
Slesvici qui sentiens ea quae clam parabantur traniijt cum festinatione lacum et veniens
in castra dixit ad Comitem: Deceptus es Comes, deceptus atque pessundatus
os: Canutus enim et exercitus eius iu quorum auxilium tu veniiti reversi sunt in
terram suam. et tu solus hicjaces. Ecce venturus est Ethelerus diluculo pugnare tecum:
Comes ergo supra quam credi potest admirans imposturam, dixit ad suos Quan.doquidem
in medio myricae consistimus et equi nostri afficiuntur inedia, bouum eft
uos hiuc trausire locumque quae rere castrisoportunum. Sensit ergo exercitus, aui.
mum Comitis sinistra legatione concussum. Moveruntque castra de loco qui dicitur
Cuningisno verteruutque iter verius Egdoram. Tauta autem festiuantia praeterlapsi,
ut veniente Comite ad Egdoram de quatuor millibus expeditorum vix quadringenti
oum co reperti fuerint. Quos Comes adhortans ait. Licet fratres et amicos nostros
hujus ignaros rei fugaverit cassus timor, mihi tamen utile videtur nos hic consistere
propter custodiam terrae nostrae quousque, directis nuncijs certius cognoscamus
quid actitent hostes nostri. Statimque misit nuncios qui veritatem praeferrent. Quibus
apud Slesvicum coprehenfs et in viucula conjectis dixit Ethelerus ad regem
doinum suum: jam uunc festinaudum est. et eundum cum exercitu quia facile est
uttradatur Comes iste desolatus in manus nostras. Quo percusso trausibimus in ter.
rau ejus. et abutemur eum prout libuerit. Et abierunt cum manu forti Comes ergo irriatus
quia nuncijjuta placitus non venissent, alios misit nuncios, qui visis hoibus
cum celeritate ouuciaverunt Comiti. Ille licet intus orderetur suorut pauc itatecle.
git taen virtutis intuitu, confligere, dixitq ad socios: Ettetapus est socij, quo conperiendum
est, ubi sit vir audax: e vittutis contiuens, qui ruiuas pronus excipere velit. Saepius
quidem mihi a nostratibus objectum est cum insultatione, quasi cor muliebre et fugax

p.221
habuerim, qui bellorum jacturas plus lingua quam manu propulerim. Et hoc quidem
uou imprudens egi: quoties bella sine sauguine caveri poterant. Nuuc quiden
quia maius periculum indiget operam manuumvidere jam fas est, si faemincus mihi ut dicitis,
insit animus. Quu potius videbitis daute Deo mibi cor iuesse virile. Aniaequior i
uuten ero si vestra concors meccum fuerit voluutas si in defensionenm patriae mecum:
coniuratam manu fteteritis. Hoc enim loco prae sidium pugnae flagitat. et verecundia fugae
et certissmum patriae excidium. Haec cum perorasset comes, gratulati sunt socij, gran
dique iuramento se obligarunt, ut starent frtiter pro salute suimet et patriae. Praecepit
ergo Comes effringi poutem. et posuit custodias in locis quibus permeabilis erat fluvius.
oenit autem nuucius, qui siguificaret hos traduci prope villam quae dicitur Scullebij.
Factam ergo oratione ad Deum. Comes festinavit puguare cum his, qui traducti fuerant.
prniusquam universus transiret exercitus. Statimque ubi congressi sunt Coues equodeiectus
est et fuerunt ei praesidio duo milites, qui sublevatum equo restituerunt. Et.
fuit pugua vebemeus et victoria utrimque ambigua quousque uuus partium Comitis
proclanarit ut poplites equorum quos hostes insidebant fortiter caederentur, fa.:
ctumque est, ut cadentibus equis seisores quoque loricati collaberentur, gladijs no
stratum protriti sint Et cecidit Ethelerus, ceteri nobiles aut occisi sunt aut capti.
Quod videns rex ex altera ripa fluminis et qui cum eo erant, petijt fugam et reversus
est Slesvicum. Et pott pauca addit: Iude reconciliatus est Comes Suenoni. Dano.
to cun regi. Ille euim crebris prosperatus victorijs Canutum eiecit de terra. et ad Saxo
es propulsum exulare coegit peues nominati ssimum Hartvvigum archiepiscopum t
qui clarissimo genere natus magua pollebat haereditate. Atque iude interiectis uon.
nullis iterum Helmoldus: Daui laborantes intestino bello certabant Comitem prae
veuire muueribus. Canutus euim qui protugus exulabat apud archiepi scopum con, vi
ato de Saxonia conductitio cxercitu, reversus est in Daniam. Et additi sunt ci paeueo
omnes qui habitabaut Iutlaudiam. Eoque audito Sueno contraxit uaritimas copias, t
trausmissoque mari, venit ad civitatem Viburgensem. et commiseruut reges prelium et
fusae luut copiae Saxonum.et ad interuecionem deletae. Canutus fuga elapsus venit in Sa
xouiam. Hucusque Helmoldus.
Inde fluente jam anuo millesimo supra cente simum quinquagesitmo tertio in Frisiam.
quauu Saxo Frisiam minorem appellat Dauici iuris districtum, excurrit ut ibi positre.
mum lapsis rebus praesidi uonnilil acquireret. Bello hlc promta gens et quae in se
quod erat profugi regis fortunam fulcire conata ad Mildam flumeu castello instar
opidi excitato dum incautius elici a Dauis ad transeundum flumen se siuit a Sueno.
ue qui cum maximis regui viribus aderat oppressa cladem ingentem accepit.
Quin et mulctae nomine post stragem acceptam ut duo librarum millia cum obsidibus
penderent simul imperatum. Chrouicioumquod circumfertur Erici Pomerani Da.
uorum regis nomine uon Frisones sed a Frisounibus superatum ac caesum, cum multa
Scaneusum aliorumque uobilitate Suenouem ad eundem hunc anuum refert. Sed
o contrarium eventus docuit Nam Cauutus) am quiutum profligatus ac undique exclu.
sus ad Caesarem Fredericum vulgo Barbarossam appellabaut. Conradi Imperato.
ris ex fratre nepotem qui anuo anutecedente suffragijs principum totius Cermauiae.
ad imperij diadema Francofurti fuerat electus se recepit: eumque veluti extretmum
praesidium ac sacrau auchoram amplexus sibi de eo utpote communi Ceraniae pacatore
omnia summa pollicebatur. Nec deerant ingentia promissa quibus allicere
Imperatorem ac dicto audientem reddere poterat dum se, praeter alia in eus be
neicio patriae procurationem cuuctaque ad ipium relaturum identidem promittit:
Itaque Augustus proferendi imperij studiosus confestim ad Suenoneu, quo olimiu.
veue ipse eiusdem aetatis iu aula Imuperatoris Conradi dum una stipendia faciunt, fa.
o miliariter atque amice usus fuisset, nuncium mittit, oratum ut se invisat esse de qui
bus cun eo conferre cupiat sed et veteris praesertim amicitiae nomine tum ipsius
post intervalla videndi ac salutandi desiderio, hoc ipsum serio petere: adiciens semet
propius accurrere voluisse nisi praepedivissent imperij negotia. Sueno tam honorifica
ac beuigua compellatione invitatus, assumpto sibi praeter caeteros Valdemaro ad
Imperatorem Meriburgum Misuorun quo tum fere totius Cermaniae nobilitas con
fluxerat magna cum apparatus maestace profectus est. Cumque ad urbem pervenis.
set Caesare primo peramanter habitus, mox Canuti altercationibus involutus haud per

p.222
omnia facta promissis respondentia deprehendit. Caesar enim pacis coditiones, quibus
paere utrunque sub poeua laesae maiestatis cupiebat, eiusmodi, proposuit, ut Sueno imperatorem
recognosceret, Canutus vero, seposita regni spe Suenonis militem agens beueficij
loco Selaundiam acciperet. Sueno in re tam ancipnti paoendun aut periclitenmm
auimadvertens, simulatam assensione, pateruo tantun bonaqueuibus in Seland ias seorfinf.
ebaturse excipere referebat, ue scilicet a pactis in omuen eventun per occ suo nv naes
fliendi deesset opportuuitas. Canutus autem conditionibus assensu suo ad plenenm
probatis, solum Valdemaruo pro Suenone sponsorem efflagitabat. Sed ille lubrca et
uxam eam omuem compositionem perspicienus, quanvis aegre, tamnea clege anit: e
liberum sibi foret, si Suoeno pactis uon staret.Canuti partibus accedere. Sst qui tedunt
Danos circa idem hoc teupus, occupat Lubeca exercitus toto eolittore habmsse f.
missmos Fredericum vero cum anituo agitaret expeditionem Italicana, maluise, ece
ptam Lubeca, cum Danis transigere et gentem fortissimam, quae diutruis ac difficilibus
bellis imperatores exercuerat, societate et amicitiam Germaniae conjuugete quam exasperare
continuis ac domesticis praelijs. Sed hoc tempore posterius accidisse, et ad res
Valdemari referendum, postea monstrabitur. Sueno vero vix in regnum regressus, e vestigio
ad Imperatorem literas muittit, quibus pactiones cum eo initas ut fle minus bona
trauiactas et in quas nemo ante se regum concesserit, eatenus se resciudere signicat.
Canutus tum quoque delusum s videns, vadem adit. Qui cum regem desecere vet spo.
sionem corrumpere aeque foedumjudicaret mutare pactiouen quam irritau redee
maluit. Rex euim cum Selaudiam commeatui suo necessarian nec a regnuo abalienen.
dam diceret, interponente se Valdemaro, ita res composita ut aliud eius loco Canuto a
fgnaretur, ltaque tripartitam ei praetecturam rex constituit, peculiari nimirum io Iutia.
Selandia et Scani collato beueficio: quod scilicet interciia hoc pacto dominatio minus
habitura videretur potentiae, uius quoque rei praedemValemarum Canutus postula.
vit accepitque. Suenonem vero, iterata priori sponsione, polliceri coegit, se haud aegre
aut Valdemari aut utriusque laturum detectionem, si retringi fortasse ipiius culpa pactum
contingeret. Quo veluti pignore fretus Canutus haud invitc conditionem amplexus est.
Sueno autenm quasijam bellorum omui metu solutusse esinde superbiae ac luxui tradi.
dit. Nam et mores uon tantuu patrios ut minus urbanos sed et cultum domesticumo
Saxonico mutavit. Lpulaudi quoque receptan consuetudinem transmarinis mensarum
delicijs condiens novas commessationum offucias invexit. Rouores praeterea sepositis
a latere suo proceribus, alijsque illustribus viris, in histriones fmilisque farinae persouas
viliores contulit. Accessit et avaritiam qua ut plebem exhausit, ita militem locupletavit.
Sed dum hujus obsequitur desiderijs illius, qui vel maxime ei uecessarius erat, favorem
paulatim amisit. Forenses similiter controversias et quicquid ure aut luacramenti reli.gione
decidi oportebatad duella et pristinum gentis morem revocatum armis ac cor.
porum robore discerni terminarique peruisit, lopularium deuique si quando conven.
tus haberentur aversatus plebeiorumn colloquia se uon nisi loco editiori collocatum adiri
ab ij sdem ac salutari voluit. Quibus alijsque fastuosi animi indicijs multorum a se men, v
tes atque inclinationes abalieuavit. Incidit cadem tempeitate belli adverius Suecum
gerendi uecessitas nisi regia nuptiarum solennia eorunque apparatus id differendum
monuissent. Quippe Saxoniae principis Conradi Pij filiam Adelheidam sibi jam ante
desponsam: domum ducturus, in eo praecipue eratut debitas celebritati isti finis imponeretur.
Per hauc Suenonem in ritus peregrinos adductum tunc vulgi passim sermonibus
differebatur. Sed eam opiuionem falsam fuisse, praeter Saxonem, etiam Crantaius osten.
dit, quodjam aute uon modo Theutonum ritus sibi familiures habuisset sed Cermaniam
quoque et aulam itmperatoris Couradi et Frederici frequenter adeundo, quicquid exotrici
moris erat avide semper amplecti consue visset. Per eadem tempora Nicolaus breclt.
sparre, uatione Auglus.S. R. E. Cardinalis, episcopus Albanensis, qui poitea fuit Hadria. o
uus poutifex maxinus, missus a Papa Eugenio in Norvegiam, qu tum adhuc Lundeuum
Danorum arcbiepiscopo parebat. Nidros (Thrundhemum alias diximus / primum me.
tropolitanum fohannem constituit. Eiusque ditioni atque imperio subiectos dictoqu
audientes esse voluit Asloeniem. Bergeusem. Staangriensem.Hamerensem.Orcadesets
cum Islandenum et Cronlandensi episcopos. Et idem quoque apud Sucones peracturus
videbatur: Sed dum ipsi de loco et persona cum Cothis digladiantur propositum eus
dilatum est. Itaque in Deniam digressus palius archiepiscopalis emiuteutiae Suecis destinatum,

p.223
apud Eschillum Lundensium praesulem deposuit, ut is nimirum in eum per occasionena
conferret cui id Cothorunm Snoxquee concors suffragius attribueudum
pronuuciasset Eoque pacto Eschullum, quen urebat subftracta Norvegia pacatioren
reddens edem et boc etc eaeterna fua acta npostolicis literis propediom corroboraturuu
pormittebat. Quod et obftiuuise exinde sub anuee milefmum ceutefmun quinqua
gesimum quartunab Anastaso constat.Eugeuij successores quem ipse postea Nicolaus
Anglus, assunptout dixiHadriani I vocabulo, contiuue secutus est.
lIamque ad bellum Sueticum Suneno ferebatur. Cui Iohannes Suercheri Suecorum regs
filius, a patre indulgeutius quat honefius educatus occafonemo praebuerat. Is eni.
o collatis copus Hallandian iuopinato adortus conjugem abientis praeefecti sororetque
viduamatronas specie pulcberrimasac summa morum honestate praeditas, ad libidinis
consortiurn raptas in Sueciam usque invitas devexit. Ac tandem postquam publicun
patriae totiusque populi odium ob facinus adeo temerarium meruisset, utramque remisit.
Sueno tam impio facto permotus existimavit in omne Sueonum [!?] nomen hoc ipsum vindicandum.
Sed Cardinalis, qui tum adhuc aderat Nicolaus, intellecta Suenonis mente,
summuopere ipsum ab eo bello revocare conatus est adductis pluribus impedimentis ac
proesertim locorum difficultatibus, quae ante essent superanda quam mauus cum hoste
conferendae: Et cum omnia fecisset silem eum araueae fore dicebat quae semet evi.
sceraudo, praeter moscas et vilia animalcula, nihil assequatur. Verum Sueuo dignitatem
o potius quam consilium Cardinalis reveritus abeuntem ad regui usque fines hionorifice
prosecutus est. Inde conceptum animo bellum cum serio eum urgere Suercherus ani.madverteret
missis legatis, petit s alia quapiam iniri ad concordiam via possit se ad
ounes omuino pacis conditiones promptum ac paratum fore. Sed apud Suenouem, qui
uimuu obfirmaverat rationibus locus non fuit. Suercherus igitur immiuere bellum
videnus filium suum Iohannem copijs prae fecit. Qui cum officio suo votisque paternis satis.
facturus coran populo de belli iustantis ouneribus lolvendoque tributo ageret summam
ouuium indignationueutpote mali publici fomes atque occasio, exceptus ac mox a ple.
be consteruata interemptus est. Fuitque is hic exitus ac fatum filij Suercheri Iohannis:
Cui et alius insuper fuit Carolus nomine ex raptam natus. Rex enim Nicolaus de quo an.
te memoravimus cmortu Margareta Llvildam Norvagican in matrimonium receperat:
Hancque Suercho legationibus primo amatorijs sollicitatammox furtim viro sub.
ductam in sui amorem pellexit: ciusque thalamo pro connubio usus Carolum ex ea, qui
et postmodum apud Suecos regnavit filium procreavit. Hanc injuriam etiamsi ulcisci
Nicolaus cuperetdomestica tamen bella aliaque quibus disttictum supra ostendimus.
tum et mors, praepropere subsecuta litem eam ac controversiam abrupit. Suercherus
vero, audit filij su Iohannis caede non praelio se offerre non arma aut expeditionem pa.
rare sed iguotos locorum recessus quaerere summatmque rei popularibus permittere.
Idque coguoscens Sueno victoriam hoc pacto paratam fbi fore nullus videbatur ambi.
gere. Sed mox praedabundus Findlaudiam atque inde Verendiam ingressus cum aui.
madverteret agricolas undique ad bellum non modo paratossed caesis praeterea arborum
truncis omues ubique trausitus obseptos celerius opiuione receptui siguum dedit reli.
cto post seexercitu qui ob frigoris vim ac nivium molem cum nec fungi ofscio suo nec
obire satis pro debito excubias militares posset, haud leve detrimentum incurrit.
Ea Suenonis irruptio Canuto ad res uovandas animuum addidit, uum tantum obstaculo
erat.Valdemari Ducis eum Suenoue concordia. Qu itaque Canuto studebant, hoc
aute omnia tollendum rati connubij affnitatem inter Valdemarum et uterinan Canuti
sororem Sophiam iueuudam suadent. Sed Valdemarus cum tmiuus huc aninuo propeu
dere videretur, quod virgo licet exiiae pulchritudinis. Rutheuo tamen patre uata, nul.
las in Dania haereditarias possesfones obtineret Caunutus totius pa: rimomj sui parten
o tertiam dotis loco promisit. Atque ita, accept sponfone Valdemarus virginem ubi ad
uubiles venisset anuosducturum se pollicetur. Qu conuubij societateficuti neglectum
iuter ucrumque sanguinis vinculum ac diu fuestis odijs laceratum, nova tum amicitia coaluit
ita suspecta haec omnia ac suspensa apud Suenonem fuere. Idque cum nec Valdemarum
nec Canutum lateret, impetrata ab eo commeandi licentia, in Sueciam quasi ibi
res suas ac negotia curaturi proficiscuntur re autem ver Canuto Suerconis fuliae: postui
laudae negotium fuit. Cuius utriusque praeseutiam tanta affectione est ampleus Suerco.
ut nihil eorum votis denegandum exiftimanit. Iude in Daniam reversi hoc Suenoni invisiores

p.224
fuere quo se majore cum hoste necessitudine devinxissent. Post Canuto in
Iutiam profecto.Valdemaro vero Ringftadij subsistente Rex ad eum curriculo venit ac
verbis atrocibus exceptum perfidiae ac proditionis accusat. Neganti confictas se lite.
ras exhibet qu utriusque cum uercone foederationis indiciun continerent Valde.
marus falsam criminationem arguens ac magua verborum acrimonia in regen vicissin
innvectus dolere iuter alia se reterebat talia sibi pro vulueribus pro militi labori
bus praemia reponi. Fuissentque, commoto vehementius rege manus illi injectae ni
miles, qui Valdemarumo reverebatur, operam detrectasset. Vuldemarus igitur apud Ci.
bros et Canutum hanc regis insectationeu non suue querimoni prosecutus maiore
sibi populi favorem regi odium creavit. Nec multo post una cum Canuto et ti n
lite praesidiario in Selandiam regressus id agendum ceusuit ut uovis conditionibus
fidem ac vetus cum Suenone toedus redintegraret, ltaque indicto apud vicum maritit
mum.Sondby appellatum, conveutu, unius dii colloquio cuncca transactam. Paccqs qualicunque
compoita rex concubia nocte Roschildiam redijt.
Interea Slavi Vandalique uumerosa cum classe in Selandiam, qua ortum spectat, devecti
ferro flammisque adusque Roschildensium agros depopulautes cuncta pervaseraunt.
Sed hie Rudolpho Duce, ita illis modo Marte aperto, modo arte obviam itum ut pauci
ex ijs in littus elapsi naudo ad naves reverterint. Nonnulli fug cupidius, iuit coeco
procursu inter undas exanimati perierunt. Similiter et alij ejusdem gentis ac tractus,
laxatis piraticae habenis, ad flumen usque Eidorae procinctum moventes, non tantum 20
continentis eam ora sed ad iusulas etiam prox itas Fiouiam Falstriam. Lalandiann.
aliasque delati sub ugum omnia ac tributa redegerunt. Nusquam armis aut urbibus con.
fsum ipsi adfractus atque aequorum angustiae, licet palis ac sudibus praelougis obseptae.
vix tutam uavigijs stationem reliuquebanut. Sueno animadvertens patriae statum inancipiti
collocatum, niii piratis mare ae territoria purgarenutur, quod suis viribus uon poterat,
ope et opera alterius exequendum judicabat. Quocirca fenrici Saxoniae Ducis, qui.
Leo dictus ea tempestate inter priucipes vicinos potentissimus habebatur, auxilium ad.
versus Slavos implorat. Eique grandem ex publica collatione pecuniam mercedis nomi.
ue pollicitus summam rei permittit. Sed eus ut fieri solet venalis magis quam utilis
amicitia cum publico parum profuisset animi civium magis magisque adversus Suenonem 30
incensi, turpe existitaruut uon armis ied opibus patriam deteodere et pacem pecunia
mercari.
Sueno igitur desperatis quasi rebus ac missis piratis, ad ea, quae domi immiuere vide:
bantur animum ac curat propius reflexit. Cumque e duobus adversarijs max ime suis
rebus incomtmodun ani madverteret Valdemarum, de eo occupando aute omnia agitare
consilia caepit. Et placuit, quia in Dania ab omnibus coli eum uon ignoraret, ut peregre
abductum alicui ex Oermaniae principibus in carcere custodiendum demandari curaret.
Itaque Valdemarum de itinere suo certiorem facit sibi ad socerum proficisci constitutum
iudicans, ut cum eo de dote conjugis, alijsque uegotijs accuratius agat, petere se ut viae
conmes accedat. Valdemarus etiamsi tecte omoia a Sueuone ferent ab amicis tamen a
quid ageretur edoctus de comitatu quidem et officio suo satis prolixe pollicetur sed
praefatus vel conquestus potius non se clam esse quid animo voheret, dolum nimirum et
traudem sibi strui cun alia om nia ac meliora se mcritum putaret. Ac simul memoratis.
quae proeo fideliter ac strenue cum domi tum militiae gessisset, palam perfidiam obiccit.
At Sueno ex ad verso sancte iurans nihil fraudulentum cogitari. Stadam usque una cum
eo pereenit. Ibique magnifice atque amice ab archiepiscopo Bremensium Hartvico ex.
cepti continuo ad Ducem Henricum se conferunt. Indeque mists a rege ad socerum Conradumqui
de adventu suo siguificarenut, unus eorum seorsim Conradum compellans de.
monstrat habere regem ex afuitate recenter iuita suspectos propinquos: Eorumque al.
terun in comitatu ipfus adesse quem rerum novaudarum metu in viuculis ab ipso as o
servari percupiat. Conradus post aliquot cum uuucij gerulo interiectos sermoues, ubi
quaesiviiset quo pacto regem comitaretur, atque is dixisset cx pacto ac fide data comi.
tem ascitum respoudit se jam senem perfdiae crimuen quod etiamjuveuis perpetuo
fuisset execratus, haud quaquam admissurum interim libentissime genero adtuturum.
s absque fraude et occultis, palam atque armatus, quos metuat, sive itmpetere, sive ulcisci
iustituat. Qubus acceptis Sueno rubore perfusus ac viae ulteriotis taedio in reguum

p.225
Iude Canmto t ademaro Viburgi agentibus rex incautos opprefsuru sperats, caci.
ce e Selandi iu Fioniam traiecit. Sed dolo detecto cum varie apud eos excusatione
ueretur, uec occpatunsed allocutum eos venisse dictitans illi de rege nihil iu pote.
tum aut sam aut bouae spei sibi pollicentes, uterque, obtentis Cimbrorut suffragijs, regium
nomen assumpunt. Tum resx apud Othenas (nam eo forte loci diverterat / convo.
ctis in regian militie praefectis de bello gereodo consultaturus tuuc universos nuuc
fiugulos interrogat. Alijs atiter respondentibus unus ex praecipuis curia solus excedit.
Rogatusque cur egrederetur, iouriam ilhatam et villas creptas praetendit, cum amor c
obsequium erga Valdemarum in cauia praecipue essent. Sed et alijs similiter a rege.
que recta saepenumero sed fruftra monuissent desciscentibus aut fide non satis certa
agentibus, rex de abitu cogitationem instituit. Quanvis miles ad extrema paratus bel.
lum potiusquam fugam hortaretur.
At Sueno remotiora sectaus eque Falstri in proxi mam Cermaniam trajicieus, atque
ibi apud socerum trieouio propemodum transacto post eius obitum. Saxonum ducem
Henricun preosatum accedit. Eique datis vadibus, omuia summa pollicetur, si per cum
imperio ac bouis avitis restitueretur. Pactus cum Suenone dux, cui se etiam Harticus.
Bremensium pontifex adiuuxerat, ubi ad aggerem, quem Danevvirclcam appellant, uua
cum tilite et copis pervenissent, pecuni, qui portae prerat, corrupto obsidione cen.
sum a Slesvicensibus extorquent. Et Sueno praeterea iustitorum Ruthenorumu, qui ibi id
o temporis ftationem habebant, classem praedatus direptas omue genus merces stipendij
loco militibus erogavit. Cimbri vero australiores paucitate suorum diffifad partem peuinsulae
borealem, quae multitudine praestabat, quasi fugam meditantes bellum reparant.
Eaque tempestate Suerco Suecorum rex cum insidijs famuli qui a cubiculis ei erat.
dormiens esset interemptus socrus solandae gratiam ad Sueciae superiora Canutus abierat.
Vuldemarus vero excitus his motibus Absalouem collacteum suum ac familiarem, qui
Canuti reditum maturaret iu Sueciam quan celerritme dimittit. Ipse autem ad lutiae:
iuteriora profectus sua praesentia et fortibus fiduciam addidit et ignavos ac nutantes ad
bellum pro patria suscipiendum erectos auimavit. Nec multo pott reversus in patriam
Cauutus omuia et strenue et prudenter a Valdemaro peracta cognovit. Quo eodem
o propemodum tempore tanta Fionensibus a Slavis maritimis illata clades uti si alteram
ei similem accepisseot non afslictae modo eorum res, sed pessundatae eciam ac perdit
fuissent.
At Sueno non contentus semel Saxonibus supplicasse iterato ad Henricum decurrit,
rogat, ut opera Slavorum, qui mare accolebant, eusque ditioni suberant, in patriam tentata
maritima expeditione reduceretur. Sicque classe eorum trauslatus laetis civibus ad
urbem Fionensium Othenas perveuit. Atque ibi per Slavos pax immuuitasque promissa
omuibus quicunque benignius regem exciperent. Quo accepto Valdemarus Canutusque
contractis ex temporequascuuque terra marique poterant, regni copijs, cxpeditiosi
se accingunt. Fuissentque Fionenses, qui pauci et exhausti tum erant ea multitudine i
totum quasi obtriti nisi Valdemarus miseratione reliquiarum affictis i usulae rebus
parceudumjudicasset. Itaque autore eo res iu colloouiuu delatae: condictum.
que ut Sueuo cum adscriptam sibi clientela eousque in Lalandiam que proxima Fionis
est iosula subsisteret donec iuter ipsum et Duces de pace plenius conv enisset.
Poftera deinde die cum Othenas lavandi gratiam Valdemarus intrasset. Sueuone huic
rei intento salutatus in aedem S. Albani abducitur. Ibique nemine uisi Absloue
proesento ita eum iutra sacellum sedens affari coepit: Invidit hacteuus fortuna Valde.
marequo minus illaesa et inoffenso pede nostra necessitudo processerit quanquanm anis
mum tibi semper deditum ac devotum habuerim: primusque pareus meus fuerit qui
bello pro tua salute ad versus patris tui iuterfectorem susceptoi te inter mauus paricidia.
o les confistentem sua pietate ab exitio vindicarit. Eum proxime secutus Ericus uuior
ne, quod pater feliciter caeperat, suus iguaviam intercideret et regni et tui simul curam st:
scepit: Tertius ego tu pueritia propuguator accessi. Nec meam hlc parciorem quam
priorum fuisse pro te servando operademotstrtut adversus eum cuusiam fidem ex.
oscularis, arma suscepta Qui ne nunc quidetm te secuudum pateretur uisi me tertium
extimuesceret. Bgo dum vivo, tibi vitam adversus eius insidias prorogo: Extiactus
meonj ita et tuum diem finio. Itaque ad te et tuam praecipue opet confugio, teque pa.
cis arbitrun amplexatsetx tus seutentia cotetus xero qureuuque ne sorte donuverisi

p.226
Eaec aliaque dicentem interpellat Valdemarus, ost endeus concodam inter e et Canu.
tum incafsum vellicari cum ille caedis pateruae affuis uon fuenit: se vero quod ab cus
sacramento recesserit, ipsus perfdiae uon sibi vitio vertendum: quem fraudibus tocies
peticrit. et uuper quoque ioter viuncula apud socerum moriturum amandare voluerit. Se
uibilominus uon ob merita ac promi ssionum fiden, quae nulla csset, sed mi seratione for.
tun, rerum ipsius, quod feri poterit rationem habiturum. Tum vicissim Sueno ver.
bis in simulationem compositis, respondit, se que dicerct, quaeque deinccps promissumus
esset, etiam re praestiturum: praesertim cum ea valetudine sit, ut vitae exiguum superesse
fbi sutiat nec filios, quibus aut curet, aut reguum parec ullos babet: Se adversam
quamcuuque fortunarum malle perpeti quam perfdiae crinine iguoniuiosam sui mero t
nam apud pofteros relinque re.
Digresso Valdemaro, ipse, ut erat conventum. Lalandiam petjt: ubi paucitate fatelli.
tum uon contentus plures ftipatores adscivit. Inde appetente qui ftatutus erat collo.
quij die. Canutus et Valdemarus cum regui proceribus totaque Danorum nobilitate ean
dem in Insulam trans vecti. Confestimque Valdemarus ad Suenonen, quod eum familis.
rius trequentare esset solitus, cum paucis concessit. Suboruarat autem ex suis Sucno si
uua accederet Canutus, qui utrumque, excitatis litigijs, ferro tolleret. Sed illofine socio
veniente, consilium mutatum est. Quo ittellecto led dissimulato Valdemarus die postero
ab eo vicissim ad colloquium expetitus, non aliter, quam ut soli et remotis satelliti.
bus convenirentadtuturum st aonuit. Militibus itaque abesse ussis, proxim luce con.
cilium indictum est. Simulque permissum Valdemaro, consentiente etiam Canuton ut
penes ipsum compositionis arbitrium staret, llle igitur utroque fic volente, buuc in
modum statuit ut singulis regium nomeo relnqueretur, ac reguno trifariam diviso.
ipse Iutiam. Cauutus Selandiam cuu proxitis insulis Scauiam Sueno possderet. Erici
regis, quod habetur. Chronicon Sueooni uon Scaniam, sed Selandiam Valdemaro vero
Scaniam cessi sse asseverat. Sed nos Saxouemo seouti eum Erico ut antiquioren, quippc
temporibus lisce coaevum, ita quoque tstm certiorem putauus. Diserte enim ille Sue
uoni quidem Selaudiam destinatam tradit sed ne mediun inter ae mulos locum teucret.
Scaniam ab eo acceptamValdemaro autem Iutiam.Selandiam vero et cteras, quae iu.
termediae sunt, insulas Canuto attributas. Cui etiam uarrationi adftuipulatur Hclmoldi
quod est in manibus. Slavorum Chronicon.
SUENO ERICI LXXIV.
CANUTUS MAGNI LXXV.
VALDEMARUS CANUTI LXXVI.
EA igitur approbata a singulis partitione, pacti fides non tantum sacramento, sed antistitum
etiam prae sentia ica firmata, ut qui cunque fidem fraugeret, execrationis sen.
tentia feriretur. Quibus eumn in modum compositis. Canutus in proviuciam suan co.
mite Valdemaro abitum maturans Sueuonem, qui erat subsecutus, ut sibi Roschildiae
hospes adesset jubet inv itari. Sueno venturum se promittens, ac mox iter ingressus pius
Ringstadij Valdemarum salutat, atque inde ad Thorbernun, qui prope Rosclildiam prae.
dium habebat deflectens, fliolam, quae ibi educabatur invisit. Feruntque Thorberui
tum conmugem, nter cetera, dix isse, mirari seassensisse eum in ei usmodi conditiones, ut
qui reguum totum tenuisset, uunc tertia eius parte contentus agat: Suenonemque hoc
dicti altius in pectus demisso, exinde de tolleudo utroque agitare secum caepisse. Sed ibi
dum haeretmittuntur a Canuto, qui coe natum eum accerserent. Quorum hortatu ad urbem
properans Canutumque, quamprimum ad venisset, amice salutaus, cum accumbeudi
tempus venisset.Sueno ob aetarem in locum honoratiorem receptus et. Atque inde (quod to
tertia convivij die factum Helmoldus refert) remotis post epulas pris teuus, cun ian
convi vij hilaritas volantibus hiuc inde poculis augeretur et inter caeteras amoeuita.
tes citharaedus Suenonis fugam exiliumque liberiori carmine accineret, offensis ceteris,
Sueno ut pergeret hortabatur fibi dictitaus pot aerumuas exantlatas volupe esse malorum
memiuisse. Verum advesperaunte mosx die illatisque ex more lumiuibus, cuam redin.
tegraretur convivantium festivitas. Sueno uon diu moratus de mensa surrexit, quaf vocatus
satellite qui proxie astabat. Ide cooiucts. et qui partiun Suenouianarum

p.227
eraut conferentibus inter se capita, unus corum. Thitlevus nomiue. Cauutum prio
atque iude Valdemarum aggressus, illum quampriumum bum prostratum trucidat. Vul.
denarus quantocius sede exilens dum muilitem in se ruentem avertit acccpto circa
femur vulnece, quanuvis graviter sauciatus, tamen evasit. Stabat tum in medio puguantium
Absalon amplexusque semiani mem Canutum, cum esse uou Valdemarun quod
cxistimabat, sed Cauutum auimadvertit mixtum moerori gaudium cius fuit. Et ipse
poftremo ex orci, quod dicitur, faucibus feliciter elapsus arreptoque apud villicum veredo,
incolumis ad suos pervenit. Quo cum etiam Valde marus forte fortuito esset dela.
tus, cumor ad aures eorum accidit Suenonem collectis postera luce civibus. Canutum
o et Valdemarum ut violatores hospitalitatis, ut foedifragos atque houicidas proclamasse
sed addidisse numinis interim erga se beuiguitatem iude aguosci quod faciuus utriusq
caede uuius fuisset evitatum seque idcirco omuium auxilia adversus superstitem implo.
rare. Sed haec licet serio asseveraret, cun res iu aperto esset, miuus adhibitum ad sertionuibus
eius fidei. Iude exitus atque introitus insulae observari circumquaque et navigia.
que servire transvectionibus erant destinata, perforari omuia curat ne qua uspiam Val
enaro effugieudi vel rima pateret. Sed ille operau commodante Heiberno nactus
navigiuu comodum licet reluctante primitus tempestate uox tamen aura beni.
gnius aspirante secundo mari in Iutiam pervectus est. Eadem nocte non sine numi-
ue Slavorun iugeus manus cum classe mille ae quingeutarum navium ad oras Scandio
navi appulsa vi ventorum uaufragium adijt. Eorum quotquot in littus ejecti quanvis
tenpeftatem evaseraut, ferrum tamen effugere haudquaquatu potuerunt. Nam interempti
fere omnues piraticae temeritatis poenas dedere. Valdemarus suan in provinciam
delatus deque perfdia et dolis Suenounis apud Viburgenses in publicis conitijs praefatus
omnium animos ad arma sumenda lachrimosa rerum suarum narratione permovit. Accedebat
et vuluus, quod recenter a paricid is inictum non minus miserationis quam
fidei verbis ipsius adiciebat. Sueno autem de traectione ejus certior factus extemplo
reparatis, quas perfoderat, navibus classem in Iutiam destinat. Narrat Saxo egregium
et planec virilis iuduitriae facinus a sorore et matre Absalonis eo tempore per.
petratum: Eas uimirum ne confestim et imparatum Valdemarum Sueno oppriteret.
o uavigia, quibus trajicere statuerat, varie mutilanda curasse atque ita dum ea reficiun.
tur, essetque in Fioniam mox Sueno transvectus Valdemarum interea primos Iutiae in.
gressus eiusmodi prae sidijs communisse, ut Sueno in Selandiam relato pede de copijs au.
gendis et auxilijs Scanensium convocandis cogitare necessum habuerit.
Interea Valdemarus auuuu circiter millesimum centesimum et quiuquagesimun
seatum, sive incerta belli reputans sive ut militem Caunuti hoc pacto txpeditiorem ha.
beret repetito Viburgo, cum virgine sibi despousa Canuti ut diximus, uterina sorore
Sophiam nuptias celebrat. Peractisque connubij solenuibus copias confestim Randerhu.
sium demisitut inde in Selaudiatu, quae Suenuoui receptui erat, arma conius trans.
ferret. Multi tuuc temporis Suenonis militiam ob scelus paricidij detestati ad Valde.
marum trausire. At Sueuo interre bellum, quan cxcipere speciosius ducens, tum animi
sui maguitudinem iutra uuius aut duarum insularum fnes concludere nequiens Selan.
dius Fioniaque comparatis uavigijs, ii sque intra Dursae Iutiae fluminis alveum recipi
usss, ipse cum equitum prompti ssimis sub dubia oppidanorum fe Viburgum approperat.
Quo percepto, praemisit txtemplo cuoo copis navalibus Valdemarus, qui classem
Selandeolium si forte nutantem aut minis aut monitis a continente averteret. Factunque
ut sola praefectorum moti autoritate ad suos iustituta versori redierinut. Fionenses
autem regem potius quan privati cuiusdam uutus ac suasiones secuti, dum arua respi.
ciunt, deserti a ceteris, celerrime in fugam conversi sunt. Hoc quam aegre Suenoni acci.
derit, iutelligi magis quam exprimi potest. Iode Heibernuus cum ad exploraudas confe.
o ftim Sueuouis copias excurrisset volucri fisus equo ad castra contestim redijt: deque ho-
stium consilijs refereus demonstrabat in eo esse Suenonem / ut se quacutque oblata opor.
tunitate propius aduoueat aciemque ad dimicandum instruat. Sed Valdemarus qdum..
suos in unum coldigit, duceudum ponuihil tempus ratus, haud ante, quam essent completae
in uuiversum militum copiae ad pugnau prodeuudum censuit. Itaque explicatis.
mox ordinibus, cum se multitudie vinuci Sueno videret auctor suis fuitut hostem uop.
manu quidem conserta sed carptit et per intetvalla invaderent, potiusque fatigarcut.
quam viucerent. Quod eins baud imprudens consilium Ago ioterrumpenus, aut pugqaudum

p.228
regi aut a suis desereudum commouebat: adicieus meminufe oportere quotics
ille exigua manu insgues victorias obtinuisset: nec numerum sed animos virtutenque
suorum interi debere: veteranum esse et exercitum militem, non vulgunm et rudem ar.
morum promiscuam multitudinem, qu paret victoriam: illos turbse viribus praestare.
Qua oratione devocato in aliam sententiam Suenone ad praelium deventum et. Valde.
marus ita cohortes ordinarat ut inta dextrum ac sinistrun coruu, quo robur militum
continebatur ipse cum reliquo exercitu medius incederet. Suenonis vero acies non
tam lata quam instructa primo impetu dextros aggressa inde in medios versa prciput
fbi equitatum adversum habuit. Quippe Valdemarus equos agiles. Sueno veutribus di.
stentis ac sata depastos adduxerat, ltaque a parte Valdemari cum utroque a latere info, o
starentur Suenonanifacile manus dare ac cedere coacti fueruut. Fugientes auten dum
sstere primipilus conatur.et ipse in obvios animose ruit, post multam ac streunue naatam
rem letho oppetijt. Sicque fuga jau uodique exorta, ctiam Sueuo consulere fbi feti.
uaus, acto versus palustriajumento, cum onus coenum non ferret altius in lutum desldit.
ude confestim eluctari studens, tandemque relicto equo, dum abire pedes atuititur.
sed armis gravatus identidem haeretac illis etiam exutus lentius procedit, a milite oete.
risque, qui lequebantur, apprebeusus est. Hi caballo impostum cum se scribam Sueno.
nis atfirmaret, sistendum Valdemaro iudi carunt: sed agrestium unus casu advolans fve
quod nosceret, sive qua aliam de causa incertum caput ci ense deverberat. Corpus cus
uullis exequiaru impensis uaguopere honoratum humili in aede juxta ipsum, in quo pu
guatum eit, campum, vulgo Crutenbe appellatum, uude et ipum exinde Sueuoni coguomen
inditum, per populares funeratum eit auno a Chrifto in terris nato jurta Staden.
sem, millesimo centesimo et quinquagesimo septimo. Calendarum Octob, decimo.
Ex Adelheida, quam ei nuptam diximus. Conradi Pij Marchionis Misuiae filia liberos uul.
los sustulit: Cum ea tamen vidua postmodum iuclyto illi ac potentissimo Alberto rso
cui Pulchri coguomentum fuit. Ascani Comiti, iu connubium tradita cum filiorum
quioque ac fliarum duarum prole auxcrit, ude et hodie quae est Auhaltinorum princi.
pum illustrissima prosapia atque stemma, promauat.
t autem et hic constare queat, quid de eodem Suenoue. et cjus praesertim extremis.
com priora sparsim superius attigerimus, telmoldus tradat, verba ipsamet eiu apponcun. p
da putav i Quae ita habent:
Ducem Heuricum Leonem curiam redeuntem adicrunt priucipes Saxoniae interpel.
lautes ut feret Suein auilio et reduceret eum in reguum suum. Promisitq Duci Sucin
pecuniam immensam. Collecta ergo maxima militia Dus noster hiemali tempore re.
duxit Suein in Dauiam. et ftatim apert sunt ei civitates Sle svich et Ripa. Non tamen
ultra prosperari poterant io negotio. Nam Suein gloriatus saepissme apud Ducem, quia
venienteo se cum exercitu Dani ultro essent ex cepturi. Quod juxta sententiau eius
minime ct. Nullus enim in tota Danorum terra fuit, qui reciperet cum, aut occurrc.
ret illi. Sentieus ergo ille, refragari sibi fortunam. et omnes refugere a se, dixit ad Ducem:
Cassus est labor noitermelius eit, ut redeamus. Quid eniu prodest si vasta verimus ter- o
ram.et spoliaverimus iuuocentes Volentibus uobis cum hostibus confdigere locus uon
: est, eo quod profugiant a nobis. et transeaut ad interiora maris, acceptis crgo obsidibus
duarum civitatum, exierunt Dania.
Tuuc Suein alia via et consilio utens statuit transre ad Slavos.et uteus diversorio Co.
mitis Lubile trausijt ad Niclotum principeu Obotritorum. Praecepitque Dux Slavis
iu Aldenburch.et in terr Obotritorum, ut aduvarent Suein. Acccptisque navibus pau.
cis venit pacificus in Lalande et invenit cos gratulantes de introitu ipiius co quod ab
iuitio fuerint ci fideles. Inde transjt io Fioniam.et addidit cam sibi. Dehinc procedens
in reliquas insulas minores donuis atque promissis addidit sbi quamn plurimos, caveus
insidias.et contutaus se in locis firmissmis.
His recognitis Cauutus atque Valdemarus veneruut cum exercitu uc expuguarent
Suein. et cicerent eum de terra. At ille consederat in Lalande paratusque ad resisten.
dum, fmul etiam adjutus firmitate locorum, mediante domino Helia, pouti fice de Ripa.
et priucipibus utriusque partis discordiae ad pacem inclinatae sunt. et divisum est reguum
i in tres partes.Et data est Valdemaro lutlandia. Canuto Seland.Sueio Scouae, quae viris et
armis praestantior esse probatur. Caeteras insulas minores partiti suut cuilibet pro sua
oportunitate. Et ne pactiones irritarentur, urameutormm adhibita sunt sacramenta.

p.229
Post haec Canutus et Voldemarus fecerunt convivium maximum in Selande in civitate,
quae dicitur Roschilde. et invitaverunt cognatum suum Suein ut exhiberent ei ho
norem et recreationem.et consolarentur eun luper omnibus malis qu irrogaveruut eio
in die hostis et belli. At ille pro ingenita sibi crudelitate ubi convivio assedit et vidit
reges convivas impa vidos et omui suspicione vacuos caepit ritari aptum nsidijs lo.
cum. Tertia ergo die convivij, cumjan tenebre uoctis adessent anuuente Sueit allati
sunt gladij et inusilientes regibus incautis Canutum repente contodiunt. At ubi
percuissor libravit ictum in caput Valdemariille fortius ex siliens, lumen excussit. et salvaute
Deo in tenebris elapsus est uno tantum vulnere saucius, lugiens ergo iu Iut.
o lande, universam commovit Daniam. Tunc Suciu outraxit exercitum de Selande
et insulis maris et trausfretavit in lutlande ut expugnaret Valdemarum. At ille pro.
ducto exercitu occurrit ei in mauu valida et commissum est praelium non longe a Vi
berge et occisus est Suein in die illa et omnes viri eus pariter et obtinuit Valdemarus
regnum Daunorum et factus est moderator pacis et filius pacis. Et cessaverunt intestiua
praelia quibus multis annis laboraverat Dania, t composuit amicitias cum Co-.
mitce olsatiae Adolpho et honoravit tum steundum quod reges tecerunt qui ante.
cun fuerunt.:
Haec Helmoldus, temporum eorum aequalis scriptor, et Saxone nostro Grammatico lustris
aliquot anuorum anuterior. Adolphus autem quem Holsatiae Comitem dicit tus nuominis
ao Adolphus secuudus fuit, filius Adolphi Couitis Schouenburgij, viri bellica gloria inelyti.
quique ab Imperatore Lotlario Saxoune, post Bellingorum stirpem extinctau, primus suae
fami liae Holsatorum Comes creatus eit. Fuitque hi filius eius Adolphus, princops he.
roica virtute ac fortitudine parente haud minor. Quique Vagriam Obtritis oppressis.
Holsatiae: conungens novas in eam colonius ex rilijs, tollaudisVestphalis. Trajecten.
sibus, ut memorat sparsim Helmoldus, collectas deduxit: Segebergam et tinum restau.
ravit: rbem Lubecam ad Vacanissae et Travae contuentem condere caepit quam ex.
iude combustam Henrico Leoni petenti cessit. Eius postmodum qui obitus ac clades mi.
serabilis fuerit, dum in hostem confidentius ruit, referetur iu sequentibus.
C A N v o R t, o v.
vtv
A v u us igitur. Magni filius. Nicolai nepos, regum in ordine, ut ostensum txxv.
cum annis circiter decem rebus, ut tuuc erant dubijs ac turbatis una cum Sueuoue
et Valdemaro praetuisset Rosclildiae inter ipsa meni sacra, quod supra relatum, dolo Sue.
uonis occubuit. Et ipso demuin Suenone in modum ut indicatum e vi vis sublatosuper.
eratiam solus Valdemarus, unicum iuclytae gentis lumen, de quo deinceps retereudum.
Rorui temporibus illuitri faua et inter Danos praecipua uobilitat prter ceteros
cclebrati teoouvspiuoriorsVoTvrtonus succiu: colou, qui al Scanos pro ouenone
legatus missus labentem eyus stutum inter primos, ut memoratum, sunlulcijt. Etenim
magna negotia magnis adiutoribus egent: Interestque reipublica, quod usu uecessarium
eit ctiam diguitate eminere et utilitatem autoritate muniri. Cuusmodi tum quoque
praeter superiores nominatissimi fuere, se Valdemaro pleriquequam uenoui addictiores.
Scicm ccdius sserr Snurent. Petrur unoui lo. Ioo: ltemque Esc / iur etsolb.
de quibus quoque dicendum in sequentibus, viri omues equestri dignitatis, exque illustri
Vidorum. (ccudir Saxo uominat) oriuudi prosapia uec minus facundi.et pietate, quam
natalibus et prima apud reges amicitiam clari.
Est praeterea in aunalibus Silesiorum illustris memoria Petr Duini Dum comitis Scri.
nensis, qui circa haec tempora Vratislaviae collegium ex ordine lraemonit ratensium primus
inst ituit, addito eidem suisque itmpendijs extructo monasterio quod D. Vincentio
o sacrum fuit. Pater ei Culielmus, uxor fuit Maria. Quod ex tumulo quoque, sub quo con.
ditur, hodieque potest intelligi. Talis euim ei superuddita ibidem iuscriptio Vtrsiculis.
qui seculum istud resipiuunt:
H i c s tr s s P rn us M ia c o vi u o x rum r us
M o t s r L t v o rE r nr C u i i E m o e n o E vr.
Idem domi et apud suos, licet honorabili esset loco, maguaque dignatione relicta tamen.
iucertum, qua de cauiapatria, uua cum patre, viro praedi vite, ad regem lolonorum so.

p.230
lislaum eus nominis tertium, cui tum etiam Silesij parebant, concessit. Apud quem ma.
gua autoritate agens summisque honoribus perfunctus, postremo ob dictum, quod in con.
uget regis Vladislai, qui Borislao successt. Christinam, feurici V. Imperatoris filiam.
paulo liberiusjecerat exitum habuit admodum infelicem ac tragicum. Nam et oculo
uou tantum utcroque caecatus, sed etiam lingua ei exsecta fuit. Eumque in modum mul.
tatus deforuatusque integro adhuc quinoqueunio superfuit mortuus scilicet auuo mille.
simo centesimo et quadragesito nouo, cum illud sub initium imperij Suenoniani annum
circiter i contigisset. Praecesserat autem anteiactum a Petro jocum simultas quaedam
inter eum et Reginam. Excogitaverat enim regiua, ut homines opidani et rufticani
statis et solenuibus ferijs honoraria quaedam muneraut pullos galliuaceos, auseres, ova, o
mel, avenam, aliaque talia in cellam principis inferrent. Quod cum semel atque iterum
ac tertium in gratiam principis uon inviti fecissent illa, ut perpetuum deinceps id esset.
latam per marituu lege, sanciri curavit. Petrus vero monendo et obiurgando principem
ab instituto avocabat. V ladislaus autemut omnibus de rebus cum uxore commuuicabat.
ita de Petri consilio ac studio quoque ipsi narravit. Excanduit subito in hominem ira.
cunda mulier, quam et magis iuceudit ocus mox iste, de quo dixi. Res autem sic acta:
Venatum forte Vladi slaus princeps et Petrus in remotas silvas ierant: ibi totum diem
investigandis et persequendis feris defatigati sub vesperam ad focum constructa ex cespite
mensa cum se pane et ferina carne et aquam fontana utcunque refecissent et humi
stratis peuulis cubituri essent Vladislaus domesticarum lautitiarum et mollium strato, o
rum recordatus, ioco Petrum compellans mollius, iuquit, uunc Petre tua uxor cum Ab.
bate Scrinensi cubat, quam nos. Petrus contra utjocum oco retunderet.: Fortasse inquit
et tua cum Dobesso. Lrat autem Dobessusjuvenis ex equestri ordine non inelegaus, quo
fammliarius Christina utebatur: ita ut mussitaretur vulgo, eum cum illa clam solere. Te.
tigit id dictum principis animum.et sermonibus quidem tuncjocisque finem fecit: vultu
vero ne postea quidem satis dissmulavit, sive dolorem, sive solicitudinem suam. Chri.
stiua ubi tristiorem, praeterque morem cogitabundum maritum animadvertit, sciscitatur
causam, dissimulat aliquandiu Vladislaus: ad extremum victus blanditijs et importuni.
tate uxoris detegit ei vulnus animi sui. Re cogunita graviores in Petrum iras concepit.
occasionemque ulciscendi quaesivit. Eamque cum fortuna percommodam attulisse vi.
deretur in eo, quod Petrus aperte cupiditati principis adversaretur, ibi vero instare vio.
lenta mulier apud maritum noctesque dicsque, ut de medio Petrus tolleretur, eo euim vi.
vo nuuquam animi conpotem futuram Vladi slaum. Erat cuim ingenti spiritu Petrus
summaque poteutiam praeditus quippe qui praeter privatas opes. et facultates ampliss.
imas Calissiensem, Crusviciensemque tractum omnem, Boleslai Crivovisti nomine ad-
miuistrasset. Subornat tandem Dobessum Christina, partim probri iufamiam irritatum.
partim pollicitatione bouorum Petri illectumut eum quovis modo vtl caperet vel inter.ficeret.
Non est tamen ausus Dobessus hominem aperta vi aggrcdi: sed obiervabat tempus,
quo per fraudem eum incautum opprimeret. Forte Petrus nuptias filiae, quam Laxae
Serboorum sive Vinidarum duci in matrimonium collocabat, Vratislaviae insigni pompa ac 40
celebritate apparabat: eo se quoque Dobessus maguo comitatu confert securumque et
uihil eusmodi suspicantem Petrum solum forte conspicatus, dum ministri circa appa.
randas nuptias. et hospites comiter excipiendos sataguunt, arreptum celeriter, parat is et
dispositis ad hoc equis, absportat.et ad principem adducit. Diu quid de eo taceret Vladi.
slaus animi dubius fuit, reverebatur homiuis di guitatem grat iamque popularem: reminiscebatur
quo i